Een man van Iraanse afkomst is vanochtend vroeg neergeschoten op straat in Schoonhoven (Zuid-Holland), meldt de politie. Agenten troffen de 36-jarige man iets na 07.00 uur gewond aan, waarna hij naar het ziekenhuis is gebracht. Het is niet duidelijk wat zijn toestand is.

Minister Van Weel, van Justitie en Veiligheid, is op de hoogte gebracht van het schietincident. "Het Openbaar Ministerie houdt op dit moment rekening met alle mogelijke scenario's", schrijft Van Weel.

"Gezien de Iraanse achtergrond van het slachtoffer zijn de NCTV, OM, politie en de lokale gezagen alert en nemen zij de veiligheidsmaatregelen die nodig zijn", meldt de minister op X.

De politie onderzoekt de zaak en is op zoek naar getuigen.

Alle Joodse basis- en middelbare scholen in Amsterdam worden sinds zaterdag extra beveiligd. Dat meldt het gemeentebestuur in een brief aan de gemeenteraad. De maatregelen werden genomen na de aanslag op een joodse basisschool in de nacht van vrijdag op zaterdag.

De gemeente communiceerde al eerder over extra maatregelen, maar de aard ervan was nog niet duidelijk. De scholen worden extra beveiligd vóór aanvang van de lessen, gedurende openingstijden en als de kinderen naar huis gaan. De maatregelen gelden "zolang als nodig is".

De gemeente spreekt van "fysiek statisch toezicht" in samenwerking met de politie en de marechaussee. Wat daar precies mee wordt bedoeld, vermeldt de brief niet. Ook bij andere Joodse instellingen is het toezicht verscherpt. Camerabeelden bij "alle relevante Joodse locaties" worden 24 uur per dag bekeken.

Een vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap van Amsterdam kreeg afgelopen weekend in het stadhuis al uitleg over de extra maatregelen. Maandag heeft burgemeester Halsema met de politie voorlichting gegeven op een drukbezochte ouderavond op een van de scholen.

Explosie en brand synagoge Rotterdam

Een dag voor de aanslag in Amsterdam was er een explosie met een brand bij een synagoge in Rotterdam. In Amsterdam werd direct daarna ook al extra ingesteld. "Deze aanvullende maatregelen hebben echter helaas niet kunnen voorkomen dat er alsnog vrijdagnacht een explosief is afgegaan bij de joodse school", schrijft het gemeentebestuur.

Op nieuwe rijbewijzen die sinds vorig jaar juni worden uitgegeven, staat een verouderde kaart van Nederland. De provincie Utrecht staat afgebeeld zonder de gemeente Vijfheerenlanden. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) bevestigt de fout.

Op de rijbewijzen staat de gemeente Vijfheerenlanden nog deels afgebeeld in Zuid-Holland. En dat terwijl de gemeente al sinds 2019 bij Utrecht hoort.

"Foute kaart = verse taart", reageert burgemeester Sjors Fröhlich van Vijfheerenlanden. Sinds de fusiegemeente in 2019 bij de provincie Utrecht ging horen, spreekt de burgemeester geregeld kaartenmakers en organisaties aan op kaarten waarop de gemeente nog bij Zuid-Holland wordt afgebeeld.

De burgemeester kan er ook na de zoveelste fout nog steeds om lachen. "Ach, ik begrijp het wel", zegt hij tegen RTV Utrecht. "Tientallen jaren is de kaart anders geweest. Het duurt even voordat iedereen het dan goed doet."

Wanneer het rijbewijs wordt aangepast, weet de RDW nog niet. "Er ligt een hele voorraad klaar met dit ontwerp. Die voorraad willen we eerst opmaken", zegt een woordvoerder. Daarna zal de kloppende landkaart op de nieuwe rijbewijzen verschijnen.

Taart?

Volgens de woordvoerder is de aanpassing vanwege veiligheidsaspecten nog niet zo makkelijk. Zo heeft een rijbewijs verschillende echtheidskenmerken om vervalsing te voorkomen. Hoeveel rijbewijzen met de verkeerde landkaart zijn uitgegeven, is niet bekend.

Of burgemeester Fröhlich taart kan verwachten van de RDW, is nog niet duidelijk. Volgens de burgemeester hebben tot nu toe vooral medewerkers op het gemeentehuis van alle opgestuurde taarten geprofiteerd.

Belarus heeft 250 politieke gevangenen vrijgelaten na een deal tussen het land en de VS, meldt de Amerikaanse ambassade in Litouwen. De vrijlatingen komen na gesprekken tussen VS-gezant Coale en president Loekasjenko in de Belarussische hoofdstad Minsk.

In ruil voor de vrijlating van de politieke gevangenen versoepelt de VS opgelegde sancties op twee Belarussische banken en het ministerie van Financiën. Daarnaast worden overgebleven sancties op Belarussische potasbedrijven opgeheven. Potas is een belangrijk bestanddeel van kunstmest. Belarus is een van de grootste potasproducenten ter wereld.

"De vrijlating van 250 mensen vandaag is een belangrijke humanitaire stap en laat zien dat de (Amerikaanse) president zich inzet voor directe en daadkrachtige diplomatie. Vrijheid is ons doel", schrijft VS-gezant Coale op X.

Het grootste gedeelte van de vrijgelaten mensen kan in Belarus blijven, maar volgens de Belarussische mensenrechtenorganisatie Viasna worden achttien personen uitgezet naar buurland Litouwen.

Deals met Washington

Veel van de gevangenen werden opgepakt bij grootschalige protesten in 2020. De Belarussische president is al meer dan dertig jaar aan de macht en treedt hard op tegen oppositie en journalisten. Nadat Loekasjenko onder andere werd beschuldigd van verkiezingsfraude, gingen veel Belarussen de straat op. Bij die protesten werden tienduizenden mensen gearresteerd.

Belarus kreeg wegens de repressie een reeks sancties opgelegd. Het land raakte verder geïsoleerd door nog meer sancties na het begin van de oorlog in Oekraïne. Loekasjenko steunt de Russische inval en stelde in 2022 Belarussisch grondgebied beschikbaar voor de Russische aanval.

Sinds 2025 haalt Belarus de banden weer aan met het Westen, met name de VS. Eind vorig jaar kwamen er zo meer dan 120 politieke gevangenen op vrije voeten, nadat Washington en Minsk tot een deal kwamen.

Er zijn volgens Viasna meer dan 1100 politieke gevangenen in Belarus.

De Amerikaanse defensieminister Hegseth straalt vooral vastberadenheid uit over de oorlog in Iran. Hij benadrukt dat de VS op schema ligt in het vernietigen van de wapens en oorlogsmaterieel van het Iraanse regime. Hegseth onderstreept dat de oorlog zal doorgaan zolang president Trump dat nodig vindt.

De zelfverzekerde toon uit Washington kan nauwelijks verhullen dat de escalaties de afgelopen dagen wereldwijd tot grote zorgen leiden. Zo zijn energieprijzen wereldwijd enorm gestegen door de Israëlische aanval afgelopen nacht op het belangrijkste Iraanse gasveld en de Iraanse vergeldingsaanval op een LNG-installatie van Qatar.

Tot nu toe lukt het Iran om, ondanks grote materiele verliezen, de oorlog te rekken en tot ver buiten de eigen grenzen pijn uit te delen. Daardoor zal president Trump vroeg of laat onder druk komen om het conflict te beëindigen, zegt Peter Wijninga, defensie-expert verbonden aan het Haags Centrum voor Strategische Studies. "De VS en Israël verslaan Iran niet. Het regime overleeft dit en heeft de kennis in huis om alles weer op te bouwen."

'Geen grondoorlog'

De VS lijkt zich op te maken voor een lang conflict. Defensie vraagt het Congres om nog eens 200 miljard dollar voor oorlogsvoering in Iran, terwijl de kosten tot nu toe worden geschat op een miljard per dag. Volgens persbureau Reuters zegt een Amerikaanse regeringsbron dat mogelijk duizenden extra Amerikaanse troepen naar het Midden-Oosten worden gehaald.

"Ze kunnen extra troepen sturen, maar het maakt veel uit wat voor troepen dat zijn," zegt Wijninga. "Marine en luchtmacht betekent meer van hetzelfde. Heviger raketaanvallen, misschien. Maar grondtroepen zie ik de VS niet zo snel inzetten. Er is geen indicatie dat dat gebeurt."

