De corona-enquête is inmiddels alweer een paar weken op stoom en vrijdag werden twee voormalige premiers ondervraagd: Rutte en Schoof.
Schoof was in corona-tijd natuurlijk geen premier, maar was de hoogste ambtenaar, de secretaris-generaal, van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Politiek verslaggever Lars Geerts volgt de enquête en vertelt wat dit tot nog toe heeft opgeleverd.

Verder hebben Marleen en Joost het over het luchtalarm, Jos L., het dertigledendebat en de spraakmakende documentaire over Forum voor Democratie.

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Voor de tweede keer in korte tijd is een groep wadlopers in de problemen gekomen bij Ameland. Ze werden overvallen door de vloed, zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio tegen Omrop Fryslân.

De kustwacht heeft een helikopter en drie reddingsboten ingezet om de tien wadlopers in veiligheid te brengen. Ze zijn allemaal uit het water gehaald en per helikopter naar het boothuis van de KNRM op het eiland gebracht. Bij het boothuis stonden onder meer ambulances en een traumahelikopter klaar.

De wadlopers zijn vermoeid en koud, meldt de brandweer:

Volgens de veiligheidsregio waren de weersomstandigheden op het wad slecht. Zo waaide het hard. Volgens woordvoerder Jan Willem Zwart is het nog niet duidelijk of de wadlopers een gids bij zich hadden.

32 wadlopers gered

Vorige maand kwam ook een groep wadlopers vast te zitten bij Ameland. Het ging om 32 mensen, onder wie vier gidsen. Ze werden tijdens een nachtelijke tocht overvallen door het hoge water en kregen onderkoelingsverschijnselen.

De kustwacht heeft geen verklaring waarom twee keer in korte tijd wadlopers in de problemen zijn geraakt.

Bemiddelaar Pakistan meldt dat Iran en de Verenigde Staten een akkoord hebben bereikt over de tekst van een vredesakkoord. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif schrijft op X dat nu met beide partijen wordt gewerkt aan volgende stappen. "Vrede is nog nooit zo dichtbij geweest als nu", aldus Sharif.

Eerder vandaag plaatste de Pakistaanse minister Araghchi van Buitenlandse Zaken ook al een bericht op X met de boodschap dat een akkoord "dichterbij dan ooit" was. De Amerikaanse president Trump heeft dat bericht op zijn eigen socialemediakanalen gedeeld. Vanuit Iran kwamen gisteravond nog afhoudende berichten.

Over de tekst van de vredesdeal is nog niets bekendgemaakt. Niet duidelijk is wat het akkoord inhoudt, en ook niet of Iran zijn nucleaire materiaal kan houden.

Trump uitte vandaag zijn ongenoegen over verhalen die daarover rondgaan in de media. Het Witte Huis benadrukte daarna dat Iran heeft ingestemd met het ontmantelen van het kernprogramma.

Het cruiseschip de Hondius is weer uitgevaren. Zaterdag vertrekt het schip met 132 passagiers en een arts vanuit Spitsbergen voor een achtdaagse tocht over de Noordelijke IJszee.

De Hondius was in mei groot in het nieuws toen er verschillende besmettingen met het hantavirus werden vastgesteld op het schip. Het gaat hierbij om een ernstige variant van het virus, waaraan gemiddeld 35 tot 50 procent van de besmette personen overlijdt. In totaal zijn drie passagiers overleden, onder wie twee Nederlanders.

Het schip heeft na terugkomst bijna drie weken in de Rotterdamse haven gelegen. Daar is het meerdere dagen intensief gereinigd door een gespecialiseerd bedrijf. Daarna is het door de GGD en deskundigen op het gebied van infectiepreventie schoon verklaard.

Geen grote veranderingen

Het schip heeft plaats voor 270 passagiers, maar dat zijn er deze reis dus maar 132. Volgens de woordvoerder van eigenaar Oceanwide Expeditions komt dat doordat een deel van de reis niet kon doorgaan door de meerdaagse reiniging in Rotterdam. Daarom hebben verschillende passagiers hun reis geannuleerd.

Komende reizen volgen het normale schema en de bezetting daarvan is volgens de woordvoerder als gebruikelijk.

Het bedrijf is in gesprek met onder andere het RIVM, de GGD en eigen medisch personeel over eventuele aanpassingen van het veiligheidsprotocol. Dan gaat het voornamelijk over tochten naar gebieden waar het hantavirus heerst. Bij de reis die nu op stapel staat is daar geen sprake van.

In het Zuiderpark in Apeldoorn is vandaag het Nationaal Monument Jeugdzorg met de titel De Erkenning onthuld. Het is het eerste landelijke monument voor mensen die tijdens hun verblijf in de jeugdzorg te maken kregen met mishandeling, misbruik of andere vormen van geweld.

De onthulling vond plaats zeven jaar na het rapport van de commissie-De Winter. Die commissie concludeerde in 2019 dat kinderen en jongeren in de Nederlandse jeugdzorg tussen 1945 en 2019 op grote schaal te maken hebben gehad met fysiek, psychisch en seksueel geweld.

Het monument is een van de officiële erkenningsmaatregelen die voortkomen uit de aanbevelingen van de commissie. De initiatiefnemers benadrukken dat het niet alleen gaat om erkenning van leed uit het verleden, maar ook om aandacht voor de veiligheid van kinderen die nu in de jeugdzorg verblijven.

Het monument bestaat uit het glaskunstwerk Vlam en Vleugels, ontworpen door Di Vetro Glaskunst. Daaromheen is een symbolisch pad aangelegd dat verwijst naar herstel, vertrouwen, veiligheid en de rechten van het kind.

Bij de onthullingsceremonie waren ervaringsdeskundigen, belangenorganisaties, hulpverleners en bestuurders aanwezig. De initiatiefnemers willen dat het monument een plek wordt voor erkenning, herdenking en bewustwording.

Volgens de betrokken organisaties blijft het onderwerp actueel. Zij wijzen op recente onderzoeken en publicaties waaruit blijkt dat jongeren nog altijd te maken kunnen krijgen met ingrijpende ervaringen binnen gesloten en residentiële jeugdzorg.

Tijdens de onthulling werd ook de bundel Stemmen van erkenning gepresenteerd, met persoonlijke verhalen van mensen die ervaring hebben met de jeugdzorg.

De handel met de aandelen van technologiebedrijf SpaceX is begonnen op de beurs in New York. Het aandeel opende op 150 dollar. Met de stap naar de beurs heeft het bedrijf 75 miljard dollar opgehaald bij investeerders, waarmee het verreweg de grootste beursgang ooit is.

SpaceX heeft grote ambities op het vlak van ruimteraketten, kunstmatige intelligentie en satellieten.

De verkoop van de aandelen betekent dat oprichter Elon Musk nog rijker wordt. Sterker nog, hij is vanaf nu de eerste biljonair ter wereld. Ook na de beursgang houdt hij overigens zelf een groot deel van de aandelen in handen.

