Door technische problemen op het Franse spoor hebben honderden passagiers van twee Italiaanse hogesnelheidstreinen de nacht door moeten brengen in de trein. Het gaat volgens Franse media om 841 reizigers.

De twee treinen van de maatschappij Trenitalia waren onderweg naar Parijs; een van de twee kwam vanuit Milaan. Aan het begin van de avond werden de treinen omgeleid vanwege wisselstoringen. De treinen werden vervolgens spoorwegen opgestuurd waar hogesnelheidstreinen normaliter niet overheen rijden.

'Een nachtmerrie'

Aan het eind van de avond kwamen de treinen tot stilstand bij het plaatsje Buffon, ten noordwesten van Dijon. Reizigers klaagden via sociale media over het gebrek aan water, licht en stroom.

Deze passagier zette verschillende foto's van de situatie op X.

Trenitalia bestrijdt de kritiek. Via Franse media zegt het bedrijf dat "beide treinen voorzien bleven van actieve airconditioning" en dat er teams ter plekke waren om "het algemene comfort in de wagons te garanderen".

Maar de regionale krant Le Bien Public sprak verschillende passagiers die een heel ander verhaal vertellen. Volgens hen was de situatie "een nachtmerrie" en "compleet gestoord". Passagiers zeggen tegen de krant dat er praktisch geen treinpersoneel langskwam en dat de informatievoorziening zeer gebrekkig was. Rond 22.00 uur zou er een kleine snack zijn uitgedeeld.

Volgens verschillende reizigers mochten ze vanochtend rond 08.00 uur de treinen even verlaten om frisse lucht te halen.

De Franse nieuwssite BFM Business laat dit X-bericht zien:

De problemen werden pas zaterdagochtend verholpen en de twee treinen arriveerden rond 10.30 uur op station Gare de Lyon in Parijs. Totale vertraging: twaalf tot dertien uur.

Hij is direct, provoceert graag en heeft naar eigen zeggen "de uitstraling van een koelkast". Toch is de 74-jarige Wolfgang Kubicki vanaf vandaag de nieuwe leider van de Duitse liberale partij FDP. Er wacht hem een zware opgave: het reanimeren van de doodverklaarde partij.

Op het partijcongres in Berlijn is Kubicki met 59 procent van de stemmen verkozen, boven een meer progressieve kandidaat. De rechtse liberaal probeerde in zijn toespraak de linkse vleugel voor zich te winnen. "Samen vormen we een liberale familie." Kubicki belooft de partij terug in het centrum van de macht te brengen.

De FDP verkeert in een diepe crisis. Na jaren geruzie als coalitiepartij in de regering-Scholz (2021-2024) kwam de FDP bij de Bondsdagverkiezingen vorig jaar niet meer boven de kiesdrempel van 5 procent uit. Ook in de meeste deelstaten is de partij niet meer vertegenwoordigd.

Positionering

De partij verenigde decennialang zowel linkse als rechtse liberalen. Sinds de oprichting in 1948 heeft de FDP vrijwel de gehele resterende eeuw geregeerd. Ze hielp de CDU-regeringen van Adenauer en Kohl aan een meerderheid, evenals de SPD-regeringen van Brandt en Schmidt.

Na het verkiezingsdebacle van vorig jaar stapte FDP-voorman Lindner op. Zijn opvolger Dürr maakt vandaag plaats voor Kubicki, het bekendste overgebleven gezicht van de partij. De Noord-Duitse advocaat staat voor een klassiek-liberaal verhaal, met nadruk op een strenge begroting en individuele vrijheid.

De verkiezing ging gepaard met een interne machtsstrijd. Een andere oudgediende meldde zich onverwacht als tegenkandidaat: Europarlementariër Marie-Agnes Strack-Zimmermann (68). Zij vreest dat de partij te rechts en populistisch wordt. Tijdens haar speech klonk zowel gejuich als boegeroep. Ze kreeg uiteindelijk bijna 40 procent van de stemmen.

De partij ziet kansen voor een wederopstanding, als vluchtheuvel voor teleurgestelde CDU-kiezers. Dat kan kansrijk zijn, nu de regering van Merz impopulair is. Dankzij de hoge kiesdrempel maken nieuwe (protest)partijen weinig kans. De FDP heeft een stevige partijstructuur en regeerervaring, maar kan zich toch als buitenstaander presenteren.

Gemis voor CDU

Bondskanselier Merz heeft de FDP onlangs doodverklaard. "De FDP is definitief van het politieke toneel verdwenen", zei hij in maart. Iedere stem op de FDP is een verloren stem en moet daarom voortaan naar de christendemocraten gaan, aldus Merz.

Een bikkelhard oordeel, terwijl het verdwijnen van de FDP eigenlijk een gemis voor de CDU zou moeten zijn. Door het uitsluiten van de AfD blijven er uitsluitend linkse coalitie-opties over. De centrumrechtse partij van Merz is daarom gedwongen met links te regeren, wat uiteindelijk de AfD in de kaart speelt.

In reactie op Merz' doodverklaring noemde Kubicki hem een Eierarsch, een eikel. Hij valt vaker op met grove uithalen: de Turkse president Erdogan werd eens "kleine rioolrat" genoemd. Tijdens de coronapandemie werd een bekende gezondheidsexpert als "idioot" betiteld; Kubicki was luid criticus van vrijheidsbeperkende maatregelen.

Kubicki is met zijn uitspraken een graag gezien mediafiguur, onder meer bij tabloidkrant Bild, waarvan de uitgever de FDP in het verleden heeft gesteund. Een vleugje populisme is Kubicki niet vreemd. Het zorgt er in ieder geval voor dat de partij niet in de vergetelheid raakt.

De vraag is of Kubicki hiermee niet de links-progressieve vleugel binnen de partij van zich vervreemdt. De machtsstrijd bij de leiderschapsverkiezing zal een waarschuwing voor hem zijn.

Omgang met de AfD

Een mogelijk twistpunt vormt de omgang met de AfD. Kubicki sluit een coalitie met de rechts-radicale partij weliswaar uit, maar staat open om samen te werken bij moties en stemmingen. Dat wordt door een deel van de partij afgewezen, in lijn met andere politieke partijen: de zogeheten Brandmauer.

Politicoloog Constantin Würthmann van de Universiteit van Mainz denkt dat Kubicki hiermee een deel van het electoraat afschrikt. "De sociaalliberale stem gaat om deze reden niet naar de FDP, maar naar de Groenen." Hij ziet meer kansen voor een meer progressieve liberale partij, vergelijkbaar met D66 in Nederland. "Wie wat conservatiever denkt, gaat meestal toch al naar de CDU."

Het is in ieder geval belangrijk dat de partij na jaren interne strubbelingen voor een duidelijke koers kiest. "Een partij die zelf twijfelt, overtuigt geen twijfelende burgers", aldus Würthmann.

Bij drie deelstaatverkiezingen in het najaar in Oost-Duitsland lijkt de FDP opnieuw onder de kiesdrempel te belanden. De hoop wordt gevestigd op de volgende Bondsdagverkiezingen. Op federaal niveau is licht herstel in de peilingen te zien, met zo'n 4 procent. Een mogelijk Kubicki-effect.

Oekraïense drones hebben meerdere olie-installaties in het zuiden van Rusland aangevallen afgelopen nacht. Dat melden de autoriteiten in Rusland en Oekraïne. De Oekraïense president Zelensky prees de actie op sociale media.

Door een van de aanvallen, op de havenstad Taganrog aan de Zee van Azov, vlogen een depot en een tanker in brand. Ook een raffinaderij werd geraakt. Volgens lokale autoriteiten zijn twee mensen gewond geraakt en zijn de branden inmiddels geblust.

Ook in de naburige regio Krasnodar vielen Oekraïense drones een oliedepot aan. Dat gebeurde in de stad Armavir, in de Zuid-Russische Kaukasus.

President Zelensky reageerde op die aanval op X. "Dit gebeurde 500 kilometer van onze grens. We brengen de oorlog terug naar waar die vandaan kwam", schreef hij.

Drone in Roemenië

De laatste maanden heeft Kyiv successen geboekt met langeafstandluchtaanvallen op doelen in de militaire en energie-infrastructuren, tot diep in Rusland. Daarnaast weet het Oekraïense leger bescheiden terreinwinst te halen aan de frontlinie in de Donbas, na een jaar van Russische kleine doorbraken op verschillende plekken.

De gouverneur van de regio Rostov, waar Taganrog ligt, zegt dat er in zijn regio bijna 50 Oekraïense drones zijn neergehaald afgelopen nacht. Het Russische ministerie van Defensie spreekt van 127 neergehaalde drones in meerdere regio's.

De droneaanvallen op de Russische olie-infrastructuur volgden een dag na de inslag van een Russische drone op een flatgebouw in Roemenië, waarbij twee mensen gewond raakten. Het is niet bekend of de drone per ongeluk het Roemeense luchtruim binnenvloog, of dat het een opzettelijke aanval betrof. NAVO secretaris-generaal Rutte beschuldigde Moskou van "roekeloos gedrag".

'Kerncentrale aangevallen'

Volgens het Russische atoomenergiebedrijf Rosatom is vandaag een Oekraïense drone ingeslagen op de kernenergiecentrale Zaporizja. Er zou geen apparatuur zijn geraakt, maar door een ontploffing zou er een gat in de muur van een turbinekamer zijn geslagen. Het zou volgens Rosatom om een "doelbewuste" aanval gaan. Oekraïne heeft nog niet gereageerd op het bericht.

De centrale in Zaporizja, in zuidoostelijk Oekraïne, werd in maart 2022 door het Russische leger ingenomen, en ligt nog steeds dicht bij de frontlinie. De installatie is vaker beschadigd geraakt door luchtaanvallen. Het internationale atoomagentschap waarschuwde meerdere keren dat de veiligheid van de kerncentrale in het geding is.

WHO-baas naar ebolabrandhaard in Congo, waar de hulp moeizaam verloopt

De directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Tedros Ghebreyesus, is aangekomen in de Congolese provincie Ituri, de brandhaard van de ebola-uitbraak. De medische hulp komt op gang, maar tegelijk breidt het virus zich snel uit.

Tedros heeft in Ituri ontmoetingen gepland staan met de lokale autoriteiten en hulporganisaties om de bestrijding van de ziekte te bespreken. Volgens hem moeten lokale gemeenschappen een centrale rol spelen. "De gemeenschappen begrijpen het probleem beter en kennen ook de oplossing."

De uitbraak wordt veroorzaakt door de Bundibugyo-variant van ebola. Voor die variant bestaat nog geen goedgekeurd vaccin of specifieke behandeling. Naast Ituri zijn ook de provincies Noord-Kivu en Zuid-Kivu getroffen.

Ook in buurland Uganda zijn besmettingen vastgesteld. Volgens het Ugandese ministerie van Volksgezondheid gaat het daar om negen gevallen en één sterfgeval. Volgens de laatste cijfers zijn in de Democratische Republiek Congo nu meer dan duizend vermoedelijke ebola-gevallen geregistreerd.

De WHO meldde eerder deze week 125 bevestigde besmettingen en 906 vermoedelijke gevallen. Daarbij waren 17 bevestigde en 223 vermoedelijke sterfgevallen gemeld. Eerder verklaarde de Wereldgezondheidsorganisatie de ebola-uitbraak al tot internationale noodsituatie.

Te weinig hulpverleners

Artsen zonder Grenzen waarschuwt dat ziekte zich in een uitzonderlijk hoog tempo verspreidt. "Nog nooit eerder zijn bij een ebola-uitbraak zo snel na de officiële vaststelling zoveel gevallen geregistreerd", zegt Alan Gonzalez van de hulporganisatie tegen persbureau Reuters. Volgens hem zijn er te weinig medische hulpverleners ter plaatse en schiet de bestrijding tekort.

De Nederlandse arts Noor Rijnberg vertrekt dit weekend als medisch teamleider naar Goma in Congo:

Tedros riep donderdag bij aankomst in de Congolese hoofdstad Kinshasa al op tot meer internationale hulp. Volgens Reuters zei hij dat de WHO tot dusver ongeveer een derde van de benodigde financiering heeft binnengekregen.

De Amerikaanse regering kondigde vandaag nog eens 80 miljoen dollar aan hulp aan voor Congo en Uganda. Daarmee komen de Amerikaanse toezeggingen, na eerdere grote bezuinigingen, uit op meer dan 112 miljoen dollar. Ook zijn door de Europese Unie gedoneerde medische hulpgoederen aangekomen in Ituri.

Grenzen gesloten

Uganda en Rwanda hebben hun grenzen gesloten en de VS heeft beperkingen ingesteld voor reizigers die recent in Congo, Uganda of Zuid-Sudan zijn geweest. Volgens Tedros zijn zulke maatregelen "helemaal niet effectief" tegen de verspreiding van het virus. Hij waarschuwt dat grenssluitingen landen juist kunnen ontmoedigen om open te zijn over uitbraken.

In Congo wordt niet alleen een strijd gevoerd tegen ebola, maar ook tegen wantrouwen onder de bevolking. Er gaan complottheorieën rond over de herkomst van het virus. Artsen zonder Grenzen gaat het gesprek aan met lokale leiders en probeert uit te leggen wat hulpverleners komen doen, wat ebola is en wat te doen als mensen symptomen hebben.

Gewapende groepen

De ebola-uitbraak vindt plaats in een gebied dat al decennia gebukt gaat onder geweld. In Ituri bemoeilijken aanvallen van gewapende groepen, waaronder de aan Islamitische Staat gelieerde Allied Democratic Forces, de hulpverlening. In Noord-Kivu en Zuid-Kivu controleert de door Rwanda gesteunde rebellengroep M23 grote delen van het gebied.

Wat is ebola?

Ebola is een besmettelijk virus dat het immuunsysteem aantast. Volgens de WHO kunnen drie virussen grote ebola-uitbraken veroorzaken: het Ebola-virus, het Sudan-virus en het Bundibugyo-virus. Het gemiddelde sterftepercentage ligt rond de 50 procent. Snelle, intensieve zorg kan de overlevingskansen vergroten.

Alleen voor het ebolavirus bestaan goedgekeurde vaccins en behandelingen; voor de dodelijke Bundibugyo-variant nog niet.

Mensen raken besmet door contact met lichaamsvloeistoffen en bloed van een besmet persoon. Het virus blijft - ook na de dood - dagenlang actief in het lichaam. Lichaamsvloeistoffen zijn dan nog steeds extreem besmettelijk. Daarom worden lichamen van overleden ebola-patiënten niet vrijgegeven.

Tienduizenden aanhangers van de grootste Turkse oppositiepartij, de CHP, hebben in hoofdstad Ankara steun betuigd aan voormalig partijvoorzitter Özgür Özel (51). Hij moest vorige week vertrekken, omdat een rechtbank oordeelde dat bij zijn verkiezing in 2023 onregelmatigheden hebben plaatsgevonden.

De rechtbank zei dat Özels voorganger Kemal Kilicdaroglu (77) zijn plek moest innemen. Kilicdaroglu verloor in 2023 de verkiezingen van de zittende president Erdogan van de AK-partij. Ook in de dertien jaar daarvoor wist Kilicdaroglu geen verkiezingen te winnen.

In 2024, dus na het aantreden van Özel, boekte de CHP wel succes bij lokale verkiezingen. De aanhangers van Özel zien de uitspraak van de rechtbank als een politiek besluit, bedoeld om de oppositie uit te schakelen.

Dat is ook hoe Özel erover denkt. "Ze proberen de gekozen CHP-voorzitter te vervangen door een stroman", zei hij tegen zijn aanhang. "Dit is geen interne CHP-aangelegenheid. Dit is een een zaak tussen Erdogan en de Turkse natie."

Correspondent Turkije Gülsah Ercetin:

"Na zijn toespraak liep Özgür Özel samen met de menigte naar het mausoleum van Mustafa Kemal Atatürk. Hij was de eerste president van Turkije en grondlegger van de Turkse republiek.

Atatürk was ook de oprichter van de CHP, de partij die nu al langer dan een jaar onder vuur ligt. Dat begon in maart vorig jaar met de arrestatie van Ekrem Imamoglu, de afgezette burgemeester van Istanbul. Daarna werden honderden mensen die gelieerd zijn aan de CHP opgepakt, onder wie burgemeesters van grote steden. Er loopt een grote zaak tegen hen op dit moment. Velen worden onder meer beschuldigd van corruptie en afpersing.

Özel ziet de uitspraak van de rechter van vorige week dan ook als een nieuwe "juridische aanval" op de CHP. De Turkse regering benadrukt dat justitie onafhankelijk opereert en dat rechtbanken onpartijdig zijn. Maar critici zeggen dat de interne strijd binnen de CHP de regering goed uitkomt en dat die dan ook bewust wordt uitvergroot in de hoop dat de oppositie uit elkaar valt."

Kilicdaroglu, die van de rechtbank Özels plek moet innemen, sprak in Ankara bij het partijkantoor van de CHP voor een kleinere groep aanhangers. Hij viel het vorige partijbestuur aan dat blind zou zijn geweest voor wijdverspreide corruptie.

Over twee jaar zijn er opnieuw presidentsverkiezingen, tenzij Erdogan eerder verkiezingen uitschrijft.

Bij een voetbalvereniging in het Brabantse Berghem is vandaag stilgestaan bij de dood van een 47-jarige man uit het dorp. De man, die jeugdleider was bij de club, werd gistermiddag tussen Herpen en Berghem gevonden in een sloot. "Er was veel verdriet en ongeloof."

De politie gaat er op basis van de aangetroffen situatie van uit dat hij door een misdrijf om het leven is gekomen.

Verslagenheid bij voetbalclub

In de kantine van voetbalvereniging Berghem Sport kwamen tientallen leden samen om stil te staan bij de dood van de jeugdtrainer. Voorzitter Danny van den Heuvel omschrijft de jeugdleider als "man van de club".

"Hij voetbalde hier al van jongs af aan. Hij was leider bij meerdere elftallen, zowel bij de jeugd als senioren", zegt hij tegen Omroep Brabant. De impact op de voetbalclub is dan ook groot. "Bij alle lagen van de vereniging. Het is heel spijtig dat je een gerespecteerd vrijwilliger op deze manier moet verliezen."

Vanwege de gebeurtenis zijn alle thuiswedstrijden van vandaag afgelast. De kantine was wel geopend zodat mensen steun bij elkaar konden zoeken.

"We vonden het gepast om mensen de kans te geven met elkaar in contact te komen, hierover te praten en emoties te kunnen verwerken", zegt Van den Heuvel. "Berghem is niet zo'n grote gemeenschap en het slaat bij iedereen in als een bom."

Ook burgemeester De Jonge van de gemeente Oss, waar Berghem onder valt, bezocht de bijeenkomst. "Er was veel verdriet en ongeloof", vertelt ze. "Mensen kunnen niet geloven dat hem dit is overkomen. Hij was op meerdere vlakken zo actief bij deze voetbalclub, al veertig jaar lang. Je treft elkaar zo'n vier, vijf keer in de week bij de club en opeens is hij er niet meer."

Volgens haar is niet alleen de vereniging, maar het hele dorp geraakt door de gebeurtenis. Op de plek waar het lichaam van de man werd gevonden, worden bloemen gelegd.

"Berghem is een hele hechte gemeenschap", zegt De Jonge. "Mensen kennen elkaar, delen dingen en bouwen een leven op met elkaar. Als iemand zo abrupt en zinloos wegvalt, raakt dat natuurlijk veel mensen."

De gemeente probeert waar mogelijk steun te bieden, zegt de burgemeester. "Ik heb bijvoorbeeld aangeboden om maandag langs te gaan bij de school van de kinderen om steun te betuigen."

Verdachte zit nog vast

Voor de dood van de man hield de politie in Berghem gisteren een 33-jarige man aan, maar hij bleek er niets mee te maken te hebben. Vannacht werd een andere verdachte opgepakt. De 35-jarige man uit Oss zit nog steeds vast.

De politie heeft vandaag nog niets bekendgemaakt over wat er gistermiddag is gebeurd en onder welke omstandigheden de man om het leven kwam.

De gemeente Den Haag wil de geluidsniveaus in de stad in kaart brengen en weten hoe inwoners die beleven. De gemeente zoekt ruim honderd vrijwilligers verspreid over de stad die met een meetapparaat het geluid bij hun woning kunnen meten.

Den Haag krijgt jaarlijks tientallen klachten binnen over geluidsoverlast van bijvoorbeeld verkeer, bouwwerkzaamheden, speeltuinen of evenementen. Om na te gaan waar in de stad veel geluid en overlast is, wil Den Haag bij deze proef niet alleen kijken naar uitkomsten van metingen. De gemeente is ook benieuwd naar de ervaringen van de inwoners zelf.

"Want geluidsbelasting en geluidshinder geven gezondheidsklachten", legt projectleider Niels Cools van de gemeente uit bij Omroep West. "Daar moet je rekening mee houden. Er zijn wel normen vastgelegd qua decibellen, maar die zeggen niet altijd alles."

Een soortgelijke proef in België van de Universiteit van Antwerpen bleek eerder succesvol. "Overal is daar aan mensen gevraagd hoe zij geluid beleven", zegt Cools. "Dat leverde heel veel interessante informatie op."

Niet op straatniveau

Zo'n 130 inwoners kunnen zich dit jaar aanmelden voor de proef. Ze krijgen dan van de gemeente een geluidsmeter te leen. Die mogen ze zes weken aan hun huis hangen, al moet dat wel op de eerste verdieping of hoger zijn.

"Anders pikt het apparaat te veel straatgeluid op", zegt Cools. "Of hij kan worden gestolen worden en zo'n ding kost al gauw een paar honderd euro."

Of het onderzoek nog representatief is als er alleen notoire klagers aan de proef meedoen, maakt volgens Cools niet echt uit. "Er zit natuurlijk een zekere bias in", erkent hij. "Mensen die ergens last van hebben, zijn eerder geneigd om mee te doen. Dat zagen ze in België ook. Maar dat is niet te voorkomen." Het maakt de resultaten volgens Cools nog steeds interessant.

Burgerwetenschappers

De gemeente werkt voor deze proef samen met het Urban Sensing Lab, een initiatief waarbij onderzoekers en overheden samenwerken met inwoners die in hun eigen leefomgeving data verzamelen. De resultaten worden aan het einde van het jaar geanalyseerd door de Universiteit van Antwerpen.

Daarmee zijn acute geluidsoverlastproblemen echter niet opgelost, zegt Cools. "Soms kosten dingen nu eenmaal tijd, of geld. Er spelen ook altijd andere belangen mee. In het geval van geluidsoverlast door auto's kunnen we natuurlijk niet meteen al het verkeer in de stad stilzetten."

'Te weinig wetten'

Directeur Erik Roelofsen van de Nederlandse Stichting Geluidshinder is positief over de proef. Volgens hem is er nu te weinig wetgeving als het gaat om geluidsoverlast en projecten als deze moeten helpen om dit in de toekomst te veranderen.

"Het is een kwestie van lange adem, het is niet morgen beter", zegt Roelofsen. "Maar door de decibellen te meten en de beleving van bewoners te inventariseren, kunnen de hotspots eruit worden gepikt. Met deze data als onderbouwing kan er nieuw en beter beleid worden gemaakt."

De politie gaat het geweld toetsen dat agenten hebben gebruikt tijdens een aanhouding in een asielzoekerscentrum in Zeist, waarvan beelden rondgaan op sociale media. Die beelden laten "een deel van de gebeurtenis" van eerder deze maand zien, schrijft de politie.

Op de beelden is te zien dat meerdere agenten, een politiehond, een man en een vrouw in een gang staan. In een van de video's is te zien dat een vrouw hardhandig door een agent wordt weggetrokken, waarna ze op de grond valt. Op sociale media wordt geschreven dat het om een zwangere vrouw gaat.

Daarna ontstaat er een chaotische situatie waarbij de man zich richting de vrouw verplaatst, tot hij wordt tegengehouden door de agenten. De confrontatie loopt uit de hand, waarna er klappen vallen.

Een andere video lijkt zich iets later af te spelen. Te zien is dat de vrouw aan haar kleding of haren wordt weggetrokken. De man wordt op hetzelfde moment door meerdere agenten naar de grond gedrukt.

Gedeeltelijk zichtbaar'

De politie schrijft dat de aanhouding op 19 mei rond 21.50 uur plaatsvond aan de Kampweg in Zeist. "De agenten hebben opgetreden naar aanleiding van een melding van bedreiging en vernieling, waarbij sprake was van een mes. Vervolgens ontstond de situatie die op de beelden gedeeltelijk zichtbaar is."

Een 30-jarige man uit Zeist is aangehouden en is inmiddels weer vrij.

De politie zegt onderzoek te doen en "zorgvuldig te kijken naar alle feiten en omstandigheden". De agenten hebben "in een dynamische situatie snel willen handelen voor de veiligheid van de aanwezigen en zichzelf", schrijft de politie.

Het onderzoek dat de politie nu uitvoert naar het gebruikte geweld is een standaardprocedure. Soms kondigt de politie dat in een bericht aan, bijvoorbeeld als beelden die online circuleren zorgen voor ophef. De politie zegt geen reden te hebben om te twijfelen aan de echtheid van de beelden die rondgaan.

In België zijn vuurwapens gevonden in een Flixbus die onderweg was van Warschau naar Londen. Een van de twee chauffeurs op de bus nam direct contact op met het hoofdkantoor van Flixbus nadat hij in de bus een wapen had gezien, meldt het bedrijf aan de NOS.

Hij kreeg de instructies om de bus aan de kant te zetten onder het mom van een "technische stop". De chauffeur zette de bus op de vluchtstrook nabij de plaats Jabbeke, op een weg richting Oostende, waarna de politie ter plaatse kwam.

Nadat alle 43 passagiers op last van de politie een voor een waren uitgestapt om te worden gecontroleerd, werd in de bus alle bagage doorzocht. Daarop vonden agenten vuurwapens op het toilet van de bus. Volgens dagblad Het Nieuwsblad ging het om twee vuurwapens, die in plastic waren gewikkeld.

Geen arrestatie

Uit voorzorg werd de bus ook gecontroleerd door een hond die explosieven kan ontdekken. Op de snelweg naar de kust ontstond een lange file omdat de politieactie tot in de middag voortduurde.

Volgens Flixbus konden de passagiers en chauffeurs na de controle terug de bus om de reis voort te zetten. Er is geen enkele arrestatie verricht, meldt VRT Nieuws.

Hoe de wapens in de bus terechtkwamen, wordt onderzocht. "Zo'n FlixBus is zoals een internationale trein", zegt de politie tegen de Vlaamse omroep. "Het kan goed zijn dat er iemand eerder al was op- of afgestapt."

Flixbus zegt dat zijn medewerkers getraind zijn om verdacht gedrag te herkennen tijdens het werk. Het bedrijf prijst de oplettendheid, het reactievermogen en de kalmte van de chauffeur.

Het door het hantavirus getroffen Nederlandse cruiseschip Hondius mag terug de vaart in. Dat heeft de GGD Rotterdam-Rijnmond beoordeeld na een laatste controle van het vaartuig, die vrijdag plaatsvond. Volgens de gezondheidsdienst is de Hondius helemaal gereinigd en gedesinfecteerd.

Daarmee kan de Hondius over twee weken aan een nieuwe reis beginnen. Het cruiseschip vertrekt op 5 juni uit Rotterdam naar Longyearbyen op Spitsbergen. Daar start op 13 juni een nieuwe cruise, laat eigenaar Oceanwide Expeditions weten.

Eigenlijk had de Hondius afgelopen week al moeten terugvaren naar de thuishaven in Vlissingen. Dat moest worden uitgesteld omdat de GGD oordeelde dat het schip nog een extra keer moest worden gereinigd.

Hantavirus

Afgelopen maand werd bekend dat meerdere opvarenden van de Hondius het hantavirus hadden opgelopen. Het ging om de andesvariant, die vooral voorkomt in Zuid-Amerika. Het is een van de weinige hantavirussen die door nauw contact van mens tot mens kan worden doorgegeven, al is nog niet duidelijk hoe. Besmetting gaat niet zo 'makkelijk' als met bijvoorbeeld covid of de griep.

"Mensen kunnen hoge koorts en ademhalingsproblemen krijgen", legde viroloog Chantal Reusken van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) eerder uit. "Later kan dit leiden tot ernstige long- en hartproblemen." Het sterftepercentage van de andesvariant ligt tussen de 35 en 50 procent.

Evacuatie

Het cruiseschip was toen onderweg van Argentinië naar de Canarische Eilanden toen de besmettingen aan het licht kwamen. Uit voorzorg lag het vaartuig dagen voor de kust van Kaapverdië, waar drie opvarenden werden geëvacueerd. Vervolgens voer het door naar Tenerife. Vanaf het Spaanse eiland werden gasten teruggevlogen naar hun thuislanden.

Twee weken geleden kwam het schip, met enkel nog bemanningsleden aan boord, aan in Rotterdam. In totaal zijn drie mensen overleden aan de gevolgen van het hantavirus. De Nederlandse bemanning zit thuis in quarantaine, meldt Oceanwide Expeditions.

Een woordvoerder kon niet zeggen of mensen die voor komende reizen hebben geboekt zich zorgen maken over hun reis met de Hondius. Signalen dat passagiers voor de aankomende reis zijn gaan twijfelen zijn er vooralsnog niet, zegt zij.

Cruiseschip Hondius kwam twee weken geleden aan in de haven van Rotterdam:

Het Amerikaanse leger heeft opnieuw een aanval uitgevoerd op een boot in de Stille Oceaan die zou worden gebruikt voor drugssmokkel. Volgens de VS zijn drie mensen gedood.

Het is al de derde Amerikaanse aanval deze week op een vermeende drugsboot. Het totale dodental sinds het najaar is daarmee opgelopen naar 202.

De regering-Trump voert sinds september systematisch aanvallen uit op boten in de Caraïbische Zee en de oostelijke Stille Oceaan. Volgens Washington zijn die gericht op Latijns-Amerikaanse drugskartels. De regering verklaarde eerder dat de VS in een gewapend conflict is met zogenoemde "narcoterroristen".

Kleine boot

Het Amerikaanse leger verspreidde beelden van de laatste aanval, die werd uitgevoerd in de oostelijke Stille Oceaan. Volgens het betrokken Amerikaanse commandocentrum was de boot betrokken bij "drugssmokkeloperaties" en zou het schip worden gebruikt door een organisatie die door de VS als terroristisch is bestempeld. Bewijs daarvoor wordt niet geleverd.

Bekijk hier de beelden van de aanval:

Op de beelden is te zien hoe een kleine boot op zee wordt geraakt en vervolgens in brand vliegt. Daarna zijn brandende resten en objecten in het water te zien. Volgens Amerikaanse media is het voor zover bekend de eerste keer dat het leger kleurenbeelden van zo'n aanval verspreidt. Eerdere video's waren in zwart-wit.

Omstreden aanvallen

De aanvallen zijn zeer omstreden. Mensenrechtenorganisaties, zoals Human Rights Watch en Amnesty International, hebben de luchtaanvallen eerder veroordeeld als "buitengerechtelijke executies" die in strijd zijn met het internationaal recht. Ze wijzen erop dat de Amerikaanse overheid de identiteit van de slachtoffers niet bekendmaakt en ook niet aantoont op basis waarvan dodelijk geweld gerechtvaardigd zou zijn.

In de VS ontstond eerder ophef over een aanval op 2 september, de eerste in de reeks. Na een aanval op een vermeende drugsboot bij Venezuela zouden twee opvarenden nog in leven zijn geweest en zich hebben vastgeklampt aan wrakstukken. Er volgde daarna een tweede aanval, waarbij zij werden gedood.

Volgens The Washington Post gebeurde dit op bevel van defensieminister Hegseth, tegen de regels van het Pentagon in. Hij ontkende direct betrokken te zijn geweest.

De toezichthouder van het Pentagon heeft vorige week aangekondigd te gaan onderzoeken of het leger de eigen procedures voor doelwitselectie heeft gevolgd. De vraag of de aanvallen zelf rechtmatig zijn, valt buiten dat onderzoek.

Drie overlevenden

Zover bekend hebben slechts drie mensen de aanvallen overleefd. Twee van hen zouden door een "narco-onderzeeboot" zijn gered en teruggebracht naar hun thuislanden Ecuador en Colombia. In maart meldde de Amerikaanse kustwacht dat een man was overgedragen aan de Costa Ricaanse autoriteiten.

Meerdere nabestaanden van slachtoffers uit Trinidad en Tobago spanden zaken aan tegen de regering-Trump. Ze stellen dat er voor de "voorbedachte en opzettelijke moorden geen enkele plausibele juridische rechtvaardiging" is.

Een fietsenmaker in de stad Groningen is deze week opgepakt vanwege een lokfiets. De man zag hoe iemand anders een accu uit de fiets probeerde te stelen, maar werd bij het veiligstellen van de fiets uiteindelijk zelf meegenomen door de politie. "Ik wilde gewoon het goede doen."

Dagen na het voorval is de schrik voor fietsenmaker Ammar Al-Zerkani nog groot. Zoals iedere werkdag was hij dinsdagochtend al vroeg in de zaak. Tientallen fietsen moesten van binnen naar buiten worden verplaatst. Daarbij viel hem iets op.

Tegen een van de fietsenrekken stond al een paar dagen een peperdure elektrische fiets. "Zonder extra slot, met accu, dat is vragen om problemen", vertelt hij aan RTV Noord.

Politieauto's

Niet veel later zag hij vanuit zijn winkel hoe iemand probeerde de accu uit de fiets te stelen. Hij joeg de man weg, maar de dief probeerde het opnieuw. "De fiets had al zichtbare schade. Daarom besloot ik hem uit voorzorg binnen te zetten", vertelt Al-Zerkani.

Vervolgens checkte hij via het online diefstalregister van de RDW of de fiets als gestolen geregistreerd stond. Dat bleek niet het geval. Maar nog geen tien minuten later stonden er ineens vier politieauto's voor zijn zaak.

De elektrische fiets bleek een lokfiets te zijn van de politie. Al-Zerkani probeerde de situatie uit te leggen en toonde een screenshot van zijn zoekopdracht in het diefstalregister.

Heling

De fietsenmaker werd toch aangehouden op verdenking van heling en moest zijn zaak - inclusief alle onbewaakte fietsen voor de deur - achterlaten.

Al-Zerkani vertelt dat hij vervolgens urenlang op het politiebureau zat. De rechercheur die hem verhoorde, zou in zijn maag hebben gezeten met de situatie. "Hij gaf aan dat hij me geloofde en was absoluut niet te spreken over het optreden van zijn collega's", vertelt Al-Zerkani.

'Dief lachte me uit'

Uiteindelijk mocht de fietsenmaker gaan. Het voorval heeft een grote impact op hem gehad. "Ik ben al twee dagen aan het huilen. Ik wilde gewoon het goede doen en deze fiets veiligstellen", zegt Al-Zerkani. "Die dief lachte me nota bene uit, vroeg waar ik me mee bemoeide en stak zijn middelvinger naar me op."

Gevoelens van onrecht en onmacht raken hem diep. "Ik heb die fiets helemaal niet nodig. Ik verdien genoeg omdat ik hard werk."

De politie laat in een reactie weten dat er afgelopen dinsdag inderdaad een persoon is aangehouden vanwege heling nadat een lokfiets verplaatst was. Volgens de politie is de zaak geseponeerd.

DPG Media verlengt het project waarin gratis krantenabonnementen worden verstrekt aan mensen met een laag inkomen. Daarmee blijven jaarlijks 5000 abonnementen beschikbaar voor mensen in Nederland en Vlaanderen die zich anders geen krant kunnen veroorloven.

Het Belgische DPG geeft in Nederland dagbladen uit als het AD, de Volkskrant, Trouw en verschillende regionale kranten. Dit jaar nam het concern RTL Nederland over. Het bedrijf deelt sinds vorig jaar ook gratis abonnementen uit aan studenten.

Aanleiding voor de verlenging van het project voor minima, dat al enige jaren loopt, is een onderzoek van Hogeschool Windesheim, uitgevoerd in opdracht van DPG. Daaruit blijkt dat deelnemers zich door het abonnement beter geïnformeerd voelen en naar eigen zeggen makkelijker nieuws kunnen vinden, begrijpen en bespreken.

Volgens DPG-topman Erik Roddenhof zijn de gratis abonnementen "hard nodig in een wereld met steeds meer desinformatie en een dalend vertrouwen in instituties". Hij zegt dat nieuws niet gratis is, maar "wel voor iedereen toegankelijk moet blijven".

Vooral betere toegang tot nieuws

De onderzoekers van Windesheim vroegen lezers van Het Parool en de Vlaamse krant Het Laatste Nieuws om vragenlijsten in te vullen. Van de 1316 mensen met gratis abonnementen op deze kranten vulden 126 deelnemers drie vragenlijsten in: voor de start van het abonnement, na zes maanden en na een jaar.

De onderzoekers zien vooral een duidelijke toename in hoe mensen toegang tot nieuws ervaren en hoe zij zich geïnformeerd voelen. Ook zeggen deelnemers dat ze meer vertrouwen hebben in hun vermogen om nieuws te begrijpen, een mening te vormen en mee te praten over de actualiteit.

In hoeverre het onderzoek representatief is voor alle mensen in armoede, is de vraag. Uit het rapport blijkt dat de respondenten al geïnteresseerd waren in nieuws en dat in grote meerderheid ook al volgden. Het abonnement lijkt dus vooral waardevol voor mensen die al nieuws willen volgen, maar daar om financiële redenen geen toegang toe hebben.

Manier van verspreiding

De gratis abonnementen worden niet rechtstreeks door DPG verspreid, maar door organisaties die mensen in armoede ondersteunen, zoals Stichting Armoedefonds, Quiet en het Vlaamse Netwerk tegen Armoede.

Quiet deelt via lokale gemeenschappen bijvoorbeeld gratis producten uit aan mensen in armoede en in Vlaanderen konden mensen via lokale armoedeverenigingen intekenen op een gratis abonnement op Het Laatste Nieuws. Volgens DPG wordt in ongeveer twintig steden samengewerkt met voedselbanken en andere organisaties voor minima. Deze instanties buigen zich vervolgens over de verdelingen van de abonnementen.

Structureel doel

Het project begon in 2023 met een proef bij De Gelderlander. In 2024 werd het uitgebreid naar meerdere krantentitels in Nederland en Vlaanderen. Volgens de onderzoekers van Windesheim was het bij de uitbreiding in 2024 al de bedoeling van DPG om structureel gratis krantenabonnementen beschikbaar te stellen.

DPG Media boekte over 2025 een nettowinst van 238 miljoen euro. Volgens het jaarverslag heeft DPG inmiddels 4,4 miljoen abonnees op kranten, tijdschriften en streamingdiensten.

Na Frankrijk, Groot-Brittannië, Zwitserland en Polen, is rapper Ye ook niet welkom om op te treden in Italië. Het bestuur in de noordelijke regio Emilia-Romagna heeft een concert verboden van de Amerikaanse rapper, die voorheen bekendstond als Kanye West. Gevreesd wordt voor verstoring van de openbare orde.

Het optreden van Ye in de stad Reggio Emilia stond gepland voor 18 juli, op het hoofdpodium van de RCF Arena tijdens het Emilia Pulse Of Gaia-festival. In de concertzaal is plaats voor ruim 100.000 bezoekers.

Over het concert waren zorgen geuit door onder meer een lokale Joodse gemeenschap. Ye kwam de afgelopen jaren in opspraak door uitspraken waarin hij zich lovend uitsprak over het nationaalsocialisme en Adolf Hitler. Ook bracht hij T-shirts op de markt met een hakenkruis.

Ye bood begin dit jaar zijn excuses aan. Hij wijst naar een psychiatrische stoornis als oorzaak voor zijn uitspraken.

Aanwijzingen voor protesten

De Italiaanse regio vreest dat het optreden in Reggio Emilia zou leiden tot protesten in en buiten de concertzaal. Regiobestuurder Angieri zegt tegen persbureau Reuters dat hier ook concrete aanwijzingen voor zijn.

Wat meespeelt, is dat een dag eerder in dezelfde zaal een concert van Travis Scott stond geprogrammeerd. De concerten van deze Amerikaanse rapper liggen onder een vergrootglas na een optreden op het door hem georganiseerde Astroworld-festival in Houston uit 2021. Mede door bezuinigingen op de beveiliging ontstond er gedrang bij het podium, waarbij tien bezoekers overleden en honderden gewonden vielen.

Vanwege de veiligheidszorgen heeft het regiobestuur ook het concert van Scott in Reggio Emilia verboden.

Bijna overal geweigerd

Voor Ye is het afgelaste optreden het zoveelste in een rij. Eerder weigerde Groot-Brittannië hem de toegang tot het land. Ook optredens in Frankrijk, Polen en Zwitserland werden verboden. Een concert vanavond in het Turkse Istanbul gaat wel door.

Twee optredens van Ye over een week in de Gelredome in Arnhem mogen ook plaatsvinden. Minister Van den Brink zei gisteren dat hij geen gegronde reden ziet om de rapper te weren, hoe afkeurenswaardig hij diens uitspraken ook vindt. De Arnhemse burgemeester Marcouch liet zich eerder deze week uit in soortgelijke bewoordingen.

De organisator van de twee optredens reageerde gisteren verheugd op dit nieuws. Het concert op 6 juni is volgens hem uitverkocht, dat op 8 juni nog niet.

In een persbericht schrijft de organisatie "niets af te willen doen aan de maatschappelijke gevoeligheden" rondom het concert. "Elk evenement dat door ons wordt georganiseerd, dit evenement incluis, moet in het teken staan van muziek, kunst en verbinding. Hiervoor hebben wij de nodige waarborgen ingezet."

Voor omwonenden van het Holendrechtplein in Zuidoost is door Waternet een kookadvies afgegeven voor het drinkwater. Volgens Waternet is het kraanwater op dit moment niet veilig genoeg om te drinken. 

Waternet adviseert om het kraanwater eerst 3 minuten te koken voordat je het drinkt, er eten of drinken mee klaarmaakt, groenten of fruit wast of je tanden ermee gaat poetsen. Het water kan gekookt worden in een pannetje of via de waterkoker met de deksel open, anders slaat de waterkoker af. 

Het water kan wel gebruikt worden voor douchen, schoonmaken, handen wassen of de planten water geven. Waternet verwacht dat het kookadvies tot en met 2 juni duurt, maar stuurt omwonenden een brief als het water weer veilig is om te gebruiken. 

Vuurwerk dat ondanks controle toch het stadion binnenkomt, stewards die zeggen dat ze uit angst voor de F-side minder ingrijpen en bestuurders van Ajax die werden bedreigd. Dat beeld komt naar voren uit onderzoek van AT5. We spraken de afgelopen maanden met stewards, oud-bestuurders, F-siders, deskundigen en de voltallige driehoek. Ook keken we mee achter de schermen bij de veiligheidsoperatie in het stadion. Want hoeveel grip is er op de harde kern van Ajax? En wie is de baas in het stadion?

Op zondag 30 november loopt de spanning in de Johan Cruijff Arena hoog op. De F-side kleurt rood door fakkels. Vuurwerk wordt vanuit het vak op het veld gegooid tijdens een herdenkingsactie voor een overleden supporter. De wedstrijd tegen Groningen wordt al na zes minuten stilgelegd en later definitief gestaakt. Achteraf blijkt dat circa 150 supporters met dozen vol vuurwerk via een nooddeur het stadion zijn binnengedrongen.  

De F-side werd in 1976 opgericht door een kleine groep supporters en groeide uit tot een tribune met zo’n vijfduizend supporters. Met collectief gezang en spandoeken zorgen ze ervoor dat het soms voelt alsof Ajax met een twaalfde man speelt. Maar soms gaat het ook flink mis met de fanatieke aanhang. Voor AT5 aanleiding om te onderzoeken hoe goed Ajax de beveiliging in het stadion op orde heeft, maar ook hoeveel grip de club en andere autoriteiten nog hebben op deze groep.

Oppervlakkige fouillering  

Bij een thuiswedstrijd zet Ajax gemiddeld zo’n 350 stewards in. Zij controleren supporters bij de ingangen en moeten ervoor zorgen dat verboden voorwerpen, zoals vuurwerk, niet binnenkomen. Uit achtergrondgesprekken met tien stewards blijkt dat juist bij ingang Zuid van de F-side, waar het risico op vuurwerk volgens betrokkenen het grootst is, niet altijd goed wordt gecontroleerd.

“Collega’s zijn bij sommige ingangen meer aan het aaien over kleding in plaats van het echt grondig fouilleren van mensen”, zegt een steward. Een ander vertelt dat supporters bij ingang Zuid eigenlijk altijd een-op-een gecontroleerd zouden moeten worden, maar dat dit niet voortdurend gebeurt. “Sommige F-siders mogen zo doorlopen.”

Stewards zijn bovendien alleen bevoegd om oppervlakkig te fouilleren en mogen dus niet onder kleding controleren. Een politieagent is hier bijvoorbeeld wel voor bevoegd. Toch ziet de driehoek het niet als oplossing om agenten bij de toegangspoorten in te zetten. Dit zou te veel capaciteit vragen.  

Vuurwerk naar binnen gesmokkeld 

Volgens stewards wordt vuurwerk ook al voor wedstrijden in het stadion neergelegd. Grote spandoeken worden vooraf klaargelegd door F-siders en zouden soms gebruikt worden om vuurwerk in te verstoppen. Ook zouden schoonmakers soms spullen neerleggen. Om dat tegen te gaan, zet Ajax bij sommige wedstrijden speurhonden in die het stadion vooraf controleren op vuurwerk. Toch worden deze niet elke wedstrijd ingezet.  

"Het is een kat-en-muisspel", zegt Joris de Lange, de manager wedstrijdoperatie en veiligheid van Ajax. "Wij hebben de verplichting om vuurwerk buiten te houden, terwijl sommige supportersgroepen vinden dat vuurwerk bij voetbal hoort." Volgens hem is het onmogelijk om alles tegen te houden. "Bij Schiphol of havens wordt ook nog steeds van alles binnengesmokkeld terwijl ze daar meer tijd en apparatuur hebben dan in stadions." 

Tijdens wedstrijden houden stewards toezicht op wangedrag op de tribunes. Volgens de stewards die wij op anonieme basis spraken, wordt op de F-side meer toegestaan dan op andere tribunes. Bijvoorbeeld roken, blowen en het gooien van bier. Wat meespeelt bij het niet ingrijpen is dat stewards te maken hebben gehad met intimiderend en soms zelfs gewelddadig gedrag. "Bij ingrijpen krijg je al die gasten op je dak", zegt een steward. Een ander kreeg een klap in haar gezicht. "Hij zei daarna dat hij me buiten zou opwachten." 

Ook tijdens Ajax-Groningen werden stewards met geweld opzij geduwd door supporters. Vooral als de club verliest is het volgens een steward "billenknijpen". Hoewel fysiek geweld volgens stewards bij excessen blijft, is verbaal geweld volgens hen structureel. "Uitgescholden worden, waarbij je familie erbij wordt gehaald. Je weet dat het een onderdeel van het werk is", aldus een steward. 

Burgemeester Halsema noemt het zorgelijk dat stewards zo onder druk komen te staan door sommige supporters. Tegelijkertijd vindt ze dat er niet met twee maten gemeten kan worden. "Het kan niet zo zijn dat stewards denken: daar bemoeien we ons niet mee, want dan wijk je eigenlijk voor geweld of de dreiging met geweld."

Volgens Ajax wordt ervoor gekozen om niet altijd direct in te grijpen bij ongeregeldheden. In het stadion hangen ongeveer tweehonderd camera’s waarmee supporters later alsnog kunnen worden geïdentificeerd en bestraft. "Soms werkt direct optreden de-escalerend, maar soms juist ook escalerend", zegt De Lange. Die afweging wordt gemaakt vanuit de controlekamer door personeel van de club, de Johan Cruijff Arena en de politie.  

Het Auditteam Voetbal en Veiligheid beoordeelt de veiligheid in Nederlandse stadions, het deed in 2023 de laatste audit bij Ajax. Vincent van der Vlies was destijds hoofdonderzoeker en onderzoekt al jaren de veiligheid rond voetbalwedstrijden. "Ik was best onder de indruk van het niveau hier, maar dat kan ook komen doordat de standaard in Nederland nog steeds relatief laag is", zegt hij.  

Professionaliteit stewards

Zo zijn er nog stappen te zetten in de professionaliteit van de stewards. De stewards die AT5 sprak zijn wisselende te spreken over hun opleiding. Elke steward moet een diploma behalen dat is geaccrediteerd door de KNVB, maar de basisopleiding duurt zo'n drie dagdelen, waarna ze nog een aantal wedstrijden stage lopen. Volgens sommige stewards "stelt de opleiding weinig voor", terwijl anderen benadrukken dat je het werk "vooral in de praktijk leert." Ter vergelijking: in Engeland duurt de opleiding tot steward enkele maanden voordat iemand daadwerkelijk aan de slag mag. 

Toch is de veiligheid in Nederlandse stadions de afgelopen jaren verbeterd. In seizoen 2018/2019 waren er 764 incidenten en vorig seizoen 363. Wel ziet Van der Vlies een verschuiving van incidenten naar buiten het stadion. Zo zijn er steeds vaker incidenten tijdens Europese wedstrijden in binnensteden en zogeheten hit-and-runacties, waarbij andere supportersgroepen worden aangevallen.  

Volgens de driehoek is vooral de nieuwe generatie supporters lastig in beeld te krijgen. Waar de harde kern vroeger uit één hechte groep bestond, bestaat de F-side tegenwoordig uit meerdere groepen met eigen leiders. "De harde kern van vroeger was nog best aanspreekbaar", zegt hoofdofficier van justitie René de Beukelaer. "Met de groep van nu is moeilijk verbinding te krijgen." 

Ajax heeft zogeheten supporters liaison officers (SLO’s) in dienst om contact te onderhouden met de harde kern. Deze werknemers zijn bij Ajax afkomstig uit diezelfde harde kern. Via de SLO’s worden afspraken gemaakt over sfeeracties of bijvoorbeeld herdenkingen van overleden fans. Maar afspraken maken gaat lastig door de vele groeperingen binnen de F-side. "Zo’n grote groep is een veelkoppig monster", zegt oud-teammanager van Ajax David Endt. "Als je met één vertegenwoordiger afspraken maakt, kan dat met voeten getreden worden door een andere leider."

Bestuurders thuis opgezocht

AT5 ging in gesprek met twaalf oud-bestuurders van Ajax over de invloed van de harde kern binnen de club. De meesten wilden anoniem blijven. De helft zegt te maken te hebben gehad met bedreigingen of intimidatie vanuit supporters. Sommige bestuurders werden thuis opgezocht of ontvingen dreigende appjes en telefoontjes. "Het kwam je privéleven binnen", vertelt een voormalig bestuurder. "Ze zoeken uit waar je woont en wie je kinderen zijn."

Twee bestuurders moesten zelfs beveiligd worden en bij een deel speelde het mee in het besluit om vroegtijdig te stoppen. Niet in alle gevallen is duidelijk of de dreiging daadwerkelijk vanuit de harde kern kwam. Ook klinkt kritiek dat de club zich soms weinig beschermend opstelt. '"Ze doen alsof ze er niets aan kunnen doen. Het hoort er een beetje bij, zeggen ze dan", zegt een oud-bestuurder.

Volgens betrokkenen leidt die druk er soms toe dat Ajax bij incidenten eerder kiest voor sussen dan voor hard ingrijpen tegen de harde kern. "Je hebt dan standvastige en principiële mensen nodig die voet bij stuk houden en zich niet laten intimideren. Maar dat is niet makkelijk", zegt oud-teammanager David Endt.  

De invloed van de harde kern reikt volgens sommige oud-bestuurders zelfs verder dan alleen op de tribune. "Ik denk dat de invloed groter is dan bij welke club dan ook. Op alle niveaus", zegt een oud-bestuurder. Ondanks dat Ajax de afgelopen jaren de veiligheidsmaatregelen heeft uitgebreid, laten de incidenten zien dat problemen blijven terugkeren. Het laat zien dat de grip op de harde kern slechts beperkt is.

Harry Styles verblijft sinds twee weken in Amsterdam voor zijn concertreeks in de Arena. Zijn fans weten inmiddels precies waar de Britse popster graag uithangt. In en rondom het Vondelpark zitten ze al dagenlang op de uitkijk.

Fans die Harry Styles willen zien, weten dat ze het beste naar het Vondelpark kunnen gaan. De zanger verblijft hier in de buurt en is er regelmatig te vinden als hij gaat hardlopen, of als hij een wandeling maakt met zijn verloofde Zoë Kravitz.

Dat wordt allemaal vastgelegd door fans die hem spotten en hun filmpjes vervolgens op TikTok of instagram zetten. Op fanaccounts zoals deze wordt alles bijgehouden. En ja, bijna al die foto's en filmpjes zijn in - of in de buurt van - het Vondelpark gemaakt.

Op veel van die filmpjes is te zien dat Harry benaderd wordt door fans die om een foto of handtekening vragen of hem alleen even begroeten. En ook deze middag zijn er overal plukjes fans te vinden - herkenbaar aan tassen of T-shirts die bedrukt zijn met het logo van de Together-tour, waarvan tien concerten deze maand in de Arena plaatsvinden.

Praatje maken

HvA-student Collin knoopte zelfs even een gesprekje aan toen hij de zanger tegenkwam op de Eerste Constantijn Huygensstraat. "Nadat hij ons groette, liep hij in eerste instantie door en bleven wij staan van: 'wat de fuck gebeurt hier allemaal?'  Net toen we van plan waren om weer weg te gaan, kwam hij weer teruglopen."

Waar hij het over heeft gehad? "Over de tour, over Amsterdam, dat soort dingen eigenlijk. En met Zoë heb ik het even over haar vader (zanger Lenny Kravitz, red.) gehad. Mijn ouders zijn groot fan van hem."

Collin ontmoette Harry in de buurt van een koffiezaak in de Eerste Constantijn Huygensstraat, waar hij vaker gespot is. Net als in het Vondelpark zijn daar meerdere fans die op hem wachten. Veel van hen willen overigens niet op camera met ons praten.

Koffiezaak

Stefanie, die in de brandende zon op het terras van het betreffende koffiezaakje zit, wil dat wel. Ook Stefanie is Harry al een keer eerder tegengekomen en heeft hem toen een brief overhandigd waarin ze schreef dat hij veel voor haar betekende in een tijd waarin ze het moeilijk had.

Het is natuurlijk wel de vraag of het niet een beetje ver gaat om Harry Styles zo in de gaten te houden. De fans die wij spreken, vinden allemaal dat er een verschil zit tussen de artiest netjes aanspreken of hem achtervolgen. Online zijn bijvoorbeeld meerdere filmpjes te zien van fans die een hardlopende Harry Styles achtervolgen.

"Dat kan echt niet", vindt Stefanie. "Dat je fan bent: oké. Maar ik zie op TikTok echt dat mensen echt achter hem aan gaan rennen en vervolgens helemaal gaan freaken dat ze hem gezien hebben."

Zelf pakt Stefanie het naar eigen zeggen op een subtiele manier aan. "Ik pak gewoon een terrasje en als hij toevallig langsloopt, pak ik mijn kans. Maar achter hem aanrennen, dat kan gewoon niet. Ga gewoon ergens in het Vondelpark zitten en als je hem voorbij ziet rennen, zeg dan netjes hoi. Het is een wereldster, maar het is ook gewoon Harry. We moeten hem respecteren als de persoon die hij is."

Harry Styles spotten in het Vondelpark, ondrinkbaar water in Zuidoost en wie heeft de macht in de Johan Cruijff Arena? Dat en meer in het AT5 Nieuws van zaterdag 30 mei. 

Van Polen tot Suriname en van Angola tot Cuba; een ritje maken in een (oude) GVB-bus kan op heel veel plekken in de wereld. De herkenbare blauw-witte bus, of zelfs de paars-rode voorloper daarvan, rijdt inmiddels in zoveel landen dat waar je ook bent Amsterdam nooit ver weg is.

Een TikTok-gebruiker keek onlangs gek op bij een bezoek aan Albanië: hij stapte in een bus die wel heel erg leek op die van het GVB. "Hoe komt deze bus hier?", vroeg hij zich af. "Lijp." Maar zo uniek is zijn vondst eigenlijk helemaal niet.

Het GVB, de gemeente en de Vervoerregio Amsterdam willen het openbaar vervoer in de stad in 2028 volledig uitstootvrij maken, nog voor de landelijke deadline van 2030. Maar nu al rijdt de overgrote meerderheid van de stadsbussen elektrisch. Dat betekent dat de oude (diesel-)bussen worden verbannen; ze krijgen meestal een tweede (of derde) leven in het buitenland en gaan daar soms nog jarenlang mee. 

Uit een lijst van een hobbyist die de export van onder meer GVB-bussen en trams al tientallen jaren bijhoudt op traminfo.nl, is te zien dat de bestemmingen verschillen per decennium. Zo kwamen oude Amsterdamse bussen en trams voor de eeuwwisseling vooral terecht in Suriname, Cuba, Kroatië, het Oostblok (Roemenië en Polen) en Afrika (Angola en Marokko). 

Tussen 2000 en 2010 verschoof het zwaartepunt naar Centraal- en Oost-Europese landen (Polen, Roemenië, Hongarije, Oekraïne) en Rusland en Kazachstan. Op die laatste twee na bleef dat zo in het decennium daarna; toen werd naast naar het Oostblok vooral geëxporteerd naar de Balkan (toenmalig Macedonië en Albanië) en Litouwen.

En sinds 2020 gaan er relatief veel blauw-witte bussen naar Duitsland, Italië, Albanië en (nog steeds) Roemenië.

Deze ontwikkelingen worden bevestigd door de 42-jarige Hugo Richter, specialist bij ProRail, die de boekenreeks 'Bestemming Buitenland' schreef over de 'reis' van oud-ov-materieel. Na een duik in internationale databases gaat hij op pad en dat doet hij al vele jaren. 

In het buitenland worden de bussen meestal opnieuw ingezet in het ov, zegt Richter. "Tegenwoordig is dat vaker tijdelijk; tot ook dat land overgaat op elektrisch vervoer." En dan kan je denken; wat is het nut van het exporteren van vervuilende bussen? Dan heb je immers dezelfde vervuiling op een andere plek. "Maar in die landen vervangen ze vaak nog oudere bussen; dus eigenlijk is het dan een win-winsituatie."

Naast het ov worden afgedankte Amsterdamse bussen soms ook ingezet voor hotels, als schoolbussen (zoals in Cuba), of voor passagiersvervoer op luchthavens (onder meer in Libië en Roemenië).

GVB-kenmerken moeten geschrapt van bus

De oude Amsterdamse exemplaren worden verkocht aan 'gespecialiseerde opkopers of handelspartijen', zegt een woordvoerder van de gemeente tegen AT5.

De verkoop is gebonden aan strikte regels. Zo moeten de voertuigen worden ontdaan van GVB-logo’s, bestickering en andere kenmerken die direct naar het bedrijf verwijzen. "Tegelijkertijd herkennen mensen een voormalig GVB-voertuig soms nog wel aan het model of de kleurstelling. Zeker liefhebbers en kenners zien dat vaak direct."

Het AT5 Weer van vrijdag 29 mei, gepresenteerd door Charlotte vanuit Noord.

Bewoners van de Borneokade konden hun ogen vanochtend niet geloven: op een deel van hun favoriete steiger zijn hekken geplaatst door de gemeente om overlast tegen te gaan. Dat gebeurde na een uitspraak van de Raad van State. 

Op warme zomerdagen is de steiger een populaire verzamelplek voor Amsterdammers die verkoeling zoeken. Ook omwonenden genieten van de zwemplek voor de deur, maar een stel dat op een woonboot naast de steiger woont, is de overlast van zwemmers zat.

Door de uitspraak van de Raad van State is de gemeente genoodzaakt om in te grijpen. "Dat is de reden dat we als gemeente hebben besloten om de steiger in te korten met hekken om recht te doen aan de uitspraak van de hoogste bestuursrechter", zegt Jan-Bert Vroege, stadsdeelbestuurder van Oost.

Geen extra handhavers

Gewoon extra handhavers inzetten om de overlast tegen te gaan, is volgens Vroege geen optie. "Handhaven is erg lastig in het water. Bovendien hebben we dan heel veel handhavers nodig. Ook zijn we nu bezig met een langetermijnoplossing: namelijk het bestemmingsplan aan te pakken, maar dat gaat nog een jaar duren", zegt hij.

Dat bestemmingsplan houdt nu in dat intensieve recreatie niet is toegestaan, enkel kleinschalig. Het lijkt erop dat de gemeente hoopt dat intensief gebruik bij een nieuw bestemmingsplan wel mag. 

Onbegrip

De buurtbewoners snappen niks van de actie van de gemeente. "Dit is zo ongelooflijk dom", vertelt een zwemmer en buurtbewoner. "Ik vind het echt absurd. Het is maar een paar dagen in het jaar", zegt een andere buurtbewoner. Terwijl de hekken worden geplaatst, komen er steeds meer buurtbewoners kijken. "Iedereen heeft er plezier van, behalve een woonboot", zegt een teleurgestelde woonbootbewoner.

Maar de woonbootbewoners die last hebben van de overlast zien dat anders. "We zijn moe van alles en angstig over de sfeer in de buurt. Maar we hebben ook schoon genoeg van de niet constructieve benadering van dit probleem door het bestuur én omwonenden, en buurtbewoners en iedereen die zich ermee bemoeit", zeggen zij tegen ons in een schriftelijke reactie. 

Jarenlange strijd

Over de overlast liepen in de afgelopen jaren verschillende juridische procedures. Uiteindelijk bleven de bewoners van de woonboot overlast houden van de zwemmers en belandde de zaak bij de hoogste bestuursrechter, die hen nu toch in het gelijk stelt.

Die zegt nu: de gemeente moet er alles aan doen om de overlast te verminderen. Daarom zijn de hekken geplaatst. De gemeente is nu bezig om het bestemmingsplan van die plek te veranderen.

Het Verkeer gaat langs bij de werkzaamheden op de De Boelelaan. De middenberm van de trambaan wordt hier verhard zodat de bussen hier straks overheen kunnen rijden. Omgevingsmanager Chiem ten Have legt uit waarom dit nodig is en waar het verkeer de komende tijd rekening mee moet houden.

Omgevingsmanager ten Have vertelt: "De bussen rijden op dit moment nog mee over de rijbanen. Dat zorgt er in de spits vaak voor dat de bussen veel vertraging oplopen. Dus we gaan de trambaan verharden zodat de bussen daarover mee kunnen rijden." Langs de weg wordt ondertussen volop gewerkt en staan graafmachines klaar om de middenberm open te breken. 

"Dat zorgt ervoor dat de bussen tijdens de spits ook lekker op tijd kunnen rijden. De trambaan verharden we door de middenberm uit te graven. Daaroverheen komt een asfaltlaag zodat de bus eroverheen kan rijden", legt ten Have uit. 

Gevolgen voor het verkeer

De werkzaamheden worden in fases uitgevoerd. Op dit moment is één rijbaan op de De Boelelaan afgesloten en trams rijden met aangepaste snelheid door het werk. Van 20 juli tot 9 augustus is de De Boelelaan, tussen het kruispunt Parnassusweg en Gustav Mahlerlaan, volledig afgesloten voor autoverkeer. Verkeer wordt dan omgeleid via de Buitenveldertselaan, de Van Nijenrodeweg en de Van der Boechorstraat.

De eerste twee weken van juli rijden er geen trams. Er wordt geadviseerd om de site van de GVB in de gaten te houden.

De werkzaamheden duren tot 9 augustus.

Al vanaf negentien euro een kaartje, geen overstap en iedere dag een rit in beide richtingen. Eind deze maand gaan de eerste treinkaartjes voor een nieuwe verbinding tussen Amsterdam en Parijs in de verkoop. Spoorwegonderneming GoVolta gaat de concurrentie aan met Eurostar, al moeten reizigers met de nieuwe verbinding wel heel wat geduldiger zijn: de rit duurt maar liefst zeven uur. 

De nieuwe treinrit moet vanaf 14 december dagelijks om iets voor 08.00 uur 's ochtends vertrekken, om rond 15.00 uur aan te komen op station Parijs-Gare du Nord. De terugreis vertrekt om 16.00 uur, en moet dan weer rond 23.30 uur aankomen op Amsterdam Centraal. 

Hoewel het dus om een directe treinreis gaat, ben je wel een stuk langer onderweg dan met de bestaande verbindingen tussen Amsterdam en Parijs. Met de Eurostar ben je namelijk al binnen drieënhalf uur in de Franse hoofdstad, terwijl de nieuwe GoVolta-verbinding er twee keer zo lang over doet. 

Via Gent 

Naast een verschil in reistijd, zal de route ook anders zijn. Zo stopt de nieuwe verbinding niet in Brussel, maar in Gent. "Brussel is al uitstekend bereikbaar vanuit Amsterdam en Parijs via bestaande verbindingen", schrijft GoVolta daarover. "Gent, een middeleeuwse stad met 260.000 inwoners
en een zeer aantrekkelijke bestemming, had geen enkele directe internationale treinverbinding vanuit Nederland noch vanuit Parijs." 

 GoVolta startte recent ook al een treinverbinding Van Amsterdam naar Berlijn; een direct verbinding naar Hamburg werd geschrapt vanwege tegenvallende belangstelling.

Zijn naam wordt al langer aan Ajax gelinkt, maar nu lijkt de komst van de Spanjaard Míchel toch echt dichtbij te komen. Om erachter te komen wie de beoogde nieuwe coach van Ajax is, belden we met Jan Wiedemann van Girona Media en met de in Barcelona wonende sportjournalist Edwin Winkels.

Zij spreken van een aanvallende coach, die de filosofie van Johan Cruijff hoog in het vaandel heeft staan. Dat klinkt op zich goed, maar waar Ajaxfans misschien wel een beetje van zullen schrikken: "Hij is niet echt het type coach dat vertrouwt op spelers uit de jeugdopleiding", zegt Wiedemann, die verder vertelt dat Míchel een rustige man is. "Hier in Girona loopt hij vaak door de stad. Hij is erg beleefd, ook tegen de inwoners van Girona. Dat geeft de fans van de club een goed gevoel."

Gisteren maakten Míchel en Girona bekend dat ze uit elkaar gaan. Vanuit Ajax is er nog niet officieel gereageerd op zijn mogelijke komst. 

De coalitieonderhandelaars moeten stevige politieke keuzes maken op het gebied van woningbouw. Het zogeheten 'vereveningsfonds' — het potje waarmee de gemeente dure woningen inzet om verlieslatende sociale woningbouw te bekostigen — is de afgelopen jaren leeggeraakt. En dus ligt nu op tafel: of het woningbouwprogramma aanpassen (bijvoorbeeld meer duurdere woningen en minder sociaal) of extra geld bijleggen als gemeente. Dat zegt wethouder Woningbouw Steven van Weyenberg in AT5's Park Politiek. 

Steven van Weyenberg is sinds vorig jaar wethouder Woningbouw en Ruimtelijke Ordening en nam deze functie aan nadat Reinier van Dantzig vanwege ziekte zijn functie neerlegde. Naar verwachting presenteren de partijen van de nieuwe coalitie, bestaande uit Pro Amsterdam en D66, aanstaande woensdag hun definitieve akkoord. 

Voor lopende projecten die geld kosten, zoals de stadsvernieuwing in de K-buurt in Zuidoost, is er nog 25 miljoen euro gereserveerd in het vereveningsfonds. Op de langere termijn is dat simpelweg niet genoeg, mede door tegenvallers en vertragingen bij de bouw als gevolg van netcongestie. 

Keuzes

De wethouder legt de bal nadrukkelijk bij de formerende partijen. "Er zullen hele scherpe keuzes moeten worden gemaakt", aldus Van Weyenberg. "Niets doen is geen optie. Je moet je ambities aanpassen en dus je bouwprogrammering aanpassen, of je moet eventueel geld bijleggen".

Volgens Van Weyenberg moet er ofwel gekozen worden voor minder of andere ambities — zoals het toevoegen van projecten die juist geld opleveren — of de gemeente moet structureel geld bijstorten in het fonds. Het bouwen van extra hotels zou een lucratieve optie zijn, al erkent hij direct dat niemand in de stad daar op zit te wachten.

In Park Politiek uit de wethouder ook stevige kritiek op de landelijke politiek. Zo baalt hij van de recente aanpassingen in de Wet betaalbare middenhuur door de nieuwe D66-minister. Amsterdam had die wet liever eerst geëvalueerd.

Door de landelijke aanpassingen, waarbij de maximering van huurprijzen deels is losgelaten, dreigt de middenhuur in de hoofdstad juist duurder te worden. "Amsterdammers gaan gewoon meer moeten betalen aan hun middenhuurwoning", waarschuwt Van Weyenberg. Het Amsterdamse college heeft dit standpunt deze week nogmaals nadrukkelijk in Den Haag neergelegd, zo zegt hij.

Ook van de Haagse plannen om bovenwettelijke bouw- en duurzaamheidseisen te schrappen moet Van Weyenberg weinig hebben. Hij wijst als voorbeeld naar de Amsterdamse hemelwaterverordening, die nieuwbouw verplicht om bij extreme hoosbuien 6 centimeter regenwater op te vangen in het pand zelf. "Dat vind ik gewoon een hele verstandige regel", stelt de wethouder. "Bovenwettelijk? Ja. Maar je ziet in Amsterdam met hoe we bouwen, onze type grond, is die wel gewoon verstandig". 

Kampioen woningbouw

Met een huidige 'planvoorraad' van 68.000 woningen voor de komende vier jaar staat er nog genoeg op stapel. "We zijn wel gewoon kampioen woningbouw van Nederland", zegt hij trots. Vorig jaar werden er in de stad 6.000 permanente en 600 flexwoningen gerealiseerd, en voor dit jaar verwacht hij nog hogere cijfers. "U hoeft mij niet te geloven. Fiets een rondje door de stad (...) en u ziet letterlijk overal dat er heel veel wordt gebouwd."

Van Weyenberg zit waarschijnlijk nog tot 10 juni als wethouder, dan wordt het nieuwe college geïnstalleerd.

Bekijk hierboven de hele uitzending van Park Politiek met Steven van Weyenberg, waarin hij ook praat over ICL.

Amsterdam is een van de tien steden die mee gaat werken aan een proef om vrouwelijke statushouders sneller aan een baan te helpen. De proef is opgesteld door het Rijk, omdat slechts één op de vijf vrouwelijke statushouders aan het werk is. Met een nieuwe specifieke aanpak moet dat aantal verhoogd worden. 

Tussen 2014 en 2024 kregen ongeveer 70.000 vrouwen een verblijfsstatus in Nederland. 22 procent van hen is aan het werk, terwijl dat bij mannen om bijna de helft van de statushouders gaat. Redenen daarvoor zijn onder andere dat ze in het land van herkomst niet gewerkt hebben of de nodige vaardigheden en werkervaring missen. Ook krijgen ze minder vaak ondersteuning bij het vinden van een baan. 

Het percentage onder vrouwen neemt wel de afgelopen jaren toe, maar het Rijk wil dat nog meer verhogen. Met een aanpak die specifiek gericht is op werk voor vrouwelijke statushouders moet dat gaan gebeuren. De vrouwen krijgen begeleiding in een groep en leren om hun talenten en passies op werkgebied te ontdekken.

"De beste manier om zo snel mogelijk midden in onze samenleving te staan, is aan het werk zijn", aldus verantwoordelijk minister Thierry Aartsen "Dan draag je bij aan onze maatschappij, leer je de taal en maak je zo min mogelijk gebruik van een uitkering. Dat is goed voor de integratie en voor onze economie. Het is ook wat we van nieuwkomers verwachten, mannen én vrouwen."

Naast Amsterdam gaan ook Rotterdam, Utrecht, Nijmegen, Enschede, Leiden, Zwolle, Alphen aan de Rijn, Barneveld en De Liemers meewerken aan de proef. Het wordt financieel ondersteund door het Rijk. 

Liefhebbers en buurtbewoners van tweedehands boekwinkel Sterre de Zee in de Kinkerbuurt strijden voor het voortbestaan van de winkel. Nadat eigenaar Jan van Eijk afgelopen februari overleed, werd ook het huurcontract met Stadgenoot beëindigd. Een groep vrijwilligers wil de zaak graag overnemen, maar onder andere een driedubbele huurverhoging staat dat in de weg. 

Tussen hoge stapels tweedehands boeken en overvolle kasten is nauwelijks nog plek in boekhandel Sterre der Zee in de Kinkerbuurt. Plots is het voortbestaan van de winkel na 35 jaar onzeker. Het huurcontract met verhuurder Stadgenoot is beëindigd na het overlijden van eigenaar Jan van Eijk. De afspraken die met hem zijn gemaakt, bijvoorbeeld een huurprijs op antikraakbasis en een terugkeer van de winkel na een grondige renovatie deze zomer, zijn automatisch vervallen.

Verdriedubbeling

En dus is een groep vrijwilligers opgestaan die de zaak wil overnemen. Stadgenoot staat open voor een nieuw huurcontract met de groep, maar wel met nieuwe voorwaarden. De huur zou bijna verdriedubbelen, en ook zouden er culturele activiteiten moeten plaatsvinden in het pand. 

"Met jullie hulp gaan we zorgen dat het blijft", zegt vrijwilliger Harrie Lindelauff door een microfoon bij een actie die vanmiddag wordt gehouden. Er volgt hard applaus van liefhebbers en buurtbewoners van de winkel die vanmiddag zijn gekomen om de winkel te steunen. 

"Wij hebben voorgesteld om de huur van Jan te verdubbelen, maar Stadgenoot wil eigenlijk drie keer zoveel. Wij denken dat we dat net niet redden. Je verdient niet veel met tweedehands boeken, en dat is ook de bedoeling", vertelt Harrie in een kamer die vol met boeken staat. 

Een petitie om de winkel te redden is al ruim 700 keer ondertekend. "Heel erg jammer", vertelt een buurtbewoner die vaste klant is. "Alles van dit soort dingen die verloren gaan, die komen niet meer terug. Alles is commercieel geworden."

"Dat zou betekenen dat dit soort plekken in Amsterdam niet kunnen bestaan. Aangezien het al de een-na-laatste van zijn soort is", voegt een vrouw toe, die net in de winkel is gaan werken. 

Stadgenoot zegt de mogelijkheden voor een nieuw contract nog te onderzoeken. De boekhandel mag in ieder geval tot de start van de werkzaamheden komende zomer blijven. Volgens Harrie moet de winkel in augustus helemaal leeg zijn. "Dat de boekhandel er straks misschien niet meer is, dat kan ik niet bevatten."

Het aantal toeristische overnachtingen in de stad is vorig jaar, ondanks alle maatregelen, opnieuw toegenomen. In totaal werden er 23,7 miljoen overnachtingen geboekt in 2025, dat is ongeveer 800.000 overnachtingen meer dan in 2024. Ondanks dat het aantal weer toenam, is de gemeente toch enigszins positief, omdat het groeitempo afneemt.

De 23,7 miljoen overnachtingen zijn opnieuw een record. Het record is de afgelopen jaren elk jaar verbroken, terwijl de gemeente het aantal overnachtingen juist probeert terug te dringen. Het aantal overnachtingen zit dit jaar opnieuw boven de door de gemeente zelf gestelde grens van maximaal 20 miljoen toeristische overnachtingen.

Vanwege het constant overschrijden van dat aantal is een groep Amsterdammers een rechtszaak gestart tegen de gemeente. Diezelfde groep zorgde eerder voor de grens van 20 miljoen overnachtingen, maar de gemeente houdt zich daar niet aan.

Toename blijft tot 2028

En dat aantal gaat de komende jaren ook nog verder oplopen, zo concludeert de gemeente. Met de huidige inzichten wordt verwacht dat het aantal toeristenovernachtingen tot 2028 zal blijven groeien, maar wel in een lager tempo dan in de periode 2015-2019.

En dat is volgens de gemeente toch op een manier een winst. "De groei neemt af, maar we zijn er nog niet en voelen de urgentie om het bezoekersaantal structureel verder omlaag te brengen", aldus verantwoordelijk wethouder Sofyan Mbarki.

Maatregelen

Behalve de hoop op meer middelen vanuit andere overheden, is het ook kijken wat de nieuwe coalitie van plan is om het massatoerisme tegen te gaan. De initiatiefnemers van de rechtszaak willen bijvoorbeeld dat de gemeente de toeristenbelasting, die al de hoogste is van Europa, nog verder verhoogt.

Maar vorig jaar kondigde Mbarki aan dat er geen verdere verhoging van de toeristenbelasting komt. De wethouder wilde toen juist inzetten op andere maatregelen, zoals het blowverbod in het centrum en de hotelstop.

Dat laatste heeft volgens Mbarki wel al effect gehad. "Door beleidsmaatregelen die het college de afgelopen coalitieperiode heeft genomen, onder andere voor het verminderen van de overnachtingscapaciteit, neemt het aantal overnachtingen minder snel toe."