Er is druk gespeculeerd dat de VS een beperkte grondoperatie zou overwegen aan de Straat van Hormuz, om de Iraanse aanvallen op schepen te stoppen en de uitvoer van olie en gas weer op gang te brengen. Maar ook daar twijfelt Wijninga aan. "Dat is voor Trump uiterst riskant, want zijn achterban wil het niet. Hij heeft al een verkiezingsbelofte gebroken door deze oorlog te starten. Ik geloof niet dat hij nog meer beloftes wil breken."

In zijn persconferentie vandaag wees defensieminister Hegseth het idee van de hand dat de VS steeds dieper een moeras in wordt gedwongen. Volgens militair-strateeg Wijninga is dat precies wat Iran probeert te bereiken.

"Teheran wil de oorlog zolang mogelijk rekken. Ja, Iran is verzwakt, maar het land functioneert nog. De Revolutionaire Garde is intact. Ze hebben nog steeds raketten. Zo lang Iran het volhoudt zitten we wereldwijd met een energiecrisis. Dat betekent dat de druk gaat toenemen. Daar sturen ze op aan."

En dat is nou net het verschil met de VS. Ondanks de ferme uitspraken van Hegseth over de successen van de Amerikaanse luchtoorlog, blijft het onduidelijk waar de Amerikanen op aansturen. Na de eerste paar dagen van de oorlog hielden Trump en zijn ministers op met het spreken van regime change. Maar een duidelijk alternatief daarvoor weet Washington niet te kunnen formuleren.

"Dit schetst het dilemma van Trump en de Israëlische premier Netanyahu," zegt Wijninga. "Als ze eerder ophouden met de oorlog zal het regime de overwinning uitroepen. Je kunt roepen dat je de wapens van Iran hebt vernietigd, maar als het regime blijft zitten heeft het vrienden genoeg in Rusland, China en Noord-Korea om weer op de been te komen." En dat accepteert Israël niet, die wel blijft hameren op het ten val brengen van het "ayatollah-regime".

Dat de oorlogsdoelen van de VS en Israël niet overeenkomen, zei ook inlichtingenchef Tulsi Gabbard vandaag in het Huis van Afgevaardigden. Ook over de juiste tactieken en in de communicatie zitten er behoorlijke verschillen.

Volgens Peter Wijninga wordt het pijnlijk duidelijk voor de VS dat het land door Israël "de oorlog in is gerommeld". Hij wijst onder meer op een uitspraak van de Amerikaanse buitenlandminister Rubio in de eerste week van de oorlog. Rubio zei toen dat de VS op de hoogte was van de Israëlische plan om Iran aan te vallen, en besloot dus om ook aan te vallen om eigen verliezen door een Iraanse vergelding te verminderen.

"Dan laat je je erin frommelen," zegt Wijninga. "Ik kan me geen groter brevet van onvermogen voorstellen voor een politicus".

Ambtenaren gaan morgen actie voeren op drie bruggen over het Eemskanaal in Noordoost-Groningen. Uit protest tegen het uitblijven van een loonsverhoging dit jaar zetten ze de bruggen om de beurt een kwartier lang open. De actie begint om 14.00 uur en duurt tot 22.00 uur 's avonds.

"Dit is geen standaard vakbondsactie. Voor zover wij weten is dit nog nooit eerder gebeurd", zegt Peter Wulms van AC Rijksvakbonden bij RTV Noord. "Dat medewerkers van Rijkswaterstaat naar dit soort middelen grijpen, laat zien hoe hoog het zit."

De vakbonden zijn al sinds afgelopen november boos op het kabinet. Onderhandelingen over een nieuwe cao liepen toen vast, doordat de Rijksoverheid nul procent loonsverhoging voor 2026 voorstelde. Volgens de vakbonden betekent dat, dat ambtenaren er onder de streep op achteruit gaan.

Stop de nullijn

Onder het motto 'Stop de nullijn' vonden al eerder acties plaats. In februari waren er stiptheidsacties en werkonderbrekingen van de douane op Schiphol en in een aantal havens. Eerder deze maand demonstreerden ook zo'n 2000 ambtenaren in Den Haag; dat waren onder meer medewerkers van de Belastingdienst, Rijkswaterstaat, DUO en de gevangenissen.

Morgen komen de medewerkers van Rijkswaterstaat bij de Centrale Post Zeesluizen Farmsum in actie. Ze zetten de Eelwerderbrug (in de N33), Woldbrug en Bloemhofbrug over het Eemskanaal in estafettevorm telkens een kwartier lang open.

De bonden waarschuwen dat de actie tot overlast zal leiden voor het wegverkeer. Omrijden is geen echte oplossing, want daarvoor moet het wegverkeer dwars door Delfzijl en Farmsum.

Noodsignaal

"We realiseren ons dat deze actie hinder kan veroorzaken voor weggebruikers. Dat vinden we erg vervelend, want ons conflict is niet met de mensen op de weg", zegt Magda Korolczuk van FNV Overheid. "Dit is een noodsignaal richting Den Haag."

De actie verloopt volgens de vakbonden in overleg met de hulpdiensten, zodat zij bij noodgevallen hun weg kunnen vervolgen wanneer nodig.

Voor dinsdag 14 april hebben de gezamenlijke vakbonden een nieuwe, landelijke actiedag aangekondigd. Wie er dan gaan staken en waar dat gaat gebeuren is nog onduidelijk.

"Proficiat! Zes zetels, dat heb je goed voor elkaar, jongen." Op straat in Chaam wordt lijsttrekker Ton Berben van de partij Lokaal Krachtig gefeliciteerd door buurtgenoten. De nieuwe partij is met zes van de vijftien raadszetels in een keer de grootste partij in de Brabantse gemeente Alphen-Chaam.

Lokale partijen blijven in het hele land groeien. Bij deze gemeenteraadsverkiezingen behaalden ze samen 3391 zetels, het hoogste aantal ooit. Ruim een op de drie kiezers koos voor een lokale partij.

Volgens Ton Berben heeft het succes van zijn partij in Chaam meerdere redenen. Een daarvan is de lokale bekendheid van de kandidaat-raadsleden. "De mensen die op onze lijst staan, hebben allemaal de voeten in de samenleving. Ze zijn actief als vrijwilliger bij lokale verenigingen zoals de voetbalclub of scouting."

Daarnaast probeert zijn partij problemen aan te pakken los van politieke stroming. "In onze partij zitten meerdere politieke kleuren door elkaar. Als je lokale problemen wilt aanpakken speelt die kleur niet zo'n rol. Je moet praktische keuzes maken."

Een van de grotere problemen in Chaam is een provinciale weg met doorgaand vrachtverkeer die dwars door het dorp gaat. Het is een van de dingen die Berben met spoed wil aanpakken. "Hoe gaan we die overlast voor de inwoners verminderen en hoe zorgen we dat Chaam weer leefbaarder wordt?"

Volgens politicoloog Henk van der Kolk (Universiteit Twente) stemmen kiezers vaak lokaal omdat hun favoriete landelijke partij niet op de kieslijst staat. "Lokaal kunnen ze bijvoorbeeld niet stemmen op de PVV of op de Partij voor de Dieren, omdat die partij niet meedoet. Vaak lukt het dan niet om een partij te vinden die lijkt op de partij waarop je het liefst zou willen stemmen. En dan stem je op een lokale partij."

Daarnaast speelt de afkeer van de landelijke politiek een rol. "Lokale lijsten presenteren zich toch als meer geworteld in de samenleving. Dat zorgt ervoor dat die partijen meer aandacht krijgen en daardoor aantrekkelijker zijn."

Een nadeel van een lokale partij is volgens Van der Kolk wel dat er vaak minder contacten op provinciaal of landelijk niveau zijn. "Het is veel moeilijker voor lokale lijsten om te lobbyen op nationaal niveau. Ze proberen dat wel een klein beetje. Er zijn wel wat overlegorganen. Maar toch is het heel erg moeilijk om dat te doen. Zeker omdat allerlei persoonlijke relaties dan ook niet bestaan."

In verschillende gemeenten waren er de afgelopen jaren felle discussies en protesten over de komst van asielzoekerscentra. Mogelijk hebben lokale partijen daarvan geprofiteerd zegt Van der Kolk. "Sommige lokale lijsten hebben wel degelijk geprofiteerd van het verzet tegen azc's. En dit is nou een mooi voorbeeld waaruit blijkt dat lokale lijsten misschien wel dingen kunnen beloven maar dat vervolgens niet kunnen waarmaken, want ze hebben geen contacten op nationaal niveau. Ze kunnen zich niet onttrekken aan het nationale spreidingsbeleid."