Bekijk hier hoe de handel in SpaceX-aandelen begon:

De aandeelprijs van 150 dollar per aandeel is 11 procent hoger dan de vooraf aangekondigde introductieprijs van 135 dollar. Dat is een duidelijk signaal: veel investeerders willen mede-eigenaar worden van SpaceX. De belangstelling voor de beursgang was zo groot dat de vraag het aantal beschikbare aandelen drie keer overtrof, zeggen bronnen van zakenkrant de Financial Times.

"Als iemand me had verteld dat dit zou gebeuren, dan had ik wel gevraagd wat diegene had gerookt, want ik dacht zelf dat dit bedrijf zou falen", zei Musk toen de handel van start ging op Nasdaq, de Amerikaanse techbeurs.

Zo werd SpaceX de grootste speler in de ruimtevaart:

Een flatbewoonster zit in de hotellobby in een badjas met panterprint en roze pantoffels aan. "Zit ik hier ineens in mijn nachtpon." Ze is een van de bewoners van de flat in Amsterdam-Osdorp die vannacht werd ontruimd na de explosie bij een sportschool. Samen met een buurvrouw zit ze aan een tafeltje te wachten tot haar zoon haar komt ophalen.

"Ik sliep gewoon en ineens stonden er brandweermannen naast mijn bed", vertelt de vrouw. Zij en haar buren uit het negen verdiepingen tellende flatgebouw zijn opgevangen in een hotel, omdat ze vanwege instortingsgevaar niet in hun huis mochten blijven.

Flatbewoonster Odette Luyando hoorde de "gigantische explosie" wel. "Ik zat meteen rechtop in bed." Ze dacht eerst aan een plofkraak. "Dat gebeurt wel vaker in Osdorp." Ze keek uit het raam en zag niks bijzonders, dus wilde alweer gaan liggen, zegt ze. "Totdat ik ineens heel veel geschreeuw en gegil hoorde en mensen die 'help' riepen."

Voor de deur van het hotel staat een groepje buren te roken. Een van hen vertelt hoe hij na de gigantische knal de galerij op rende. Daar keek hij naar het bijgebouw dat aan zijn flat vastzit, waarin een sportschool en kelderboxen zaten. Nu had een explosie een gapend gat achtergelaten aan drie kanten van het gebouw.

Hij twijfelde geen moment, rende naar beneden en ging naar binnen. "Het gezicht van iemand daar was verbrand en hij miste meerdere vingers", vertelt de man. "

Ik trok mijn trui uit, maakte de stof nat en legde het over zijn verbrandingen heen." Zo probeerde hij het slachtoffer te beschermen tegen het vuur, vertelt hij.

Deze man had een fysiopraktijk in de sportschool. Hij reageert emotioneel op de gebeurtenissen:

Vanaf de galerij zag ook Luyando dat het helemaal mis was. "De hele sportschool lag eruit." Er was "chaos en paniek", en "allemaal mensen die naar buiten aan het klauteren waren."

Een buurman vult aan: "We zagen dat er meer mensen binnen waren op de eerste verdieping. Toen hebben we een ladder neergezet zodat ze over het puin naar beneden konden klimmen."

Er is toen iemand achtergebleven die zwaargewond was aan zijn been, vertelt de man. "Ik ben bang dat hij dat been kwijt is." De flatbewoner en zijn buurman zeggen dat het slachtoffer "heel hard schreeuwde en gilde" totdat de hulpdiensten kwamen en hem meenamen. "Je bent dan echt in shock", vertelt de man over wat hij vannacht meemaakte.

Smeulende kleren uitgetrokken

Zijn buurvrouw Aissah Petronilia vraagt een vuurtje terwijl ze op de lege zakken van haar joggingpak klopt. "Ik heb niks bij me." De bewoonster is vannacht ook op de ramp afgerend. Een man was door de klap vanuit de sportschool op de eerste verdieping naar beneden gevallen. "Ik heb hem eruit getrokken", zegt ze.

"Ik heb zijn kleren uitgedaan, want die waren aan het smeulen", vertelt de vrouw. "Daarna heb ik mijn jas op hem gelegd om hem warm te houden." Hij en de andere slachtoffers zijn met ambulances meegenomen naar het ziekenhuis.

"De brandweer beukte alle deuren open", zegt een man. Ze hadden volgens hem geen tijd om aan te bellen of te kijken wie er al buiten stonden. "Mijn moeder en ik zijn meteen naar buiten gegaan", zegt hij. Hun katten waren nog binnen. "De dierenambulance heeft ze gelukkig gevangen."

Er komt weer een groepje buren naar buiten om een sigaretje te roken. Wat de oorzaak van explosie was, is nog niet bekend. "De wildste verhalen gaan rond", zegt een man. "Ik heb wel meerdere verhalen gehoord dat ze vier mensen hebben zien wegrennen", zegt een ander.

Explosieven in kelderbox

Een buurman vermoedt een gasexplosie, een ander hoorde dat er per ongeluk een explosief afging en weer iemand anders denkt dat het om een afrekening in het criminele circuit gaat. "We weten het eigenlijk gewoon niet", vat een buurvrouw het samen.

Het Parool meldt dat het scenario dat tieners en twintigers explosieven aan het maken waren in een kelderbox "zeer serieus" wordt genomen door de politie. Er zijn meerdere mensen aangehouden en een aantal auto's is in beslag genomen. Het blussen gaat nog steeds door en er wordt nog onder het puin gezocht. De hulpdiensten hebben "indicaties" dat er nog een of meer personen onder het puin liggen.

Aan het begin van de middag is nog niet duidelijk of de bewoners vanavond weer thuis mogen slapen. "Ik hoop het zo", zegt buurvrouw Odette Luyando. Maar later komt het bericht van de gemeente dat zij en haar buren nog niet terug mogen.

Een andere flatbewoner in het hotel zegt aan het eind van de middag dat de bewoners nog niks hebben gehoord over wel of niet naar huis mogen. "Ik heb wel een beetje het gevoel dat wij het hier pas als laatste weten wat er gebeurt." De gemeente heeft een hotel geregeld voor de buren.

David Hockney geldt als een van de meest toonaangevende kunstenaars van de twintigste eeuw; zijn werk wordt geroemd door velen en is verkocht voor recordbedragen. De Britse kunstenaar is gisteren overleden op 88-jarige leeftijd, maakte zijn agent vandaag bekend.

Wereldwijd is met droefenis gereageerd op zijn dood en wordt vol lof over hem gesproken. De Britse omroep BBC stelt dat "de wereld wat van zijn kleur heeft verloren" en ook de Britse premier Starmer is bedroefd over het overlijden van de kunstenaar, "wiens levendige, direct herkenbare werk generaties kunstenaars heeft beïnvloed".

