Op Curaçao is een conflict ontstaan over de toekomst van het historische centrum van Willemstad. De minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning Charles Cooper staat lijnrecht tegenover de Monumentenraad. Voorzitter Lusette Verboom van de raad waarschuwt dat recente bouwprojecten de Unesco-werelderfgoedstatus van de hoofdstad in gevaar kunnen brengen. Cooper vindt juist dat de erfgoedstatus de ontwikkeling van de stad niet mag dwarszitten.

De spanning is opgelopen nadat erfgoedorganisaties, waaronder de Monumentenraad, Unesco hadden geïnformeerd over bouwontwikkelingen in en rond de historische binnenstad. Volgens Verboom staat het unieke karakter van Willemstad onder druk door grootschalige nieuwbouw en hoogbouwprojecten.

"Erfgoed is niet alleen een monument", zegt Verboom. "Het is de totaliteit van wat er staat. Als je die totaliteit onderbreekt met iets wat er niet in past, dan tast je het geheel aan."

Gekleurde gevels

Als voorbeeld van waar het goed gaat, noemt zij de beroemde Handelskade. Dat is het rijtje gekleurde gevels aan de Sint Annabaai dat wereldwijd bekendstaat als het beeld van Willemstad. Daar zijn nog maar twee gebouwen echte historische monumenten. De andere panden zijn later gebouwd of herbouwd, maar steeds met respect voor de schaal, vorm en uitstraling van de historische stad. Juist daardoor vormt de kade één herkenbaar geheel, vindt Verboom.

Volgens haar gaat het mis als er nieuwe gebouwen worden neergezet zonder rekening te houden met de omgeving. Ze wijst daarbij op een groot nieuw hotelgebouw aan de rand van de binnenstad, dat veel hoger is dan de omliggende bebouwing. Vanaf verschillende plekken in de stad steekt het gebouw volgens haar als een "blokkendoos" boven de historische wijk uit en verstoort het daarmee het aanzicht van de stad.

Minister Cooper reageert fel op de kritiek. Volgens hem zijn het steeds dezelfde organisaties die nieuwe ontwikkelingen op het eiland proberen tegen te houden. Hij zet vraagtekens bij het nut van de Unesco-status en zegt dat niemand concreet heeft kunnen aantonen hoeveel extra toeristen of inkomsten die status Curaçao oplevert.

"Niemand komt aan mijn monumenten", zegt Cooper. Volgens hem zijn die al beschermd door de monumentenverordening. Maar de vermelding op de werelderfgoedlijst mag volgens hem niet verhinderen dat de stad zich verder ontwikkelt, bijvoorbeeld met hogere gebouwen op bepaalde plekken.

Voor Verboom staat juist het behoud van het historische stadsbeeld centraal. Als dat onder druk komt te staan, zegt zij, kan de stad uiteindelijk haar unieke karakter verliezen en daarmee ook de basis voor de werelderfgoedstatus. Voor minister Cooper is dat geen reden om projecten tegen te houden.

Verboom ziet dat anders. Volgens haar draait het debat te veel om economische opbrengst. "Moet je alles in geld uitdrukken?", zegt ze. "Cultuur is niet alleen in geld te meten."

Ze wil niet de ontwikkeling tegenhouden, maar ervoor zorgen dat nieuwe gebouwen passen bij de historische structuur van de stad. "Iedere eerdere generatie die hier gebouwd heeft, hield rekening met de omgeving. Waarom zou deze generatie dat niet doen?"

De discussie krijgt een extra dimensie doordat Cooper ook bestuurslid is van de stichting Werelderfgoed Nederland, die zich inzet voor het behoud van Unesco-erfgoed. Volgens de minister bijt dat elkaar niet: hij wil dat Willemstad op de werelderfgoedlijst blijft, zolang die status de ontwikkeling van de stad niet belemmert.

Geschrokken reacties, boosheid en steunbetuigingen volgen op de brandstichting bij de synagoge in de Rotterdamse wijk Blijdorp. Vannacht rond 03.45 uur was er een explosie en woedde korte tijd brand. Nog in dezelfde nacht werden vier verdachten opgepakt.

's Ochtends komt rabbijn Jehoeda Vorst van de Joodse Gemeente Rotterdam langs om de schade persoonlijk op te nemen. De toegangsdeur is zwartgeblakerd, binnen lijkt de materiele schade mee te vallen.

Maar de schade zit zeker niet alleen in de kapotte deur, zegt de rabbijn. "Het is heftig dat zoiets gebeurt. Ik ben persoonlijk niet bang. Maar iedereen staat er op zijn eigen manier in. Er zijn ook mensen die bang zijn. Dat is logisch. Het had ook verkeerd kunnen aflopen."

Het pand wordt met camera's beveiligd. Daarnaast zijn er andere veiligheidsmaatregelen. "De samenwerking met de veiligheidsdiensten en de burgemeester is heel goed. Helaas is het nodig. Als we hier op sjabbat-ochtend naar sjoel komen, dan staan her en der tien man marechaussee." Sjabbat is de joodse rustdag, die grotendeels valt op zaterdag.

Veel gemeenteleden zijn geschrokken, zegt Vorst. "Ik ben al de hele dag in contact met onze leden. Mensen bellen me of sturen berichtjes. We proberen ze moed in te spreken en zo gaan we verder."

Buurtgenoot Alex hoorde 's nachts in zijn bed een knal. "Daar werd ik wakker van. Daarna zat ik op mijn telefoon te scrollen en zag ik dat het hier was." Hoewel er wel vaker explosies zijn in de buurt is dit toch anders. "Dit heeft een speciale lading. Ik word er heel erg boos van. Het gaat niet goed, laat ik het daar maar bij houden. Ik vind het moeilijk om er genuanceerd over te praten, je valt al gauw terug in ongenuanceerdheid."

Gedurende de dag komen er mensen een bloemetje brengen. Onder hen is Frank van Oordt van de stichting Christenen voor Israël. "Wij hebben nauwe relaties met de Joodse gemeenschap in Nederland. We zijn meteen gekomen om een hart onder de riem te steken. Want dit komt heel hard binnen. Zo'n aanval doet iets met de mensen. Het belangrijkste is dan dat je er bent. Ze waren blij met de bloemen, de secretaris schoot net vol."

Rond 13.00 uur komt burgemeester Carola Schouten langs. Ze staat de media te woord en gaat ook kort naar binnen. Ze noemt de explosie afschuwelijk voor de Joodse gemeenschap in Rotterdam. "De onveiligheid, de angst die dit oproept. Het is heel belangrijk dat we dit snel onderzoeken en kijken wat hier is gebeurd."

De emotionele schade is groot, zegt de burgemeester. "Ik heb vanochtend heel wat mensen gesproken. Er was al angst en die is nu alleen nog maar meer toegenomen. Daarom doen wij er alles aan om Joodse objecten te bewaken. Wij gaan daar samen met de veiligheidsdiensten opnieuw goed naar kijken."

Ondanks de explosie wil rabbijn Jehoeda Vorst zich niet laten intimideren. "We gaan krachtig verder. We laten ons niet klein maken. Zodat deze vreselijke daad van vannacht uiteindelijk geen impact heeft op de Joodse gemeenschap."

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid noemt de brandstichting "vreselijk nieuws". Ook spreekt hij van "intimidatie en geweld tegen de Joodse gemeenschap". Volgens Van Weel ligt het "zeer voor de hand dat het een antisemitisch gedreven incident is".

"Het leidt weer tot heel veel angstgevoelens bij de Joodse gemeenschap en in heel Nederland", zei premier Jetten op zijn wekelijkse persconferentie. Er is in Nederland "geen plaats voor intimidatie, haat of geweld tegen welke religieuze minderheid dan ook", vindt hij.