Niet alleen rechts

Het is volgens Van der Kolk niet zo dat lokale partijen automatisch rechts zijn. "Je kunt wel gemiddeld zeggen dat kiezers aan de rechterkant van het politieke spectrum iets vaker op lokale lijsten stemmen. En dat komt dan vooral omdat die rechtse politieke partijen niet aanwezig zijn in gemeenten. Maar je kunt niet zeggen dat lokale lijsten rechts zijn. Gemiddeld ietsje meer, maar zeker geen heel groot verschil. Er zijn ook lokale partijen die zich juist profileren op sociale thema's."

Terug naar Chaam. Op straat leggen kiezers uit waarom ze op Lokaal Krachtig hebben gestemd: "Een lokale partij staat dichter bij de mensen. Je maakt er makkelijker contact mee omdat je elkaar kent." Volgens een andere kiezer gaat het om betrokkenheid. "Ze zijn veel meer verbonden bij wat er in een gemeente gebeurt dan de landelijke partijen. Daarnaast deden er hier maar drie landelijke partijen mee, dat maakt de keuze voor een lokale partij ook wat praktischer."

En na het feest van gisteravond begint voor Lokaal Krachtig nu het echte werk: gesprekken om tot een stabiele coalitie te komen. "Ton, word je nu wethouder?", vraagt iemand op straat. Berben lacht: ''Dat gaan we nog eventjes bekijken, eerst de gesprekken afwachten".

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft twee jaar celstraf waarvan zes maanden voorwaardelijk geëist tegen een 38-jarige ambtenaar vanwege valsheid in geschrifte. Hij kon daarmee op een goedkope manier een perceel aanschaffen.

De planjurist uit Haarlem wordt ervan verdacht dat hij op slinkse wijze het bestemmingsplan heeft gewijzigd van een stuk grond. Het gaat om een perceel dat de bestemming 'groen' had gekregen. De man wijzigde dit naar 'wonen en tuin' en verkocht het perceel via een vervalste verkoopovereenkomst via een notaris aan zijn moeder.

Het stuk grond werd aangekocht voor 15.000 euro, terwijl het met een woonbestemming een waarde van 330.000 kreeg.

Vervalste handtekeningen

Kort hierna ontstond er bij de gemeente al het vermoeden dat er iets niet in de haak was. De gemeente deed in februari 2024 aangifte. De Rijksrecherche opende toen een onderzoek naar het handelen van de man, die vanaf 2013 tot 2023 werkzaam was bij de gemeente.

De verkoopovereenkomst en de verkooptekening moeten worden getekend door de afdelingsmanager Vastgoed van de gemeente. Die zegt echter dat hij de stukken niet heeft ondertekend, terwijl de stukken wel op zijn naam staan. Uit onderzoek blijkt dat de verdachte de handtekeningen en parafen van de manager heeft vervalst.

Het stuk grond is inmiddels weer in handen van de gemeente. De ambtenaar is al veroordeeld door een civiele rechter. Hij moest van de rechter een schadevergoeding van 43.493,18 euro betalen aan de gemeente.

Financieel gewin

De verdachte zegt dat hij zijn moeder en haar zussen de kans wilden geven om een huis te bouwen. De officier van justitie stelt dat om puur financieel gewin draaide, waar de man zelf veel baat bij zou hebben.

De officier van justitie noemde het tijdens de zitting vandaag zeer ernstig dat de man misbruik heeft gemaakt van zijn positie. "Voor het goed functioneren van een democratische samenleving is het belangrijk dat de burgers vertrouwen hebben in de overheid."

Het OM vindt het dan ook kwalijk dat de man weer bij een andere gemeente is gaan werken, terwijl er een strafzaak en civiele procedure tegen hem liepen. Het OM eist naast de gevangenisstraf een proeftijd van twee jaar. Daarnaast wil het OM dat de man een verbod krijgt opgelegd om als adviseur voor een overheidsinstantie te werken. Het verbod zou maximaal vijf jaar duren.

De Amerikaanse acteur Kevin Spacey heeft in het Verenigd Koninkrijk een schikking getroffen in een civiele rechtszaak over seksueel wangedrag. De zaak was aangespannen door drie mannen die de acteur beschuldigden van seksueel misbruik.

De partijen zouden elkaar later dit jaar in een Londense rechtbank treffen, maar het proces werd vorige week door de rechter gepauzeerd. Nu is duidelijk dat Spacey en de mannen tot een schikking zijn gekomen. Welke afspraken er gemaakt zijn, en wat de acteur het drietal eventueel aan schadevergoeding betaalt, is niet bekendgemaakt.

De civiele zaak draaide om seksueel misbruik dat volgens de mannen tussen 2000 en 2013 heeft plaatsgevonden. Spacey heeft de beschuldigingen altijd tegengesproken.

Vrijgesproken

De nu 66-jarige acteur werd in 2023 vrijgesproken in een Britse strafzaak over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarin werd hij door vier mannen beschuldigd van onder meer aanranding en seks zonder instemming in de periode 2004-2013, toen hij in Londen woonde en werkte.

Twee van de mannen die getuigden in die strafzaak zijn betrokken bij de vandaag bekendgemaakte schikking in de civiele zaak.

Eerder won Spacey in de Verenigde Staten een civiele zaak die door acteur Anthony Rapp was aangespannen. Rapp stelde dat hij op 14-jarige leeftijd was aangerand door Spacey. De jury oordeelde dat daar onvoldoende bewijs voor was.

Een strafzaak over het seksueel misbruik van een destijds 18-jarige cafémedewerker in 2016 werd ingetrokken.

Hoop op terugkeer

Spacey speelde in films als L.A. Confidential, The Usual Suspects en American Beauty. De eerste beschuldigingen tegen hem stammen uit 2017, waarna hij door Netflix uit de politieke dramaserie House of Cards werd gezet en aan zijn acteercarrière abrupt een einde kwam.

Na zijn vrijspraak in de Londense strafzaak sprak de Oscarwinnaar al de hoop uit op een terugkeer in de filmwereld.

Europese leiders hebben schoon genoeg van de opstelling van de Hongaarse premier Orbán. Die weigert in te stemmen met een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, terwijl hij op de Europese top in december nog beloofde die niet tegen te houden. Kyiv heeft het geld hard nodig om overeind te blijven tegen Rusland.

De voorzitter van de Europese top sprak Orbán tijdens de vergadering aan op dit 'onaanvaardbare' gedrag. Op deze manier kan je niet met elkaar samenwerken, was de boodschap aan de Hongaarse premier. Afgelopen dagen spraken meerdere EU-ambtenaren al over een rode lijn die Orbán overschrijdt.

Al voor de top begon, lieten EU-leiders hun frustratie blijken. De Finse premier zegt dat Orbán zijn collega's heeft verraden, premier Jetten heeft de afgelopen dagen regelmatig geappt met zijn collega in Boedapest. "Daaruit werd duidelijk: we agree to disagree", zei Jetten bij aankomst op zijn eerste EU-top.

Verkiezingscampagne Orbán

Ook Zelensky toonde zich gefrustreerd over het uitblijven van de lening. Hij sprak vandaag met de EU-leiders via een videoverbinding en deelde zijn bijdrage op X. "De lening is voor ons van levensbelang," zei de Oekraïense president. "We weten nog altijd niet zeker of deze steun er komt."

Orbán is zich ondertussen van geen kwaad bewust. Volgens de Hongaarse premier is de situatie veranderd sinds hij geen goedkope Russische olie meer krijgt via de Droezjba 'vriendschap' pijpleiding vanuit Oekraïne, die beschadigd raakte na een Russische aanval.

Orbán beticht de Oekraïners ervan de pijplijn bewust niet te repareren en spreekt daarom zijn veto uit over de lening tot weer olie stroomt, herhaalde hij vanochtend voor de top nog maar eens.

Campagnestunt

In Brussel zien ze het Hongaarse nee vooral als campagnestunt in aanloop naar de parlementsverkiezingen volgende maand. Peilingen laten al lang zien dat Orbán op achterstand staat op uitdager Peter Magyar. EU-buitenlandchef Kallas zegt dat andere landen Hongarije hebben aangeboden via alternatieve routes olie te leveren. "Maar in verkiezingstijd zijn mensen niet zo rationeel."