Zijn werk was zeer karakteristiek. Velen zullen de schilderijen van landschappen of zwembaden herkennen, zoals het voor 90 miljoen dollar verkochte Portret van een kunstenaar of het werk Een grotere plons. Het zijn enkele van de vele werken die Hockney maakte in de Amerikaanse staat California, waar hij lange tijd woonde.

Hockney groeide op in Bradford in het Britse graafschap West Yorkshire en stond tijdens zijn studietijd op het Bradford College of Art al bekend als veelbelovend student. Gedurfd was hij ook; al voordat homoseksualiteit in 1967 gelegaliseerd werd in het VK maakte de homoseksuele Hockney al een werk geïnspireerd op een gedicht over de liefde tussen twee mannen.

Na zijn afstuderen in 1962 vertrok hij naar Californië. Daar begon hij met het werken met heldere acrylverf in plaats van de olieverf die hij voorheen gebruikte. Dat Hockney tijdens zijn leven veel werken van zwembaden maakte is volgens de BBC niet verwonderlijk, omdat die in California "geen luxe, maar gewoon een onderdeel van het dagelijks leven waren."

De kunstenaar was gefascineerd door helder licht, architectuur, landschappen en bewegend water. Volgens kunsthistoricus en mediamaker Cathelijne Blok keek Hockney heel goed naar de wereld om hem heen, en wist hij die op indrukwekkende wijze te vatten in een vlak, het uiteindelijke kunstwerk.

Blok legt uit dat het werk van Hockney weliswaar kenmerken heeft van pop art, maar dat hij daar zelf van wilde wegblijven. "Maar als je kijkt naar zijn werk, dan schuurt het tegen die stijl aan, als je kijkt naar de symbolen de teksten en kleuren. Het spel van licht en kleur, daar staat hij om bekend."

Volgens haar heeft Hockney met zijn werk en de veelzijdigheid ervan ruimte gemaakt voor nieuwe kunstenaars. "Als je kijkt naar nieuwe generaties, dan zie je dat zij naar Hockney hebben gekeken."

Een deel van het werk dat hij in de jaren 60 en 70 maakte werd onlangs tentoongesteld in het Kunstmuseum in Den Haag. "Een vriend van Hockney had hem aangespoord om werk te maken dat dichterbij hem lag", vertelt Thijs de Raedt, hoofd collecties & presentaties van het museum. "Vanaf dat moment richtte de kunstenaar zich op zijn omgeving en "begon hij heel goed te kijken en grote, monumentale portretten te maken", zegt De Raedt.

Hij vindt het portret van Hockneys ouders uit die tentoonstelling het indrukwekkendst. "Daar komt veel in samen. Omdat hij dat zo goed wilde doen, heeft hij het meermaals opnieuw gemaakt. Je ziet dat hij het traditionele wist te verbinden met het moderne." De Raedt wijst op het gebruik van kleuren en lijnen, dat nu nog steeds "heel erg aanspreekt".

Net als De Raedt noemt Blok dit een van haar favoriete werken. Daarnaast roemt ze de kunstenaar om zijn foto's en werken die hij tijdens de covidpandemie in het Franse Normandië maakte. "En ik heb een zwak voor alles waar hij zijn hondjes heeft afgebeeld. Daar zit ook een knipoog in."

Volgens De Raedt zal Hockney voortleven als kunstenaar die erin slaagde om gangbare thema's, zoals portretten en landschappen, op een moderne en relevante manier steeds opnieuw tot leven te wekken. "Al die jaren is hij relevant geweest en heeft hij zich opnieuw weten uit te vinden, tot techniek aan toe. Het was een kunstenaar die er steeds weer in slaagde om op basis van experiment zichzelf te vernieuwen, besluit De Raedt.

Daar sluit Blok zich bij aan. "Hij deinsde niet terug voor nieuwe manieren om zichzelf te vernieuwen. En door die honger van hem, het gebruiken van nieuwe technieken en methodes, is hij zelf jong gebleven."

In een vluchtelingenkamp in het oosten van Congo zijn twee gevallen van ebola vastgesteld. Het gaat om een vrouw van 60 en haar dochter.

De moeder werd bijna twee weken geleden ziek en een eerste test toonde aan dat ze ebola zou kunnen hebben. Ze moest daarom in quarantaine, maar daar onttrok ze zich aan. Ze overleed op 31 mei en een dag later bezweek ook haar dochter.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft nu bevestigd dat ze inderdaad ebola hadden.

De vrouwen verbleven in het Kpangba-kamp in de provincie Ituri, die grenst aan Uganda. In het kamp zitten zo'n 30.000 ontheemden. Hulpverleners maken zich zorgen dat de ziekte zich verder zal verspreiden.

Voertuigen bekogeld

De omstandigheden in Congolese vluchtelingenkampen zijn slecht. Mensen zitten dicht opeengepakt, er zijn veel te weinig toiletten, waardoor er vaak ook buiten de sanitaire voorzieningen wordt geplast en gepoept. Dat zijn risicofactoren voor verdere verspreiding van infectieziektes als ebola.

Verder zijn er veel te weinig mogelijkheden om ebolapatiënten te isoleren. En dan is er ook nog veel woede en wantrouwen tegen medici en hulpverleners. Dat speelde ook in het Kpangba-kamp. Toen hulpverleners de lichamen van de ebolaslachtoffers ontdekten, werden hun voertuigen bekogeld.

Alleen tenten

Een woordvoerder van een Deense hulporganisatie is bezorgd: "De kans bestaat dat ebola zich in zulke kampen razendsnel verspreidt. Dat kan weer leiden tot paniek en tot vluchtgedrag".

De Internationale Organisatie voor Migratie zegt dat mensen in kampen zo dicht opeen zitten dat het risico op verdere verspreiding groter is. "Er zijn ook alleen tenten, hoe kan je mensen isoleren als ze verdachte symptomen hebben?"

Er zijn in Congo nu 676 gevallen van ebola vastgesteld, 136 mensen zijn eraan bezweken. De ziekte komt voor in drie provincies in het oosten van het land. Ook buurland Uganda heeft ebola-gevallen, maar wel veel minder: daar is de ziekte 19 keer vastgesteld.

De ebola-variant die nu rondgaat draagt de naam Bundibugyo. Het is vernoemd naar het stadje in Uganda waar het virus bijna twintig jaar geleden voor het eerst werd ontdekt. Er is nog geen vaccin beschikbaar.

Door een brand bij een verdeelstation langs het spoor in Woerden rijden er geen treinen tussen Gouda en Utrecht en Woerden en Bodegraven. Dat duurt tot zeker vannacht 02.00 uur, meldt ProRail.

Op deze trajecten staan drie treinen stil met passagiers aan boord, zegt een woordvoerder van ProRail. Er wordt gezorgd voor evacuatie van de reizigers.

Een van de treinen is al geëvacueerd. Die kwam vlak bij station Woerden tot stilstand. De passagiers konden onder begeleiding te voet naar het station. In de treinen zaten in totaal zeker 1000 passagiers, meldt de NS.