De oorlog in het Midden-Oosten kent veel economische verliezers, maar één land is dat zeker niet: Rusland. De Russische staatskas en oliebedrijven worden flink gespekt door de crisis op de oliemarkt. De Britse zakenkrant Financial Times berekende dat Moskou zo'n 150 miljoen dollar per dag extra verdient. En dat wordt waarschijnlijk nog meer. Door een uitzonderlijke stap van de Amerikaanse president Trump wordt het voor de Russen makkelijker om olie te verhandelen.

Trump besloot vandaag om de sancties tegen Rusland te versoepelen. Tot en met 11 april is het voor Amerikanen weer toegestaan om Russische olie die nu nog op zee ligt, te kopen. Dat geldt ook voor de schepen van de Russische schaduwvloot. Die schepen proberen de sancties te omzeilen door onder een valse vlag te varen of de transponder van het schip uit te zetten om zo onzichtbaar te blijven. Door de versoepeling van Trump mogen die schepen ook weer verzekerd worden door Amerikaanse bedrijven.

De versoepeling is vooral voor Aziatische landen belangrijk. Die haalden veel olie uit het Midden-Oosten, maar door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz kan er geen olie vervoerd worden. Omdat olietransacties vaak in dollars worden gedaan, moeten die zich ook houden aan de Amerikaanse sanctiewetgeving. Met deze versoepeling wordt het makkelijker om weer Russische olie te verhandelen.

Paniekvoetbal

In tegenstelling tot de VS versoepelt de EU de sancties niet. "Het is een eenzijdige actie", zegt sanctierechtadvocaat Yvo Amar. Voor Amerikaanse bedrijven in Azië betekent de versoepeling wel veel: zij mogen weer Russische olie die op zee ligt inkopen. "Maar Europese bedrijven die in bijvoorbeeld India handelen, mogen van de VS van alles, maar van Europa niet."

Dat Trump deze stap zet, heeft waarschijnlijk te maken met de oplopende benzineprijs in zijn land. Hoewel de VS zelf olie produceert, heeft het land wel last van de krappe wereldmarkt. Door het wegvallen van de olie uit het Midden-Oosten zijn landen massaal op zoek naar alternatieve leveranciers. Daardoor is de vraag hoger en het aanbod lager, waardoor de prijs stijgt. En dat merken Amerikanen ook aan de pomp.

"Het lijkt wel een beetje paniekvoetbal wat dat betreft. Hij ziet in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november dat de olieprijs in de VS heel erg aan het stijgen is", vertelt Amar. "Er moet nu ingegrepen worden en dan zijn dit noodgrepen."

Het is de vraag of deze greep van Trump ook echt invloed gaat hebben op de wereldwijde olieprijs. "Wat er is weggevallen door de blokkade van de Straat van Hormuz is zo'n grote hoeveelheid. Dit drukt wel wat op de prijs, maar je moet je er ook niet te veel bij voorstellen", zegt energie-expert Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

Rusland profiteerde al volop van het Iran-conflict. Volgens zakenkrant FT zou Moskou al tussen de 1,3 en 1,9 miljard dollar extra hebben gekregen vanwege de grotere behoefte aan Russische olie in met name India en China. De prijs voor een vat Russische olie ligt ook beduidend hoger dan voor de oorlog in het Midden-Oosten.

Begin februari sloot India nog een handelsakkoord met de VS waarin ook werd afgesproken dat het Aziatische land geen olie meer van Rusland zou kopen. De Indiërs zijn een belangrijke afnemer van de Russen. "India had de inkoop ook al een beetje verminderd, maar dat hoeven ze nu niet meer te doen", zegt Van den Beukel.

Europa teleurgesteld

In Rusland werd blij gereageerd op de Amerikaanse versoepeling. "Zonder de grote hoeveelheid Russische olie is de stabilisatie van de markt onmogelijk", zei een Kremlin-woordvoerder. Europese landen reageerden teleurgesteld. "De huidige situatie laat het niet toe om de sancties te verlichten", zei de Franse president Macron. Bondskanselier Merz van Duitsland noemde de koerswijziging van de VS "verkeerd" en vroeg zich af welke motieven leidend waren voor de VS.

Voorlopig geldt de versoepeling voor een maand. "De vraag is of deze vergunning wordt verlengd. Het geldt nu voor een maand en dat kan langer worden", zegt Amar. "Maar ik denk niet dat de sancties nog verder verlicht worden."

Marleen is weer terug in de studio om samen met Joost de Haagse week door te nemen. Die werd gedomineerd door de oorlog in het Midden-Oosten, waar op verschillende dagen over gedebatteerd werd. Het kabinet heeft gekozen voor de inzet van een fregat, maar wat betekent dat? En wat kan dat fregat allemaal wel - en naar later bleek - niet?

Ook ging het in de Kamer over de prijzen aan de pomp. Marleen zag partijen grote woorden gebruiken om elkaar te overtoepen, maar echte actie lijkt er nog niet te komen vanuit het kabinet.

Marleen en Joost constateren verder dat het kabinet-Jetten er nog geen maand zit, maar dat de prullenbak al aardig vol begint te raken. Veel plannen moeten onder druk van de oppositie van tafel of worden aangepast. Hoe het kabinet zich ten opzichte van de oppositie moet opstellen, is opnieuw punt van discussie in de podcast.

En natuurlijk gaat het over de gemeenteraadsverkiezingen, die woensdag al worden gehouden. Zet de groei van lokale partijen zich voort? Een mooie vraag voor de voorspelling.

Dat en meer in podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren via NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Een asielzoekerscentrum dat werd geschrapt na massaal protest, een nieuw plan dat opnieuw voor verdeeldheid zorgt en politieke partijen die er campagne op voeren. In de Utrechtse gemeente Rhenen is asielopvang een van de belangrijkste onderwerpen bij de gemeenteraadsverkiezingen.

In januari vorig jaar ontstond grote discussie over een geplande asielopvang op Landgoed Prattenburg voor 200 asielzoekers. De inwoners van het nabijgelegen dorp Elst voelden zich overvallen. Zo'n 80 procent ondertekende een handtekeningenactie gestart door bewoner Jan Scheffer.

Na de felle kritiek en handtekeningenactie besloot het gemeentebestuur het plan in te trekken. Nu, ruim een jaar later, ligt er een nieuw plan waarbij het aantal asielzoekers is teruggebracht van 200 naar de 116 die volgens de spreidingswet moeten worden opgevangen.

Klein is duurder

Daarbij liggen er meerdere varianten voor. De eerste is een asielzoekerscentrum op één plek, in de tweede variant komen er drie kleinere locaties verspreid over de gemeente. Rhenen zelf vangt dan 70 asielzoekers op, de dorpen Elst en Achterberg allebei 25.

Probleem is dat drie locaties een stuk duurder zijn: de gemeente heeft berekend dat dit ongeveer een miljoen euro extra per jaar kost. Dat komt vooral door de kosten voor beveiliging. Bij opvanglocaties met meer dan honderd bewoners regelt het COA de beveiliging, bij kleinere locaties moet de gemeente die kosten zelf betalen.

Ruim een jaar later blikken Jan Scheffer en dorpsgenoot Judith Hake terug op de actie. "Dit is een heel klein dorpje. Er zouden ineens 200 asielzoekers komen in een dorp waar nauwelijks voorzieningen voor zijn. Op een afgelegen plek waar geen verlichting is." Hij benadrukt dat hij niet tegen vluchtelingen is. ''Alleen niet op deze locatie en niet in deze omvang."

Als het aan Jan Scheffer ligt, stemt de gemeenteraad na de verkiezingen voor de variant waarbij de asielopvang in drieën wordt verdeeld. Deze variant is wel duurder en de kans bestaat dat de gemeentebelasting dan omhooggaat. Dat vindt Scheffer geen groot probleem. "Tuurlijk, het kost wat meer maar dat is het ons wel waard als we op die manier een prettigere en veiligere situatie kunnen creëren."