Op de top vandaag kwam er geen doorbraak. Volgens diplomaten is er "altijd een plan B", en zal het geld wél komen. Desnoods na de Hongaarse verkiezingen. Jetten wil nog niet over zo'n plan B spreken. "Dan zouden we zwichten voor de chantage van Orbán."

Meer dan hun frustratie uiten zit er voor de Europese leiders nu niet in. Hongarije uit de Europese Unie zetten kan niet volgens de afspraken. Een land kan alleen zelf uit de EU stappen, zoals Groot-Brittannië eerder deed.

Wapenproblemen

Jettens eerste bijeenkomst met zijn Europese collega's wordt overheerst door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran die bijna drie weken geleden begonnen. 'Niet onze oorlog', zeggen veel EU-leiders, maar de gevolgen voor de Europese landen zijn groot. En dus buigen ze zich over de vraag wat te doen aan de hoge energieprijzen.

Alle aandacht voor Iran overschaduwt de Oekraïneoorlog, die inmiddels 1485 dagen duurt. En dat is slecht nieuws voor president Zelensky, voor wie de problemen zich opstapelen.

Voorlopig is de 90 miljard nog niet in Kyiv. Daar komt bij dat veel luchtverdediging nu naar het Midden-Oosten gaat. "We zien dat daar veel wapens de lucht in worden geschoten, die in Oekraïne hard nodig zijn," aldus Jetten.

Verlies aan slagkracht

En er is nog een tegenvaller: Oekraïne krijgt vanuit het Westen veel minder wapens dan het nodig heeft. Sinds Trump opnieuw president werd, levert hij zelf geen wapens meer aan Oekraïne. In plaats daarvan laat hij andere landen Amerikaanse wapens kopen en die aan Kyiv leveren. Oekraïne geeft daarbij van tevoren aan wat nodig is. Maar de resultaten vallen tegen, bevestigen NAVO-bronnen.

Ook in Brussel zien ze met lede ogen aan dat de Iranoorlog en het uitstel van de lening van 90 miljard nú al gevolgen heeft voor Oekraïne. Het land kan minder orders plaatsen, dat betekent onvermijdelijk verlies aan slagkracht aan het front. Dat wordt de komende maanden zichtbaar, denken EU-ambtenaren.

En waar de EU last heeft van de hoge olieprijzen, is de Russische president Poetin juist de lachende derde. Hij krijgt grote meevallers voor zijn oorlogskas: volgens Zelensky verdiende Poetin de afgelopen weken miljarden extra.

Ondanks de oorlog in het Midden-Oosten en de daardoor stijgende energieprijzen in Europa, komt er geen wijziging in de Europese rente. De rente blijft onveranderd op 2 procent staan, zegt Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank. Wel verwacht de bank dat de oorlog leidt tot minder economische groei en een iets hogere inflatie dan eerder gedacht.

Op dit moment ligt de inflatie in de Eurozone met 1,9 procent dicht bij het streefgetal van 2 procent. Daarom kiest de centrale bank er voor nu nog geen actie te ondernemen.

Maar de oorlog in het Midden-Oosten en de stijgende prijzen voor energie betekenen wel dat de inflatie voor de komende jaren naar boven is bijgesteld. Voor heel 2026 verwacht de ECB dat de inflatie uitkomt op 2,6 procent. In de jaren daarna zakt het weer richting de 2 procent.

Geen vaste route

Tegelijkertijd is de verwachting voor economische groei door de bank naar beneden bijgesteld. Hoelanger de oorlog aanhoudt en de gas- en olieprijzen blijven doorstijgen, hoe meer impact op de inflatie. De ECB houdt de situatie goed in de gaten, zegt Lagarde.

Elke zes weken heeft de centrale bank een bijeenkomst om te bepalen wat er met de rente gaat gebeuren. Volgens Lagarde is er geen vaste route uitgestippeld wat de ECB gaat doen.

Als de oorlog langer en intenser is dan waar de ECB nu van uitgaat, kan de inflatie volgens Lagarde boven de nu voorspelde 2,6 procent uitkomen. In dat scenario stijgen de grondstofprijzen nog meer dan nu. Maar ook bij die mogelijkheid hangt het ervanaf hoelang de oorlog doorgaat en of er nog meer effecten ontstaan, zoals bijvoorbeeld een verstoring in de wereldwijde toeleverketens.

Er kan zich ook een situatie voordoen dat de oorlog minder heftig en korter is dan we verwachten, schetst Lagarde.

Rente verhogen in tijden van crisis

In een persconferentie gaf Lagarde uitleg over de rentebeslissing van de ECB. Daarin werd haar gevraagd of de ECB nu anders gaat reageren dan bij de vorige energiecrisis, in 2022. Toen begon de oorlog in Oekraïne en gingen de energieprijzen en inflatie voor huishoudens en bedrijven door het dak. In Nederland kwam de inflatie dat jaar gemiddeld uit op 10 procent.

Lagarde reageerde dat die situatie anders is dan deze oorlog. De inflatie lag aan het begin van de Oekraïne-oorlog op 6 procent, nu staat de economie er volgens haar beter voor. "In die vier jaar hebben we veel geleerd en onze strategie aangepast. We letter beter op risico's en zorgen dat we zo goed mogelijk geïnformeerd zijn. In 2022 hadden mensen ook al lang niet meer te maken gehad met hoge inflatie. Nu zit het verser in het geheugen."

De president van de ECB bleef bij haar punt dat centrale bank de situatie in de gaten blijft houden: "Ik kan geen tijdlijn geven, maar we ondernemen actie waar nodig".

De huidige energiecrisis onderstreept volgens Lagarde wel dat Europa zich weg moet bewegen van het gebruik van fossiele brandstoffen.

In de nasleep van een ontuchtzaak bij een basisschool in Zoetermeer is de directeur van de school op non-actief gesteld. De school zelf is vandaag en morgen dicht omdat veel leerkrachten zich ziek hebben gemeld,

De onrust op de Paulusschool in Zoetermeer heeft alles te maken met de aanhouding van de conciërge van de school, Oskar van der V. (57) in september vorig jaar, meldt Omroep West.

De man wordt verdacht van ontucht met twee meisjes. Het gaat volgens het Openbaar Ministerie om "korte oppervlakkige aanrakingen". Ook zou hij op school stiekem foto's en video's van achttien kleuters hebben gemaakt, die mogelijk kinderpornografisch zijn.

Empathie

De zaak leidde tot grote onrust onder ouders en personeel van de school. En dat werd niet minder toen begin deze maand uit onafhankelijk onderzoek bleek dat de directeur "in de communicatie en het handelen rondom de gebeurtenissen onvoldoende empathie en betrokkenheid" zou hebben getoond richting de ouders en medewerkers.

Het overkoepelende bestuur van de school, Unicoz, nam de kritiek op de directeur een op een over. In een brief aan ouders, die gisteren werd verstuurd, laat het bestuur weten dat de directeur "op dit moment niet in de school is" en dat er gesprekken met haar plaatsvinden. De schoolleiding is overgenomen door een interim.

Solidariteit

Maar daarmee is de zaak niet af. De brief van het bestuur leidde ertoe dat meerdere leraren zich ziek meldden uit solidariteit met de directeur. Als gevolg daarvan kon de school niet open.

Ouders reageren verdeeld. Op informatieavonden die eerder plaatsvonden sprak een groep ouders steun uit voor de directeur, die zichtbaar geëmotioneerd was na het bekend worden van de verdenkingen. Anderen waren juist kritisch, meldt de lokale omroep ZFM Zoetermeer, en stelden dat signalen over mogelijk ongepast gedrag eerder serieuzer hadden moeten worden opgepakt.

Wc-deuren

In de brief aan ouders kondigt het bestuur een reeks maatregelen aan. Zo worden bouwkundige aanpassingen in het schoolgebouw doorgevoerd, waaronder wijzigingen aan wc-deuren en het creëren van meer zichtlijnen in ruimtes.

Ook de procedures voor het aannemen van nieuw personeel worden aangescherpt. Zo komen er verplichte referentie-checks en moeten werknemers vaker een her-aanvraag doen voor een VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag) doen.

Omdat het onderzoeksrapport privacygevoelige informatie bevat, wordt het verder niet openbaar gemaakt. Wel kondigt Unicoz een besloten ouderbijeenkomst aan waarin het onafhankelijke onderzoeksbureau een toelichting geeft op de conclusies van het rapport.

