Oekraïne is sinds vanochtend voortdurend bestookt met massale droneaanvallen, veel meer dan gebruikelijk is overdag. De aanvallen zijn het Russische antwoord op het Oekraïense voorstel voor een wapenstilstand, zegt de Oekraïense president Zelensky in een bericht op Telegram.

Eerder deze week liet hij weten dat hij via de Verenigde Staten had gevraagd om een staakt-het-vuren tijdens orthodox Pasen. Dat valt dit jaar op 12 april.

Volgens de Oekraïense luchtmacht zijn vandaag zeker 360 drones afgevuurd door Rusland. De aanvallen waren vooral gericht op het westen en midden van het land.

Doden door ontplofte drone

Bij de droneaanvallen zijn zeker vier mensen gedood in de regio Tsjerkasy, melden de Oekraïense autoriteiten. Ze zouden uit nieuwsgierigheid naar een neergekomen drone zijn gelopen die vervolgens ontplofte.

Bijna alle drones zijn neergehaald door het Oekraïense leger. "Het percentage neergehaalde drones is vandaag vrij hoog, ongeveer 90 procent", schrijft Zelensky. "Maar dat zou natuurlijk hoger moeten zijn."

Er vielen negen gewonden. Zo raakten drie buspassagiers gewond toen hun bus werd geraakt door brokstukken van een drone. Op een andere plek raakten drie volwassenen en een kind gewond toen een drone neerkwam op een privéterrein.

'Voorstel is PR-stunt'

Het Kremlin liet vandaag weten het voorstel van Zelensky voor een wapenstilstand tijdens Pasen niet serieus te nemen. Volgens woordvoerder Zacharova van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken is het een PR-stunt van Oekraïne.

Volgens Zacharova wil Zelensky een wapenstand "om de verliezen aan te vullen en de Oekraïense strijdkrachten te hergroeperen en voor te bereiden op verdere gevechten".

Zelensky zei dat hij met de Britse premier Starmer en de Verenigde Staten gesproken heeft over een wapenstilstand. "Er zijn andere signalen nodig, en de stilte op Pasen zou precies het signaal kunnen zijn dat iedereen duidelijk maakt dat diplomatie succesvol kan zijn."

De bultrug die opnieuw is gestrand voor de Duitse Oostzeekust, is niet meer te redden. Pogingen daartoe worden stopgezet. Deskundigen gaan ervan uit dat de bultrug doodgaat op de plek waar hij nu ligt. Hij is te ziek en te zwak om op eigen kracht weg te zwemmen, is hun inschatting.

Een deelstaatminister sprak op een persconferentie van een emotionele dag. "We hebben alles geprobeerd om hem een kans te geven. Het is een unieke tragedie", zei de minister. Het beste is volgens hem om de bultrug met rust te laten.

In het water voor het eilandje Poel is een veiligheidszone ingericht. Niemand mag in de buurt van de bultrug komen. De politie houdt dag en nacht toezicht. Ook dronevluchten, bijvoorbeeld om opnames van de bultrug te maken, zijn verboden.

Bultrug houdt gemoederen bezig

Het besluit om het dier met rust te laten komt aan het einde van een week tussen hoop en vrees. Veel Duitsers zijn begaan met het lot van Timmy, zoals de bultrug wordt genoemd.

Het zeedier strandde op 23 maart voor het eerst bij de badplaats Timmendorfer Strand. Rond Timmy werd toen een geul gegraven.

Na drie dagen lukte het de bultrug om los te komen en weg te zwemmen, maar in het weekend ging het voor de kust van Wismar opnieuw mis. De bultrug is sindsdien meerdere keren losgekomen en weer gestrand. Sinds gisteren ligt hij op de plek waar hij waarschijnlijk zal doodgaan.

Er is al een planning voor als de bultrug dood is. Het kadaver gaat naar het Meeresmuseum in Stralsund, zo'n 130 kilometer naar het oosten. Specialisten willen daar onderzoeken wat de bultrug mankeerde.

De Nederlandse landmacht gaat over op een nieuwe strategie, gericht op de inzet van drones. Vanaf 1 januari 2028 moeten alle gevechtseenheden zijn toegerust voor oorlogvoering met drones.

Het startsein voor die nieuwe strategie werd vandaag gegeven op de kazerne in Oirschot. De systematische invoering van de drone-strategie betekent een grote omslag voor de landmacht. Er moet veel nieuw materieel worden aangeschaft en alle militairen worden opgeleid om met drones te kunnen werken.

Defensie zoekt daarnaast 1200 specialisten, onder wie dronepiloten en technici.

Het besluit van Defensie is ingegeven door de snelle ontwikkelingen op het slagveld in Oekraïne, waar drones een steeds grotere invloed op het verloop van de strijd hebben.

"Drones zijn een direct wapen geworden dat door de infanterist, matroos of vlieger kan worden ingezet om ook offensief te kunnen optreden. Als we dat niet meenemen in ons eigen werk dan gaan we de oorlog verliezen", zei Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim bij de presentatie.

Verkenning, verdediging en aanval

In 2028 moeten de drie landmachtbrigades en het Korps Commandotroepen zijn voorzien van alle middelen om met en tegen drones te kunnen vechten. Daarbij horen niet alleen drones voor verkenning, maar ook voor verdediging en aanval.

Ook de uitrusting wordt aangepast: zo komen er speciale camouflagedekens die lichaamswarmte tegenhouden zodat een militair minder goed door een drone kan worden ontdekt. Wapens en tanks krijgen speciale richtmiddelen om drones uit de lucht te schieten.

Bataljons krijgen standaard een kleine mobiele werkplaats die meegaat op het slagveld. Daar kunnen kleine reparaties en aanpassingen worden gedaan. Daarvoor heeft Defensie dronespecialisten en technici nodig. Verder achter de frontlinie komen grotere werkplaatsen met reparatie- en productiecapaciteit.

De Nederlandse industrie is nauw betrokken bij deze innovaties. Nederland levert veel drones aan Oekraïne en dankzij een samenwerkingsovereenkomst worden de ervaringen op het slagveld snel gedeeld.

"Nederland beschikt met de drone-industrie over een innovatieve sector waar we graag nauw mee samenwerken", zegt brigadegeneraal Joland Dubbeldam, commandant van de Task Force drones, verantwoordelijk voor de invoering van de nieuwe strategie.

Dominant en dodelijk wapen

De meer dan 10.000 militairen van de gevechtseenheden van de landmacht krijgen ook les over het omgaan met drones.

Op het slagveld in Oekraïne wordt tachtig procent van de slachtoffers aan beide kanten verwond of gedood door een drone. "Je ziet daar hoe dominant drones zijn voor de moderne oorlogvoering", zegt defensiespecialist Peter Wijninga. "Er is een enorme wapenwedloop gaande met nieuwe ontwikkelingen op dit gebied."

"Dat maakt dat het Westen ook gaat nadenken over de inrichting van zijn strijdkrachten. Dan zie je dat de grondstrijdkrachten niet goed zijn voorbereid. De infanterie vecht niet meer om een vierkante meter, maar om een kubieke meter, tot 50 of 100 meter hoogte."

Oorlogsrecht

De komst van kleine drones op het slagveld betekent dat het karakter van oorlog verandert, zegt ook Lauren Gould, universitair hoofddocent conflictstudies aan de Universiteit Utrecht. "We zien in de context van Oekraïne dat drones niet zorgen voor een overwinning, ze zorgen alleen maar dat je niet verliest."

Ze ziet daarbij een patstelling met heel veel doden en gewonden. "Drones achtervolgen soldaten om ze te doden. Een drone die de laatste kilometer autonoom vliegt, stopt niet als een soldaat zich overgeeft." Dat zou volgens het oorlogsrecht een oorlogsmisdaad zijn en daarom vindt ze dat de politiek de grenzen van het gebruik moet aangeven.

Democratische controle

Gould stelt ook vragen bij de democratische controle op deze wapens, die onderdeel zijn van een snelgroeiende wapenwedloop. "De innovatie gaat heel snel en de startups zijn moeilijk te controleren. Drones worden op steeds meer terreinen ingezet, ook bij burgerdoelen. Tegelijkertijd wordt er teruggeduwd op de democratische processen."

Dat betekent niet dat ze vindt dat de krijgsmacht moet afzien van de invoering van de drone. "Wel moeten we eerst het politieke en maatschappelijke debat voeren waar dit heengaat en waar we willen dat dit eindigt. Dat doen we ook met atoomwapens en chemische wapens. Daar maken we afspraken over."

Nu de gasprijzen hoog zijn, gaan er in de politiek nadrukkelijker stemmen op om de kolencentrales in Nederland langer open te houden. Volgens de wet moeten ze uiterlijk 2030 de deuren sluiten, omdat ze zeer vervuilend zijn.

"Vloeken in de kerk", noemde CDA-leider Henri Bontenbal het toen hij vorige week tijdens een debat weer het balletje opwierp om de drie kolencentrales in Nederland toch langer open te houden. Hij vindt dat Nederland de optie achter de hand moet houden.