Judith Hake was ook betrokken bij de handtekeningenactie. Ze werkt als praktijkondersteuner bij een huisarts in het nabijgelegen Veenendaal, waar ook asielzoekers worden opgevangen. "Het COA helpt op de opvanglocaties met acute zorg als bewoners ziek zijn. Desondanks zie ik in mijn dagelijkse praktijk zelf hoeveel complexe zorg het uiteindelijk met zich meebrengt. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan patiënten met ontregelde diabetes of hart- en vaatziekten. Hier in Elst hebben we maar een kleine huisartsenpraktijk. Het vraagt veel complexe zorg en dat had hier niet gekund."

De meeste politieke partijen in Rhenen zeggen zich te willen houden aan de spreidingswet waarbij asielzoekers over het land worden verdeeld. Alleen de lokale partijen 'AZC weg ermee. Trots op Rhenen' en 'De Lokale Volkspartij' zeggen dat er wat hen betreft geen azc in Rhenen komt, ondanks de wettelijke verplichting. Deze week onderstreepte minister Van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie nog dat het nieuwe kabinet de spreidingswet in stand houdt.

Lijsttrekker Rob van der Zee van 'AZC Weg ermee' vindt dat ze er in Den Haag een potje van hebben gemaakt en dat gemeentes het afvoerputje zijn. Hij vindt niet dat hij kiezers misleidt met de belofte dat er geen azc komt als hij het voor het zeggen krijgt. ''Rita Verdonk zei altijd al: 'Nee is ook een antwoord.' Dus wij zeggen nee. En dan komt de minister maar met een aanwijzing. Dan gaan wij wel naar de Raad van State met onze argumenten."

Gerdien de Nooijer, lijsttrekker van de ChristenUnie, wil werken aan herstel van vertrouwen met de bewoners in Elst. Ze vindt dat er meer gesproken en overlegd moet worden met inwoners van de gemeente.

Een voorkeur voor één groot azc of juist drie kleinere locaties heeft ze nog niet: "Ik denk dat het vooral belangrijk is om te kijken naar een passende locatie. En met kleinere locaties is het weer lastiger met vrijwilligersinitiatieven. Dat zou dan weer pleiten voor een grotere opvang, ook financieel en technisch lijkt dat beter uit te komen. Maar we gaan eerst de dialoog aan."

Het thema van de Boekenweek, die vanavond tijdens het Boekenbal gevierd wordt door mensen uit het boekenvak, is dit jaar: mijn generatie. Schrijvers Mensje van Keulen (79), Iduna Paalman (35) en Iraida Martha Ooft (51) vertellen welke boeken hen gevormd hebben en waarom goede literatuur uiteindelijk universeel en generatieoverschrijdend is.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Mensje van Keulen: Alleen op de wereld van Hector Malot.

Iduna Paalman: Minihorror van Barbi Markovic.

Iraida Martha Ooft: De jaren van Annie Ernaux.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Redactie: Meryem El Mandoudi & IJsbrand Terpstra

Het Chinese Volkscongres zit erop. Na een week lang klappen, opzitten en luisteren, hebben de afgevaardigden bijna unaniem ingestemd met de plannen van de overheid en de Communistische Partij.

Het belangrijkste document is het nieuwe Vijfjarenplan, waarin China's sociaaleconomische richting tot 2030 is vastgelegd. Stemmingen in het autoritaire China zijn nooit spannend. Ditmaal kwam het totaal uit op 2758 stemmen voor, één tegen, twee onthoudingen en één niet-uitgebrachte stem.

Maar wat staat er precies in het plan en wat betekent dat voor de wereldhandel? Vier vragen en antwoorden.

Wat zijn de hoofdpunten?

Het plan begint met een beschrijving van een gevaarlijke buitenwereld door de lens van competitie tussen grootmachten, vooral China en Amerika. Daarom moet China onafhankelijker worden van andere landen in deze tijden van geopolitieke spanningen en handelsconflicten, maar verenigd zijn onder het leiderschap van de Communistische Partij.

Om dat te doen zet Peking dubbel zo hard in op technologie, innovatie en de industriële maakindustrie. Het is geen nieuwe strategie, maar eerder een uitbreiding van het huidige beleid om zoveel mogelijk zelf te kunnen en zo min mogelijk van het buitenland nodig te hebben.

De belangrijkste doelen en indicatoren zijn bijvoorbeeld het economische groeicijfer, het aantal te behalen patenten, investeringen in onderzoek en ontwikkeling (7 procent groei per jaar) of hoeveel energie China zelf moet kunnen opwekken.

In welke sectoren wil China vooral investeren?

Als je op één onderdeel moet letten in het nieuwe Vijfjarenplan? "Innovatie", aldus afgevaardigde Lü Caixia uit de provincie Zhejiang. Het woord komt meer dan 160 keer voor in het document.

China wil investeren in de hele toeleveringsketen van innovatie, van fundamenteel onderzoek tot de latere toepassingsmogelijkheden. Bij de plannen voor de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI) zie je dat terug. Die technologie speelt een hoofdrol in het document en wordt meer dan vijftig keer genoemd. AI moet worden toegepast in fabrieken, academisch onderzoek, maar ook in consumptiegoederen, zoals mobiele telefoons en robots, en in het onderwijs.

Andere technologieën en sectoren die bij naam worden genoemd zijn bijvoorbeeld kwantum- en biotechnologie, "nieuwe energie" (groen, maar ook kernenergie), 6G-netwerken en de commerciële luchtvaart.

Wat gaat Peking doen voor de kwakkelende economie?

Peking blijft proberen met een paar sterke sectoren de economie uit het slop te trekken. Maar het erkent ook dat de binnenlandse consumptie te laag is en dat het besteedbaar inkomen van mensen omhoog moet. Daarom schrijft het plan ook meer sociale zekerheid voor, al blijft het beperkt.

Een Chinees beleidsdocument is doorgaans niet kritisch. Toch valt te lezen dat de economische groei ongelijk verdeeld is, waardoor er nog veel arme en onderontwikkelde regio's zijn. Ook worden werkgelegenheid, lage inkomens, de problematische vastgoedsector en schulden bij lokale overheden als "gebieden met risico's en verborgen gevaren" beschreven.

Toch lijkt het Chinese beleidsmakers niet te lukken om echt in te zetten op sociale zekerheid, ondanks oproepen in de samenleving om dit wel te doen. Zonder grote investeringen in pensioenen, zorg en kinderopvang, zullen Chinezen niet meer gaan uitgeven, waarschuwen experts.

Wat betekenen de plannen voor China's al enorme handelsoverschot?

Dat China hard wil gaan inzetten op de industriële maakindustrie kan problematisch zijn voor andere landen. Als Chinese consumenten zelf de producten niet gaan kopen, zal China's enorme handelsoverschot alleen maar groeien.

Vorig jaar noteerde China een recordhandelsoverschot van 1000 miljard euro en dit jaar loopt de teller verder op. In januari en februari is China's export naar Europa met 20 procent toegenomen ten opzichte van 2025.

Maar steeds meer landen werpen barrières op om hun industrieën te beschermen. Voor Chinese bedrijven zijn het noodzakelijke afzetmarkten, omdat ze hun spullen in eigen land niet kwijtraken.

China ziet de industriële maakindustrie als onderdeel van de nationale kracht en als noodzakelijk om onafhankelijk te worden van andere landen. Maar de extreme concurrentie in het binnenland baart China ook zorgen dat de bedrijven elkaar kapot concurreren. Al worden daarvoor nauwelijks oplossingen aangedragen in het nieuwe Vijfjarenplan.

De geschiedenis van het Vijfjarenplan

Het eerste Vijfjarenplan werd uitgebracht in 1953, toen China nog een planeconomie naar stalinistische model kende. Het plan moest China helpen te industrialiseren en gebruikte heel concrete doelstellingen, zoals voor staal- of cementproductie.

Hoewel China nu grote delen van de economie aan de vrije markt heeft overgelaten, is het Vijfjarenplan nog steeds een belangrijk instrument en bepalend voor de toewijzing van overheidsinvesteringen.

Shell is niet van plan in te gaan op de eis van Milieudefensie om onder meer geen olie en gas meer op te pompen uit nieuwe velden. Milieudefensie gaat hiermee "voorbij aan de realiteit van hoe het wereldwijde energiesysteem werkt", schrijft het energieconcern. "Shell beschouwt deze eisen als onrealistisch en ineffectief."

Eind vorige maand had Milieudefensie een brief gestuurd aan Shell met de nieuwe eisen. Die moeten de uitstoot van schadelijke stoffen in 2035 met 70 tot 78 procent omlaag brengen, met als doel nagenoeg geen uitstoot meer in 2050. De klimaatclub wilde uiterlijk binnen drie weken van Shell horen dat hiermee wordt ingestemd. Anders zou Milieudefensie een nieuwe rechtszaak tegen Shell beginnen.

In felle bewoordingen zegt Shell het met Milieudefensie eens te zijn dat dringende actie nodig is om klimaatverandering tegen te gaan. Maar met het aanpakken van één bedrijf verandert er volgens Shell helemaal niets: "Als één bedrijf zou stoppen met het opsporen of produceren van olie en gas, zouden de landen die de uiteindelijke eigenaren zijn van de reserves die ontginningsrechten opnieuw toewijzen aan een ander bedrijf."

Aanknopingspunten

Volgens Shell is dat "niet effectief" om de wereldwijde uitstoot te verminderen: "Het transformeren van het wereldwijde energiesysteem vraagt om gecoördineerde actie van overheden, bedrijven en klanten."

De tegenwerpingen van Shell veranderen voor Milieudefensie niets. Doorgaan op dezelfde voet noemt de actiegroep juist 'onrealistisch', met een verwijzing naar de huidige prijsstijgingen van olie en gas. "Deze fossiele crisis toont dat we al tientallen jaren eerder hadden moeten investeren in duurzame energie zodat we nu niet in deze klimaat- en oliecrisis waren beland", zegt een woordvoerder.

Vijf jaar geleden dwong Milieudefensie via de rechter af dat Shell de uitstoot van CO2 versneld moest terugdringen. Shell ging in hoger beroep en kreeg daarin gelijk. Het gerechtshof in Den Haag oordeelde dat Shell zich aan de regels houdt met het eigen plan om de uitstoot omlaag te brengen.

Milieudefensie ziet in de uitspraak van het hoger beroep aanknopingspunten voor een nieuwe zaak. Bijvoorbeeld dat met investeringen in nieuwe olie- en gasvelden de vraag naar fossiele brandstof blijft aanhouden. Daarom eist de organisatie dat alle olie en gas uit velden die na 2022 werden aangekocht niet meer wordt opgepompt.

De wetgeving voor de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers en andere zelfstandigen is naar de Tweede Kamer gestuurd. Het kabinet gaat nog steeds uit van een maandpremie van maximaal 171 euro.

Een zelfstandige die arbeidsongeschikt raakt, krijgt via deze verzekering na twee jaar een uitkering ter hoogte van het minimumloon. Het gaat dus echt om een basisvoorziening, zegt minister van Werk en Participatie Aartsen. De eerste twee jaar ziekte moet een zzp'er het eigen spaargeld aanspreken.

Het is een verzekering voor zelfstandigen die zich niet kunnen verzekeren omdat ze in het verleden ziek zijn geweest, of omdat andere verzekeringen voor hen te duur zijn. De arbeidsongeschiktheid hoeft niet te zijn ontstaan op of door het werk.

"De dekking is beperkt omdat anders meteen de premie omhooggaat", zegt Aartsen. Het blijft aan ondernemers zelf om meer voorzieningen te treffen als zij dat nodig vinden, zegt hij.

Ondernemers die zelf een goede arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben, zzp'ers die ook als werknemer ergens in dienst zijn en directeur-grootaandeelhouders hoeven zich niet verplicht te verzekeren.

Al jaren over gesproken

Er wordt door de politiek al jaren gesproken over de verplichte zelfstandigenverzekering. In Nederland zijn in vergelijking met andere landen veel mensen als zzp'er aan het werk. Veel van hen zijn niet verzekerd en zijn afhankelijk van de bijstand als zij arbeidsongeschikt raken.

Dat vinden de meeste politiek partijen ongewenst, zonder dat zij het ondernemerschap willen ontmoedigen. Aartsen: "Je wilt af van de eeuwige discussie over zzp'ers, dus probeer je ook aan te pakken wat er negatief aan is."

Kritiek

De Raad van State was in een advies van eind vorig jaar nogal negatief, omdat de uitvoering voor een groot deel bij het overbelaste UWV en de Belastingdienst terechtkomt. Het CPB zegt dat de basisdekking te weinig bescherming biedt. Ook belangenorganisatie ZZP Nederland is kritisch en denkt dat invoeringsjaar 2030 niet eens gehaald gaat worden.

Of de wet wordt ingevoerd is nu aan de Tweede en vervolgens Eerste Kamer.

Een Nederlander is afgelopen week opgepakt op een boot bij de Azoren met 1800 kilo cocaïne aan boord. Ook vier Brazilianen en drie Surinamers werden aangehouden, meldt de Portugese politie.

Ze zouden met een vissersbootje uit Zuid-Amerika hebben geprobeerd om de grote hoeveelheid drugs Europa binnen te smokkelen. Het bootje werd ontdekt tijdens een grootschalige politieoperatie in samenwerking met de Portugese marine en luchtmacht.

De vissersboot werd geënterd op ruim 800 kilometer van de Portugese eilandengroep in de Atlantische Oceaan. De acht mannen zijn samen met de in beslag genomen drugs en het verzamelde bewijsmateriaal naar haven van Ponta Delgada op het eiland São Miguel gebracht. Het verdere onderzoek loopt.

In Tilburg is een vrouw vanochtend beland in een zinkgat dat was ontstaan tijdens graafwerkzaamheden. Volgens Omroep Brabant negeerde het slachtoffer een afzetting.

Werklieden waren op de kruising van het Korvelplein met de Quinten Matsijsstraat bezig met een graafmachine toen ze ineens een waterleiding raakten. Snel daarna stond de straat blank. Door het water spoelde ook veel zand onder de tegels vandaan, waardoor er een zinkgat ontstond.

Gat

In afwachting van de komst van Brabant Water plaatsten de werklieden borden en afzettingen rond het lek. Het slachtoffer liep langs de afzetting en viel vervolgens in een sleuf van bijna 2 meter diep.

Handhavers van de gemeente en werklieden schoten haar te hulp en haalden haar uit het gat, meldt een 112-fotograaf. Ze bleef ongedeerd.

Inmiddels zit de buurt rond het Korvelplein zonder water. Waterbedrijf Brabant Water meldt bezig te zijn met de lekkage. Hoelang dit nog zal duren, is niet bekend.

Een deel van de in Nederland verkrijgbare producten met speelzand bevat asbest, blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

De toezichthouder onderzocht 99 producten, 65 ervan blijken volledig veilig. In die producten is geen asbest gevonden. In 29 producten zat weliswaar een minieme hoeveelheid, maar ze blijven onder de wettelijke richtlijn en mogen dus verkocht worden.

In vijf van de 99 onderzochte producten zat zo veel asbest dat ze direct uit de verkoop zijn gehaald.

Deze producten bevatten te veel asbest (bron: NVWA)

De aanleiding voor het uitgebreide onderzoek is de vondst van asbest in speelzand in het buitenland en publicaties in onder meer het AD.

Vorige maand berichtte die krant dat in speelzandproducten in Nederland ook asbest was gevonden. De krant had twaalf stukken speelgoed met speelzand erin laten onderzoeken in een laboratorium. Bij de helft van het speelgoed werd de kankerverwekkende stof aangetroffen. De producten kwamen van onder meer Bol.com, Amazon, AliExpress en Koppen Speelgoed.

In Australië ontstond vorig jaar november al ophef omdat daar in speelzand witte asbest was gevonden. Dat leidde ertoe dat tientallen scholen uit voorzorg werden gesloten.

Het speelzand dat daar onveilig bleek, kwam uit China, net als veel van het speelzand dat hier in Nederland wordt onderzocht. Daarbij gaat het niet om zand dat in zandbakken buiten zit, maar om zand dat wordt verkocht als kinetisch zand, knijpspeelgoed, decoratiezand en gekleurd strooizand.

Vorige maand haalden meerdere Nederlandse winkels al producten uit de handel waarin dergelijk zand zat verwerkt. Dat waren onder meer Action, Hema, Top1Toys en Marskramer. Ze hadden zelf, bij het testen van hun producten, asbest gevonden in het zand.

Is een klein beetje asbest veilig?

Door alle onrust rondom speelzand wil de NVWA ook duidelijkheid op de vraag of de huidige norm nog wel voldoet. Er mag namelijk een heel klein beetje asbest in zand voorkomen, beschrijft de norm. Als er minder dan 0,1 procent asbest in zit, geldt een product nu nog als veilig. Asbest komt van nature voor in zandgrond; hierdoor kunnen er sporen in speelzand voorkomen.

Of die norm volstaat, moet snel duidelijk worden. De NVWA schrijft daar nog enkele weken voor nodig te hebben. Dan worden alle onderzoeksresultaten gepubliceerd.

Twaalf voetbalsupporters zijn aangehouden op verdenking van openlijke geweldpleging na afloop van een amateurwedstrijd. De groep zou agenten hebben belaagd met zwaar vuurwerk en stenen.

Het incident vond plaats op 31 januari, na de wedstrijd tussen RBC uit Roosendaal en FC Rijnvogels uit Katwijk (1-1). De wedstrijd werd gespeeld in het stadion van RBC. Toen het fluitsignaal ging, rende een grote groep van de thuisclub naar de plek waar de uitsupporters met een bus zouden vertrekken.

Bij de bus waren politieagenten aanwezig om ervoor te zorgen dat de bezoekende fans veilig konden vertrekken. De groep supporters van RBC gooide gericht met stenen en zwaar vuurwerk naar de politie, waardoor vier agenten gehoorschade opliepen. In totaal hebben vijftien agenten aangifte gedaan van het geweld.

'Heftige en onveilige situatie'

Op de avond zelf is al een aantal verdachten geïdentificeerd. Om de rest van de relschoppers op te sporen, zijn onder meer camerabeelden bekeken. De afgelopen weken zijn twaalf mannen opgepakt. Zij zijn tussen de 16 en 43 jaar.

"Het was een heftige en onveilige situatie waarin de agenten hun werk moesten doen", zegt de politiechef van Roosendaal. "Ik ben enorm geschrokken van hun verhalen en de beelden die ik later heb gezien. Dit kunnen we echt niet accepteren."

Alle verdachten hebben in ieder geval een stadionverbod opgelegd gekregen voor negentig dagen, waardoor zij de wedstrijden van RBC voorlopig niet kunnen bezoeken. Vorig najaar deelde de voetbalclub zelf nog stadionverboden uit aan een aantal supporters, na een incident met vuurwerk.

De verdachten wachten hun verdere straf in vrijheid af. De recherche en het Openbaar Ministerie gaan verder met het onderzoek. De politie sluit nieuwe aanhoudingen niet uit.

Het was decennia in alle dorpen en steden een vertrouwd beeld in de winkelstraat, en zelfs op elk treinstation: een muziekwinkel. Een grote winkelstraat had zelfs een eigen megastore, een soort warenhuis vol cd's, dvd's, T-shirts, boeken en ander fanmateriaal.

Door de hernieuwde interesse van muziek op vinyl keren muziekwinkels de afgelopen jaren in rap tempo terug in het straatbeeld. De populariteit van de fysieke geluidsdrager groeit zo hard dat zelfs een buitenlandse keten de sprong naar Nederland waagt.

Vorige maand opende het Britse HMV in Den Haag een eerste vestiging in Nederland. En vandaag komt daar al nummer twee bij, in de Amsterdamse Kalverstraat. De locatie nabij de Dam is een nogal saillante plek: één deur naast het pand waar jarenlang de grote muziekwinkel Fame Music zat.

Fame was de eerste en uiteindelijk ook laatste megastore van Nederland. De zaak ging mee ten onder met de financiële malaise van moederbedrijf Free Record Shop twaalf jaar geleden. Op een steenworp afstand zat van 1990 tot en met 2001 ook nog eens de Virgin Megastore, in de kelder van het Magna Plaza.

His Master's Voice

HMV-directeur Phil Halliday is verrast als hij hoort dat de Britse keten in de Kalverstraat de 'buurman' wordt van het voormalige Fame Music. "Ik had echt geen idee. Puur toeval", reageert hij.

HMV is een afkorting van His Master's Voice, een Engels muziekbedrijf met het iconische logo van een hond die nieuwsgierig in de hoorn van een grammofoonspeler tuurt. In 1921 begon het bedrijf in Oxford Street een eerste muziekwinkel.

Eind jaren 90 werd de naam afgekort tot HMV, nadat de winkelketen was afgesplitst van het gelijknamige platenlabel. Kort na de eeuwwisseling telde de keten zeker 250 vestigingen in Groot-Brittannië. Maar net als het Nederlandse Free Record Shop, kwam ook HMV vanaf 2010 in grote problemen door de neergang van de cd-verkoop.

Muziek en popcultuur

In de overlevingsstrijd ging HMV liefst twee keer failliet, tot het in 2019 in handen van een Canadese platenketen kwam. "Gelukkig bleven loyale klanten in die tijden muziek kopen in de winkels die er nog waren. Bijvoorbeeld om met andere liefhebbers in de winkel hun interesses te delen", blikt Halliday terug.

Met de oplevende interesse voor muziek op vinyl kropen de overgebleven platenzaken uit het dal. HMV speelde in op de wens van met name jongeren om muziek 'te beleven', legt Halliday uit.

"De helft van ons aanbod is muziek, de andere helft bestaat uit kleren, boeken, graphic novels en andere dingen uit de popcultuur. Een 8-jarige die bij ons langskomt voor een Pokémon-kaart, neemt een paar jaar later wellicht ook een lp mee. Wie voor Harry Styles komt wil misschien nog een t-shirt, terwijl een Taylor Swift-fan ook een plaat van Fleetwood Mac koopt."

Ook profiteerde HMV in eigen land van de teloorgang van muziekzalen en jeugdhonken. Halliday: "Er kwamen altijd al veel artiesten langs in onze winkels voor optredens. Nu nodigen we ook veel lokale bands en artiesten uit. In Engeland kunnen die nog maar op weinig plekken spelen. Bij ons kan iedereen terecht. Dat hopen we in Nederland ook te kunnen doen."

Europese uitbreiding

In Groot-Brittannië zit HMV met 120 vestigingen inmiddels weer bijna op de helft van het aantal van voorheen. Halliday beseft wel dat de glorietijd van de muziekwinkel niet op die manier terugkeert.

"In Engeland keren wij in bepaalde plekken niet terug, vooral omdat de economie en de winkelstraat daar te veel is vervallen. Er is wel een groeiende vraag naar muziek. We hebben nu 120 Britse winkels, waarom geen 120 erbij in Europa?"

Na Ierland begon HMV eind 2023 met een winkel in Antwerpen, gevolgd door een zaak in Brussel. Naast winkels in Nederland zegt Halliday ook te kijken naar mogelijkheden om winkels te openen in Duitsland en het noorden van Frankrijk.

Halliday verwacht niet dat de buitenlandse keten de lokale muziekwinkels dwars gaat zitten: "In Groot-Brittannië bestaan wij goed naast onafhankelijke muziekwinkels. Ik denk dat wij vooral een positieve bijdrage leveren aan de groei van de muziekcultuur. En we richten ons ook op jonge kopers. Die hopen we te introduceren in de wereld van het verzamelen van platen."

Komt er een referendum over het invoeren van een Amsterdamse boycot van Israël? Die vraag hangt boven de markt, nu een inleidend verzoek van het Amsterdam Palestina Referendum ter beoordeling bij de referendumcommissie van de gemeente ligt. De kans op dit tweede stadsbrede referendum in Amsterdam in 24 jaar tijd lijkt groot. Maar eigenlijk is deze casus te complex voor zo'n kort antwoord. Reden voor een diepere duik in de vorm van het voorstel en de Amsterdamse referendumregels.

Tien maatregelen die moeten gaan zorgen voor een Amsterdamse boycot van Israël. Dat is de inzet van de initiatiefnemers van het Amsterdam Palestina Referendum (APR), een burgercollectief. "We reageren daarmee op een roep vanuit de Amsterdamse samenleving", zegt Juliana, een van de indieners. "Uit peilingen blijkt dat de achterban van de zittende partijen in Amsterdam wil dat er veel strenger wordt opgetreden tegen Israël. Dan spreken we echt over 95 procent van die achterban", waarbij ze refereert aan een onderzoek van EenVandaag.

De indieners stelden een inleidend verzoek voor een referendum op. Dat deden ze met een aantal 'bondgenoten', te weten de Amsterdam Palestina Coalitie (APC), de Palestijnse Gemeenschap in Nederland (PGNL), het antizionistische Joodse collectief Erev Rav en de politieke partij De Vonk. Begin deze maand verzamelden ze de benodigde duizend handtekeningen binnen 48 uur. Het voorstel ligt daarom nu ter beoordeling bij de referendumcommissie.

Tot nu toe te volgen, maar vanaf hier wordt het ingewikkelder. En daarvoor gaan we eerst naar de huidige Amsterdamse referendumverordening. Sinds 2022 zijn er namelijk drie manieren om een referendum aan te vragen. In 2025 werd deze verordening nog wat verder aangescherpt.

De indieners van het APR kozen voor de derde vorm, het alternatieve burgervoorstel. Dit deden ze niet omdat ze het niet eens waren met het plan dat er al was. "We hebben voor het alternatieve burgervoorstel gekozen, omdat er al een initiatiefvoorstel vanuit De Vonk en Denk klaarlag", zegt Anne, ook van het APR. 

"Dat voorstel vonden we supergoed, maar we vonden eigenlijk dat onze eisen, die zijn samengesteld met de Palestijnse Gemeenschap in Nederland, wat concreter waren en wat dieper gingen." Het voorstel van het APR bouwt dus voort op het plan van De Vonk en Denk. De Vonk hielp zelfs mee bij het opstellen van het inleidend verzoek. 

"De vraag is of dat wel de bedoeling was van de verordening", zegt UvA-docent staatsrecht Ursus Eijkelenberg over het APR-voorstel. "Het moet gaan om een alternatief. Is hier sprake van een alternatief? Dat kun je je afvragen." Als het referendum er komt, kun je namelijk kiezen tussen twee varianten van een Israël-boycot. Met wel een 'geen van beide' als derde optie.

Toch lijkt het voorstel op basis van die verordening op een correcte manier te zijn opgesteld en ingediend. "We moeten ook wel eerlijk toegeven dat het best een lastig proces is om dit uit te vogelen", zegt Anne. "De griffie heeft in ieder geval tegen ons verteld dat er geen groot verschil is tussen een burgerinitiatief, wat wij nu dus doen, en een referendum-initiatief."

De volgende stap op weg naar het referendum is dat het inleidende verzoek moet worden ingewilligd door de gemeenteraad. Dit gebeurt na advies van de referendumcommissie. Dit gaat er vooral over of het verzoek in vorm voldoet aan de vereisten uit de verordening.

Deze vorm referendum niet eerder ingezet

Hier zijn nog wel wat mogelijke kinken in de kabel, zegt Eijkelenberg. "In artikel 2 staat dat referenda alleen kunnen gaan over zaken die onder de bevoegdheid van de raad vallen. Deze afweging is wel interessant bij het huidige referendum, aangezien sommige delen van het voorstel ook aan rijksbevoegdheden lijken te raken."

Maar net als bij de andere mogelijke gronden op basis waarvan de raad het voorstel kan afwijzen, is niet duidelijk hoe zwaar ze meewegen. Dat komt ook doordat deze vorm van het referendum sinds de nieuwe verordening nog niet is voorgekomen. Het referendum over de groenplannen van de gemeente in 2024, het eerste stadsbrede Amsterdamse referendum sinds 2002, had namelijk de vorm van het klassieke referendum. Je kon toen dus 'voor' of 'tegen' stemmen.

Mocht de raad het verzoek inwilligen, dan lijkt de kans groot dat het referendum er gaat komen. Het lijkt het meest waarschijnlijk dat er dan nog tienduizend handtekeningen nodig zijn. De indieners hebben dan tien weken om die te verzamelen. "Die duizend handtekeningen gingen al supersnel. Daarvoor hebben we niet eens op straat hoeven te staan", zegt Anne. "Dit ging allemaal via Instagram. Als dat inactief al zo makkelijk lukt, dan moeten die tienduizend handtekeningen al helemaal lukken."

Meer duidelijkheid in mei 

Als het referendum er komt, heeft dit een raadgevend karakter. "Dat maakt het niet minder belangrijk, maar het betekent wel dat de gemeenteraad niet gebonden is aan de uitkomst van het referendum", zegt Eijkelenberg. "Het is wel zo dat het heel moeilijk is voor een gemeenteraad om de uitkomst van een referendum naast zich neer te leggen."

In mei zal de nieuwe gemeenteraad zich buigen over het voorstel van APR. Wordt vervolgd dus. 

Ondanks een mogelijke meerderheid in de nieuwe gemeenteraad zitten de meeste deelnemers van het Kieskompas helemaal niet te wachten op een coffeeshopverbod voor toeristen. Voor het erotisch centrum is zelfs heel weinig belangstelling en over het terugdringen van het aantal toeristen is het beeld verdeeld.

Inmiddels is het Kieskompas al zo'n twintigduizend keer ingevuld en de helft van de deelnemers vulde er ook gegevens over zichzelf bij. "Van daaruit kunnen we de data wegen, representatief maken en kijken hoe de Amsterdammers denken over naar de dertig belangrijkste thema's in Amsterdam", legt Jeroen van Lindert, onderzoeker bij het Kieskompas, uit.

Een van de stellingen is dat de gemeente meer moet doen om het aantal toeristen te verminderen, ook als dat banen kost. Van Lindert: "Ongeveer de helft die zegt, toerisme mag worden teruggedrongen, en ook ongeveer de helft vindt dat absoluut niet. Het is wel zo dat als je hier in de regio kijkt, in het Wallengebied, daar is meer draagvlak om het toerisme terug te dringen." Daar gaat het om zeven van de tien deelnemers.

De komst van een erotisch centrum, waar inmiddels alleen nog GroenLinks volledig voor is, ziet maar een op de zes deelnemers zitten. "Ik ben heel erg tegen. Het hoort bij de stad, de Wallen", vertelt iemand die het Kieskompas zelf ook invulde.

Voor het coffeeshopverbod voor toeristen komt door een draai van de PvdA mogelijk wel een meerderheid in de gemeenteraad, maar opvallend is dat maar een kwart van de deelnemers dat wil. "Dus daar heeft de politiek wat uit te leggen", zegt Van Lindert. "Over waarom ze dat willen doen. En dan kan ook een opinie van een kiezer natuurlijk veranderen. Dus ik zou daar zeker zeggen, lees wat partijen over de stelling hebben geschreven."

Die uitleg van de partijen is terug te vinden in het Kieskompas en is de komende dagen nog steeds in te vullen.

Het Verkeer is bij de Linnaeusstraat, waar twee weken geleden grootschalige werkzaamheden van start zijn gegaan. Het deel tussen de Eerste van Swindenstraat en Wijttenbachstraat is inmiddels opgebroken. Een project met heel veel impact op het verkeer, vertelt omgevingsmanager Mireille Capiau. Ze neemt ons mee het bouwterrein op om te laten zien wat de werkzaamheden inhouden.

''We pakken de staat aan omdat er groot onderhoud nodig is'', legt Capiau uit. En dat betekent dat de trambaan wordt vernieuwd, de kabels en leidingen worden vervangen en de straat wordt vernieuwd met meer ruimte voor fietsers en voetgangers. 

Meer groen

Ook zal de straat groener worden. ''Er komen zo'n vijftig/zestig bomen bij, dus het moet een mooie brede straat worden met veel meer groen.'' Voorbijgangers reageren positief op de vergroening: "Fijn dat groen, dat is alleen maar goed." Iemand anders zegt hierover: "Dat klinkt wel positief, ik vind meer groen altijd wel leuk."

Afgesloten Linnaeusstraat

Maar met de opbreking zijn voorbijgangers minder blij. "Het is gewoon irritant dat de hele tijd alles open ligt. Dat je elke keer weer ergens anders tegenaan fietst, vertelt een fietser die zich ergert aan alle werkzaamheden in Oost. ''Gelukkig kan ik nog door het park en is de route niet heel veel langer'', voegt een andere fietser toe.

De gevolgen voor het verkeer zijn groot nu de Linnaeustraat is opgebroken, legt Capiau uit. Fietsers en auto's worden omgeleid. Er rijdt nu nog een tram, maar vanaf eind april komt er een pendeltram tot Oostpoort vanuit Diemen, en een buslijn vanuit de Eerste van Swindenstraat. 

De werkzaamheden worden in vijf verschillende fases uitgevoerd en duren tot december 2027.

De gasten van een hotel in Nieuw-West wisten niet wat ze overkwam vannacht. Door een plofkraak in de garage van het hotel aan de Titus van Rijnstraat ging het ontruimingsalarm af. "We zijn gelijk naar beneden gerend", vertelt een van de hotelgasten. 

Een manager van het hotel vertelt dat de geldautomaat in de parkeergarage van het hotel stond: "Die hebben ze met explosieven laten ontploffen". De twee gingen er met een motorscooter vandoor, de politie heeft ze nog gezocht, maar de verdachten zijn niet meer gevonden. 

De verdachten zijn rond 05.30 uur het hotel binnengekomen via de parkeergarage. Eenmaal binnen heeft het tweetal de geldautomaat in het trappenhuis opgeblazen. Het is onduidelijk of ze iets hebben buitgemaakt.

De hotelgasten werden iets eerder wakker dan ze hadden gepland door het evacuatiealarm: "We hoorden een harde knal en toen ging het alarm af. We zijn gelijk naar beneden gerend via de trap omdat je geen lift mag pakken dan. Iedereen was beneden en we waren allemaal in shock."

Door de explosie is er schade aan het hotel ontstaan. Niemand raakte gewond.

Beginnende filmmakers laten in LAB 111 in West de komende dagen hun films zien aan publiek en professionals tijdens het VERS FIlm Festival. Het filmfestival is georganiseerd door het platform Vers dat dertig jaar geleden werd opgericht om jonge regisseurs te helpen met hun carrière. Een weekend lang staat de bioscoop in het teken van films, workshops en masterclasses voor jonge filmmakers. 

"Ik denk dat het belangrijk is dat jonge makers ook laagdrempelig in aanraking komen met de filmindustrie daarin kunnen groeien ", legt organisator Anne Jan Sijbrandij uit. "Omdat het niet altijd even makkelijk is om daarin een weg te vinden."  Gedurende het hele weekend kunnen jonge filmmakers op het evenement netwerken met professionals uit het vak.

Een van de regisseurs die op het filmfestival een masterclass geeft is regisseur Mees Peijnenburg. "Het is extreem ingewikkeld om gezien te worden en je films te distribueren", legt hij uit. Volgens hem kan het filmfestival in LAB 111 bijdragen aan meer kennis en ervaring voor jonge beginnende filmmakers. 

Jonge makers

Op het filmfestival zijn in totaal dertien films te zien die werden gekozen uit 120 inzendingen van beginnende filmmakers, vertelt Anne Jan. Deelnemers kunnen niet alleen films bekijken, maar ook workshops volgen en kennis opdoen van ervaren makers.

 "Ik ben zelf ook een maker en er is altijd wel een moment waarbij je denkt 'wat zijn we aan het doen'", legt hij uit. "Ik denk dat dit festival een soort van spark kan zijn om eigenlijk weer door te gaan.

Het Vers Film Festival begon gisteren en duurt tot en met aanstaande zondag. Volgens de organisatie zijn er nog kaarten te koop. 

De gemeente heeft meerdere lasten onder dwangsom opgelegd, van in totaal 45.000 euro, aan de beheerder van een studentenpand in Zuidoost. Het gaat vermoedelijk om studentencomplex HiCondo. In het pand worden 350 studio's aan studenten verhuurd, maar de verhuurder zou een te hoge borgsom vragen en onduidelijke servicekosten rekenen. Als er niets verandert moet de verhuurder een boete van 10.000 euro per overtreding betalen. 

Wethouder Zita Pels van Volkshuisvesting schrijft in een persbericht: "We vinden het belangrijk dat iedereen prettig en veilig kan wonen. De meeste verhuurders houden zich gelukkig aan de regels, maar tegen wie dat niet doet, treden we streng op. Huurders mogen niet financieel benadeeld worden door onduidelijke regels of te hoge kosten."

Meldingen van intimidatie

De verhuurder zou een te hoge borg rekenen en liet huurders te lang wachten op hun geld. Daarnaast zou de beheerder beloofde diensten niet hebben geleverd. 

Naast de overtredingen heeft de gemeente ook meldingen van intimidatie door de beheerder ontvangen, maar er zou onvoldoende bewijs zijn hiertegen op te treden. De gemeente adviseert om bij intimidatie zoveel als mogelijk bewijs te vergaren, zoals een e-mail of een opgenomen gesprek.

"Als de beheerder zich aan de regels blijft onttrekken, moet deze per overtreding een geldbedrag van 10.000 euro aan de gemeente betalen. Dit kan oplopen tot een boete van 530.000 euro", aldus de gemeente. 

Op vragen van AT5 heeft de verhuurder nog niet gereageerd. 

Komt er een referendum over een Amsterdamse boycot van Israël? En in een gloednieuw museum zie je de stad in het klein. Gepresenteerd door Quirien Euwe. 

Het AT5 Weer van vrijdag 13 maart, gepresenteerd door Sara vanaf de Herenmarkt.

De verdachte die afgelopen maandag is aangehouden voor een steekincident is een 22-jarige vrouw uit Heerhugowaard. Bij de steekpartij raakte een man lichtgewond. Het motief van de steekpartij is nog onduidelijk en de politie doet onderzoek. De 22-jarige vrouw zit in ieder geval nog twee weken vast. 

De man werd maandagochtend neergestoken bij het fietspad waar de pont aanmeert. Na de steekpartij kon de 22-jarige vrouw worden aangehouden. 

Vanwege het incident ging die ochtend vanaf de aanmeerplek een tijdje geen pont richting Buiksloterweg.

Het Art Zoo Museum op de Herengracht heeft een plek op de lijst van Time Magazine gekregen als een van hun ‘World’s Greatest Places’.

"Het is bizar en fantastisch", reageert Eva Krook, directeur van het museum, op de vernoeming. "Het is een hele mooie erkenning voor ons."

In het Art Zoo Museum, dat in een 17e-eeuws grachtenpand zit, zijn honderden opgezette dieren te zien, zoals een krokodil en een luipaard. De dieren zijn neergezet in houdingen geïnspireerd op schilderijen uit de 17e eeuw. 

Het is volgens Krook de eerste keer dat een Nederlands museum het tot de lijst van Time schopt. Ook het Fenix Museum in Rotterdam kreeg dit jaar een vernoeming. In de lijst verzamelt Time allerlei plekken op de wereld die volgens hen de moeite waard zijn om te bezoeken op het gebied van kunst, natuur en eten.

Het Louvre

"Ik kende de lijst niet", geeft Krook toe. "Maar collega's zeiden dat het ontzettend goed nieuws is. Toen ik vervolgens door de lijst ging, werd ik een beetje melig. Als je ziet dat wij dan naast het Fenix Museum in Rotterdam staan, dan geloof je het eigenlijk niet. Alsof we samen met het Louvre worden genoemd."

Het Art Zoo Museum is sinds juni vorig jaar geopend in het pand waar vroeger het Bijbels Museum zat en wordt gerund door vier mensen. "De laatste tijd is er veel te doen om nieuwe musea in de stad die vooral gericht zijn op toeristen of Instagram. Met deze erkenning horen we dat nieuwe initiatieven ook echt iets kunnen toevoegen aan de stad."

Om de vernoeming te vieren hebben ze gister op kantoor 'de airfryer ingeplugd' en twee flessen champagne ontkurkt. "En vanavond gaan we het vieren bij Sea Palace."

Aan de Titus van Rijnstraat in Nieuw-West is vanochtend rond 5.45 uur een plofkraak geweest in het trappenhuis van een hotel. De politie is op zoek naar twee verdachten.

De verdachten zijn rond 05.30 uur het hotel binnengekomen via de parkeergarage. Eenmaal binnen heeft het tweetal de geldautomaat in het trappenhuis opgeblazen. Het is onduidelijk of ze iets hebben buitgemaakt.

Hierna slaan ze met een motorscooter op de vlucht in onbekende richting. De politie heeft ze nog gezocht in de omgeving, maar de verdachten zijn niet meer gevonden.

Door het explosief ging ook het ontruimingsalarm in het hotel af. Uiteindelijk hoefde het hotel niet ontruimd te worden en kon iedereen terug naar zijn of haar hotelkamer. Bij de plofkraak is niemand gewond geraakt. 

Schade

Door de explosie is er schade in het hotel. De politie heeft het gebied rond het hotel afgezet met lint. Ook is de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) aanwezig voor onderzoek. 

We blikken terug op de laatste volle campagneweek waarin het tempo alleen maar verder omhoog ging. Van debatten over ondernemers, toerisme en de Joodse gemeenschap tot discussies over het blowverbod en hoe de stad erbij ligt. Nicolaï Brannan van AT5, David Hielkema van Het Parool en Marijn Schrijver van De Telegraaf bespreken in de podcast Politiek aan de Amstel de bubbel van de Stopera.

Ook kijken we naar opvallende momenten uit de campagne. De mysterieuze nepposters blijken van techondernemer Alexander Klöpping, burgemeester Halsema toont trots het I Amsterdam-stempotlood in Zuidoost en Wim Beelen schenkt een ton aan zowel de Partij voor de Dieren als het CDA.

Luister de podcast via Spotify door hier te klikken (met beeld). Liever Apple? Dat kan hier.

De twee historische elektriciteitsstations op de Hoogte Kadijk in het centrum worden de komende jaren in fases gemoderniseerd en uitgebreid. Beide stations voorzien een groot deel van de binnenstad van stroom, maar zijn sterk verouderd en niet meer berekend op het huidige elektriciteitsgebruik.

Dat schrijven TenneT, Liander en de gemeente in een persbericht. Het huidige TenneT-station wordt vernieuwd binnen het bestaande gebouw, maar het station van Liander gaat verhuizen naar de Hoogte Kadijk 401.

"Het is niet mogelijk om het station binnen het bestaande terrein uit te breiden. Na de vernieuwing worden de stations ondergronds met kabels aan elkaar verbonden. Deze werkzaamheden zullen duidelijk merkbaar zijn voor de directe omgeving en in fases acht tot tien jaren duren", schrijven de netbeheerders. Het bestaande Liander-station wordt uiteindelijk gesloopt. 

Informatieavond

De twee stations zijn verouderd en kunnen het huidige gebruik niet aan. "In combinatie met de toegenomen vraag naar elektriciteit in de afgelopen jaren is het noodzakelijk om deze station te moderniseren en uit te breiden." 

De gemeente zegt zich bewust te zijn van de impact op omwonenden en organiseert een informatieavond. Op 26 maart kunnen mensen in Museum 't Kromhout hun vragen stellen. 

Op woensdag 18 maart kunnen Amsterdammers naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. In de aanloop naar de verkiezingen wordt er volop campagne gevoerd en vinden er allerlei debatten plaats. Volg de ontwikkelingen de komende tijd in dit liveblog. 

De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt politieke partijen voor mogelijke privacyovertredingen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Zo mogen partijen reclames op sociale media alleen richten op een specifieke groep kiezers als die ontvangers daar toestemming voor hebben gegeven. En dat is vaak niet het geval. 

In aanloop naar 18 maart constateerde de toezichthouder 40 gevallen waarin politieke partijen vermoedelijk de regels overtraden; zij krijgen een waarschuwingsbrief. Gaan ze hierna opnieuw in de fout, riskeren ze sancties. Welke partijen een waarschuwing hebben gekregen, is niet bekendgemaakt.

Sinds vorig jaar gelden nieuwe Europese regels voor online politieke reclame, die moeten voorkomen dat kiezers heimelijk worden beïnvloed of gemanipuleerd in hun politieke keuzes.

"We hebben elders in de wereld gezien dat mensen in de opmaat naar verkiezingen op grote schaal gemanipuleerd kunnen worden door persoonsgerichte advertenties, bijvoorbeeld op sociale media", schrijft AP-vicevoorzitter Monique Verdier in een persbericht. "Daarvoor werden persoonlijke gegevens uit sociale media profielen misbruikt. Dat zorgde voor een groot privacyschandaal en het ondermijnde democratische processen. Juist daarom is toezicht op online politieke reclame zo belangrijk."

Kevin Kreuger van Ja21 heeft inmiddels schriftelijke vragen ingediend naar aanleiding van een Tiktok-filmpje waarin Zita Pels uitspraken over onder meer ICE en Donald Trump nasynchroniseert. Het filmpje is verderop in dit liveblog te zien.

"Wat bedoelt het college met: 'Fck b1tches get money’ en hoe gaat het college hier praktische uitvoering aan geven?", is de eerste van de acht vragen die zijn ingediend. Ook wil Ja21 weten wat Pels bedoeld met 'eat the rich'. 

Ja21 vindt dat het filmpje in strijd is met de wet. "Aangezien het ten strengste verboden is om campagne te voeren op of vanuit de Stopera, kunnen wij bij Ja21 niet anders concluderen dan dat Pels hier spreekt in haar rol als wethouder en dus het collegestandpunt vertolkt," zegt Kevin Kreuger. Kreuger is op dit moment nog fractievoorzitter van Ja21. Deze campagne is hij geen lijsttrekker, omdat hij na de verkiezingen vertrekt uit de raad.

Volgens GroenLinks deelt bijna iedere politieke partij filmpjes vanuit de Stopera. Pels zei eerder vandaag tegen AT5 dat de Tiktok-video grappend bedoeld was. "Als je het niet leuk vindt, scroll je toch door?"

Twee dagen voor de verkiezingen organiseren debatcentrum De Balie en Het Parool twee slotdebatten. Het eerste gaat tussen lijsttrekkers van de kleine partijen, onder wie Juliet Broersen (Volt), Rogier Havelaar (CDA) en Tofik Dibi (Bij1). 

Een dag later wordt het tweede deel van de debatavond uitgezonden. Dan kruisen politici van de grote partijen de degens. Lijsttrekkers van PvdA, GroenLinks, D66, VVD, Partij voor de Dieren, Ja21, Denk en SP zijn bij het 'grote debat' van de partij.

Beide debatten worden op Salto uitgezonden. Deel 1 is op 16 maart om 22.00 uur te zien. Deel 2 is op 17 maart om 20.00 uur te zien.