Lokale partijen hebben de meeste stemmen gehaald bij de gemeenteraadsverkiezingen en de grootste stijger is Forum voor Democratie. Maar achter de uitslagencijfers gaat een groter verhaal schuil.

"Zo'n verkiezingsuitslag is voor mij een goudmijn", zegt sociaal geograaf Josse de Voogd die in de podcast de belangrijkste ontwikkelingen schetst. Hij is als onderzoeker al jaren gespecialiseerd in het stemgedrag van kiezers per regio.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

De Voogd vertelt waar de groei van sommige lokale partijen vandaan komt en hoe je die moet duiden. Duidelijk is, zegt hij, dat zowel lokale partijen als partijen op radicaal rechts geprofiteerd hebben van anti-azc-standpunten.

Journalist en Forum-watcher Chris Aalberts zoomt in op de winst van FvD. Die partij werkt gestaag aan het opbouwen van een partijkader en, zegt hij, "is helemaal terug van weggeweest."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

De aanvallen op de olie- en gasinstallaties rond de Perzische Golf hebben grote gevolgen voor de betrokken landen. De reparatie kan jaren duren. Qatar ziet een aanzienlijk deel van de gasexport voor komende jaren verdwijnen en Irak kampt nu al met problemen met de elektriciteitsopwekking doordat de export uit Iran wegviel.

In Europa zijn de gevolgen vandaag vooral te merken in de vorm van hogere olie- en gasprijzen.

Israël bombardeerde gisteren het grote Iraanse gasveld South Pars, Iran sloeg terug met aanvallen op een gasfabriek in Qatar en een olieraffinaderij in Kuwait.

De twee landen delen samen South-Pars het grootste gasveld ter wereld:

Staatsbedrijf QatarEnergy spreekt vandaag van "aanzienlijke schade die is aangericht". Het gaat onder meer om een Shell-fabriek op het terrein. Het geraakte fabrieksterrein is een van de belangrijkste productielocaties van vloeibaar gas (LNG) ter wereld. Bovendien zou er dit jaar een uitbreiding komen die de productie nog eens groter zou maken.

Jaren omzetverliers

Maar de aanvallen maken alles anders. "Zelfs in mijn wildste dromen had ik zo'n aanval op Qatar niet verwacht, zeker niet van een ander islamitisch land tijdens de ramadan", zegt de topman van QatarEnergy tegen Reuters.

Het kost volgens de topman zo'n drie tot vijf jaar om geraakte locaties weer te repareren. In die tijd zal Qatar zo'n 17 procent van zijn LNG-export verliezen.

Onder meer langdurige contracten met Italië, België, Korea en China kan het staatsbedrijf niet nakomen. Het omzetverlies schat de topman op 20 miljard dollar.

Gevolgen in Europa

De Europese prijs voor gas schoot niet alleen omhoog voor leveringen op de korte termijn, maar ook voor leveringen voor pas over een jaar. Het laat zien dat ook handelaren op de langere termijn hoge prijzen verwachten.

Toch zijn de gasproblemen voor Europa nog te overzien. Qatar levert zo'n 20 procent van alle LNG ter wereld, maar een groot deel daarvan gaat naar Azië. Nederland haalt zijn LNG met name uit de Verenigde Staten, en krijgt bovendien gas uit Noorwegen via pijpleidingen.

Ook vergeleken met de gascrisis van 2022, als gevolg van de sancties tegen Rusland, vallen de prijsstijgingen hier nog enigszins mee. De prijs voor Europees gas lag op de piek in september 2022 vijf keer zo hoog als nu.

De NOS is bezig met een vervolgverhaal over de impact van de stijgende energieprijzen. Loopt uw energiecontract binnenkort af en/of bent u van plan vanwege de stijgende prijzen versneld te verduurzamen? Dan komen we graag met u in contact voor een reportage op radio en tv via economie@nos.nl.

Prijzen 'niet door het dak'

Voor de meeste Nederlanders heeft de oorlog rond de Perzische Golf weinig invloed op de eigen energiekosten. Zes op de tien consumenten hebben een vast contract bij hun gas- en stroomleverancier. Die tarieven veranderen pas als hun contracten verlopen, en dat kan nog jaren duren.

Minder dan een op de tien huishoudens heeft een dynamisch energiecontract. Dat houdt in dat de prijs van stroom en/of gas elke dag verandert. De afgelopen dagen is de groothandelsprijs van gas omhoog gegaan. Dat geeft hogere dagprijzen voor Nederlanders met een dynamisch contract, ziet vergelijkingssite Independer. Maar toch valt het mee.

"Lekker is anders, maar de prijzen zijn niet door het dak", zegt energie-expert Pim Holstvoogd. Vanochtend betaalden mensen met een dynamisch contract rond 1,38 euro per kuub gas, zag de site. "Het is aan de hoge kant, maar komt niet in de buurt van de energiecrisis van 2022."

De consumentenprijzen stijgen minder dan hij had verwacht, zegt Holstvoogd. Dat komt deels doordat Nederlands steeds meer energie opwekt met zon en wind. Daardoor is er ook minder gas nodig voor de opwekking van stroom.

Iran

In Iran en Irak zijn de gevolgen op dit moment veel groter. Waar de aanvallen op het terrein in Qatar invloed hebben op de wereldprijzen, zorgen de aanvallen op het Iraanse South Pars-veld vooral lokaal voor problemen.

Het gasveld onder in de Perzische Golf staat is het grootste gasveld ter wereld, en wordt gedeeld door Iran en Qatar. Het Iraanse gas gaat vooral naar Iran zelf en buurland Irak. Het wordt daar bijvoorbeeld gebruikt voor het opwekken van elektriciteit, voor het verwarmen van huizen en voor de industrie van het gesanctioneerde Iran.

Iraanse installaties op dit cruciale veld zijn tijdelijk uitgeschakeld om branden te blussen. Iran stopte als gevolg met de uitvoer naar Irak. Dat zorgde direct voor veel minder stroomopwekking daar.

Na de verkiezingsdag van gisteren worden vandaag de stemmen in NDSM Loods verder geteld. Naar verwachting komt deze ochtend de uitslag op basis van 100 procent van de stemmen. Volg hier de laatste ontwikkelingen.

Voormalig PvdA-raadslid Hendrik Jan Biemond wordt de verkenner voor een nieuwe coalitie. Ook al lijkt het voor de hand te liggen dat de gezamenlijke partij doorgaat met de huidige coalitiepartner D66, worden er wel 'gewoon' gesprekken gevoerd met alle partijen. 

Er wordt gehoopt dat tijdens de eerste nieuwe raadsvergadering in april het verslag van de verkenner wordt besproken. 

Alle stemmen zijn geteld en GroenLinks is de grootste partij van de stad geworden met 10 zetels. De partij wordt door D66 en PvdA gevolgd met respectievelijk 8 en 7 zetels. Over het algemeen verandert de gemeenteraad vrij weinig in vergelijking met de uitslag van 2022. Zo zijn er geen nieuwe partijen die een zetel hebben gehaald. De definitieve uitslag komt komende zaterdag.

Een 14-jarige jongen is door de rechtbank veroordeeld tot 180 dagen jeugddetentie, waarvan 111 dagen voorwaardelijk, voor het plaatsen van een explosief bij een filiaal van De Pizzabakkers. Hij hoeft niet meer de cel in: de onvoorwaardelijke straf is gelijk aan de tijd dat hij in voorarrest zat. 

De tiener probeerde op 3 september een explosief te laten ontploffen voor de deur van De Pizzabakkers aan de Plantage Kerklaan in het centrum.

Hij ging op pad met een tas met daarin een geïmproviseerde explosieve constructie, bestaande uit zwaar vuurwerk, een cobra en drie flessen benzine. Die tas hing hij aan de deur van het restaurant. De politie was de omgeving al aan het observeren vanwege eerdere explosies bij de pizzaketen en betrapte de jongen op heterdaad met een aansteker in zijn hand. 

De rechtbank oordeelt dat de jongen schuldig is aan een poging tot ontploffing en brandstichting, en vindt jeugddetentie passend 'vanwege de ernst van de feiten en ook als afschrikwekkend effect voor anderen die iets soortgelijks overwegen te doen'. Wel houdt de rechtbank er rekening mee dat hij niet het brein was achter de actie, maar dat hij zich onder druk gezet zou hebben gevoeld. Als hij opnieuw de cel in zou gaan, zou dat ten koste gaan van 'de positieve ontwikkeling die hij heeft laten zien'.