"Als de keuze wordt geen stroom of kolenstroom dan denk ik dat heel veel mensen liever tijdelijk vieze kolenstroom willen", zegt Bontenbal. "De kolencentrales moet je ombouwen naar biomassacentrales. Intussen moeten we alles op alles zetten om de verduurzaming voor elkaar te krijgen."

Veel elektriciteit komt van kolencentrales

Gas- en kolencentrales zijn op dit moment belangrijk voor de stabiliteit op het stroomnet: ze springen bij op momenten dat er geen wind en zon is om elektriciteit te produceren. Doordat het gas de afgelopen weken duur was, draaiden vooral de kolencentrales weer op volle toeren.

De drie kolencentrales in Nederland leveren op piekmomenten ongeveer 15 procent van de stroom in Nederland:

Omdat er vanaf 2030 dus geen kolenstroom meer mag zijn, riep netbeheerder Tennet vorig jaar de politiek al op om een plan te maken voor een alternatief op windstille en bewolkte dagen. Het kabinet is nog bezig met dat plan, het zogeheten capaciteitsmechanisme.

Het vraagstuk is de laatste weken een stuk urgenter geworden door de oorlog in het Midden-Oosten, want als de gasprijzen zo hoog blijven, zijn gascentrales ook geen aantrekkelijke optie meer. Daarmee valt dus ook een andere belangrijke stroombron weg.

Politiek gevoelig

Partijen als PVV, JA21 en Forum voor Democratie hebben geen bezwaren tegen vervuilende kolencentrales. Ook de VVD is niet per se tegenstander, maar dat ook het CDA het onderwerp nu opnieuw ter sprake brengt, ligt zeer gevoelig bij coalitiepartner D66. Rob Jetten heeft zich altijd hard gemaakt voor de sluiting van kolencentrales.

Jetten poseerde in 2019 bij een verkiezingsposter over de kolencentrale aan de Hemweg in Amsterdam. Hij kreeg daar veel kritiek op, omdat door de sluiting veel werknemers van de centrale hun baan verloren:

Ook bij GroenLinks-PvdA (binnenkort Pro), de grootste oppositiepartij is er grote weerstand tegen het voorstel van het CDA. "Dit is een fossiele reflex die partijen vaker hebben in crisistijden", zegt Kamerlid Sjoukje van Oosterhout van GroenLinks-PvdA. "De kolencentrales geschikt maken voor biomassa is een enorme investering. Terwijl we juist volle bak moeten investeren in groene energie van eigen bodem en het isoleren van woningen."

Belgie haalt capaciteit weg

België kijkt vanwege de hoge olie- en gasprijzen al wel weer veel nadrukkelijker naar kolen en specifieker: naar de kolencentrales van Nederland. De Belgische regering heeft voor de komende tijd een derde van de capaciteit gekocht bij Uniper, de eigenaar van de kolencentrale op de Rotterdamse Maasvlakte.

"Die capaciteit is nu dus niet meer beschikbaar voor Nederland", zegt Uniper-directeur Dyonne Rietveld. "Ik zou liever hebben dat Nederland de reservering maakt, want dan kunnen we het ook hebben over de vraag of we biomassa kunnen gaan gebruiken."

Rietveld hoopt dat de kolencentrale op de Maasvlakte ook na 2030 nog een rol kan spelen. "Kolencentrales hebben geen toekomst, dat weten we allemaal, maar als we ze ombouwen naar biomassacentrales zijn we niet te afhankelijk van één bron."

Weerstand tegen biomassa

Ook biomassa leidt al jaren tot discussie: er worden (buitenlandse) bossen voor gekapt en veroorzaakt net zo goed CO2-uitstoot. In 2022 zette Jetten, toen nog minister van Klimaat en Energie, abrupt de subsidies voor biobrandstoffen stop vanwege de grote weerstand tegen het gebruik ervan.

Rietveld van Uniper en CDA-leider Bontenbal zien daarvoor dezelfde oplossing: de CO2 opvangen en opslaan onder de Noordzee. "Dan heb je duurzame energie, negatieve CO2-emissie en regelbaar vermogen", zegt Rietveld. "Maar dan hebben we duidelijkheid nodig en politieke steun."

Rietveld waarschuwt dat zonder die duidelijkheid na volgend jaar de sluiting van de kolencentrale op de Maasvlakte onomkeerbaar is. "Het kabinet kan dan niet meer last minute ons een telefoontje geven dat de centrale toch moet aanblijven", zegt zij. "Die capaciteit is dan dus echt weg."

Op verschillende plekken in Europa zijn vandaag migranten op zee overleden. Bij het Italiaanse eiland Lampedusa troffen hulpdiensten in een boot 19 omgekomen migranten aan. Er waren ook nog vijf mensen in kritieke toestand aan boord en 58 andere overlevenden.

Een patrouilleboot van de kustwacht begon vanochtend vroeg met de reddingsoperatie. De boot waar de migranten op zaten, was een aantal dagen geleden vertrokken naar Europa vanaf de Libische kust.

Onderweg kregen zij te maken met een stevige wind en aanhoudende regen bij een temperatuur van ongeveer 10 graden. Mogelijk zijn sommigen aan boord dus overleden door onderkoeling.

Oversteek naar Engeland

Ook bij de Noord-Franse kust overleden vandaag twee migranten. Zij probeerden over te steken naar Engeland. Een derde migrant is onderkoeld opgenomen in een kliniek in Duinkerke.

Zo'n dertig vluchtelingen probeerden vanaf het strand bij Grevelingen op een grote rubberboot te komen. Velen stonden daarbij lang in het koude water of gleden van de boot weer het water in.

Boot gezonken bij Bodrum

Vanochtend werd al bekend dat ten minste negentien mensen zijn omgekomen bij een ongeluk met een migrantenboot voor de kust van Turkije. De boot zonk bij de badplaats Bodrum. De kustwacht wist 20 opvarenden te redden. Er waren eerst 21 overlevenden, maar een van hen overleed later alsnog.

De vluchtelingen kwamen allemaal uit Afghanistan. Ze waren in een opblaasbare boot met buitenboordmotor onderweg, mogelijk naar het Griekse eiland Kos, zo'n 20 kilometer verderop.

Het eerste elftal van FC Den Bosch is flink getroffen door een voedselvergiftiging. De boosdoener is kip die niet goed was, schrijft Omroep Brabant. Ongeveer een derde van de spelersgroep zou ziek zijn geworden.

De wedstrijd van vrijdag tegen Jong Utrecht kan daarom niet doorgaan, meldt de club op de eigen website. "Op maandag staat er weer een duel op het programma, het korte herstel tussen twee wedstrijden is onverantwoord", schrijft de club.

"We betreuren dit nieuws richting alle supporters die zich verheugd hadden op een wedstrijd op een vast speelmoment. De wedstrijd tegen Jong FC Utrecht was een mooie aftrap van een lang paasweekend."

Wedstrijd verplaatst

De wedstrijd tegen Jong FC Utrecht is verplaatst naar maandagavond 20 april. De tickets die al waren gekocht voor de wedstrijd van vrijdag zijn geldig op de nieuwe speeldatum.

Carina en Jan de Nijs zitten nog wat onwennig in een tweedehands elektrische auto. Ze staan op het punt om een proefrit te maken. "We zijn binnen nu en een jaar toch aan een nieuwe auto toe", aldus Carina. "Dus we zeiden, met de gestegen benzineprijzen, loont het de moeite om alvast te gaan kijken."

En zo zijn er meer mensen die elektrisch willen gaan rijden, nu de brandstofprijzen historisch hoog liggen. Vooral tweedehands elektrische auto's zijn populair, blijkt uit cijfers van brancheorganisatie Bovag.

In maart, de eerste volle maand sinds het begin van de oorlog tegen Iran, werden maar liefst 50 procent meer gebruikte elektrische auto's (EV's) verkocht dan in de maand daarvoor. Daarmee komt de toename in de verkoop van tweedehands EV's in een stroomversnelling.

Volgens Bob Velthuis van Bovag is die stijging grotendeels te verklaren door de gestegen prijzen aan de pomp. "Voor consumenten is het uiteindelijk een simpele rekensom", zegt hij. "Brandstof is duur en er komen steeds meer betaalbare elektrische occasions op de markt en daarmee wordt elektrisch rijden voor een grotere groep een realistische optie".

Verder kunnen mensen die thuis hun auto opladen sinds begin dit jaar certificaten verkopen aan vervuilende bedrijven. De invoering van dat systeem draagt mogelijk ook bij aan een toename in de vraag naar elektrische auto's.

Johan Meure, eigenaar van een autobedrijf in Purmerend, ziet de groei terug in zijn showroom. "De laatste weken is er een behoorlijk explosieve toename in de vraag naar gebruikte elektrische auto's. Ik denk wel 35 tot 40 procent", zegt hij.

Online vergelijkingsplatform Gaspedaal.nl laat weten dat mensen sinds het begin van de energiecrisis vaker op advertenties van elektrische auto's klikken.

Occasionland

Nederland staat bekend als occasionland. Vorig jaar werd er een recordaantal gebruikte auto's verkocht. Ons wagenpark is gemiddeld dan ook ouder dan dat van onze buurlanden, blijkt uit data van de Europese brancheorganisatie ACEA.

Toch is de markt voor elektrische occasions nog altijd relatief klein, blijkt uit de cijfers van Bovag. De afgelopen drie maanden werden er bijna 35.000 elektrische occasions verkocht, op een totaal van ruim 540.000 verkochte tweedehands auto's. Dat is een marktaandeel van zo'n 6,5 procent.

Het aanbod van gebruikte elektrische auto's is de afgelopen jaren wel flink gestegen. Dat komt doordat leasemaatschappijen ze in toenemende mate op de markt brengen. Ze doen dat nadat de auto's een aantal jaren door leaserijders zijn gebruikt.

Tot voor kort bleef het voor mensen vaak financieel toch niet aantrekkelijk genoeg om op een EV-occasion over te stappen. Dat had onder meer te maken met het wegvallen van belastingvoordelen en andere gunstige regelingen. Het gevolg was dat duizenden gebruikte EV's werden geëxporteerd naar landen als Noorwegen die wel gunstige regelingen hebben.

Twijfels

Daarnaast is er vaak een psychologische drempel om over te stappen op elektrisch, ziet gedragspsycholoog Daan Remarque. "Een elektrische auto brengt allerlei nieuwigheden met zich mee en dat leidt tot terughoudendheid. Mensen durven soms geen tweedehandse elektrische auto te kopen door mythes over de kwaliteit van een gebruikte batterij", zegt hij.

Autohandelaar Johan Meure ziet die twijfels geleidelijk verdwijnen bij zijn klanten. "Gebruikte elektrische auto's zijn veel beter dan verwacht", zegt hij. "Wij doen metingen van batterijen en dan blijkt dat auto's van 5 jaar of ouder vaak nog 90-95 procent of zelfs 100 procent van hun batterijcapaciteit hebben"

Remarque gelooft dat de huidige energiecrisis het koopgedrag van mensen kan veranderen. "En als mensen eenmaal elektrisch rijden, willen ze niet meer terug."

Meure denkt wel dat de prijs van gebruikte elektrische auto's de komende tijd gaat oplopen door de gestegen vraag. "En dan praat je niet over een paar honderd euro", voegt hij toe.

Carina en Jan zijn ondertussen terug van hun proefrit. "Dit rijdt als een zonnetje. Heel lekker stil en ook ideaal met die automaat", zegt Carina. En of ze er ook mee wegrijden? "Wij zijn al verkocht, maar de auto nog niet", antwoordt Jan lachend. "We gaan er even rustig over denken", voegt Carina toe.

Vier mannen die eind vorig jaar burgemeester Scholten van Venlo bedreigden, krijgen een taakstraf en een boete. Het Openbaar Ministerie heeft die straffen opgelegd. De mannen hebben het vonnis geaccepteerd en daarmee komt de zaak niet voor de rechter.

De mannen uitten vorig jaar op sociale media bedreigingen en beledigingen aan het adres van Scholten. In Venlo werd toen gediscussieerd over de komst van een asielzoekerscentrum in een voormalig klooster.

Een van de mannen schreef dat het tijd werd "dat de burgemeester aan het hoogste punt van ons stadhuis aan zijn kraag wordt opgehangen". Ook het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) werd genoemd in de dreigberichten.

Commotie

De zaak leidde tot grote beroering in Venlo en de rest van Limburg. Provincie- en gemeentebestuurders spraken zich in een grote advertentie uit tegen intimidatie. De Limburgse Commissaris van de Koning Emile Roemer noemde het "te schandalig voor woorden" dat Scholten werd bedreigd en dat maatregelen nodig waren.

Als gevolg van de bedreigingen werd het huis van Scholten beveiligd. De burgemeester deed meerdere keren aangifte. Ook raadsleden die werden bedreigd deden dat.

Het azc komt er wel. In december ging de Venlose raad akkoord met de aanvraag van het COA. De komende vier jaar kunnen er maximaal 328 mensen terecht in het oude klooster Bethanië, dicht bij de grens met Duitsland.

Spijt betuigd

De mannen die nu een straf hebben gekregen zijn 47, 65, 68 en 70 jaar. Ze komen uit Venlo en het naastgelegen Baarlo. Volgens het Openbaar Ministerie hebben ze spijt betuigd nadat ze van Scholten zelf hadden gehoord welke impact hun acties hadden.

In de zaak zijn er nog twee verdachten. De zaak van een van hen wordt later behandeld. De ander ging niet in op de uitnodiging voor een zogeheten hoorgesprek bij het Openbaar Ministerie. Hij moet voor de politierechter verschijnen.

Straf zonder rechter?

De vier mannen hebben hun straf gekregen in een OM-Hoorgesprek. Een officier van justitie legt dan een straf op aan een verdachte. Er komt geen rechter aan te pas. Dat kan in bepaalde zaken en tot een bepaald strafmaximum. Zware zaken komen altijd voor een rechter.

Als een verdachte de opgelegde straf accepteert, is de zaak voorbij. Een verdachte kan ook bezwaar maken. Dan kijkt er alsnog een rechter naar de zaak.

De Hubertustunnel in Den Haag blijft twee maanden langer dicht dan gepland. De bedoeling was dat de tunnel na een opknapbeurt van negen maanden eind april weer zou opengaan, maar dat gaat de aannemer niet lukken.

De tunnel is een belangrijke verbinding tussen Scheveningen en de noordelijke rand van Den Haag. Eind juli werd die al gesloten voor renovatie, schrijft Omroep West.

De gemeente Den Haag noemt de vertraging onaanvaardbaar. Door de vertraging moet de gemeente enkele andere wegwerkzaamheden waarschijnlijk uitstellen. De gemeente legt de aannemer daarom een boete op van 13.000 euro per dag dat de oplevering wordt uitgesteld.

Daarnaast krijgt de aannemer een boete van 891.000 euro, omdat het bouwbedrijf de aanbesteding voor de renovatie juist had gewonnen , omdat was beloofd dat het werk al in januari klaar zou zijn.

Nieuw asfalt en zonnepanelen

De Hubertustunnel is zestien jaar oud en was volgens de gemeente toe aan een groot onderhoud. Zo krijgt de tunnel over 1600 meter een nieuwe wand met een brandwerende coating. Ook wordt het asfalt vernieuwd en krijgt de tunnel zonnepanelen.

De vertraging in het werk betekent voor inwoners dat ze langer overlast hebben en moeten omrijden. De omleidingsroutes die de gemeente Den Haag vanwege de sluiting van de tunnel heeft ingesteld, blijven langer van kracht. Naar verwachting gaat de tunnel begin juli weer open.

Een meerderheid van de Tweede Kamer is voor het invoeren van een speciaal ticket in het openbaar vervoer, waarmee mensen komende zomer in de daluren veel goedkoper kunnen reizen. Dat bleek vanmiddag tijdens een debat in de Tweede Kamer. Probleem is wel dat de partijen het niet eens zijn over hoe zo'n kortingskaartje moet worden betaald.

Het gaat om een voorstel van Kamerlid De Hoop van GroenLinks-PvdA (binnenkort Pro). Hij wil dat het kabinet deze zomer een 'klimaatticket' invoert. Reizigers betalen dan negen euro per maand en kunnen vervolgens onbeperkt in de daluren reizen. In 2022 experimenteerde Duitsland al met een vergelijkbaar kortingsticket.

De Hoop pleit al langer voor zo'n klimaatticket en ziet nu een extra voordeel vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. "Je betaalt minder en het is beter voor onze groene toekomst. Als meer mensen de bus of trein nemen, verbruiken we minder brandstof. Dat helpt in tijden waarin energie schaars en duur is."

Positief ontvangen

Een meerderheid van de aanwezige Kamerfracties reageert positief op het voorstel. Zo zegt D66'er Huidekooper "blij te zijn dit voorstel te horen". Kamerlid Heutink (Groep Markuszower) meent dat het kansen biedt en ook VVD-Kamerlid Schutz staat ervoor open.

Wat zijn de daluren?

De daluren in het openbaar vervoer (trein, bus, tram, metro) zijn de tijden buiten de ochtend- en middagspits, als het rustiger is. Doordeweeks is dat voor 6:30 uur, tussen 9:00 en 16:00 uur en na 18:30 uur. Zaterdag en zondag vallen helemaal onder de daluren.

Zo verenigd als de Tweede Kamer is over het uitgangspunt van het voorstel, zo verdeeld bleken de Kamerleden over hoe ze het kortingsticket willen betalen.

Kosten 400 miljoen

Volgens initiatiefnemer De Hoop kost het invoeren eenmalig zo'n 400 miljoen euro. Daarmee kunnen mensen van mei tot en met september onbeperkt reizen in de daluren. Hij wil dat financieren door een geplande verlaging van de overdrachtsbelasting, die mensen betalen als ze een tweede woning kopen, niet door te laten gaan.

Dat dekkingsvoorstel leidt niet bij iedereen tot positieve reacties. Zo zien Groep Markuszower en de SP liever dat het geld uit het Klimaatfonds komt. En Kamerlid Grinwis van de ChristenUnie vindt dat er sprake is van een "structureel probleem", dat je niet oplost met een eenmalige investering.

Als het de Kamer niet lukt om het eens te worden over de dekking dreigt het plan te sterven in schoonheid. "Als we allemaal een andere financiële dekking hebben, komt er helemaal niks", verzuchtte Kamerlid Heutink in het debat. Achter de schermen gaan de partijen doorpraten over een dekking waarin ze zich allemaal kunnen vinden. Ook coalitiepartijen D66 en CDA willen daaraan meewerken.

Onderwegpas

Staatssecretaris Bertram van Infrastructuur wil ook best naar een kortingsticket in het OV kijken. Het kabinet denkt op dit moment na over welke maatregelen allemaal kunnen werken om mensen te compenseren voor de stijgende prijzen. Volgens Bertram moet het openbaar vervoer ook onderdeel zijn van dat maatregelenpakket, maar mag het niet te veel kosten.

Afgelopen najaar lag er al een plan om minima en jongeren goedkoper met het openbaar vervoer te laten reizen: de Onderwegpas. Toen lukte het niet om daar afspraken over te maken met alle vervoerders. Daarom kwam het kortingsticket er niet.

De Europese Commissie wil het klimaatbeleid van de Europese Unie versoepelen. Aanleiding is de moeilijke situatie van de industrie en de dreigende energiecrisis door de Iran-oorlog. Die versoepeling raakt het zogenoemde emissiehandelssysteem ETS van de EU, de basis van het klimaatbeleid.

Grote bedrijven in Europa moeten certificaten kopen voor de CO2 die ze uitstoten. Dat is bedoeld als prikkel voor de bedrijven om zuiniger om te gaan met energie en minder broeikasgassen uit te stoten.

Jaarlijks bepaalt de EU hoeveel van deze CO2-certificaten er op de markt komen. Als de pot met certificaten te vol raakt, gaat nu nog een deel de prullenbak in. Dat heet de marktstabiliteitsreserve. Tot dusver gebeurde dat al met 3,2 miljard certificaten.

De Europese Commissie wil nu stoppen met dit 'weggooien'. Alle certificaten blijven in de pot, waardoor ze goedkoper worden en Europese bedrijven minder geld kwijt zullen zijn aan de verduurzamingseisen van de EU.

Het Europese emissiehandelssysteem (ETS)

ETS staat voor Emission Trading System, het Europese emissiehandelssysteem voor uitstootrechten van broeikasgassen. Het bestaat sinds 2005 en regelt dat bedrijven moeten betalen voor hun CO2-uitstoot. Voor elke ton CO2 die ze uitstoten, moeten ze een certificaat kopen, vooral grote bedrijven en elektriciteitscentrales die relatief veel CO2 uitstoten.

Lange tijd waren de prijzen van de CO2-rechten laag, waardoor de prikkel voor bedrijven om te verduurzamen niet sterk was. Daarom wordt het aantal rechten nu elk jaar minder. Daardoor kunnen de bedrijven elk jaar iets minder uitstoten en wordt uitstoten duurder. Zo dwingt het systeem Europese bedrijven om te verduurzamen. Uiteindelijk moet de uitstoot van de Europese Unie naar netto nul in 2050.

Deze ingreep die de Commissie wil doen, moet ertoe leiden dat de Europese industrie de internationale concurrentie beter aankan. Energie-intensieve bedrijven in Europa hebben moeite met concurreren met de rest van de wereld en krijgen nu ook nog te maken met stijgende energieprijzen door de Iran-oorlog.

"Dit voorstel is bedoeld om stabiliteit te brengen en de volatiliteit van de markt te verminderen", zegt een woordvoerder van de Europese Commissie.

Meer tijd voor verduurzaming

Het plan leidt waarschijnlijk niet direct tot lagere prijzen waar bedrijven van profiteren, maar op de langere termijn kan het wel verdere prijsstijgingen van certificaten en energie afremmen. En het geeft Europese bedrijven meer tijd en ruimte om te verduurzamen.

Het is waarschijnlijk niet het laatste voorstel om het emissiehandelssysteem aan te pakken. In juli wordt het hele systeem onder de loep genomen. Dat leidt er mogelijk toe dat er meer en langer rechten op de markt komen.

Lange tijd was het taboe om vraagtekens te zetten bij het ETS en de werking ervan. De schroom hierover lijkt de afgelopen maanden verdwenen. Steeds meer lidstaten, waaronder Italië, pleiten ervoor om het systeem op te schorten en zo het concurreren voor Europese bedrijven makkelijker te maken.

Andere landen, waaronder Nederland en Zweden zijn tegen, omdat ze vrezen dat het Europa's belangrijkste instrument om klimaatverandering te bestrijden, ondermijnt.

Niet alle bedrijven zijn voorstander van het afzwakken of opschorten van ETS. Het systeem zorgt er ook voor dat verduurzaming loont; veel groene bedrijven zouden eronder lijden als het wegvalt. Ook werkt de EU aan een CO2-heffing aan de grens die de oneerlijke concurrentie van bedrijven uit landen zonder klimaatbeleid enigszins ondervangt.

Zowel de lidstaten als het Europees Parlement moeten het voorstel nog goedkeuren.

Centraal in het Europese klimaatbeleid staat het betalen voor klimaatvervuiling. Ieder bedrijf en iedere burger gaat daar op termijn iets van merken. Bekijk hoe dat zit in deze video:

Minister Sjoerdsma ligt van alle kanten onder vuur vanwege de manier waarop hij steun probeert te verwerven voor zijn plannen. Vorige week wist hij een meerderheid 'over rechts' te krijgen voor zijn begroting in de Tweede Kamer. Nog geen week later kijkt hij naar links, ook met het oog op de Eerste Kamer.

De oppositie verwijt hem dat hij "van twee walletjes probeert te eten". Ook coalitiepartij CDA is kritisch over de gang van zaken.

Sjoerdsma (D66) kwam deze week met een plan om de bezuiniging op hulpgeld voor de VN-organisatie UNRWA ongedaan te maken. De Nederlandse steun aan deze hulporganisatie is sinds 2024 afgebouwd van 19 naar 11 miljoen euro, omdat er sprake zou zijn van verstrengeling met terreurorganisatie Hamas.

Als minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking wil Sjoerdsma nog dit jaar regelen dat er weer 8 miljoen extra komt. Hij vindt dat er voldoende verbeteringen zijn doorgevoerd bij de organisatie. En bovendien, zei hij vandaag in een debat, "is adequate steun voor Palestijnen in nood zonder UNRWA niet mogelijk".

Handtekening ingetrokken

Het plan staat haaks op wat er vorige week in de Tweede Kamer gebeurde. Daar lag een voorstel van GroenLinks-PvdA, Partij voor de Dieren en D66 om de banden met UNWRA te herstellen, maar Sjoerdsma's partij haalde zijn handtekening weg, om te voorkomen dat rechtse partijen als JA21 de volledige begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zouden wegstemmen.

Afgelopen maandag kwam Sjoerdsma met het plan om toch 8 miljoen extra voor de hulporganisatie te regelen. Dat moet dan gebeuren bij de behandeling van de najaarsnota. Hij doet dat volgens een deel van de Kamer met het oog op de begrotingsbehandeling in de Eerste Kamer, waar GroenLinks-PvdA de grootste partij is.

Dat gaf de minister vandaag ook toe. Hij zei dat er in de Eerste Kamer nog "geen automatische meerderheden" zijn voor de begroting die hij erfde van het vorige kabinet en dat hij "een weg" wil vinden om die toch te krijgen.

'Zo zijn we niet getrouwd'

Het "slalommen" van Sjoerdsma is de meeste oppositiepartijen een doorn in het oog. Ze noemen het ongekend, ongehoord, ingewikkeld en een cynisch spel. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kröger vindt dat hij een keuze moet maken: "Je kunt niet de ene week het ene kiezen en de andere week het andere."

"Zo zijn we niet getrouwd, dit wordt een heel lastige manier van werken", voegde JA21-Kamerlid Hoogeveen daaraan toe.

Ook coalitiepartner CDA is kritisch. Kamerlid Van Ark zei dat het een volgende keer anders moet. "Dit is een goede les voor hoe wij als minderheidskabinet moeten handelen om meerderheden te krijgen." Het CDA-Kamerlid stelde dat haar partij er altijd voor is geweest om de Nederlandse steun aan UNWRA te hervatten en dat ze er ook steeds op heeft vertrouwd dat er een nieuw voorstel komt, omdat dat ook in het coalitieakkoord is afgesproken.

Nicole Maes van de VVD ging niet uitgebreid op de gang van zaken in, maar klonk voorzichtig kritisch. "Wij waren ook verrast maandagochtend, daar zal ik geen geheim van maken."