Veel expertise

De brand in het verdeelstation is geblust. Het verdeelstation moet worden afgekoppeld en hersteld. "Daar is veel expertise bij nodig en het is best een omvangrijke klus", aldus ProRail. Vandaar dat het niet meer gaat lukken om de dienstregeling vandaag weer op te starten. Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend.

In een verdeelstation, officieel een onderstation, komt stroom binnen die dan naar de bovenleidingen wordt gestuurd, waardoor de treinen kunnen rijden.

In Roermond zijn de nieuwe - louter mannelijke - wethouders onder protest geïnstalleerd. Op de publiekstribune zaten tientallen in het wit geklede vrouwen die niet blij zijn met het weinig diverse college. "Echte kerels zijn niet bang voor sterke vrouwen", stond in Limburgs dialect op borden die de actievoerders bij zich hadden.

Een deel van de raadsleden kwam gisteravond uit solidariteit met de actie ook in het wit gekleed naar de plechtigheid. Op de tribune zat ook Marianne Smitsmans, tot voor kort wethouder van Roermond. Haar partij Pro behaalde zeven zetels in de gemeente, maar toch maakt de partij geen deel uit van de nieuwe coalitie.

Ze is teleurgesteld in een volledig mannelijk college: "Het is gewoon niet van deze tijd dat er alleen nog mannen wethouders zijn in de colleges. Het gaat om de diversiteit en om de andere perspectieven in het college. Het gaat om samen het gesprek voeren."

Voordat de wethouders beëdigd werden, verzamelden de actievoerders zich in het wit op de publiekstribune:

Smitsmans is van mening dat een mannelijk college een negatieve impact kan hebben op de besluitvorming. "Het gaat in dit geval helemaal niet om politieke voorkeur. Of het nu rechts of links georiënteerde vrouwen zijn, maakt niks uit. Vrouwen hebben gewoon een andere kijk op zaken."

Een maand geleden werd ook al in Heerlen gedemonstreerd, omdat ook daar het college alleen uit mannen bestond. Niet lang daarna trad toch nog een vrouw toe tot het college.

Mannelijke colleges zijn overigens niet voorbehouden aan Limburgse gemeenten. Recente cijfers ontbreken, maar in 2022 bleek dat er 92 gemeenten waren waar het wethoudersbestand uitsluitend uit mannen bestond.

De politie heeft meerdere mensen aangehouden en een aantal auto's in beslag genomen na de explosie vannacht bij een sportschool in Amsterdam Nieuw-West.

Het is niet bekendgemaakt wanneer de verdachten zijn aangehouden en ook niet waarvoor ze zijn aangehouden. Er is ook nog geen nieuwe informatie gedeeld over de mogelijke oorzaak van de explosie.

Hulpverleners zijn nog bezig met het redden van mogelijke slachtoffers en rechercheurs kunnen daardoor het pand nog niet betreden. Wel doet de politie onderzoek buiten het pand door camerabeelden op te vragen en te spreken met buurtbewoners.

Rond middernacht was er een zware explosie bij de sportschool, die dag en nacht open is. Zeven gewonden konden kort daarna uit het puin worden gered. Twee van hen zijn zwaargewond. Na de explosie brak er brand uit. Een gedeelte van het pand is ingestort.

De brandweer evacueerde omwonenden en was uren bezig met het blussen van de brand die uitbrak na de explosie

De hulpdiensten lieten eerder vanmiddag weten aanwijzingen te hebben dat er nog mensen onder het puin liggen. Daar komt de veiligheidsregio nu van terug: het zoeken naar mogelijke slachtoffers gebeurt uit voorzorg.

Het gebouw wordt daarom voorzichtig afgebroken met een kraan. De hulpdiensten zijn daar al uren mee bezig.

Plofkraken

De eigenaar liet vanochtend weten beelden te hebben waarop te zien was dat de ontploffing van onder de vloer van de sportschool kwam. Daar zijn volgens hem gasleidingen, een transformatorruimte en opslagruimtes van bewoners.

Het Parool meldt dat buurtbewoners wijzen naar een groep twintigers en tieners die in een kelderbox onder de sportschool bezig zouden zijn geweest met het inpakken van pakketten om plofkraken mee te plegen. De explosieven zouden bedoeld zijn voor een plofkraak in Duitsland.

De krant meldt op basis van politiebronnen dat er naar dit scenario onderzoek wordt gedaan, maar dat er ook nog rekening wordt gehouden met andere mogelijkheden.

Duits kenteken

Ooggetuigen meldden aan de krant ook dat ze kort na de knal een Audi met Duitse kentekenplaten hard zagen wegrijden.

Eerder vandaag nam de politie elders in de stad een Duitse auto in beslag. Het gaat om een Audi RS6, een type auto waar veel plofkraken mee worden gepleegd. De politie heeft niet bevestigd dat de inbeslagname te maken heeft met het onderzoek naar de explosie bij de sportschool.

De bewoners van de woningen op de negen verdiepingen naast het gebouw kunnen ook komende nacht nog niet naar huis. Zij worden opgevangen in een hotel.

Doordat de brand ook apparatuur van netbeheerder Liander heeft getroffen, zaten 233 huishoudens zonder stroom. In de loop van de avond hebben de bewoners van het gebouw naast de flat weer elektriciteit, verwacht de netbeheerder.

Het Openbaar Ministerie heeft bevestigd dat de 19-jarige man uit Hulst de bestuurder is van de auto die betrokken was bij het ongeluk, waarbij gisteren op de N290 in Zeeland drie kinderen en een volwassene om het leven kwamen.

De man wordt verdacht van het veroorzaken van het verkeersongeval en blijft langer vastzitten.

Er is een groot onderzoek opgezet naar de toedracht van het ongeluk. Afhankelijk van de resultaten van het eerste onderzoek wordt begin volgende week besloten of de verdachte wordt voorgeleid voor de rechter-commissaris en zo ja, op grond van welke feiten.

'Heel Zeeland rouwt'

De dodelijke slachtoffers van het verkeersongeluk zijn de directeur van een basisschool in Axel en drie kinderen uit groep 8. Ook raakten drie andere kinderen zwaargewond. De klas was op schoolkamp.

In Zeeland is geschokt gereageerd. Uit respect voor de nabestaanden hangen bij alle scholen in Zeeland de vlaggen halfstok. Provinciebestuurder Van der Maas en commissaris van de Koning De Jonge hebben de plek van het ongeluk en de basisschool in Axel bezocht.

Ze legden bloemen neer die een lint dragen met de tekst "Heel Zeeland rouwt en leeft mee". "Het is ook zo invoelbaar", zei De Jonge tegen Omroep Zeeland. "Zo'n schoolkamp, al onze kinderen zijn op zo'n schoolkamp geweest. Het hoort een leuke, onbezorgde tijd te zijn en dit is geëindigd in een grote nachtmerrie. De allergrootste nachtmerrie die je als ouders of als school kan overkomen."