"Levensgevaarlijk"

Wel neemt de rechtbank het de jongen kwalijk dat hij 'geen enkel oog heeft gehad voor de schade en de angst die hij bij de directe slachtoffers en omwonenden teweegbracht'. Hij plaatste het explosief in een periode toen meerdere panden van De Pizzabakkers doelwit waren. "Brandstichtingen en explosies zijn letterlijk levensgevaarlijk. Er woonden mensen boven het pand van De Pizzabakkers."

Om de tiener weerbaarder en verstandiger te maken en te zorgen dat hij voortaan anders omgaat met mensen die hem onder druk proberen te zetten, legt de rechtbank hem ook een zogenoemde gedragsmaatregel van een jaar op. Zo moet hij meewerken aan het vinden van een school, dagbesteding en moet hij in behandeling voor zijn problemen.

Nog drie andere verdachten zijn aangehouden in het onderzoek. Zij moeten zich later verantwoorden bij de rechter.

Nu honderd procent van de stemmen is geteld, worden alle stemmen nog een keer geteld. Dat doen zo'n achthonderd mensen vandaag en morgen op de NDSM-werf in Noord. Ook wordt geteld op welke kandidaten er is gestemd. Die uitslag wordt zaterdag bekendgemaakt.

Karin Grant is de supervisor van alle tellers, dat betekent dat ze overzicht heeft over het hele telproces en alle achthonderd medewerkers op de NDSM-werf in Noord.  Ze noemt de dag van vandaag zelf een 'feel good movie'. Ze liggen op schema en de sfeer zit er goed in.

Aan het einde van de ochtend werd de verkiezingsuitslag bekendgemaakt, waaruit bleek dat GroenLinks de grootste partij van de stad is met tien zetels. Alle stemmen zijn dus op lijstniveau al eens geteld. Aan alle tellers in de NDSM-Werf vandaag de taak om alle stemmen opnieuw en op kandidaatniveau te tellen.

Met de hele familie

Een teller is samen met haar zus, man en zwager gekomen. Gisteren zaten zij al met z'n allen op een stembureau. "Het was een kort nachtje", lacht ze. "We lagen er vannacht om 01:30 in en vandaag ging 05:30 de wekker. Het is een beetje saai, maar omdat we samen zijn is het ook wel weer gezellig", vertelt ze.

Vandaag en morgen wordt er nog geteld op de NDSM. Zaterdag wordt dan de voorlopige, definitieve uitslag bekendgemaakt.

Het aantal Amsterdammers onder 27 dat in de WW is gekomen, steeg afgelopen jaar met 10 procent. Landelijk was dit 8 procent, zo blijkt uit cijfers van het UWV.  De instroom is onder Amsterdamse jongeren hoger omdat zij vaak in schommelende sectoren werken zoals de horeca of de detailhandel. Omdat ze in die banen vaak met flexibele contracten werken, verliezen ze sneller hun werk bij (tijdelijke) economische achteruitgang in de sector.

Ondanks dat er dus relatief veel jongeren in de WW terecht zijn gekomen, liggen er ook kansen voor die groep, zegt het UWV. "Deze jongeren vormen de potentiële instroom om de 247.189 oudere werknemers tussen 50 en 65 jaar te vervangen, die de arbeidsmarkt zullen verlaten door pensionering."

De arbeidsmarkt blijft daarmee krap, aangezien er in Amsterdam een structureel tekort aan jongeren is. In 2024 stroomde nog 56,7 procent van de jongeren na de WW gelijk weer door naar werk, terwijl maar 6 procent in de bijstand terechtkwam.

Ook de daling van het aantal mbo-studenten is een probleem. In Amsterdam daalde het aantal mbo-studenten vorig jaar met maar liefst 9 procent. Landelijk was de daling 6 procent. Hoewel de spanning op de arbeidsmarkt iets is afgenomen, blijft de vraag naar mbo’ers volgens het UWV hoog.

Burgemeester Halsema heeft bevolen een woning aan Grubbehoeve in Zuidoost te sluiten, omdat er 94 hennepplanten zijn aangetroffen. De wietplantage, waar ook energie werd afgetapt, ontdekte de politie op 11 februari. Halsema gaat uit van drugshandel vanuit de woning. Het pand bleek onbewoond.

De woning wordt drie maanden gesloten. Halsema noemt de wietplantage namelijk onveilig voor omwonenden. "Vanwege overlast, brandgevaar, ripdeals, inbraak en de aantrekkingskracht van de woning op criminele activiteiten." Daarom acht ze de sluiting noodzakelijk. Tot 17 juni mag er niemand in de woning.

In februari vond de politie nog vier andere hennepwekerijen in Zuidoost. In totaal werden in de vijf panden 1299 wietplanten aangetroffen.

Alle stemmen zijn geteld en GroenLinks is de grootste partij van de stad geworden met 10 zetels. De partij wordt door D66 en PvdA gevolgd met respectievelijk 8 en 7 zetels. De PvdA verliest nog wel een zetel ten opzichte van gisteravond, terwijl de VVD er juist eentje extra wint. Over het algemeen verandert de gemeenteraad vrij weinig in vergelijking met de uitslag van 2022. Zo zijn er geen nieuwe partijen die een zetel hebben gehaald. De definitieve uitslag komt komende zaterdag.

Volgens deze uitslag heeft GroenLinks 17,9 procent van de stemmen, goed voor tien zetels. D66 en PvdA volgen de partij met acht en zeven zetels. D66, dat een zetel is gestegen, kreeg 16,1 procent van de stemmen en was daarmee de op één na grootste partij. De PvdA wist 14,1 procent van de stemmen te bemachtigen, maar verliest wel twee zetels.

Gisteren vierden de drie partijen al feest tijdens de uitslagenavond. GroenLinks en PvdA deden dat gezamenlijk, want ze gaan als één partij de raad in. "Een derde van de stad heeft op ons gestemd", telde PvdA-lijsttrekker Sofyan Mbarki al gezamenlijk op gisteren. 

Mbarki stond samen met GroenLinks-lijsttrekker Zita Pels juichend op het podium. "Amsterdam was links, is links en zal links blijven!" 

Ook bij D66 was de sfeer goed en lijsttrekker Melanie van der Horst was 'waanzinnig blij' met de tweede plek. "Wij zijn gegroeid als dit waar is. Dat betekent dat wij met ons optimisme de stad nog meer vooruit kunnen duwen." Van der Horst wilde ook graag in onderhandeling met GroenLinks en de PvdA om opnieuw gezamenlijk een coalitie te vormen. 

Weinig verandering in de oppositie

Waar in de huidige coalitie de zetels elkaar enigszins afwisselen, verandert er in de huidige oppositie vrij weinig. De VVD heeft zes zetels weten te bemachtigen, eentje meer, en kreeg 10,9 procent van de stemmen. 

Ook de Partij voor de Dieren (3), JA21 (2), Volt (2), Denk (2), CDA (1) en FvD (1) hebben hetzelfde aantal zetels behaald als tijdens de verkiezingen in 2022. De SP en BIJ1 verloren in vergelijking met 2022 allebei een zetel. De SP staat daardoor nu op 1.

BIJ1 heeft twee zetels, maar ging de verkiezingen in met nul zetels. De partij kreeg weliswaar drie zetels in 2022, maar verloor deze toen de raadsleden afsplitsten van de partij. De partijen die daaruit voortvloeiden, Partij voor Morgen en De Vonk, hebben geen zetels behaald. 

Ook andere partijen die hoopten op een zetel en nu nog niet in de raad zitten - zoals 50Plus, ChristenUnie en Stem van Amsterdam - hebben het niet gehaald. Daardoor zijn dezelfde partijen die een zetel wisten te bemachtigen in 2022, dezelfde partijen die een zetel hebben gehaald bij deze verkiezingen.

Officiële uitslag komt later

Alle stemmen zijn nu geteld, maar het is nog geen definitieve uitslag. De tellingen die gisteravond en vanochtend zijn gedaan, worden nu eerst nog een keer herteld. Zaterdag volgt er dan een voorlopige definitieve uitslag, waaruit ook moet blijken op welke politici er is gestemd. Het kan dan zijn dat er nog wat verschillen zijn met de uitslag van vanochtend. 

De echte definitieve uitslag volgt pas volgende week zaterdag, maar die verschilt meestal niet veel van de voorlopige uitslag van komende zaterdag. 

De uitslagen voor de verkiezingen van de stadsdeelcommissies worden ook zaterdag bekendgemaakt. 