Het debat is niet afgemaakt. Het gaat volgende week donderdag verder.

Er is geen verband tussen de recente dood van twee vrouwen die allebei bij ABN Amro werkten, meldt de politie. Vorige week donderdag werd een van de vrouwen dood gevonden in haar woning in Amsterdam-Zuid en maandag werd een vrouwelijke collega door een misdrijf om het leven gebracht.

Maandagavond werd de 59-jarige vrouw dood aangetroffen op een parkeerterrein in Nieuw-Vennep. De politie hield gisteren een 36-jarige man aan met de Italiaanse nationaliteit, zonder vaste verblijfplaats. Hij zou de vrouw om het leven hebben gebracht en wordt vrijdag voorgeleid aan de rechter-commissaris.

Forensische Opsporing

Het is nog onduidelijk wat de doodsoorzaak is van de collega die in Amsterdam werd gevonden, maar ook de Forensische Opsporing was aanwezig in het huis. Die wordt ingezet wanneer er mogelijk geen natuurlijke doodsoorzaak is.

De zaken worden los van elkaar onderzocht, maar vanwege de werkplek van de vrouwen werd al snel gekeken of er een verband was. Behalve de werkrelatie tussen beide, lijkt er geen link te zijn tussen de incidenten. In beide gevallen loopt het onderzoek nog.

Ruim een jaar nadat in Rotterdam in twee weken tijd drie mannen om het leven werden gebracht, stond vandaag de 25-jarige verdachte Sendric S. voor de rechter. Hij verklaarde dat hij stemmen in zijn hoofd hoorde die hem vertelden dat hij mensen moest doodschieten.

De drie schietincidenten zorgden rond de jaarwisseling 2024-2025 voor grote onrust in de Rotterdamse wijk IJsselmonde; de politie adviseerde inwoners destijds om niet alleen de straat op te gaan.

Het eerste slachtoffer was een 63-jarige man. S. bekende tegenover de rechter dat hij hem op zaterdag 21 december 2024 neerschoot op de Reyerdijk: "Ik zag iemand lopen met een capuchon op. Dit is een goed persoon, zeiden de stemmen. Ik wachtte even een paar seconden en toen schoot ik."

S. vertelt dat hij mikte op het hoofd. Het slachtoffer overleed twee dagen later in het ziekenhuis.

Vriendelijke mannenstem

Al sinds de basisschool hoort S. soms een mannenstem, verklaarde hij voor de rechtbank. Die begon met vriendelijke instructies, zoals 'was je handen', maar uiteindelijk moest hij een wapen kopen en mensen doodschieten voor een financiële beloning. Hij richtte zich op mannen, want een vrouw vermoorden zou "niet eerlijk" zijn. Ook zocht hij slachtoffers uit die wat meer op leeftijd waren.

Volgens S. zei de stem na de eerste dode: "Goed zo, het is gelukt. En nu de volgende." Dat was een 58-jarige man, die op zaterdag 28 december 2024 op het Roelantpad liep. S. zegt dat hij hem in zijn rug en hoofd schoot.

Een paar dagen later, op donderdag 2 januari 2025, viel er een derde slachtoffer. Op camerabeelden is te zien hoe S. een 81-jarige man passeert op de Bommelerwaard, zich omdraait en zeven seconden wacht. Daarna schiet hij de man eenmaal van dichtbij in het hoofd.

De politie arresteerde S. kort na het derde schietincident in de woning van zijn vader, na een uitgebreide zoektocht.

Steun en toeverlaat

De weduwe van de 81-jarige man zet in de rechtbank een foto van haar man op tafel. Geflankeerd door haar twee dochters doet ze haar verhaal. "Jij hebt mijn Bram op klaarlichte dag zonder enige reden uit het leven gerukt, op laffe wijze."

"Hij stond nog midden in het leven", zegt de vrouw. "Bram was een trotse Rotterdammer, een ruwe bolster met een blanke pit. Ik kan het nog steeds niet geloven. Hij, die nooit een vlieg kwaad deed. Hij was 65 jaar mijn steun en toeverlaat."

"Het spijt me, mevrouw, ik begrijp uw verhaal", reageert S. Een beloning voor het doden van de drie mannen, zoals zijn stemmen hem in het vooruitzicht hadden gesteld, heeft hij nooit gekregen. "U bent opgelicht", concludeert de rechter. Sinds zijn arrestatie hoort S. geen stemmen meer. Hij krijgt medicijnen.

Deskundigen van het Pieter Baan Centrum noemen S. in een rapport van honderd pagina's 'ten minste sterk verminderd toerekeningsvatbaar'. Ze adviseren tbs met dwangverpleging. S. lijdt aan schizofrenie, heeft een verstandelijke beperking en een stoornis op het gebied van cannabisgebruik.

Vrijdag maken nabestaanden van de twee andere slachtoffers gebruik van hun spreekrecht.

Vanaf 11 mei geldt er een verbod voor fatbikes in het Vondelpark. De eerste twee weken worden er nog waarschuwingen gegeven, maar wie daarna met banden dikker dan zeven centimeter en trapondersteuning het park inrijdt, riskeert een boete.

Het fatbikeverbod valt onder een wijziging in de zogenoemde Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Volgens diezelfde regeling is de bierfiets verdwenen uit het straatbeeld in de stad. Er was sinds de aankondiging van de plannen door verantwoordelijk wethouder Van der Horst (D66) veel te doen over het verbod op fatbikes.

Zo stelde GroenLinks dat 'een bepaalde groep jongeren' mogelijk zou worden gestigmatiseerd. Uiteindelijk is de tekst in de APV aangepast, waarbij woorden als 'intimidatie' en 'achtervolgingen' zijn geschrapt. Ook waren er juridische bezwaren, omdat er wettelijk geen verschil is tussen een fatbike en een e-bike. 

Eerst waarschuwing, dan boete

Uiteindelijk stemden coalitiepartijen PvdA en GroenLinks toch voor het fatbikeverbod. "Er zijn spelende kinderen, wandelaars, hardlopers, mensen die sporten of picknicken of hun hond uitlaten. Daar is geen plek voor snelle, zware fatbikes", stelt Van der Horst.

De gemeente plaatst borden bij de ingang van het park verbodsborden voor de fatbikes. Wie toch doorrijdt moet 115 euro aftikken. Voor kinderen tussen twaalf en zestien is de boete nog de helft van de prijs, namelijk 57,50 euro. 

Zo zal het bord eruit zien:

Wethouder Melanie van der Horst (Verkeer) is blij dat de wetgeving erdoorheen komt. Fietsen met trapondersteuning en banden dikker dan zeven centimeter zullen echt geweerd worden uit het Vondelpark, vertelt ze.  "Als het nodig is, zullen boa'sgaan controleren met een meetlint." Uiteindelijk hoopt Van der Horst dat er landelijke wetgeving komt. "We wachten al jarenlang op maatregelen vanuit de landelijke overheid."

De komende tijd onderzoekt de gemeente het effect van het fatbikeverbod. Daarna wordt uitgezocht of ze het ook uitrollen naar andere plekken in de stad. 

Hoe kan het dat nog niet duidelijk is - of de vrouw die vorige week donderdag werd gevonden in een woning in Oud-Zuid - door een misdrijf om het leven is gekomen. De politie doet onderzoek en kan nog geen verdere informatie over de vondst vertellen. Het zorgt voor onbegrip bij buurtbewoners, maar het is volgens oud-forensisch rechercheur goed voor te stellen dat het al bijna een week duurt. 

"Als niet meteen duidelijk wat de doodsoorzaak is, en dat kan, vermoed ik dat het team 
gewoon de woning onderzocht heeft als een plaats delict van een onnatuurlijk overlijden en misschien is het team daarom nog wel in afwachting van bepaalde resultaten van het Nederlands Forensisch Instituut", vertelt John Pel. Hij is niet betrokken bij dit onderzoek, maar werkte tientallen jaren bij de forensische opsporing van de Amsterdamse politie en schreef het boek Politiestress.

Strategisch belang

Volgens de oud-politieman zijn er bij dit soort onderzoek verschillende tests die gedaan kunnen worden, bijvoorbeeld onderzoek naar het bloed. "Sommige onderzoeken naar bepaalde stoffen die je zou kunnen aantreffen in het bloed zijn niet zo makkelijk te detecteren. Ik weet niet wat er verder allemaal is gebeurd, maar het kan ook nog zo zijn dat er een strategisch belang om hier toch nog even mee te wachten."

Burgemeester Halsema sluit een woning aan de H. Cleyndertweg in Buikslotermeer omdat die was ingericht als illegale sekswerkplek. De woning is drie maanden gesloten, formeel wegens de overlast die de prostitutie opleverde. Omwonenden hadden last van 'een constante aanloop van onbekende mannen die gemiddeld 30 tot 60 minuten in de woning verbleven', vaak met veel geschreeuw en ruzies.

Tijdens een doorzoeking van de politie op 3 februari trof de politie meerdere kamers in de woning aan die werden gebruikt voor niet-geregistreerd sekswerk. Bedden waren strak opgemaakt zonder normale dekbedden. In de kamers lagen (gebruikte) condooms, tissues en massageolie.

Ook vond de politie simkaarten die overeenkwamen met nummers in advertenties op Kinky.nl, een website waar prostituees hun diensten kunnen aanbieden. Op Kinky.nl stonden foto's van een vrouw die de politie aantrof in de woning en aanbetaling aan haar op de site leidde tot specifieke afspraken op de H. Cleyndertweg.

Geschreeuw op balkon

De politie kreeg vanaf eind december veel meldingen binnen van overlast. Bezoekers dronken op het balkon en maakte daar veel lawaai. Ruzies op straat gaven omwonenden een onveilig gevoel. De politie kwam erachter dat seksafspraken gepaard zijn gegaan met intimidatie.

Halsema legde vanwege de overlast voor de buurt eerder al een last onder dwangsom op, waar voor elke overtreding duizenden euro's betaald moesten worden. Omdat de overtredingen desondanks niet stopten, sluit de burgemeester nu de woning. 'De sluiting van de woning beoogt een periode van rust te brengen in de buurt waar al geruime tijd sprake is van verstoring van de openbare orde', schrijft zij. 

Precies 25 jaar geleden kende Amsterdam een wereldprimeur: om middernacht sloot toenmalig burgemeester Job Cohen de eerste huwelijken voor paren van gelijk geslacht. Afgelopen nacht deed burgemeester Halsema hetzelfde: drie koppels gaven elkaar in de Stopera het ja-woord. En in een tijd waarin homo-emancipatie afneemt, heeft dat meer dan alleen symbolische waarde: "Ik hoop dat het een positief voorbeeld is voor alle jonge mensen."

Zes keer klonk er vannacht een volmondig 'ja', toen burgemeester Halsema om middernacht drie koppels in de echt verbond, onder toeziend oog van minister-president Rob Jetten en diversiteitswethouder Touria Meliani.

"Het was geweldig. We hebben een knuffel gehad van Halsema, de dag kan niet beter!", glunderen de pasgetrouwde Rebecca Heikamp en Sytske van Koeveringe vannacht in de Stopera. Burgemeester Halsema: "Het was zo leuk, het was weemoedig en nostalgisch en hoopvol!"

Vijfentwintig jaar eerder gebeurde het voor het eerst, op exact dezelfde plek. In een afgeladen Stopera vol nationale én internationale pers werd wereldgeschiedenis geschreven, al hadden de koppels van toen dat destijds nog niet helemaal door. Dolf Pasker en Gert Kasteel waren een van die stellen: "Ik denk dat we heel erg onder de indruk waren van alles wat er om ons heen gebeurde."

Ook Rebecca Heikamp en Sytske van Koeveringe konden het op de ochtend van hun huwelijk nog niet helemaal geloven. Heikamp: "Ik vind het heel leuk om het straks met onze vrienden om ons heen te vieren, maar wat er allemaal bij komt kijken, zoals de interviews en camera's, is ook eng. We wisten het, maar het is toch een beetje onverwacht."

Twee voor twaalf

Op 1 april 2001 sloot toenmalig burgemeester Job Cohen de eerste vier huwelijken voor paren van gelijk geslacht. Hoewel de bruiden en bruidegommen zelf nauwelijks familie en vrienden mogen meebrengen, is de Stopera afgeladen met genodigden. Een bataljon journalisten, van AT5 tot CNN, verdringt zich om de beste foto en video. Het is twee voor twaalf.

Maar in plaats van onverdeelde vreugde heerst en vooralsnog oorverdovende stilte. Met mijlpalen - en de hele wereldpers die over je schouder meekijkt - komen immers zenuwen. Cohen heeft zijn speech te snel uitgesproken en is twee minuten eerder dan gepland klaar. Dan maar twee minuten klappen, net zolang tot de klok middernacht slaat en het 1 april is: de wetswijziging is ingegaan, er mag getrouwd worden.

En toen de klok eindelijk twaalf sloeg: "Dat was echt een kippenvelmoment", herinnert Kasteel zich. Pasker: "Echt kippenvel." Job Cohen is er nog altijd trots op: "Dat ik degene ben die het aller-aller-allereerste huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht gesloten heb. Er is maar één iemand in de hele wereld die dat kan zeggen, dat ben ik."

Fan van Halsema

Sinds het huwelijk 25 jaar geleden werd opengesteld trouwden 36.000 paren van gelijk geslacht. Aan het begin van dit jaar telde ons land 12.000 mannenparen en 13.000 vrouwenparen. Met 44 per 1000 inwoners wonen naar verhouding de meeste getrouwde stellen van gelijk geslacht in Amsterdam.

Heikamp en Van Koeveringe vinden het bijzonder dat ze hun huwelijk voor het oog van zoveel mensen kunnen laten voltrekken. "Ik vind het heel mooi dat het een grotere betekenis heeft voor de stad en de queer-gemeenschap", vertelt Heikamp. "Dat je, los van de liefde naar elkaar, aan iets groters kunt bijdragen. En ik ben groot fan van Halsema, dus wat wil je nog meer!" 

"Ik wilde sowieso heel graag trouwen", zegt Van Koeveringe. "Dat heb ik tijdens onze datefase ook al aan Rebecca verteld." Heikamp: "Ja, en je zei ook dat je anders met een andere vrouw ging trouwen." "Dat was natuurlijk een beetje bluf", lacht Van Koeveringe. 

Met Pasker en Kasteel kijken we hun trouwfilmpje van 25 jaar geleden terug: "Ik had wel een beetje een brok in mijn keel, dus mijn 'ja' was een beetje zacht, geloof ik", zegt Pasker. Kasteel: "Maar geen twijfel?" "Pasker: Nee, natuurlijk niet!"

Acceptatie onder druk

De zilveren bruiloft van het opengestelde huwelijk komt op een moment dat lgbtiq+-acceptatie niet meer vanzelfsprekend is. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam, dat afgelopen week verscheen, blijkt dat vier op de tien scholieren vinden dat mensen met een andere seksuele geaardheid dan hetero niet gelijk zijn.

"Er is heel veel reden om bij dit jubileum stil te staan", aldus Halsema. "Conservatisme rukt op, intolerantie rukt op, en kijk nou vanavond, er is niets anders dan liefde, dus waarom zou je daar nou haat tegenover zetten?"

Van Koeveringe: "De queer-gemeenschap komt regelmatig in een negatief daglicht te staan. Met alle intimidatie die er is, is dit huwelijk een mooie positieve viering." Heikamp: "Ja. Als je kijkt naar de intimidatie waar ook wij maandelijks mee te maken hebben, en waarvan we merken dat die zeker niet afneemt, dan vind ik het steeds belangrijker worden om iets bij te dragen, en dat doen wij het liefst in positieve zin."

In zijn speech besteedde ook minister-president Rob Jetten aandacht aan acceptatie en representatie: "Ik weet nog goed dat ik als veertienjarige puber middenin mijn eigen zoektocht beelden op tv zag die voor mij bevestigden wat ik van binnen wel al voelde, maar nog niet hardop durfde uit te spreken, namelijk dat onze liefde er ook mag zijn."

Met drie kersverse koppels, ringen en natuurlijk taart was het gisteravond bovenal feest. En of burgmeester Halsema, net als Job Cohen 25 jaar geleden, nog even mee gaat naar de Exit? "Daar moet ik even over nadenken, we hadden het over de Casablanca, geloof ik!"

De politie ziet vooralsnog geen 'zaakinhoudelijk' verband tussen de dood van twee medewerkers van ABN Amro. Vorige week werd een van de medewerkers dood aangetroffen in een woning aan de Koninginneweg in Zuid. Afgelopen maandag werd vervolgens een andere medewerker om het leven gebracht in Nieuw-Vennep. Volgens de politie lijkt het er op dit moment op dat de vrouwen alleen een connectie hebben op werkgebied.

Het overlijden van de twee vrouwen wordt door twee afzonderlijke rechercheteams onderzocht. Volgens de politie was er tussen de teams al snel overleg, omdat de vrouwen dezelfde werkgever hebben. Hoewel beide onderzoeken nog volop gaande zijn, zegt de politie er nu vanuit te gaan dat de zaken inhoudelijk niet met elkaar zijn verbonden.

Onderzoek volop gaande

Agenten troffen op donderdag 26 maart een overleden vrouw aan in een woning aan de Koninginneweg. Het is altijd nog niet bekend of zij door een misdrijf om het leven is gekomen, dat er sprake is van suïcide of een natuurlijke dood. De politie doet nog onderzoek. 

Maandag werd een vrouw van 59 uit de gemeente Haarlemmermeer, dood aangetroffen op een parkeerplaats naast het station in Nieuw-Vennep. Zij bleek door een misdrijf om het leven te zijn gekomen. Gisteren kon de politie een 36-jarige man aanhouden op verdenking van haar dood. Vandaag werd bekend dat het gaat om een Italiaan, die vermoedelijk een 'zwervend bestaan' leeft.