Een inzamelingsactie heeft inmiddels ruim 70.000 euro opgeleverd. "We willen niet machteloos toekijken", schrijft de initiatiefnemer. "Met deze crowdfunding willen we de getroffen gezinnen een warm hart toedragen en hen financieel ondersteunen bij de kosten van de begrafenissen en de loodzware tijd die voor hen ligt."

Evenementen die dit weekend in Zeeland worden georganiseerd gaan door, maar in een aangepaste en sobere vorm. Zo heeft de organisatie van Jazz in Terneuzen de artiesten gevraagd om optredens waar mogelijk te openen met muziek die past bij de emoties van dit moment. Tijdens het fietsevenement Ride for the Roses wordt een moment voor herdenking georganiseerd.

In Spanje is een lottoverkoper veroordeeld die probeerde een winnend lot dat door een klant was gekocht zelf te innen. Hij moet wegens fraude 3,5 jaar de gevangenis in.

De lottotrekking was al in 2012. Mensen die meedoen kunnen zes getallen onder de 50 selecteren. Een oudere man die een lot had gekocht vroeg de verkoper in de stad A Coruña om te controleren of er een prijs op zijn getallen was gevallen. De verkoper zag dat de man een bedrag van 4,7 miljoen had gewonnen, maar maakte hem wijs dat er geen prijs op zijn lot was gevallen.

Het lot bleef in de winkel achter en de verkoper probeerde het daarna zelf te innen. Hij kreeg daarbij hulp van zijn broer, die bij de lotto werkte. De verkoper vertelde de loterij dat hij het winnende lot in zijn winkel had gevonden. Daarop besloot de loterij, in ieder geval voorlopig, niet uit te keren en op zoek te gaan naar degene die het lot had gekocht.

317 valse claims

Toen de loterij de publiciteit zocht met het winnende lot zonder eigenaar meldde zich een hele stoet mensen die beweerden het lot te hebben gekocht. 317 mensen uit alle delen van Spanje maakten aanspraak op de miljoenenprijs. Alle claims werden onderzocht en allemaal bleken ze vals.

Uiteindelijk leidde de combinatie van de gespeelde cijfers via een omweg naar de koper. Die speelde in 2012 de getallen 10, 17, 24, 37, 40 en 43. De politie vermoedde dat de koper die combinatie misschien vaker speelde en onderzocht waar nog meer loten met diezelfde gespeelde getallen waren verkocht.

Overleden

Behalve in A Coruña bleek dat ook aan de Costa del Sol en op Mallorca. Gecombineerd met gegevens van een organisatie die reizen voor ouderen organiseert, leidde dat naar de vrouw van degene die in 2012 het lot had gekocht. De man zelf was al in 2014 overleden. Hij heeft nooit geweten dat hij miljoenen had gewonnen.

De rechter die de lottoverkoper heeft veroordeeld heeft ook bepaald dat de prijs van 4,7 miljoen moet worden uitgekeerd aan de nabestaanden van de koper.

"Ik heb zelf twee mensen kunnen redden uit het puin", vertelt een buurtbewoner die vannacht net na de explosie besloot om slachtoffers te helpen in de brandende sportschool. Hij doet anoniem zijn verhaal bij ons. "Ik heb net een paniekaanval gehad, ik moet dit een plek geven", aldus de redder. 

Bij een explosie in of bij een sportschool aan de Remijden in Osdorp zijn vannacht zeker zeven gewonden gevallen. Er wordt rekening gehouden met meer slachtoffers. Een groot aantal hulpverleners is aanwezig. Volg de ontwikkelingen in dit liveblog.

Het ziet ernaar uit dat het zoeken naar mensen die nog onder het puin kunnen liggen, nog wel even doorgaat. Dat vertelt woordvoerder van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland Jafne Heimans vanavond in het AT5 Nieuws. Heimans vertelt dat, wat betreft de oorzaak van de explosie, de Veiligheidsregio nog steeds met meerdere scenario's rekening houdt. Ze sluit dan ook niet uit dat de signalen dat er een plofkraak zou worden voorbereid in een van de kelderboxen, maar kan dit ook niet bevestigen. 

"We zijn nu vooral nog bezig met het hele gebouw onderzoeken om zeker te weten dat daar niemand meer ligt. Daar gaat nu al onze aandacht naar uit. Zolang we niet kunnen uitsluiten dat er mensen onder het puin liggen, blijven we zoeken."

Inmiddels zijn er door de politie ook meerdere verdachten aangehouden, of deze ook gewond zijn geraakt bij de explosie is niet bekend. 

Bewoners van de ontruimde flat kunnen komende nacht terecht in een hotel. Ze kunnen zich melden bij buurthuis Station Wildeman aan de Nieuwe Laan. Tussen 16.30 tot 20.00 uur zijn daar hulpverleners om bewoners naar het hotel te begeleiden.

De bewoners van een naastgelegen flat aan de Osdorper Ban hebben rond 20.00 uur vanavond weer stroom, verwacht Liander. "Liander werkt hard aan een oplossing en verwacht dat de bewoners van deze flat aan het eind van de avond weer stroom hebben."

Woningcorporatie Stadgenoot, die de eigenaar is van het pand waar de explosie plaatsvond en het aangrenzende flatgebouw, gaat beginnen met herstelwerkzaamheden. "Er is veel schade aan het gebouw. Wij hebben inmiddels toegang tot een deel van het gebouw om herstelwerkzaamheden voor te bereiden en uit te voeren. Wij richten ons nu op de schade aan de voordeuren en ramen", schrijft Stadgenoot op hun website. "Zodra er meer duidelijk is over de staat van de woningen en wanneer bewoners weer terug kunnen, informeren wij bewoners hierover. "

De gemeente heeft gemeld dat de bewoners die vannacht geëvacueerd zijn niet thuis kunnen slapen. Het gaat om de bewoners van 400 woningen die vanavond op verschillende locaties opgevangen zullen worden. Omdat de hulpdiensten momenteel nog aan het werk zijn is het nog niet veilig om terug te keren naar huis, schrijft de gemeente. 

Volgens netbeheerder Liander is er geen aanwijzing dat een gasexplosie de oorzaak is voor de ravage in Osdorp. Zij zijn door de brandweer benaderd na het explosie - zoals dat altijd gebeurt bij dit soort incidenten - om het gas en de elektriciteit af te sluiten. "Dat doen we zodat de brandweer het werk veilig kan doen", aldus een woordvoerder van Liander. "In het pand van de sportschool zit een inpandig elektriciteitshuisje, deze beschouwen we als verloren." Dat betekent dat er in totaal 233 klanten zonder gas en stroom zitten.

De netbeheerder heeft geen aanleiding dat dit elektriciteitshuisje de oorzaak zou kunnen zijn van de explosie. Wel benadrukt de woordvoerder dat het onderzoek afgewacht moet worden, om zo ook een eventuele gasexplosie definitief te kunnen uitsluiten. 

Van de mensen die nu zonder stroom zit, is een groot deel woonachtig in het ontruimde nabijgelegen flatgebouw. "Voor hen worden nu de kabels omgelegd", aldus Liander. "We hebben de ambitie om dat voor het einde van de dag af te ronden, zodat iedereen weer gas en elektra heeft als ze weer terug naar huis kunnen."

De gemeente heeft een telefoonlijn geopend waar mensen naar toe kunnen bellen die vragen hebben over de explosie. Medewerkers van de gemeente zijn te bereiken op: 020 255  29 01.

Woningcorporatie Stadgenoot, die de eigenaar is van het ontruimde flatgebouw, heeft in een kort statement gereageerd op de explosie. "In de nacht van 11 op 12 juni vond een explosie plaats in een sportschool aan de Remijden 2. Als gevolg hiervan zijn de woningen Remijden 3 tot en met 180 ontruimd", schrijft Stadgenoot. "We zijn enorm geschrokken en leven mee met de bewoners en andere betrokkenen. Op dit moment wordt onderzocht wat er is gebeurd en wat er nodig is." 

De gemeente heeft telefoonnummers verspreid die familieleden van (mogelijke) slachtoffers of betrokkenen kunnen bellen. "Maakt u zich zorgen over een naaste, familielid of partner? Denkt u dat deze persoon mogelijk betrokken is bij het incident en kunt u hem of haar niet bereiken? Bel dan met Verwantencontact via 088 0908 000. Belt u vanuit het buitenland, bel dan +31 88 0908 000."

Wie algemene vragen over het incident heeft, kan vanaf 8.00 uur de gemeente bellen op het nummer 14020. Op deze manier moeten de meldkamers van de hulpdiensten het minder druk hebben.

Vanwege het tijdstip is AT5 momenteel niet bereikbaar via Whatsapp. We kunnen we op dit moment foto's en video's zien die worden gestuurd via het tipformulier op de website.

Van de explosie aan de Remijden in Osdorp vannacht is veel op beeld vastgelegd. Te zien is dat de muren van het gebouw compleet verwoest zijn, en dat de brandweer het vuur vanaf het dak onder controle probeert te krijgen. Een bewoner van de nabijgelegen ontruimde flat heeft vanaf een hogere verdieping gefilmd hoe mensen uit het pand van de sportschool klimmen.

Vanmorgen is te zien hoe groot de schade is, en dat er hekken zijn geplaatst om het gebied af te zetten. Ook gaat er een speurhond het gebouw in om op zoek te gaan naar mensen die misschien nog onder het puin liggen. 

Door de klap stortte een deel van de gevel van de sportschool in, en was de ravage binnen ook groot, zoals te zien is op de foto's van vannacht. 

Het ziet ernaar uit dat het zoeken naar mogelijke slachtoffers onder het puin nog wel even doorgaat. Dat vertelt woordvoerder van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland Jafne Heimans vanavond in het AT5 Nieuws. Heimans vertelt dat, wat betreft de oorzaak van de explosie, de Veiligheidsregio nog steeds met meerdere scenario's rekening houdt. 

De woordvoerder sluit dan ook niet uit dat er een plofkraak werd voorbereid in een van de kelderboxen, maar kan dit ook niet bevestigen. 

"We zijn nu vooral nog bezig met het hele gebouw onderzoeken om zeker te weten dat daar niemand meer ligt. Daar gaat nu al onze aandacht naar uit. Zolang we niet kunnen uitsluiten dat er mensen onder het puin liggen, blijven we zoeken."

Inmiddels zijn er door de politie ook meerdere verdachten aangehouden, of zij ook gewond zijn geraakt bij de explosie is niet bekend. 

In een gebouw aan de Remijden in Osdorp heeft vannacht een zware explosie plaatsgevonden. Daarbij zijn zeker zeven mensen gewond geraakt. Het gaat om een bijgebouw van een flat, waarvan zo'n vierhonderd bewoners geëvacueerd zijn. Mogelijk liggen er nog mensen onder het puin. De reddingsactie duurt tot zeker 18.00 vanavond.

De eerste melding kwam binnen rond 00.15 uur, waarna de hulpdiensten massaal uitrukten. Omwonenden kregen van de brandweer al snel het advies om ramen en deuren gesloten te houden. De explosie veroorzaakte een flinke knal, die in grote delen van de stad te horen was - zo ook in de binnenstad. 

Evacuatie en zoekactie 

Bewoners van het aangrenzende flatgebouw kregen vannacht al snel de opdracht om te evacueren, omdat de constructie van het gebouw mogelijk aangetast zou zijn door de explosie, aldus de Veiligheidsregio. De bewoners werden opgevangen in een hotel bij Schiphol en in het stadsdeelkantoor in Nieuw-West. Voor het vervoer werden bussen van het GVB ingezet. 

Rond 04.00 uur arriveert de Explosieven Opruimingsdienst. De politie houdt op dat tijdstip ook nog alle opties over de oorzaak open. Anderhalf uur later, iets na half zes, is het vuur geblust en kan de zoekactie starten. Daarvoor is onder andere een speurhond ingezet. 

De gemeente heeft ook een telefoonnummer voor familieleden van slachtoffers opgezet. Via de lijn Verwantencontact (088 0908 000) kunnen mensen bellen met vragen. Vanuit het buitenland kan dat naar +31 88 0908 000. 

Verdachten aangehouden 

In de loop van de middag werd bekend dat de politie meerdere verdachten heeft aangehouden. Ook zouden er meerdere auto's in beslag genomen zijn. Wanneer en onder welke omstandigheden de aanhoudingen verricht zijn, is nog niet bekend. In meerdere media wordt gesproken over dat er in het pand sprake zou zijn van het voorbereiden van een plofkraak, maar dat kan de politie nog niet bevestigen. 

AT5 kreeg ook foto's en berichten doorgestuurd over een verdachte auto - een Audi met een Duits kenteken - die is weggesleept door de politie. Of deze te maken heeft met de explosie in Osdorp, kan de politie nog niet zeggen. 

Reacties 

Vanmorgen komen ook reacties van meerdere betrokken binnen. "Op dit moment weet niemand precies wat er is gebeurd en het onderzoek loopt nog. Ik verzoek iedereen daarom om niet mee te gaan in speculaties en sensatieverhalen", schrijft de eigenaar van de sportschool op Instagram.

In de sportschool zat ook een fysiopraktijk. "Ik trof daar ellende aan. Ik heb tot vier, vijf uur vanochtend rondgelopen met mijn ziel onder mijn arm. Het is heel triest", vertelt eigenaar Jan. 

Ook burgemeester Halsema heeft vanmorgen rond half 10 een bezoek gebracht aan de locatie. Zij noemt de situatie "afschuwelijk", maar kan nog niks kwijt over de oorzaak over de toestand van de slachtoffers omdat het onderzoek in volle gang is. De burgemeester heeft een bezoek gebracht aan de geëvacueerde bewoners. 

Getuigen van de explosie vannacht in Osdorp zagen huiveringwekkende taferelen. Een vrouw woont tegenover de plek waar de explosie plaatsvond, hoorde de explosie en vervolgens ook dat een deel van het gebouw instortte. "Ik heb gezien hoe gewonden werden weggedragen en hoe er een man zonder benen lag." 

Burgemeester Femke Halsema is gearriveerd op de plek van de explosie. Te zien is dat ze in gesprek is met hulpdiensten die voor de flat aan de Remijden staan. 

Na haar gesprek met de hulpverleners ter plaatse geeft ze een eerste reactie. "Het onderzoek is nog in volle gang, dus daar kan ik nog weinig over zeggen. Er is ook nog geen sein 'brand meester' gegeven", vertelt de burgemeester. Ook over de toestand van de slachtoffers kan ze nog niks kwijt. "Omwonenden zijn opgevangen in een hotel bij Schiphol, daar ga ik zo naartoe." 

Halsema benadrukt dat het niet de eerste keer is dat er explosies plaatsvinden in deze wijk. "Dat is verschrikkelijk. Dit is een buurt die langzaam aan het herstellen en het verbeteren is. Veel inwoners kampen met problemen van armoede en achterstand, en waar we dus ook al geruime tijd relatief veel explosies hebben. Mensen leven nu permanent in angst, en dat is afschuwelijk."

Deze week was het debat over het coalitieakkoord. Burgemeester Halsema riep als voorzitter van de raad veel irritatie op door de manier waarop ze het debat leidde. Hoe wordt hierover achter de schermen gesproken? Nicolaï Brannan van AT5, David Hielkema van Het Parool en Marijn Schrijver van De Telegraaf bespreken in de podcast Politiek aan de Amstel de bubbel van de Stopera.

Verder bespreken we wat opviel in het debat: heeft de oppositie nog wel een goed verhaal en wil de coalitie serieus breder samenwerken? Ook werd deze week duidelijk dat de brug over het IJ veel duurder wordt, kwam er geen Israël-boycot en blijkt er gedoe te zijn rondom de benoeming van de ondervoorzitter van de raad.

Luister de podcast via Spotify door hier te klikken (met beeld). Liever Apple? Dat kan hier.

Een groot drama in Osdorp, nadat een sportschool is opgeblazen door een explosie in een kelderbox. En er zijn meerdere verdachten aangehouden, vermoedelijk waren ze bezig met het voorbereiden van een plofkraak. Dat en meer in het AT5 Nieuws van vrijdag 12 juni, gepresenteerd door Lotte Rigter. 

Bij de drijvende natuureilandjes in het water bij Zeeburgereiland, vlak naast de A10 Oost, is voor het eerst een otter gespot. Die eilandjes werden drie jaar geleden aangelegd. Volgens stadsecoloog Geert Timmermans is het de meest stedelijke otter in Amsterdam tot nu toe. 

De otter werd vorige maand vastgelegd op een wildcamera. Die maakt een foto zodra er beweging voor de camera plaatsvindt. Omdat de camera's eens in de paar weken worden bekeken, werd de ontdekking nu pas gedaan. 

Bijna 60 jaar geen otters

Tussen het Zeeburgereiland en de Diemerzeedijk werden in 2023 vijf drijvende natuureilandjes aangelegd voor dieren en planten. AT5 ging destijds met Timmermans langs bij de eilandjes. Ook toen was er al de hoop dat otters zich zouden melden op de eilandjes. 

"Binnen drie jaar is ontzettend snel", vertelt Timmermans. "Als het binnen tien jaar was gebeurd waren we ook blij geweest."

De otter was lange tijd helemaal niet meer in de stad te vinden. De laatste otterwaarneming dateerde uit 1963, totdat het waterzoogdier in 2022 weer opdook in het natuurgebied van de Diemer Vijfhoek. Toch laten otters zich niet vaak zien in de stad. 

Dit zijn de eilandjes langs de A10 Oost, waar de otter is gespot:

Of de otter er nog zit, is nog maar de vraag. "We hebben de eilandjes zo ingericht dat ze zich kunnen nestelen, dus wie weet", aldus Timmermans. Een deel van de eilandjes ligt boven water, een ander deel ligt onder water. De gesignaleerde otter is volgens Timmermans mogelijk een mannetje, op zoek naar een goede plek om te nestelen. 

Het zou dus zomaar kunnen dat zich over een tijdje een otterfamilie vestigt langs de A10 Oost.

Er komt weer een weekendafsluiting aan voor het project Zuidasdok. Vanaf vrijdagavond 12 juni 22.00 uur tot maandagochtend 15 juni 05.00 uur is de A10 Zuid binnenring afgesloten. Ook zijn de verbindingen van de A10 Noord naar de A10 Oost en van de A10 Oost naar de A10 Zuid dicht. Verkeersmanager Jaap Buitink legt uit in Het Verkeer wat dit betekent voor de bereikbaarheid van de stad. 

''Het afsluiten van de binnenring is één van onze zwaarste afsluitingen'', vertelt Buitink. ''We verwachten dan ook veel hinder.'' Automobilisten moeten daarom rekening houden met zestig minuten vertraging, waarschuwt de verkeersmanager. 

En die vertraging is niet alleen op de snelwegen maar ook in de stad zelf. ''Met name in de Stadionbuurt, bij de Amstelveenseweg en op het Hoofddorpplein, verwachtten we heel veel vertraging.''

A10 Zuid binnenring dicht

De afsluiting van de A10 Zuid binnenring gaat in op vrijdagavond 12 juni om 22.00 uur en duurt tot maandagochtend 15 juni 05.00 uur. Er is dan geen verkeer mogelijk vanaf de oprit S108 richting de A4 en de A10 West. Ook zijn de verbindingen van de A10 Noord naar de A10 Oost en van de A10 Oost naar de A10 Zuid dicht. Verkeer wordt omgeleid via de A9 aan de zuidkant en de A10 Oost en de A10 Noord aan de noordkant.

Schinkelbrug

De afsluiting van de binnenring is nodig om aan de Schinkelbrug te kunnen werken. Als onderdeel van het project Zuidasdok wordt deze brug uitgebreid van vijf naar acht bruggen. Dit is nodig om de ring Zuid in de toekomst te kunnen verbreden.

''Komend weekend gaan we prefab liggers inhijsen'', vertelt werkvoorbereider Darren Helle. "'Dat zijn betonnen liggers die in de fabriek zijn gemaakt. Vanaf de snelweg worden deze liggers op hun plek gehesen.''

Volgende weekendafsluiting

Ook na dit weekend is het niet gedaan met de hinder. ''In het weekend van 26 tot en met 29 juni
zetten we de A10 Zuid buitenring dicht. Ook dat gaat veel vertraging opleveren'', sluit Buitink af.

Kijk hier voor meer informatie over de afsluitingen voor het project Zuidasdok.

Dat het referendum om Israël te boycotten er niet komt, is inmiddels zeker. Coalitiepartijen Pro en D66 zijn niet overstag, waardoor er geen meerderheid is voor de plannen. Wel komen ze, in samenwerking met Denk, met een alternatief: "Geen cent naar bedrijven die zich schuldig maken aan mensenrechtenschendingen", aldus Pro-raadslid Yasmine Bentoumya. 

Het woord 'mensenrechten' stond vanmiddag centraal tijdens het debat over de toekomst van de relaties tussen Amsterdam en Israël. Op de nieuwe lijst aan maatregelen, die op initiatief van Pro, D66 en Denk is opgesteld, staan maar liefst dertien punten, waarvan meer dan de helft gaat over het inkoopbeleid van de stad. 

Yasmine Bentoumya (Pro) noemt dat een "heel duidelijke bevoegdheid die wij als gemeente hebben." De gemeente Amsterdam koopt namelijk voor 3,1 miljard euro in. "Daarmee willen we geen cent laten gaan naar bedrijven die zich schuldig maken aan mensenrechtenschendingen." 

Amsterdam Palestina Referendum

In de oorspronkelijke plannen voor het referendum, die bedacht werden op initiatief van het Amsterdam Palestina Referendum (APR), stonden tien maatregelen die de stad tegen Israël zou moeten invoeren. 

Zo zou de gemeente Amsterdam volledige transparantie moeten bieden over alle banden met Israël, en zouden alle relaties met Israëlische instellingen verbroken moeten worden. Ook de inkopen en aanbestedingen uit Israël zouden stopgezet moeten worden. 

Voorstel Pro, D66 en Denk

Officieel is het volgens het nieuwe initiatiefvoorstel niet de bedoeling dat de staat door Amsterdam geboycot wordt, maar dat wordt niet door alle raadsleden zo gezien: "Ik begrijp dat de heer Khan hier een soort commissie van buitenlandse zaken van wil maken", interrumpeert Rogier Havelaar (CDA) wanneer Sheher Khan (Denk) het initiatiefvoorstel toelicht in de raad. "Maar dit is de gemeenteraad van Amsterdam, waarin wij ons inkoopbeleid bespreken." 

Volgens Havelaar is het vreemd dat er aan de ene kant door Denk gezegd wordt dat er geen buitenlandbeleid gevoerd wordt, terwijl Khan eerder vandaag op zijn Instagrampagina wel sprak van een Israëlboycot. "Wees dan gewoon eerlijk en zeg dat dit een Israëlboycot is en niet een aanscherping van het inkoopbeleid." 

CDA vindt bijval van VVD en Ja21, die ook benadrukken dat het niet aan de gemeente is om zich te richten op buitenlandse zaken. Daarnaast benadrukken de partijen op rechts dat de gemeente al veel van de punten die in het voorstel staan uitvoert, bijvoorbeeld dat de gemeente al inkoopbeleid heeft tegen bedrijven in Israëlische nederzettingen. 

Ambtelijke capaciteit

Een andere zorg die tijdens het debat opkomt, is de druk op de gemeentelijke organisatie die bij de nieuwe plannen zou komen kijken. In het vorige week aangekondigde coalitieakkoord staat namelijk dat er flink gesnoeid gaat worden in het ambtelijke apparaat: maar liefst 2500 ambtenaren moeten vertrekken. 

Reactie APR 

Inmiddels heeft ook organisatie van het Amsterdam Palestina Referendum gereageerd op de discussie die vanmiddag in de raadszaal plaatsvond. "Wij hebben met onbegrip kennisgenomen van de uitslag van de gemeenteraadsstemming over het referendumverzoek", schrijft de organisatie in een statement. "Het is voor de initiatiefnemers van het referendum ontluisterend dat het recht tot directe democratie blijkbaar toch afhankelijk is van het onderwerp dat ter discussie staat. En dit terwijl de genocide en apartheid in Palestina aan de hand van Israël iedere dag doorgaat." 

In de sportschool waar vannacht in Osdorp de explosie heeft plaatsgevonden, zat ook een fysiotherapiepraktijk. Eigenaar Jan reageert emotioneel op de gebeurtenis: "Ik trof ellende aan." 

"Ik heb al zestien jaar een praktijk in de sportschool", vertelt Jan. "Ik ben om 01.00 uur vannacht opgebeld, en toen hoorde ik dat de sportschool geëxplodeerd is. Toen hoorde ik ook dat er gewonden waren." Hij weet niet hoe het met de gewonden gaat. "Ik hoop dat het goed met ze gaat, dat is het allerbelangrijkste. Mijn praktijk kun je nog vervangen." 

Na het telefoontje is hij direct naar de plek van de explosie gegaan. "Ik trof daar ellende aan. Ik heb tot vier, vijf uur vanochtend rondgelopen met mijn ziel onder mijn arm. Het is heel triest." De gebeurtenis valt hem mentaal zwaar, vertelt hij. "Ik heb daar zestien jaar gewerkt, met heel veel plezier. Ik denk dat het nu helemaal platgegooid wordt, en dan wordt het kijken wat woningcorporatie Stadgenoot doet."

Jan vertelt dat hij zich vooral machteloos voelt. "Ik zou graag iets willen doen en mensen helpen, maar ik kan gewoon niks." Hij heeft vannacht samen met de sportschooleigenaren op het politiebureau gezeten. "Om elkaar te ondersteunen. Het zijn geweldige jongens, maar dit is wat het is." 

Vandaag kwam het verlossende telefoontje voor ruim 8.000 Amsterdamse eindexamenkandidaten. Een zenuwslopende dag zou je zeggen, maar dat gold niet voor de Amsterdamse Dries.

Dries, leerling van het Montessori Lyceum Amsterdam, heeft eindexamen gedaan voor vwo. En hij weet het zeker: hij is geslaagd. "Ik heb wel adequaat geleerd", vertelt hij aan ons als we vragen waarom hij geen zenuwen heeft. Om toch het kleine beetje zenuwen te onderdrukken is hij aan het gamen met zijn vriend Senne. Maar ook Senne weet het zeker, Dries zal gaan slagen. 

Geslaagd

En dan, na uren wachten komt het belletje van zijn mentor. "Vind je het spannend?", vraagt zijn mentor. "Nee", is het antwoord, uiteraard. En het is dan ook geen verrassing: Dries is geslaagd met gemiddeld cijfer van een acht. Vorig jaar slaagde  83 procent van de Amsterdamse leerlingen. Hoeveel leerlingen er dit jaar geslaagd zijn, wordt waarschijnlijk pas in het najaar duidelijk.