GroenLinks is de grootste partij deze verkiezingen; PvdA verliest zetels, en alle stemmen worden nu herteld en dat is een monsteroperatie. Dat en meer in het AT5 Nieuws van donderdag 19 maart, gepresenteerd door Niels van Steijn. 

GroenLinks boekt twee zetels winst en is daarmee de grootste partij van de stad geworden. D66 wordt de tweede partij, gevolgd door de PvdA en de VDD. Op de pont bij CS reageren Amsterdammers die we spreken overwegend positief op de uitslag, al is niet iedereen even blij met de voorlopige zetelverdeling. 

"Ik heb GroenLinks gestemd en zij hebben gewonnen", zegt een vrouw opgewekt op de pont die onderweg is naar Noord. Naast GroenLinks is ze ook tevreden met de uitslag van andere linkse partijen in de stad: "Het zijn partijen die met elkaar serieus, progressief verdraagzaam met elkaar voor de stad willen werken."

Toch is niet iedereen te spreken over de uitslag. "Klote, het is klote, maar het is niet anders", benadrukt een vrouw die JA21 heeft gestemd. De partij stijgt niet en blijft naar alle waarschijnlijkheid op twee zetels hangen. "Maar we gaan gewoon door, we blijven elke keer stemmen."

"Het is redelijk hetzelfde gebleven, geen rare verrassingen", legt een man uit die voor de gemeenteraad op de PvdA heeft gestemd. "Toch goed die continuïteit en niet altijd op en neer stuiteren."

Hoewel zijn partij twee zetels verliest, is hij blij met de aanstaande fusie met GroenLinks: "Het blijft gewoon een groot blok en gelukkig is het een links blok." Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2022, werd de partij nog de grootste in de stad. 

Officiële uitslag volgende week

Alle stemmen zijn geteld, maar het is nog geen definitieve uitslag. De tellingen die gisteravond en vanochtend zijn gedaan, worden nu eerst herteld. Zaterdag volgt dan een voorlopige definitieve uitslag. De uitslagen voor de verkiezingen van de stadsdeelcommissies worden dan ook bekendgemaakt. 
 
De echte definitieve uitslag volgt pas volgende week zaterdag, maar die verschilt meestal niet veel van de voorlopige uitslag van komende zaterdag. 

De oorlog in het Midden-Oosten lijkt misschien ver weg voor veel Amsterdammers, maar toch speelt het conflict ook door in heel wat woningen in onze stad. Sinds Israël Libanon heeft aangevallen, wordt het land constant gebombardeerd en daar maken de Libanezen die in Amsterdam wonen zich natuurlijk veel zorgen over. Israël zegt dat de acties zijn gericht op de terroristische groep Hezbollah uit te schakelen. Maar ook burgers daar worden geraakt.

Kamal heeft al meer dan dertig jaar een Libanees restaurant in Amsterdam. Gedurende de dag is hij druk bezig met zijn gasten, maar na sluitingstijd blijven zijn gedachten bij de situatie en zijn familie in Libanon: “Ik blijf aan hen denken. Ik ben gewoon verdrietig.”

Ook voor de Libanese Amsterdammer Souraya is het lastig om haar normale leven voort te zetten, terwijl haar moeder in Beiroet zit: “Ik ben voortdurend in gedachten bij mijn moeder en vrienden. Bij elke melding die ik binnenkrijg, kijk ik of ze oké zijn.”

Op de vlucht

Israël is ondanks een staakt-het-vuren begonnen aan een offensief tegen Libanon. Naast de continue bombardementen trekken de Israëlische militairen steeds verder het land in. Honderdduizenden Libanezen zijn inmiddels op de vlucht geslagen en het dodental blijft oplopen. Het Israëlische leger heeft aangegeven dat zij blijven doorgaan met het aanvallen van Libanon totdat Hezbollah is verslagen.

Voor Kamal doet de situatie hem vooral veel verdriet, maar geeft het hem ook een gevoel van machteloosheid: “Het is erger om hier veilig in Amsterdam te zijn terwijl Beiroet wordt gebombardeerd.” Zowel Kamal als Souraya proberen constant contact te houden met hun familie en vrienden in Libanon. 

Hoe de situatie zich gaat ontwikkelen in Libanon is nog onzeker. Wel weet Kamal één ding zeker: “Wij zijn geen mensen van oorlog. Wij zijn mensen van vrede.”

Vandaag mocht de Amsterdammer weer naar de stembus. Deze keer werd er gestemd over de 45-koppige gemeenteraad en de stadsdeelcommissies. Van 07.30 tot 21.00 uur kon er gestemd worden. Lees hier terug hoe de verkiezingsdag verliep.

Net als tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen is minder dan de helft van de stemgerechtigden naar de stembus gegaan, blijkt uit cijfers van de gemeente. Voor de stadsdeelcommissie was de opkomst met 42,5 procent nog lager.

De opkomst voor de gemeenteraadsverkiezingen is iets hoger dan die van vier jaar geleden. Toen ging het om 46,6 procent. 

De gemeente verwacht pas volgende week zaterdag (28 maart) een definitieve uitslag bekend te kunnen maken. Voor die tijd worden er op verschillende momenten tussenstanden en voorlopige uitslagen bekendgemaakt. Daardoor krijgen we de komende dagen een steeds beter beeld van hoe er in Amsterdam is gestemd. 

De eerste tussenstand wordt vanavond laat of vannacht bekendgemaakt. De gemeente zegt dat dat waarschijnlijk tussen 23.00 en 1.00 uur gaat gebeuren. Het kan zijn dat het nog iets later wordt, zegt een woordvoerder: "De tijden zijn geen garanties want dit ligt aan de opkomst en de snelheid van het tellen. Hoe hoger de opkomst, hoe langer het duurt voordat alle stemmen geteld zijn."

De tussenstand is gebaseerd op 50 tot 70 procent van de stemmen, afhankelijk van hoeveel er tot dan toe geteld is. De rest van de stemmen wordt vermoedelijk pas morgenochtend geteld. Een woordvoerder van de gemeente zegt dat de definitieve uitslag nog flink kan verschillen van deze eerste tussenstand, onder meer omdat de stemmen ter controle nog een tweede keer geteld moeten worden.

Donderdag zijn alle stemmen 'op partijniveau' geteld. Dat betekent dat er op dat moment alleen gekeken is naar de partij op wie mensen gestemd hebben. Op welke kandidaten er precies is gestemd is tegen die tijd nog niet duidelijk.

Komende zaterdag moet dat wel het geval zijn. Dan presenteert de gemeente een voorlopige uitslag op partij- en kandidaatsniveau. Een echte definitieve uitslag is er dus pas volgende week zaterdag, maar die komt meestal grotendeels overeen met de laatste voorlopige uitslag.

Bijna een derde van de stemgerechtigde Amsterdammers heeft ondertussen gestemd voor de gemeenteraad: 32,1 procent. In 2022 was dat nog 34 procent. 

De opkomst voor de stadsdeelcommissie is 28,7 procent.

De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt politieke partijen voor mogelijke privacyovertredingen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Zo mogen partijen reclames op sociale media alleen richten op een specifieke groep kiezers als die ontvangers daar toestemming voor hebben gegeven. En dat is vaak niet het geval. 

In aanloop naar 18 maart constateerde de toezichthouder 40 gevallen waarin politieke partijen vermoedelijk de regels overtraden; zij krijgen een waarschuwingsbrief. Gaan ze hierna opnieuw in de fout, riskeren ze sancties. Welke partijen een waarschuwing hebben gekregen, is niet bekendgemaakt.

Sinds vorig jaar gelden nieuwe Europese regels voor online politieke reclame, die moeten voorkomen dat kiezers heimelijk worden beïnvloed of gemanipuleerd in hun politieke keuzes.

"We hebben elders in de wereld gezien dat mensen in de opmaat naar verkiezingen op grote schaal gemanipuleerd kunnen worden door persoonsgerichte advertenties, bijvoorbeeld op sociale media", schrijft AP-vicevoorzitter Monique Verdier in een persbericht. "Daarvoor werden persoonlijke gegevens uit sociale media profielen misbruikt. Dat zorgde voor een groot privacyschandaal en het ondermijnde democratische processen. Juist daarom is toezicht op online politieke reclame zo belangrijk."

Kevin Kreuger van Ja21 heeft inmiddels schriftelijke vragen ingediend naar aanleiding van een Tiktok-filmpje waarin Zita Pels uitspraken over onder meer ICE en Donald Trump nasynchroniseert. Het filmpje is verderop in dit liveblog te zien.