"Enorme schok"

ABN Amro liet gisteren aan AT5 weten bedroefd te zijn door het verlies van twee werknemers. "Het is een enorme schok en verschrikkelijk", vertelde de bank.

Wanneer er meer bekend wordt over de doodsoorzaak van de dode vrouw in de woning aan de Koninginneweg, is niet bekend. De politie hoopt dat iedereen met bruikbare informatie zich meldt. 

Het debat over het verslag van de verkenner, die begin deze week concludeerde dat PRO (voormalig GroenLinks en PvdA) kon gaan onderhandelen met D66, was tam met weinig interrupties. Het ging veel over de lage opkomst (47,1 procent) waar elke partij een eigen uitleg voor gaf. Forum voor Democratie werd door meerdere partijen nogmaals uitgesloten.

Pels, fractievoorzitter van PRO (voormalig GroenLinks en PvdA) mocht het debat aftrappen, omdat dit de grootste partij in de raad is met 17 zetels. PRO vindt dat de stad behoefte heeft aan bestuurlijke stabiliteit. "Omdat we de komende tijd de ambtelijke organisatie op orde moeten krijgen, ook in de uitvoering. We moeten een goede relatie onderhouden met het nieuwe kabinet en ik denk dat we met Jetten (D66-premier, red.) de banden kunnen aanhalen."

De eerste interruptie kwam van kersvers geïnstalleerd raadslid Tofik Dibi (Bij1). Hij kwam met metro 53, de lijn die voortaan van Gaasperplas naar Isolatorweg rijdt en niet meer naar het Centraal Station. "Big links Energy klinkt cute", refereerde Dibi aan de campagne van GroenLinks (inmiddels PRO). "Maar wat gaan we met metro 53 doen?" Pels: "We moeten niet alle noden in Zuidoost reduceren tot deze metro. We gaan onderhandelen."

Pels kreeg van Khan de vraag hoe links de nieuwe partij PRO eigenlijk is, omdat zij als partijleider de campagne voerde door overal te vertellen trots te zijn dat ze 'schaamteloos links' is. "De partij is links, ik schaamteloos." Ze vertelde de oppositie te willen betrekken bij de onderhandelingen.

In de bijdrage van Daan Wijnants (VVD) kwam hij terug op het feit dat zijn partij niet mee gaat doen aan de inhoudelijke onderhandelingen. Vorige week werden er nog wel serieuze gesprekken gevoerd over een coalitie met PRO, VVD en Partij voor de Dieren. "Het is een gemiste kans dat er niet voor een breder stadsbestuur is gekozen. Het wordt vier jaar meer van hetzelfde."

Wijnants werd door Juliet Broersen (Volt) aangevallen op een campagnebanner, die op de dag van de verkiezingen in Zuid was opgehangen en meldde dat er een Erotisch Centrum komt vanaf 19 maart. Broersen vindt dat de VVD daarmee bijdraagt aan het wantrouwen in de politiek. "Ik neem de volle verantwoordelijkheid voor deze actie", zei Wijnants.

In de bijdrage van D66 refereerde fractievoorzitter Melanie van der Horst dat zei de uitslag van de verkiezingen leest als steun voor de huidige coalitie. "We zijn zelfs uitgebreid, doordat D66 is gegroeid. Dat betekent dat een meerderheid van de Amsterdammers heeft gezegd: ga door, maar doe het beter."

Wijnants probeerde Van der Horst nog te ontlokken of een eventuele nieuwe ozb-verhoging een breekpunt is. "Ik ga niet via de microfoon onderhandelen", zei de D66-fractievoorzitter.

Ook Ja21 kwam terug op de lage opkomst. "We moeten ons de vraag stellen in hoeverre wij hier de stad met een opkomst van 47,1 procent vertegenwoordigen?", vroeg Sytse Rijpkema zich af. Ook Sheher Khan (Denk) sprak over de lage opkomst, maar had een andere uitleg en verwees naar de 'normalisatie van extreemrechts' in Nederland.

De nieuwe fractievoorzitter van de SP Angelo Delsen riep partijen op te stoppen met 'campagnetoneelspel'. "Door voor de verkiezingen te doen alsof er verschillen zijn tussen centrumlinks en centrumrechts, om een week later weer bij elkaar in bed gaan liggen."

Dibi had zijn zogeheten maidenspeech (zijn eerste toespraak in de raad) en zei vuur te zullen gaan brengen de komende vier jaar vanuit de oppositie. "Wij willen de megafoon zijn van Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Wij gaan daar kritisch en constructief doen", zei de Bij1-fractievoorzitter. "Op ons hebben - net zoals op Denk - nooit aangehaakten gestemd."

Uitgestoken hand

Forum voor Democratie fractievoorzitter Johan Dessing, die zich tijdens de campagne had teruggetrokken na politiek te zijn uitgesloten, kreeg in de raad dezelfde boodschap. Khan vroeg aan hem of hij afstand nam van de nummer 7 op de lijst Eeckhout, die verbonden is aan een organisatie die streeft naar een 'blanke etnostaat'. Dessing nam geen afstand en herhaalde 'een uitgestoken hand' te hebben richting de raad.

In zijn eigen inbreng zei Dessing 'in vrede' te komen. "De kiezer is het vertrouwen verloren. Een aanzienlijk deel voelt zich niet vertegenwoordigd. Wij zijn er voor alle Amsterdammers." Het applaus na zijn maidenspeech was veel minder hard dan voor de andere fractievoorzitters die voor het eerst spraken.

Veel debat tussen de partijen was er niet. Via een motie door PRO werd verkenner Hendrik-Jan Biemond (oud PvdA-raadslid) voorgesteld als formateur. Op de SP na stemde iedereen voor.

Gisteren werden de laatste tickets uitgedeeld voor het WK. En voor het ene land betekende dat vreugde, maar voor andere landen eindigde gisteravond in mineur. Zo bemachtigden Irak en Turkije een WK-ticket, maar liep Italië voor de derde keer een deelname mis. 

Normaal gesproken is het hartstikke gezellig in het Italiaanse pizza restaurant van Massimiliano, maar vandaag was de sfeer toch wat minder. Ik voel mij verdrietig en boos", vertelt Massimiliano. "Natuurlijk is het heel erg slecht voor ons als Italianen", vertelt hij sip, terwijl hij een pizza maakt. 

Iets verderop in Oost is de sfeer heel anders. "Ik ben heel blij", vertelt Irakees Jawad Alrammahy, die vanochtend zijn land zag winnen van Bolivia. "Het is altijd oorlog, oorlog, maar we willen gewoon blij zijn", vertelt hij. Irak speelt eerste wedstrijd tegen Noorwegen . 

Het OM eist tbs tegen Donatos A. die in juli vorig jaar in verwarde toestand een toen 85-jarige man neerstak. De destijds 22-jarige A. stak de hoogbejaarde man meerdere keren met een schroevendraaier in zijn hals, rug, borst en buik. Het slachtoffer liep een rondje op de Riekerweg in Nieuw-West rondom zijn huisje op een tuinencomplex toen de aanval plaatsvond.

De 85-jarige man maakte zijn gebruikelijke wandeling die middag op 15 juli. Donatos A. sprak volgens het OM de oudere man aan en schold hem uit. De bejaarde voelde zich bedreigd en haalde uit zijn fietstas een houten knuppel. A. zou daarop een schroevendraaier hebben gepakt en als een razende tekeer zijn gegaan op het lichaam van de bejaarde man. Doordat er op klaarlichte dag meerdere omstanders waren, kon nog net op tijd medische hulp worden ingeschakeld om zijn leven te redden.

Grote hoeveelheid stoornissen 

A. heeft zijn aanval bekend. Tegen de politie zei hij dat hij dacht dat de 85-jarige man 'een viezerik of een pedofiel' was. Door een psychiater is vastgesteld dat Donatos A. een grote hoeveelheid stoornissen heeft. Zo heeft hij last van PTSS-klachten, autisme, hallucinaties, wanen en stemmen. A. wil daarvoor behandeld worden. Volgens meerdere deskundigen is hij ontoerekeningsvatbaar.

Tijdens een eerdere zitting bood A. zijn excuses aan zijn slachtoffer aan. "Wat je vaker ziet, is dat als iemand tot rust komt, dat hij inziet wat er is gebeurd", zei zijn advocaat toen. De bejaarde man accepteerde die excuses niet. "Die vuile viezerik heeft dit met mij gedaan", zei het hevig geëmotioneerde slachtoffer afgelopen oktober.

Het OM eist tbs met voorwaarden, waarbij A. zou moeten worden opgenomen in een psychiatrische kliniek. Ook zou hij een schadevergoeding moeten betalen aan de bejaarde man. De uitspraak van de rechter volgt later.

Bij de gewapende overval op een juwelier op Tussen Meer in Osdorp gisterochtend zijn mogelijk vier verdachten betrokken geweest. Eerder meldde de politie nog drie verdachten, maar nu denkt ze toch aan vier mannen die er met buit vandoor gingen. De politie laat in een signalement weten hoe de verdachten eruit zagen.

Met een vermoedelijk vuurwapen weten de vier gisteren om 9.40 uur de juwelier te beroven. Ze slaan vitrines in en richten een flinke vernieling aan om bij de sieraden te komen. Enkele minuten later vluchten ze op fatbikes. De politie vindt de mannen dan niet meer in de omgeving.

De politie zoekt getuigen van de beroving. Omdat het tijdens de overval markt op het tegenoverliggende Osdorpplein was, waren er veel mensen op straat. Ook roept de politie op om mogelijke beelden te delen. Drie van de verdachten droegen een zwart trainingspak en de vierde droeg een 'opvallende zwarte broek met een rode streep', schrijft de politie. 

Volgens politie geen verband tussen dood medewerkers ABN Amro, nieuwe gemeenteraad met elkaar in debat en net als 25 jaar geleden trouwde de burgemeester vannacht drie stellen van hetzelfde geslacht. Dat en meer in het AT5 Nieuws van woensdag 1 april, gepresenteerd door Fabiënne Mucuk.

De nieuwe gemeenteraad vergadert vandaag voor het eerst. Een deel van de raadsleden heeft vorige periode al in de Stopera gezeten, maar er zijn ook politici die de raadsvergadering voor het eerst meemaken. AT5 sprak hen - vlak voordat ze werden geïnstalleerd - in het programma Stemming op de Stopera.

Nora Ait Boubker van D66 zat eerder in de stadsdeelcommissie in Oost. "Het was enorm bijzonder en superleerzaam. Ik was 22 toen ik begon en eigenlijk niet zo heel erg bekend met de politiek. Dus alles was nieuw voor mij, maar we hadden een fantastische commissie en fantastische fractie."

Belangrijk geluid

Dorle Kok (VVD) stond op plek 3 van de lijst van die partij en de kans was dus groot dat ze in de fractie zou belanden.  "Ik denk dat wij als VVD een heel belangrijk geluid in Amsterdam laten horen. Vrijheid vinden we natuurlijk ontzettend belangrijk en dat willen we waarborgen met veiligheid."

Naomi Italiaander ging dankzij voorkeursstemmen de raad in. Ze stond op plek 3 en JA21 haalde twee zetels, maar door de voorkeursstemmen ging ze een plek omhoog. "Ik ben hartstikke blij met zo veel stemmen en dat ongelooflijk veel mensen zoveel vertrouwen in mij hebben", zegt ze.

Bij1-fractievoorzitter Tofik Dibi had in de landelijke fractie van GroenLinks voorheen met Halsema te maken. Later was hij ambtenaar in Nieuw-West, maar daar vertrok hij uiteindelijk, naar eigen zeggen 'in goed overleg'. "Er is een reden waarom ze een van de populairste bestuurders in Nederland is, maar ook onze favorites maken soms foute keuzes", vindt hij. Zijn fractiegenoot Saskia Meiland: "We zijn hier om de gemeenteraad en het bestuur links te houden. Dat is de opdracht die we gekregen hebben."

Bekijk hieronder de hele aflevering van Stemming op de Stopera: 

Wie zijn huis verhuurt aan toeristen, moet vanaf vandaag rekening houden met strengere regels. Tot gisteren mocht je in het Centrum en De Pijp nog tot 30 nachten verhuren, maar dat maximum is vanaf nu gehalveerd.

Dat betekent dus dat Amsterdammers hun woning nog voor 15 nachten per jaar mogen aanbieden. De maatregel werd een jaar geleden aangekondigd door de gemeente, die stelt dat het toerisme in deze buurten nog altijd te veel drukt op de leefbaarheid.

Die nachten gelden voor het hele jaar. Als je tussen januari en april al 15 nachten hebt verhuurd, mag je je woning de rest van het jaar niet meer aanbieden.

Al sinds 2014 bestaan er regels voor het verhuren van je woning aan toeristen. Ze zijn de afgelopen twaalf jaar steeds verder aangescherpt. In 2017 kwam er bijvoorbeeld een meldplicht die verhuurders verplichtte een advertentie op Airbnb bij de gemeente te melden. Zo kon gecontroleerd worden of aanbieders zich aan het maximum hielden.

In die tijd mocht je nog tot 60 dagen per jaar verhuren, maar in 2019 werd dat maximum verlaagd naar 30 dagen per jaar.

'Escalatieladder'

In delen van de stad wordt dat maximum dus verlaagd naar 15. Dat gebeurt aan de hand van een zogenoemde 'escalatieladder vakantieverhuur', die vorig jaar geïntroduceerd werd. Het werkt zo: als uit onderzoek blijkt dat vakantieverhuur tot veel overlast leidt, kan de gemeente besluiten om de regels plaatselijk strenger te maken.

Dat gebeurt nu dus in het Centrum en de Pijp. Het verlagen van het maximum aantal nachten naar 15 is de eerste stap op die escalatieladder. Als later blijkt dat de overlast in de buurten nog steeds te groot is, is de volgende stap ook al duidelijk: dan kan de gemeente besluiten helemaal geen overnachtingen meer toe te staan.

'Probleem wordt verplaatst'

Clément Eurly, manager van de Nederlandse afdeling van Airbnb, zegt dat de regels van Amsterdam niet effectief zullen zijn. "Het is Amsterdam niet gelukt om toerisme terug te dringen door het aantal toegestane nachten vakantieverhuur te verlagen", schrijft ze in een reactie die vanochtend via een PR-bureau werd verspreid. "In plaats daarvan is het verplaatst. Dat zal nu niet anders zijn."

"Het verder verlagen naar 15 nachten zal nauwelijks bijdragen aan het verminderen van de toeristische druk of de druk op de woningmarkt", zegt Eurly. "Wat het wél doet, is Amsterdammers raken die hun woning incidenteel delen om wat bij te verdienen. Daarom pleiten we voor datagedreven en proportioneel beleid dat de echte oorzaken van overlast aanpakt."

Op 1 april 2001 om middernacht voltrok burgemeester Job Cohen in de Stopera het allereerste huwelijk voor koppels van hetzelfde geslacht ter wereld. Vannacht, precies 25 jaar later, was het de eer aan burgemeester Femke Halsema om opnieuw drie stellen te trouwen: "Het was nostalgisch en hoopvol."

Onder toeziend oog van burgemeester Femke Halsema en minister-president Rob Jetten gaven om middernacht drie stellen elkaar het ja-woord:  Rebecca Heikamp (33) en Sytske van Koeveringe (37), Nico Vink (87) en Vital van Looveren (69), en Eelke de Jong (45) en Elton dos Santos Fiame (39).

Rebecca en Sytske vertellen na afloop stralend dat ze de avond plechtiger hadden verwacht: "Het was eigenlijk heel warm en liefdevol. Niet zo stijfjes. We kregen warme woorden van Femke en Rob Jetten. Maar nu willen we wel de kroeg in", lachen ze. 

Naast speeches van minister-president Rob Jetten, diversiteitswethouder Touria Meliani en burgemeester Femke Halsema werden de koppels toegezongen door Galakoor Queer Klassiek. Zij zongen een Engelse vertaling van de speech van Job Cohen van 1 april 2001.

Ook voor de stellen van destijds was het een bijzondere avond.  "Het was zelfs leuker dan ons eigen huwelijk, het ging lekker niet om ons", zeggen Dolf Pasker en Gert Kasteel. Zij werden 25 jaar geleden door toenmalig burgemeester Job Cohen getrouwd.

Maar behalve een gezellige avond was het ook een bijzonder moment, aldus burgemeester Halsema: "Conservatisme en intolerantie rukken op, maar kijk nou vanavond: niets anders dan liefde. Hoe kan je daar nu haat tegenover zetten?"

25 jaar geleden, was AT5 ook bij de ceremonie. Zo zag dat er toen uit:

Vandaag wordt de nieuwe gemeenteraad van Amsterdam geïnstalleerd. Veel politici zullen voor het eerst in de nieuwe raadzaal van de Stopera de eed of belofte afleggen, waarna ze officieel raadslid zijn voor de komende vier jaar. Vanwege de installatie is er een Stemming op de Stopera.

Kijk de uitzending hier terug:

Acht raadsleden schuiven vanmiddag aan bij Stemming op de Stopera om te vertellen wie ze zijn, welke ambities ze hebben in de raad en hoe ze hun stempel willen gaan drukken op de Amsterdamse politiek.

De gasten zijn: Dorle Kok (VVD), Anna Krijger (Partij voor de Dieren), Haweya Abdillahi (PRO), Naomi Italiaander (Ja21) Nora Ait Boubker (D66), Saskia Meiland (Bij1), Walter Freeman (PRO) en Pim van Burk (Volt).

Na de installatie van de raadsleden is er direct een debat over het verslag van de verkenner, die voorstelde dat de huidige coalitie (PRO en D66) gaat onderhandelen om nog vier jaar met elkaar de stad te besturen.

Stemming op de Stopera is voorafgaand aan elke raadsvergadering, vanaf 12.30 uur, live te volgen via AT5 en ons YouTubekanaal.