"Wat bedoelt het college met: 'Fck b1tches get money’ en hoe gaat het college hier praktische uitvoering aan geven?", is de eerste van de acht vragen die zijn ingediend. Ook wil Ja21 weten wat Pels bedoeld met 'eat the rich'. 

Ja21 vindt dat het filmpje in strijd is met de wet. "Aangezien het ten strengste verboden is om campagne te voeren op of vanuit de Stopera, kunnen wij bij Ja21 niet anders concluderen dan dat Pels hier spreekt in haar rol als wethouder en dus het collegestandpunt vertolkt," zegt Kevin Kreuger. Kreuger is op dit moment nog fractievoorzitter van Ja21. Deze campagne is hij geen lijsttrekker, omdat hij na de verkiezingen vertrekt uit de raad.

Volgens GroenLinks deelt bijna iedere politieke partij filmpjes vanuit de Stopera. Pels zei eerder vandaag tegen AT5 dat de Tiktok-video grappend bedoeld was. "Als je het niet leuk vindt, scroll je toch door?"

Twee dagen voor de verkiezingen organiseren debatcentrum De Balie en Het Parool twee slotdebatten. Het eerste gaat tussen lijsttrekkers van de kleine partijen, onder wie Juliet Broersen (Volt), Rogier Havelaar (CDA) en Tofik Dibi (Bij1). 

Een dag later wordt het tweede deel van de debatavond uitgezonden. Dan kruisen politici van de grote partijen de degens. Lijsttrekkers van PvdA, GroenLinks, D66, VVD, Partij voor de Dieren, Ja21, Denk en SP zijn bij het 'grote debat' van de partij.

Beide debatten worden op Salto uitgezonden. Deel 1 is op 16 maart om 22.00 uur te zien. Deel 2 is op 17 maart om 20.00 uur te zien.

De tussenstand van het aantal getelde stemmen is met veel gejuich ontvangen bij GroenLinks en de PvdA. Volgens de tussenstand wordt GroenLinks namelijk de grootste partij en uiteindelijk gaan beide partijen ook nog fuseren. 

"Amsterdam was links, is links en zal links blijven!", zei GroenLinks-lijsttrekker Zita Pels op het podium. Ze stond daar samen met PvdA-lijsttrekker Sofyan Mbarki. "Het is nog niet gezegd dat dit het is, de helft moet nog geteld worden, maar we kunnen wel zeggen dat een derde van de stad op ons gestemd heeft", riep Mbarki.

Beide partijen hielden vanavond samen een uitslagenavond in het Skatecafé in Noord.

Zo zag de tussenstand op basis van de helft van de getelde stemmen eruit: 

Later werd ook de tussenstand op basis van 70 procent van de stemmen bekend:

Politieke partijen zaten vanavond in grote spanning vanwege de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen. AT5 was er de hele avond op verschillende plekken live bij. Ook gaven journalisten van Het Parool en De Telegraaf duiding. Kijk hieronder naar de meest opvallende momenten uit Amsterdam Kiest - De Uitslagenavond. 

Verslaggevers zijn op meerdere bijeenkomsten van politieke partijen in de stad, we zijn op stembureaus waar driftig geteld wordt, en in de studio worden alle uitslagen en de campagne geanalyseerd door Nicolai Brannnan (AT5), Tim Wagemakers (Het Parool), David Hielkema (Het Parool) en Marijn Schrijver (De Telegraaf).

Amsterdam Kiest - De Uitslagenavond, vanaf 20.50 uur live op AT5, AT5.nl en ons YouTubekanaal. 

GroenLinks heeft tot nu toe de meeste stemmen binnengehaald in Amsterdam. Dat blijkt uit een eerste tussenstand, die gebaseerd is op 70 procent van de stemmen. 30 procent van de uitgebrachte stemmen moet nog geteld worden.

Volgens deze tussenstand heeft GroenLinks 18 procent van de stemmen, goed voor tien zetels. De één na grootste partij is voorlopig D66 (16 procent, acht zetels). PvdA volgt als derde met 14 procent van de stemmen, die partij heeft nu acht zetels.

De drie partijen zaten de afgelopen vier jaar in een coalitie en hebben op basis van deze tussenstand nog altijd een meerderheid in de gemeenteraad. Bij elkaar opgeteld hebben ze 26 van de 45 zetels.

PvdA en GroenLinks stonden onafhankelijk van elkaar op het stembiljet, maar gaan als één partij de raad in. Bij elkaar hebben ze nu dus 18 zetels. "Een derde van de stad heeft op ons gestemd", juichte PvdA-lijsttrekker Sofyan Mbarki op een podium in Skatecafé, waar de achterban van beide partijen bijeen was gekomen. Mbarki probeerde nog wel de verwachtingen te temperen door te zeggen dat het nog maar om een tussentijdse telling gaat.

Zita Pels (GroenLinks) hield het vervolgens kort toen ze de microfoon van haar collega-lijsttrekker overnam: "Amsterdam was links, is links en zal links blijven!"

Bij D66, voor wie de Chin Chin Club was afgehuurd, sprak lijsttrekker Melanie van der Horst haar achterban toe. "Wij zijn gegroeid als dit waar is. Dat betekent dat wij met ons optimisme de stad nog meer vooruit kunnen duwen. Ik ben echt waanzinnig blij."

De VVD blijft volgens deze tussenstand de grootste partij van de huidige oppositie. Ze staan nu op vijf zetels, evenveel als vier jaar geleden. 

"Het is toch gebeurd, de dag waarop de VVD niet gaat krimpen, maar in ieder geval vijf zetels haalt", sprak VVD-lijsttrekker Daan Wijnants tevreden. "Met uitzicht op beter!"

Op dit moment hebben twaalf partijen genoeg stemmen voor minimaal één zetel in de gemeenteraad. Alle partijen die vier jaar geleden in de raad kwamen, hebben nu voorlopig ook minimaal één zetel.

Een van die partijen, Bij1, verdween na de vorige verkiezingen uit de raad nadat de fractieleden uit de partij stapten. De partijen die ze vervolgens oprichtten hebben volgens deze tussenstand onvoldoende stemmen gehaald voor een zetel. Bij1 zelf keert wél terug, dit keer met twee zetels. Dat is er één minder dan vier jaar geleden.

Tussenstand

Maar het is dus allemaal gebaseerd op een tussentijdse telling. De kans bestaat dat de definitieve uitslag er anders uit gaat zien dan deze tussenstand. Dat heeft er vooral mee te maken dat 30 procent van de stemmen nog geteld moet worden. Bovendien worden alle stemmen die al wél geteld zijn, ter controle nog een tweede keer geteld.

Voor de kleinere partijen, die voor één of twee zetels in aanmerking komen, zijn de marges klein. Dat betekent dat er voor hen nog veel kan veranderen wanneer alle stemmen geteld zijn.

Morgen wordt er naar verwachting een tussenstand op basis van alle stemmen gedeeld. Die tussenstand gaat alleen over de partijen waarop is gestemd, niet over de kandidaten.

Zaterdag volgt er een voorlopige uitslag waaruit moet blijken op welke politici er is gestemd. De definitieve uitslag volgt pas volgende week zaterdag, maar die verschilt meestal niet veel van de voorlopige uitslag van komende zaterdag.

Hieronder zie je de volledige tussenstand.

Bij meerdere stemlocaties in de stad ontstonden vanavond flinke rijen. Voor sommige Amsterdammers die stonden te wachten was het daarom nog maar de vraag of ze hun stem konden uitbrengen. 

AT5 stond even voor 21.00 uur live bij de Oranjekerk in De Pijp. "Ik was nog aan het werk", verklaarde een van de stemmers in de rij. Sommige stemmers hadden vlak voor aankomst nog even een stemwijzer gedaan.

Wie voor 21.00 uur in de rij was gaan staan had nog wel geluk. Zij mochten uiteindelijk toch nog wel stemmen.

Net voordat het stemmen tellen begon, maar ruim na 21.00 uur, kwam er nog iemand het stembureau in de Oranjekerk in. "Ik kwam stemmen", verklaarde hij. 

Hij dacht dat dit tot 22.00 uur kon. "Dat zei een vriendin van me met wie ik zat te eten. Kut. Een andere keer beter. Helaas, pindakaas."

Het tellen van de stemmen is inmiddels dus echt begonnen, dat ging zo: