Na weken van bombardementen met meer dan duizend doden en ruim een miljoen Libanese vluchtelingen tot gevolg, heeft zowel de Israëlische als Libanese regering toegezegd om tafel te gaan. Ze willen praten over een staakt-het-vuren en Israël wil in de gesprekken bovendien afdwingen dat Hezbollah zich ontwapent.

Sinds het ontstaan in 1982 heeft Israël meermaals geprobeerd Hezbollah uit te schakelen. Tijdens de oorlog in Gaza wist het Israëlische leger de militie ernstig te verzwakken, maar van een uitschakeling van de beweging is geen sprake. Het roept de vraag op of het dit keer wel lukt om Hezbollah te dwingen de wapens neer te leggen.

De zware bombardementen van de laatste weken van het Israëlische leger op Libanon hebben geleid tot grote schade. Woensdag geldt als dodelijkste dag in Libanon sinds het begin van de oorlog. Doelwit zijn Hezbollah-leden, zegt het leger.

Verweven met de maatschappij

Arabist Maurits Berger heeft zo zijn twijfels bij de Israëlische tactiek van grootschalige verwoesting. Mocht de beweging politiek of militair worden uitgeschakeld, dan is het nog maar de vraag of er niet een Hezbollah 2.0 komt, zegt hij. "Hezbollah zit in de haarvaten van de Libanese maatschappij, zowel qua gedachtegoed, als sociaal en politiek." De Libanese regering telt twee ministers van Hezbollah en in het parlement zitten twaalf volksvertegenwoordigers van de beweging.

Hezbollah vuurt geregeld raketten af op Israël. De militie, die door Iran wordt gesteund, mengde zich in de oorlog in het Midden-Oosten, nadat bij Amerikaans-Israëlische aanvallen de Iraanse ayatollah Khamenei was gedood. Toen de VS en Iran deze week tot een staakt-het-vuren kwamen, zei de Israëlische premier Netanyahu dat dit bestand niet geldt voor Libanon.

Onvrede over Hezbollah

Bij de Libanezen bestond al langer onvrede over Hezbollah, legt Berger uit. "Het is een paramilitaire groep die bovendien gesteund wordt door een buitenlandse mogendheid." Israël maakt gebruik van die onvrede, maar gaat daar te ver in, vindt Berger. Door de omvang van het geweld zien de Libanezen niet Hezbollah, maar Israël als schuldige van de grootschalige verwoestingen.

Sander van Hoorn, oud-correspondent Midden-Oosten:

"Dat Israël pas na druk van de VS met Libanon om tafel gaat, biedt weinig hoop voor de uitkomst. En het enige agendapunt - de ontwapening van Hezbollah - is ook het lastigste punt voor Libanon. Toch is het idee in Israël dat de VS wel eens heel snel kan aandringen op het volledig stoppen van de aanvallen op Libanon. Dan is diplomatie nog de enige weg om de dreiging van Hezbollah uit te schakelen.

Veel mensen in Israël twijfelen of praten wel zin heeft. Na de 12-daagse zomeroorlog van vorig jaar was er ook de hoop dat de Libanese regering zelf Hezbollah zou kunnen beteugelen, maar daar is niets van gekomen. De druk om het karwei af te maken, komt nu niet alleen van de haviken in de regering. Het wordt breed gedragen, onder meer omdat de steden, dorpen en kibboetsen aan de grens met Libanon het beu zijn om te leven onder de dreiging van Hezbollah.

In Israël is de frustratie ook groot omdat de oorlog tegen Libanon en die tegen Iran met elkaar verknoopt zijn. Amerika lijkt daarin mee te gaan door nu te eisen dat de aanvallen in Libanon 'een tandje minder worden' en te verwachten dat Israël ingaat op Libanons uitnodiging om te praten.

Israël blijft Libanon zo lang mogelijk aanvallen, omdat het niet wil achterblijven met een Iran en een Hezbollah die niet verslagen zijn en op termijn weer een bedreiging kunnen vormen. Als dat de onderhandelingen tussen de VS en Iran frustreert, is dat alleen maar mooi meegenomen."

Het Israëlische leger gebruikt in deze oorlog dezelfde methode als in de oorlog tegen Hamas in Gaza, zegt arabist Berger. Daarbij kwamen zeker 71.000 Palestijnen om het leven. "En je kan je afvragen in hoeverre Hamas uit Gaza is verdwenen."

Omdat Hezbollah zo vervlochten is met de Libanese staat en samenleving, zal Hezbollah niet volledig kunnen worden uitgewist, denkt hij. Hezbollah kan wel zijn huidige machtspositie verliezen, stelt de arabist. Volgens hem is dat waar Israël op aanstuurt. "Daar ligt de kans. Door overdadig geweld druk uitoefenen op de Libanese regering, zodat die Hezbollah gaat overtuigen om zich te laten ontwapenen."

De hevige bombardementen op met name het zuiden van Libanon maken deel uit van deze aanpak, legt hij uit. "Israël wil dat de Libanese regering denkt: dit is wat Israël ons aandoet omdat wij Hezbollah in de regering hebben. Israël vindt dat het in zijn recht staat om Hezbollah te vernietigen. Dat gaat helaas met burgerslachtoffers want Hezbollah zit verspreid tussen de bevolking."

Wapens verstoppen

Dat het Israël niet eerder is gelukt om Hezbollah uit te schakelen, heeft tot gevolg dat de Israëlische aanvallen nu veel intenser zijn. Het land heeft een les geleerd, zegt Berger. "Massale bombardementen in 2006 en 2024 hebben niets uitgehaald. Eens in de zoveel tijd het gras maaien helpt niet, want het onkruid komt steeds weer op", redeneert Israël volgens Berger. "Ze willen nu doorpakken en de tak met wortel en al uit de grond trekken."

Mocht het lukken om Hezbollah de macht te ontnemen, dan blijft het de vraag of de groep ontwapend kan worden. Net als Hamas in Gaza, is Hezbollah in Libanon erg goed in het verbergen van wapens. "En Libanon heeft veel bergen en daarmee een eindeloze hoeveelheid verstopplekken."

Stefano Gabbana, een van de oprichters van het modehuis Dolce & Gabbana, is gestopt als directievoorzitter van het bedrijf. Dat gebeurde al in december, maar was tot gisteren onbekend. Persbureau Bloomberg bracht het nieuws op basis van Italiaanse bedrijfsgegevens naar buiten.

Alfonso Dolce, broer van medeoprichter Domenico, heeft sinds januari de rol overgenomen. Het Italiaanse luxe modehuis liet weten dat Gabbana zijn ontslag had ingediend "als onderdeel van een natuurlijke evolutie van de organisatiestructuur en het bestuur". Volgens Bloomberg overweegt hij ook afstand te doen van zijn belang van 40 procent in het modehuis.

Gabbana blijft samen met Domenico Dolce wel actief als creatief directeur van het modemerk.

Madonna en schandalen

Dolce en Gabbana ontmoetten elkaar in 1980 in een modeatelier in Milaan met een gedeelde droom van een eigen merk. Dolce was opgegroeid in een klein stadje in Sicilië als zoon van een kleermaker, Gabbana in Milaan als zoon van een fabriekswerker.

In 1985 maakte Dolce & Gabbana het officiële debuut op de catwalk tijdens de Milan Fashion Week. Hun extravagante ontwerpen waarin korsetten en drukke prints een grote rol speelden, stond haaks op de ingetogen Italiaanse mode van die tijd. Het merk brak door toen popster Madonna in 1993 uitdagende ontwerpen droeg tijdens haar Girlie Show-wereldtournee.

Het modehuis groeide uit tot een fenomeen met focus op kwaliteit, vakmanschap en extravagante prints geïnspireerd op Dolce's Siciliaanse wortels. In de loop der jaren breidde het merk zich verder uit met parfums, accessoires en horloges.

Dolce & Gabbana kreeg de laatste jaren meermaals te maken met schandalen na racistische uitingen. In 2018 annuleerde het merk een modeshow in Shanghai, nadat een stereotyperende socialemediacampagne ophef had veroorzaakt.

Schuld

Dolce en Gabbana hadden een romantische relatie tot begin jaren 2000. Ook daarna bleven ze zakenpartners. De ontwerpers hebben lang gezegd dat niemand het merk zou overnemen na hun pensioen. "Als we eenmaal dood zijn, zijn we dood. Ik wil niet dat een Japanse ontwerper Dolce & Gabbana gaat ontwerpen", zei Gabbana in 2018 tegen de Italiaanse krant Il Corriere della Sera.

Later kwamen ze daarop terug. In een interview met modetijdschrift Vogue in 2019 maakte het duo bekend dat het de bedoeling is dat Dolce's familie het modehuis zal voortzetten. Naast Dolce's broer Alfonso werken ook zijn zus en zijn neven en nichten al in het bedrijf.

In maart berichtte vakblad The Business of Fashion dat Dolce & Gabbana gesprekken voert met kredietverstrekkers over een schuld van 450 miljoen euro. Het bedrijf wil vernieuwen, maar dat is lastig nu er wereldwijd minder vraag is naar luxeproducten.

Een groep strafrechtadvocaten met cliënten in de zwaarst bewaakte afdelingen van gevangenissen, zoals de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, zegt zich niet meer te zullen houden aan de strenge communicatiemaatregelen. De advocaten zeggen dat hun werk door de maatregelen onmogelijk wordt gemaakt.

Door zich niet te houden aan de regels kan het gesprek met hun cliënt worden beëindigd of kunnen ze worden weggestuurd.

De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten (NVSA) trekt in een brief aan staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid over de kwestie aan de bel. De vereniging roept Van Bruggen op om de strenge maatregelen af te schaffen.

Hand voor de mond

Advocaten mogen in de gevangenissen bijvoorbeeld niet met de hand voor de mond met hun cliënt praten. Ook wordt via camera's, zonder audio, meegekeken met de gesprekken. Bij een overtreding kan een gesprek worden onderbroken. De directeur van de inrichting kan dan beslissen of een gesprek mag doorgaan of dat de advocaat moet vertrekken.

De maatregelen gelden sinds vorig jaar november voor de EBI en op de Afdelingen Intensief Toezicht (AIT) van andere gevangenissen. De overheid verscherpte die om te voorkomen dat zware criminelen via hun advocaten met de buitenwereld kunnen communiceren en zo hun criminele activiteiten kunnen voortzetten.

Tatoeage

Volgens de NVSA schieten de inrichtingen te ver door in het hanteren van de regels. Zo werd een advocaat volgens de vereniging weggestuurd omdat gevangenbewaarders dachten dat er een boodschap op haar been stond. Het ging volgens de NVSA om een tatoeage.

Ook kreeg onlangs een aantal advocaten van inrichtingen te horen dat ze geen (digitale) documenten mogen verstrekken aan hun cliënten of hun laptopscherm aan hen laten zien, terwijl dat noodzakelijk is, zegt de NVSA.

Vertraging rechtszaken

De advocatenvereniging wijst de staatssecretaris er ook op dat rechtszaken tegen zware criminelen vertraging zullen oplopen als gesprekken worden onderbroken of advocaten worden weggestuurd.

"Dergelijke verboden maken het verlenen van adequate rechtsbijstand onmogelijk. Communicatie met cliënten dient immers per definitie verhuld plaats te vinden nu zij moeten kunnen rekenen op vertrouwelijkheid, terwijl advocaten moet instaan voor absolute geheimhouding", schrijft de NVSA.

De spanning in Ierland loopt op nu het land voor de vierde dag is geconfronteerd met grootschalige brandstofprotesten. Voornamelijk boze boeren op trekkers blokkeren de belangrijkste snelwegen in het land.

Het aantal tankstations dat door de blokkades zonder brandstof zit, kan vanavond oplopen tot 500, meldt de brancheorganisatie aan de BBC. Op beelden is te zien dat in Dublin mensen met hun bagage langs de M50 lopen, één van de drukste snelwegen richting de luchthaven.

Bij de Ierse regering bestaat ondertussen de angst dat hulpdiensten zonder brandstof komen te zitten. Het leger staat inmiddels klaar om in te grijpen.

De protesten richten zich tegen de brandstofprijzen die met 20 procent zijn gestegen door de oorlog in het Midden-Oosten. Boeren, maar ook taxichauffeurs, transportbedrijven en busmaatschappijen eisen dat de Ierse regering stappen onderneemt om de prijzen te drukken.

Accijnsverlaging of prijsplafond

Zij stellen voor dat de accijns worden verlaagd of anders de CO2-belasting of de btw. Ook een prijsplafond dat net zo lang duurt als de onrusten in het Midden-Oosten is voor hen een optie.

Het pakket aan maatregelen ter waarde van 250 miljoen euro dat de Ierse regering vorige maand al presenteerde om de hoge brandstofprijzen te verlagen, is volgens de demonstranten bij lange na niet genoeg. Zij vrezen voor faillissementen als dat niet gebeurt. De demonstranten eisen dat de regering met ze in gesprek gaat om hun zorgen aan te horen.

Naast snelwegen zijn ook voor de vierde dag de toegangswegen naar de enige olieraffinaderij van het land afgesloten, net als naar meerdere brandstofdepots. Die zijn gezamenlijk goed voor ongeveer de helft van de brandstofvoorziening van Ierland, schrijft The Independent.

De regering heeft inmiddels de strijdkrachten in staat van paraatheid gebracht en meldt dat het leger zal ingrijpen als de protesten blijven voortduren. De Ierse gezondheidsdienst heeft de regering opgeroepen om alle toegangswegen naar medische faciliteiten vrij te maken, zodat mensen geen noodzakelijke medische ingrepen missen.

'Schadelijk voor economie'

Of dat indruk maakt op de demonstranten is nog maar de vraag. Tegen de BBC zegt John Dallon, een boer uit het dorpje Kildare bij Dublin, dat wat hem betreft de protesten nog weken mogen aanhouden. "Ook al duurt het nog een maand, wij zijn voorbereid om te blijven."

De Ierse premier Martin zei op de Ierse televisie dat het protest "de economie en samenleving schaadt". Ook zei hij dat de "demonstranten niet het recht hebben om "het land plat te leggen".

Arjen van der Horst, correspondent Ierland:

"Wat aanvankelijk klein en lokaal begon, groeide de afgelopen dagen uit tot grootschalige protesten die het verkeer in verschillende delen van het land platlegden. De verkeerschaos is nog de minste zorg van de Ierse regering. Actievoerders hebben de enige Ierse raffinaderij die diesel produceert, geblokkeerd.

Dit leidt tot acute brandstoftekorten; tientallen benzinestations kwamen de afgelopen dagen leeg te staan. Bovendien komt de aanvoer van nieuwe olie in gevaar. Op dit moment ligt voor de Ierse kust een olietanker die voor de Ierse markt bestemd is, maar die zijn lading door de blokkades niet kan lossen. De Ierse regering waarschuwt dat deze olietanker rechtsomkeert maakt als de blokkades aanhouden.

De protestacties zijn opvallend, omdat Ierland als een van eerste landen in Europa maatregelen nam om de brandstofprijzen omlaag te krijgen. Zo gingen twee weken geleden de brandstofaccijnzen omlaag, waardoor de literprijs voor diesel in één klap met 22 eurocent daalde.

Ondanks de accijnsverlaging is de dieselprijs met 2,10 euro per liter nog altijd ruim veertig cent hoger dan zes weken geleden. Vrachtwagenchauffeurs en boeren eisen een prijsplafond van 1,70 euro voor gewone diesel en 90 cent voor rode diesel."

De politie heeft ingegrepen bij een bezetting van de Betuweroute. Activisten van Geef Tegengas zaten sinds het middaguur op het spoor tussen Lent en Elst en zijn daar aan het begin van de avond weggehaald door de Mobiele Eenheid (ME). Volgens Omroep Gelderland zijn zeker vijftien mensen opgepakt.

De actievoerders blokkeerden twee sporen, waardoor het treinverkeer in beide richtingen stil kwam te liggen. Volgens ProRail stonden er vanmiddag zo'n zestig mensen op het spoor. Tientallen hadden zich aan de rails vastgemaakt.

De gemeente Overbetuwe had de actievoerders opgeroepen uit te wijken naar een parkeerplaats in de buurt, maar daaraan werd geen gehoor gegeven. Iets na 18.00 uur greep de ME in. Ruim een uur later waren alle actievoerders van het spoor.

Handels- en wapenembargo met Israël

Op de Betuweroute rijden onder meer kolen- en ijzertreinen. Het traject verbindt de Rotterdamse haven met de Duitse grens. Het is niet bekend wanneer de treinen weer gaan rijden.

Een woordvoerder van de actiegroep zei tegen Omroep Gelderland dat ze financiële schade wilden veroorzaken om daarmee druk uit te oefenen op vervoersbedrijven. De activisten willen bijvoorbeeld een onmiddellijk handels- en wapenembargo met Israël.

"We geloven niet dat dat gedaan gaat worden als we het lief vragen of omdat we goede argumenten hebben. Dit zijn bedrijven die geld verdienen aan de moord op duizenden mensen. Die gaan niet veranderen, tenzij wij ze dwingen door financiële druk."

In 2025 blokkeerde de groep al eens het spoor in de Rotterdamse haven. Toen werden ruim driehonderd mensen aangehouden.

Het kabinet geeft toe dat de timing van het bezoek van koning Willem-Alexander, koningin Máxima en premier Jetten aan president Trump "ongemakkelijk" is. Maar het kabinet ziet ook voordelen in de veelbesproken ontmoeting begin volgende week in Washington, zo maakte vicepremier Yesilgöz duidelijk op de wekelijkse persconferentie. "Er gaan veel deuren open die voor anderen gesloten blijven."

De minister van Defensie Yesilgöz verving op de persconferentie Jetten, die al is vertrokken naar de Verenigde Staten. Ze wilde niet zeggen of er in het kabinet discussie is geweest over het koninklijk bezoek. "Ik denk dat iedereen het ongemak ziet van de afgelopen weken", was haar diplomatieke antwoord. "Het gaat niet heel goed in de wereld."

Het driedaagse bezoek van het koninklijk paar aan de Verenigde Staten en vooral de uitnodiging van Trump aan de Nederlandse koning en zijn vrouw om te komen logeren leidt tot discussie. Een overnachting in het Witte Huis komt zelden voor, ook voormalig koningin Beatrix heeft er nooit geslapen.

Uit de koker van Trump

Had de koning dit ongebruikelijke verzoek niet beter kunnen afslaan, gezien de oorlog in het Midden-Oosten en de vijandige houding van Trump tegenover Europa? De logeerpartij komt uit de koker van Trump, die zich in juni zo welkom voelde bij zijn overnachting op paleis Huis ten Bosch tijdens de Haagse NAVO-top.

Premier Jetten, die alleen voor het diner is uitgenodigd, kreeg er de afgelopen weken vragen over en hij verdedigde het bezoek én de logeerpartij. Hij benadrukte dat de reis van het koningspaar al langer gepland was, dat er een "breder programma" was met kennismakingsbezoeken aan andere Amerikaanse staten en dat er ook Nederlandse bedrijven meereizen. "Er speelt wel heel veel meer dan alleen deze oorlog", aldus Jetten begin april.

De meeste politieke partijen, zoals D66, VVD, PVV en CDA, staan achter het bezoek. Ondanks alle politieke spanningen zijn de Verenigde Staten een belangrijke bondgenoot en moet Nederland er mede voor zorgen dat de Amerikanen in de NAVO blijven, vinden zij.

Zelfs de kritische oppositiepartij GroenLinks-PvdA kan zich vinden in het enige tijd geleden afgesproken bezoek. En, zegt GL-PvdA-Kamerlid Piri duidelijk: het bezoek is moeilijk af te zeggen. "We zijn een weg ingeslagen waaruit het moeilijk teruglopen is." Alleen oppositiepartijen Denk en de Partij voor de Dieren willen dat Willem-Alexander en Máxima en Jetten thuisblijven.

Partij voor de Dieren-leider Ouwehand eiste afgelopen dinsdag dat Jetten het bezoek afzegde. "Terwijl Trump dreigt om de hele Iraanse beschaving te vernietigen, gaan onze premier én de koning én de koningin op staatsbezoek om zoete broodjes te bakken met deze levensgevaarlijke autocraat", aldus Ouwehand.

Dinsdag was het achter de schermen bij ambtenaren best spannend of het koninklijk bezoek met goed fatsoen wel kon doorgaan. Trump had gedreigd de Iraanse beschaving te gronde te richten als Iran niet zou instemmen met de Amerikaanse eisen voor een einde van de oorlog. Inmiddels is een staakt-het-vuren afgesproken en is de reis daarmee minder risicovol geworden, is het idee.

Gesloten deuren

Het kabinet wil vooral de voordelen van het bezoek benadrukken, wordt duidelijk uit de antwoorden van Yesilgöz vandaag. Het woord "waardevol" nam ze meermaals in de mond, net als de "gesloten deuren die open gaan". Nederland heeft een kans om aan tafel te zitten met Trump en hem duidelijk te maken dat Nederland echt zijn best doet, zoals door bij te dragen aan de veiligheid van de straat van Hormuz. "Ik denk dat het een belangrijke boodschap is dat we concreet een planning maken."

Voor ongemakkelijke of pijnlijke situaties vreest Yesilgöz niet. Dat Trump na afloop op zijn sociale media zijn mening zal geven over het etentje is voorzien. "Dat is geen risico. Dat gaat gewoon gebeuren."

De historische maanmissie van Artemis II heeft al veel bijzondere en fascinerende beelden opgeleverd, maar een van de spannendste momenten moet nog komen: de landing in de Stille Oceaan. Komende nacht moet het gebeuren, tussen 01.30 en 02.07 uur Nederlandse tijd en dat is live te volgen bij de NOS.

Dan vliegt de Orion-capsule de dampkring binnen en krijgt het hitteschild temperaturen tot ruim 2700 graden te verduren. Daar was de afgelopen jaren veel om te doen, want bij de eerste test in 2022 raakte dat schild zwaarder gehavend dan verwacht.

Een ruimteschip dat op aarde terugkomt vanaf de maan versnelt onderweg door de zwaartekracht van de aarde en gaat veel harder dan een capsule die bijvoorbeeld van het ISS terugkomt. Met een snelheid van 40.000 kilometer per uur duikt Orion vannacht de atmosfeer in en zal dan in zo'n 15 minuten afremmen.

Het schild krijgt door de wrijving te maken met zwaar samengeperste lucht, schokgolven en een enorme hitte. Bij de onbemande terugkeer van Artemis I in 2022 ging dat niet helemaal goed. Er kwamen stukjes van het schild los, soms van meer dan 5 centimeter.

Stukken verdwenen

Het is de bedoeling dat het schild tijdens de terugkeer afslijt, maar niet dat er hele stukken uit verdwijnen. "Dat gebeurde doordat super hete gassen zich ophoopten in het hitteschild, en dat kwam weer doordat het schild niet poreus genoeg was", zegt ruimtevaartingenieur en docent ruimtevaarttechniek Erik Laan. "Dat is een van de verschillen met het hitteschild van de Apollo-capsules uit de jaren 60."

Een nieuw, beter hitteschild voor Artemis II dan maar, zou je zeggen. Dat kon niet meer. Op het moment dat Artemis I terugkeerde was de capsule van Artemis II al ver in aanbouw. Laan: "Een nieuw hitteschild ontwikkelen voor Artemis II had jaren vertraging betekend, dus NASA koos voor een andere optie: een iets gewijzigd terugkeertraject waardoor het hitteschild wat minder zwaar wordt belast."

De capsule ketst net als bij Artemis I eerst even af op de atmosfeer om snelheid te verminderen, maar wat minder heftig, en dan duikt hij er met een steilere hoek weer in, schetst Laan. "Daardoor zal het schild wel nog heter worden dan bij Artemis I, maar het duurt minder lang, waardoor de belasting toch minder groot is."

NTR Wetenschap maakte deze video over de terugkeer:

Volgens ruimtevaartexpert Nancy Vermeulen is een deel van de kennis over bemenste maanvluchten verloren gegaan na het Apollo-tijdperk. "Ze moeten dat weer helemaal opnieuw optimaliseren. Maar de veiligheidsmarges zijn echt wel groot. Ze hebben die materialen door en door getest. Je ziet in deze missie dat de media ieder detail enorm uitvergroten, zoals de problemen met het toilet aan boord. Maar deze missie is juist bedoeld om alles te testen."

Kanttekening daarbij is wel dat op aarde niet alles kan worden getest zoals in de ruimte, zegt Laan. "Je kunt simulaties doen, maar het probleem is dat er weinig data zijn. Het hitteschild van Orion is pas twee keer in de ruimte getest en maar een keer na een terugkeer vanaf de maan. En die laatste keer ging het niet helemaal goed. De capsule zelf kwam heelhuids terug in 2022, maar misschien hadden ze gewoon geluk."

Verantwoord risico

NASA heeft ook geen officieel cijfer gegeven over het risico dat het misgaat, een zogeheten Loss of Crew probability. "Voor de Starliner-missie was dat bijvoorbeeld 1 op 270 dat het mis zou gaan. Voor Artemis II is zo'n cijfer niet gegeven, dat vind ik niet erg transparant."

Vermeulen merkt daarbij op dat die cijfers niet alles zeggen. "Dat hebben we destijds gezien bij de spaceshuttle, die twee keer is verongelukt. De realiteit zal uitwijzen hoe groot het risico is voor deze maanmissies. "

Toch denkt ook Laan dat de terugkeer waarschijnlijk zonder grote problemen zal verlopen. "De astronauten aan boord nemen dat risico bewust en die zijn slim genoeg om even door te vragen of het allemaal wel veilig is. Er is een risico, maar dan heb je het niet over het soort risico dat bijvoorbeeld stuntmensen soms nemen voor een film."

Een van de Artemis II-astronauten had er in 2024 inderdaad de nodige vragen over, zei hij toen tegen NRC, en ook sommige experts waren kritisch.

Voor NASA is het desondanks een verantwoord risico, zegt Laan. "Dat zal ook wel zo zijn, maar iedereen zal toch opgelucht zijn als ze straks heelhuids beneden zijn."

De Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) gaat proberen de gaswinning bij Warffum weer op te starten. Het gasbedrijf gaat vanaf maandag proberen de installaties weer werkend te krijgen.

Eerder meldde RTV Noord dat het de NAM al maanden niet of nauwelijks lukt om gas te winnen uit het gasveld. De productie ligt stil doordat er te veel water in de productieput zit.

Dat komt mogelijk doordat de put lang niet is gebruikt. Volgens de NAM is het een probleem dat vaker voorkomt wanneer een put te lang niet in productie is.

Al ruim een jaar amper gaswinning

Dat de put lang niet gebruikt is, heeft ermee te maken dat de vergunning voor gaswinning op 1 januari 2025 afliep. Toen een vergunning voor het verlengen daarvan niet op tijd kon worden afgegeven, nam toenmalig minister Hermans van Klimaat en Groene Groei een voorlopig besluit om dat alsnog te doen tot en met 2032.

Tegen dat besluit gingen het college van Gedeputeerde Staten van Groningen, de Vereniging voor Dorpsbelangen Warffum en de Groninger Bodem Beweging in beroep. Vorig jaar juni bepaalde de Raad van State dat de gaswinning bij Warffum weer mocht worden opgestart.

Putten leeg spoelen

Sindsdien verloopt het opstarten van de productie stroef. Dat de productie al die tijd stillag, bleek funest voor de gasputten. Die kwamen vol te zitten met water en werden hierdoor onbruikbaar.

Komende maandag gaat de NAM proberen om de installaties weer werkzaam te krijgen. Met een flexibele, metalen slang gaan medewerkers proberen de putten leeg te spoelen, schrijft het gasbedrijf.

Als de putten schoon zijn, doet de oliemaatschappij een poging om de gaswinning weer op te starten. De verwachting is dat de werkzaamheden zo'n drie weken in beslag nemen.

Teleurstelling

Erik de Graaf van actiegroep Warffum Alert vindt het teleurstellend dat de NAM weer een poging gaat doen om de gaswinning te hervatten: "Wat ons betreft mogen ze het bijltje er meteen bij neerleggen", zegt hij tegen RTV Noord.

Hij hoopt dat de werkzaamheden geen overlast veroorzaken. "Eerder hadden we veel last van lichtstralen vanaf de winningslocatie", zegt De Graaf. "We hebben geen andere keuze dan afwachten en hopen, bidden, dat ze de boel niet aan de praat krijgen."

Juridische strijd

De juridische strijd gaat ondertussen verder. Er liggen nog verschillende verzoeken bij de Raad van State over het gasveld in Warffum. Deze gaan over het definitief sluiten van het gasveld. Meerdere partijen, waaronder Warffum Alert, hopen via de hoogste rechter de gaswinning bij Warffum tot een definitief einde te brengen.

Volgens RTV Noord is de verwachting dat het nog wel even duurt voordat de zaak zal worden behandeld. De rechter heeft al twee keer eerder besloten dat de NAM gas mag winnen totdat er een definitieve uitspraak is.

Er is een bestand tussen Iran en Amerika. Tenminste, dat was woensdag. Gisteren wankelde het alweer en wie weet hoe het er vanavond voor staat. Wat voor gevolgen heeft dit broze bestand en een eventuele opening van de straat van Hormuz voor Nederland?

Premier Jetten gaat volgende week samen met de koning en koningin op bezoek bij president Trump in het Witte Huis. Hoe zullen de gesprekken tussen Trump en Jetten verlopen?

Intussen debatteerde de Eerste Kamer over de regeringsverklaring van Jetten I. Hoe politiek werd het in de senaat?

En JA21 probeert de discussie over het openhouden van de gasputten in Groningen opnieuw aan te zwengelen.

Podcast

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Het is nog fris als de 47 leerlingen van basisschool De Tweestroom op de fiets of lopend (en een enkeling met de auto) de laatste dag voor het weekend tegemoet gaan. Het oogt als een kalme ochtend het dorp in het Land van Maas en Waal, maar wie de dorpsbewoners spreekt merkt het een erg belangrijke dag is voor Altforst met zijn ruim 600 inwoners.

Tegen 08.30 uur is het een van de drukste momenten van de dag in het Gelderse dorp. Later die ochtend staan de ouders van de school voor de rechter. Ze hebben een kort geding aangespannen tegen de scholenkoepel Groeisaam Primair Onderwijs.

De scholenkoepel heeft de ouders eind vorig jaar laten weten dat de dorpsschool aan het eind van het schooljaar moet sluiten. Volgens de koepel is het aantal leerlingen te laag geworden voor goed onderwijs.

Hart van het dorp

Voor de inwoners staat er meer op het spel dan alleen een gebouw; de school wordt gezien als de basis van de sociale structuur van het dorp. "Alles komt hier samen, het is de leefbaarheid", vertelt een moeder bij de school. Ze vreest dat kinderen uitwaaieren naar scholen in omliggende dorpen.

Dat betekent ook iets voor het levendige verenigingsleven in Altforst. "Een andere school betekent ook dat ze daar carnaval gaan vieren en dan verdwijnt dat hier ook. De kinderen spelen nu nog op straat, iets wat op veel plekken in Nederland al niet meer gebeurt. Ik ben bang dat we vervreemden van elkaar."

"Dit dorp verdient gewoon een school", zegt Frans van der Wielen van Stichting De Sprong. Zijn stichting wil het onderwijs gaan verzorgen op de dorpsschool in Altforst: "Daar doen we heel hard ons best voor."

De stichting wordt gesteund door de ouders op het schoolplein. "Helaas hoorden we in november dat de school moet sluiten. We zijn verdrietig, teleurgesteld en boos", zegt een moeder die haar kinderen ruim voor het begin van de lessen heeft afgezet. "Ik blijf positief, ik denk dat het goedkomt."

Maar de angst voor een 'dood dorp' leeft breed. Een vrouw met een zoon in groep 8 benadrukt de rol van de school voor de lokale verenigingen. "Vanaf groep 8 rol je in de 'Jeugd van Altforst' en daarna vaak in de carnavalsvereniging. De school is de basis van het verenigingsleven. Als die wegvalt, wat blijft er dan over?"

Nieuwe woningen

De scholenkoepel hanteert een grens van vijftig leerlingen voor de levensvatbaarheid van een school. Met de huidige 47 leerlingen zit Altforst daar dus net onder. De ouders op het schoolplein wijzen op de wettelijke norm van dertig leerlingen en op de uitbreiding van het dorp die eraan zit te komen.

"Er worden ruim zestig woningen gebouwd", zegt een vader die zijn twee dochters naar binnen heeft gebracht. "Als de school wegvalt, kun je hier beter een bejaardenhuis bouwen, want welke jonge gezinnen komen hier dan nog wonen? Met naschoolse opvang erbij kunnen ouders hier gewoon blijven werken en wonen."

Juist een kleinschalige school is aantrekkelijk, zegt ook een moeder uit het nabijgelegen Dreumel. Zij heeft bewust gekozen voor de kleine school in Altforst: "Je ontneemt ze een geborgen, veilige plek. Er komen 66 huizen bij, dus er zijn genoeg kansen om te groeien." In haar auto ligt een spandoek klaar voor bij de rechter: 'Samen maken we de Sprong'.

Voorlopig gered?

Bij de rechtbank in Arnhem vullen ongeveer dertig inwoners van Altforst de rechtszaal. Zij luisteren vooral naar gesteggel over cijfers: wat is de ondergrens voor een goede school en hoeveel leerlingen willen er in de toekomst nog naar de dorpsschool?

De rechter probeert de partijen bijeen te brengen om samen tot een oplossing te komen. De onzekerheid over de toekomst van de dorpsschool blijft nog even bestaan; over drie weken doet de rechter uitspraak.

Op een strand in het Zeeuwse dorp Kamperland is een dode beloega aangespoeld. De witte dolfijn van ongeveer 5 meter is waarschijnlijk al een aantal dagen dood. Het dier dreef dinsdag al voor de kust.

De witte dolfijn werd gevonden op het Banjaardstrand. Stichting ReddingsTeam Zeedieren zegt dat het hoogstwaarschijnlijk gaat om het dier dat in januari werd gespot bij Callantsoog. Het was toen voor het eerst sinds 1966 dat er voor de Nederlandse kust een beloega werd gezien.

Een beloega is een witte dolfijn met een kleine afgeronde kop en een korte snuit. Het dier kan tot 7 meter lang worden en 2000 kilo wegen.

Normaal zwemmen de dieren in arctische en subarctische wateren rond de poolcirkel, zuidelijker dan het noorden van Noorwegen komen ze normaal niet. SOS Dolfijn noemde het in januari "ongelooflijk zeldzaam" dat er een beloega in Nederlandse wateren zwom.

De aangespoelde beloega wordt opgehaald door Stichting ReddingsTeam Zeedieren en overgebracht naar de Universiteit Utrecht voor onderzoek.

De rechtbank in Rotterdam heeft een 32-jarige man veroordeeld tot 22 maanden celstraf voor het aanranden van elf vrouwen in Rotterdam. Dat gebeurde van begin mei 2024 tot begin 2025.

Ook krijgt de man twee jaar lang vrijheidsbeperkende maatregelen opgelegd, net als een gebiedsverbod voor de stad Rotterdam.

De man werd verdacht van dertien aanrandingen in de stad, waarvoor het OM 2,5 jaar cel had geëist. In twee gevallen zag de rechter daarvoor onvoldoende bewijs en volgde er vrijspraak.

De man heeft geen legale verblijfstatus in Nederland en werd vorig jaar opgepakt in Barcelona. De Catalaanse politie ontdekte bij een controle dat er een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd was. Hij had geen vaste woon- of verblijfplaats en zit sinds zijn overlevering vast in de gevangenis in Ter Apel.

'Sorry, sorry'

De rechtbank zegt dat de meldingen van de aanrandingen veel overeenkomsten vertoonden. Zo achtervolgde de man vrouwen op de fiets en benaderde hij hen van achteren. Daarbij betaste hij in de meeste gevallen hun billen. "Opvallend is daarnaast dat de man na afloop vaak 'sorry, sorry' zegt en weer wegfietst", aldus de rechtbank.

De politie riep vrouwen in Rotterdam eind 2024 op alert te zijn op verdachte situaties vanwege een toename van het aantal aanrandingen. De aanrandingen vonden plaats in het centrum van Rotterdam en in het stadsdeel Noord. Dat heeft volgens de rechtbank gevoelens van angst en onrust veroorzaakt onder jonge vrouwen in de stad, wat de rechtbank de man aanrekent.

Nederland is bezig met "planning" en "scenario's maken" om mogelijk bij te kunnen dragen aan beveiliging van de scheepvaart in de Straat van Hormuz. Dat zegt minister van Defensie Yesilgöz.

In samenspraak met bondgenoten en landen in de Golfregio wordt onderzocht wat er gedaan kan worden in de voor de olie- en gashandel belangrijke zeestraat ten zuiden van Iran. "We zorgen dat we er klaar voor staan", zegt Yesilgöz.

Ze benadrukt dat de uitkomst uiteindelijk ook kan zijn dat er geen Nederlandse militairen die kant op gaan. "Ik wil op geen enkele wijze uitstralen dat we nu militairen gaan sturen."

Bijvoorbeeld een mijnenjager

Eerder deze maand werd al duidelijk dat Nederland in principe bereid is militair bij te dragen in de Straat van Hormuz, waar nu nauwelijks schepen doorheen komen. Samen met 34 andere landen en onder leiding van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk kijkt ons land naar de mogelijkheden.

Yesilgöz zegt vandaag dat de voorbereiding daarvan is begonnen. De Commandant der Strijdkrachten, de hoogste militair, is daartoe in Londen en er zijn Nederlandse militaire planners in Frankrijk.

Verder is tegen een aantal militaire eenheden alvast gezegd dat ze klaar moeten staan voor het geval dat en wordt geïnventariseerd welk Nederlands materieel er nodig zou zijn. Het kan bijvoorbeeld gaan om een mijnenjager of een ander marineschip.

Raketten over ons hoofd

Maar, zegt de VVD-minister, de situatie aldaar moet wel beter zijn dan nu met het broze staakt-het-vuren. "We gaan niet als de raketten over ons hoofd vliegen." Tegelijk hoeft het ook weer niet 100 procent veilig te zijn, want dan zijn militairen niet meer nodig, aldus Yesilgöz. "Het zal een omstandigheid zijn die risico's met zich meebrengt."

Ondertussen gaat het fregat Zr.Ms. De Ruyter aanstaande zondag richting Zuidoost-Azië. Het luchtverdedigings- en commandofregat gaat in ieder geval door de Rode Zee, om bij te dragen aan een internationale missie om de scheepvaart daar te beschermen.

Tijdens de reis wordt de veiligheidssituatie in het Midden-Oosten "nauwlettend in de gaten gehouden", meldt Defensie. "Waar nodig speelt Nederland eventueel in op de ontwikkelingen."

Er is al een Nederlands fregat in de oostelijke Middellandse Zee, de Zr.Ms. Evertsen. Dat schip vaart mee met het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle om EU- en NAVO-bondgenoten zoals Cyprus te beschermen tegen aanvallen vanuit Iran. Mocht de De Gaulle naar de Straat van Hormuz gaan, dan is het niet vanzelfsprekend dat de Evertsen meegaat, zegt Yesilgöz. Daar zal dan een nieuw besluit over genomen moeten worden.

Inwoners van het Belgische Wallonië mogen sinds gisteren hun robotgrasmaaiers niet meer 's nachts gebruiken. De maatregel moet egels en andere nachtdieren beschermen. Ook in Duitsland wordt de roep om een verbod op de geautomatiseerde grasmaaiers luider. Nederlandse regelgeving laat nog op zich wachten.

Omdat egels nachtdieren zijn, gaan zij pas op pad wanneer het donker is. Als mensen dan een robotmaaier loslaten in hun tuin, lopen egels een groot risico om door de robot 'gemaaid' te worden. Andere dieren die 's nachts in tuinen leven, hebben er ook last van.

In Nederland komt het probleem ook veel voor, ziet Jenny Kleve, voorzitter en oprichter van de Egelbescherming. "Egels in alle maten hebben er last van. Voor jonge kleine egels is een aanvaring bijna altijd dodelijk, maar ook grote egels kunnen gewond raken."

Toch is het lastig om in kaart te brengen hoeveel egels worden getroffen. "Als ze overleden zijn worden ze vaak snel in de groene kliko gegooid, zonder dat er melding van gemaakt wordt", vertelt Kleve. Veel egels raken 's nachts gewond en kruipen dan weg. Als ze de volgende dag naar een opvang worden gebracht, kan niet altijd met zekerheid worden vastgesteld wat de oorzaak is.

'Huid weggesneden'

Bij Stichting Egelopvang Midden-Nederland worden geregeld egels binnengebracht die geraakt zijn door een automatische grasmaaier. "We zien vaak egels binnenkomen waarvan de huid letterlijk is weggesneden", vertelt medewerker Pauline van Dijk. Ze werkt zes jaar bij de opvang. "Als er gevaar dreigt voor egels, rollen ze meestal op tot een bolletje en dan gaat de grasmaaier daar overheen. Vandaar dat vaak de rug- en hoofdhuid weg zijn."

De Egelopvang Midden-Nederland ving in 2025 zo'n 900 egels op. De stichting is een van de tientallen opvangcentra in Nederland. Van Dijk ziet het aantal egels dat binnenkomt vanwege een aanvaring met technische tuinapparatuur toenemen. Ook elektrische heggenscharen zijn een probleem. Egels zitten vaak in een nestje onder een heg en wanneer die gesnoeid wordt loopt het beestje risico.

Geen Nederlands verbod

Het verbod in Wallonië geldt van 18.00 uur 's avonds tot 09.00 's ochtends, met uitzondering van sportvelden en gebieden die belangrijk zijn voor de openbare veiligheid, zoals vliegvelden. Voorheen hadden veel gemeenten eigen regels over het gebruik van de 'robottondeuse', maar vanaf nu geldt hetzelfde verbod in de hele deelstaat.

Voorzitter Kleve van de Egelbescherming vraagt zich af of de nieuwe regel kan worden gehandhaafd. "Wie gaat daarop toezien? Niemand hoort het als jij jouw machine 's nachts aanzet."

In geen enkele Nederlandse gemeente geldt een vergelijkbaar verbod. Kleve is van mening dat de gemeenten eerst naar zichzelf moeten kijken. "Zij gebruiken heel zware machines die hele stroken groen in korte tijd afmaaien, of eigenlijk wegvagen. Dat brengt ook heel veel gewonde dieren met zich mee."

De Egelbescherming zet daarom vooral in op een verandering bij mensen zelf. "Een verbod straalt kracht uit, maar wij hebben liever dat mensen beseffen dat het vrij simpel is om sommige dieren te beschermen", zegt Kleve. "Zet die maaiers gewoon overdag aan."

Iedereen heeft wel een hobby of spaart iets, maar er zijn Amsterdammers die het wel heel bont maken. En eentje daarvan is Theo. Hij eet al vijf jaar alleen een specifieke blauwe kaas & peer salade en verzamelt daarvan de bakjes. Theo zit inmiddels op 817 bakjes en van de lege bakjes maakt hij een heus kunstwerk in zijn woonkamer. 

"Het is gewoon echt heel erg lekker", zegt Theo terwijl hij zijn salade aan het eten is. Als hij klaar is, wast hij het bakje af en krijgt het een plekje op de enorme piramide van saladebakjes in zijn woonkamer. "Ik hou van verzamelen en van dingen die bij elkaar horen", vertelt Theo terwijl hij kijkt naar het kunstwerk. "En die saladebakjes horen bij elkaar, dus op een gegeven moment dacht ik, daar moet iets mee gebeuren", aldus Theo. 

Rare vogel

Hij kan zich zeker voorstellen dat mensen denken: 'wat een rare vogel', maar hij heeft er toch een andere kijk op. "Als je niet denkt in mooi en bijzonder, dan ik me dat zeker voorstellen. Kijk, voor mij zijn het ook gewoon saladebakjes. Maar ik ben toch elke keer verwonderd en dan kan het me eigenlijk niet schelen wat andere mensen denken", zegt hij enigszins trots hurkend voor het kunstwerk. 

Bij een aanrijding tussen een motor en een fatbike op de Karspeldreef in Zuidoost zijn twee mensen gewond geraakt. Beiden zijn met spoed afgevoerd naar het ziekenhuis.

Het ongeluk gebeurde rond 18.00 uur. Hoe de motor en de fatbike in botsing zijn gekomen, is nog niet bekend. Een traumateam heeft ter plaatse hulp verleend. Een woordvoerder van de politie kan niets zeggen over de ernst van de verwondingen, maar vertelt dat het er 'niet best uitzag'. De politie heeft de weg afgesloten en doet uitgebreid onderzoek. 

Getuigen wordt gevraagd zich te melden en iedereen met bruikbare (dashcam)beelden kan contact opnemen met de politie.

Aanstaande woensdag debatteert de Amsterdamse gemeenteraad over het mogelijke referendum in de stad om Israël te boycotten. Een mogelijke Amsterdamse stembusgang over een boycot zorgt in de oppositie voor verdeeldheid. "In beginsel zijn wij groot voorstander van referenda, alleen gaat dit referendum over iets waar wij als stad niet over gaan", zegt Sytze Rijpkema, fractievoorzitter van Ja21 in AT5's Park Politiek.

In de uitzending spreken drie fractievoorzitters (naast Rijpkema ook Tofik Dibi (Bij1) en Anke Bakker (Partij voor de Dieren) over hoe zij hun rol in de oppositie gaan zien. Want PRO en D66 praten op dit moment inhoudelijk over een voortzetting van dezelfde coalitie. Dit drietal staat daarin voorlopig dus buitenspel.

Ook gaat het over het aanstaande debat over een mogelijk referendum in de stad om maatregelen te nemen tegen Israël. Een onafhankelijke adviescommissie zei vorige week dat deze stembusgang er niet kan komen. Buitenlands beleid zou buiten de bevoegdheden van de gemeenteraad vallen. De gemeenteraad mag daarover wel standpunten innemen en debatteren, maar geen concrete maatregelen nemen, aldus de commissie. 

Maar Tofik Dibi vindt dat dit geen buitenlandbeleid is. "Het gaat ook over inkoopbeleid van de gemeente. Ontzettend veel bedrijven en instellingen in Amsterdam doen zaken met de staat Israël. Dit is geen boycot van het Israëlische volk, maar van de staat. Waarom? Kijk hoeveel doden er in Libanon zijn gevallen deze week. Kijk hoe ze de wereld compleet naar de gallemiezen helpen. De Palestijnen hebben nog steeds met geweld te maken. Alle middelen die wij kunnen gebruiken in de stad moeten we inzetten."

Sytze Rijpkema van JA21 denkt daar anders over. "In beginsel zijn wij groot voorstander van referenda. Alleen gaat dit referendum gaat over iets waar wij als stad niet over gaan. Met inkopen moet je volgens de Europese regels dat ook via een Tender doen. Iedereen moet zich kunnen inschrijven, dat is dus een verplichting. Wij kunnen niet uitsluiten vanuit Amsterdam, dat heeft de onafhankelijke commissie ook in het advies gezet."

JA21 volgt het advies van de commissie. "Ook om te voorkomen dat als de stad straks zegt een boycot te willen wij het niet kunnen uitvoeren, dan verlies je ook een stukje vertrouwen."

Twijfels

Anke Bakker van Partij voor de Dieren heeft twijfels over het advies van de commissie. "Wij gaan over ons eigen inkoopbeleid. Ik zie in het voorstel eisen staan die heel concreet zijn, Amsterdamse maatregelen waar wij als gemeenteraad bevoegd zijn om die te nemen. Ik heb sterke twijfels bij de argumentatie van de adviescommissie. Dat is wel jammer, want ik hecht er veel waarde aan. Het maakt het heel lastig. Ik ga woensdag kritische vragen stellen. Wat ons betreft staat het niks in de weg om dit referendum door te laten gaan."

En: "Ik wil ook gezegd hebben: het had nooit zover hoeven te komen. Ik vind het heel jammer dat dit verzoek is ingediend, want er lag gewoon een prachtig voorstel om werk te gaan maken van maatregelen tegen Israël."

Dibi vult aan: "Veel Amsterdammers willen dit ook. Er is geen land binnen Europa wat zoveel geld geeft aan Israël als Nederland. Dat geld kunnen wij gebruiken voor een hele hoop andere dingen voor onze mensen hier."

"Er is veel draagvlak voor, ook in de gemeenteraad", zegt Bakker tot slot. "Het voorstel is nu on hold gezet. Ik zou zeggen: laat het niet zover komen en laten we als raad ervoor zorgen dat we zelf nog beslissen tot deze punten."

Aanstaande woensdag is het debat over een mogelijk referendum in de gemeenteraad. 

Bekijk hierboven de hele uitzending van Park Politiek, waarin de fractievoorzitters ook vertellen hoe zij tegen de onderhandelingen van PRO en D66 aankijken en hoe de eerste 10 dagen van de nieuwe raad zijn geweest.

De rechter heeft tbs met voorwaarden opgelegd aan een 27-jarige man die afgelopen zomer twee coffeeshopmedewerkers aanviel met een afgebroken fietsstandaard. Hij stak en sloeg één van deze medewerkers achttien keer tegen het hoofd en in de nek. De rechtbank noemt het een wonder dat de coffeeshopmedewerker het heeft overleefd. 

De mishandeling gebeurde bij een coffeeshop aan de Kloveniersburgwal in het centrum op 21 augustus vorig jaar. De verdachte ging daar op klaarlichte dag naar binnen met de afgebroken fietsstandaard en sloeg de ene medewerker met kracht en snel achter elkaar in de nek. Daarnaast duwde hij een andere medewerker hard in de rug, waardoor die ten val kwam.

De rechter stelt dat de 27-jarige man met de aanval probeerde de medewerker te doden. Ondanks dat hij strafbare feiten heeft gepleegd, hoeft hij niet de cel in. Uit onderzoek is naar voren gekomen dat hij lijdt aan een psychotische stoornis. Op het moment van de aanval was hij volgens de rechter volledig ontoerekeningsvatbaar. Hij had last van 'paranoïde wanen en akoestische hallucinaties'.

Bij tbs met voorwaarden moet hij verplicht in behandeling, maar wordt hij niet gedwongen opgenomen. Deze behandeling kan maximaal negen jaar duren. 

De 39-jarige partner van de dode vrouw aan de Koninginneweg in Zuid wordt verdacht van moord dan wel doodslag op de vrouw. Dat laat het Openbaar Ministerie zojuist weten. Het is nog steeds niet duidelijk hoe het slachtoffer is overleden. De man blijft in ieder geval twee weken langer vastzitten. Het Openbaar Ministerie kan niet ingaan op verdere vragen, omdat de verdachte nog steeds in beperkingen zit. Dat houdt in dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat.

De overleden vrouw werd twee weken geleden gevonden in haar huis aan de Koninginneweg. Er zijn volgens de politie 'sterke aanwijzingen' dat ze slachtoffer is van een misdrijf. En dat haar partner Clen V. daar iets mee te maken zou hebben.

Vandaag is de 39-jarige verdachte gehoord door de rechter-commissaris en die heeft bepaald dat hij nog zeker twee weken in voorarrest moet blijven. Het slachtoffer had een kind met V. en woonde samen met hem in de woning. 

TikTok-account publiceert foto's van slachtoffer

De familie van de overleden vrouw laat weten opgelucht te zijn na de aanhouding. Maar is boven alles 'intens verdrietig en aangeslagen'. Via Namens de Familie - een organisatie die nabestaanden bijstaat als er veel media-aandacht is voor een zaak - laten zij weten vele steunbetuigingen te hebben gehad.

Sinds de aanhouding wordt op sociale media informatie gedeeld over de verdachte. Daarnaast worden er foto's verspreid van het slachtoffer en het kindje. 

Een woordvoerder laat aan NH en AT5 weten dat de organisatie een TikTok-account over 'crime nieuws' heeft verzocht om beelden van de overleden vrouw te anonimiseren. "We doen een beroep op hun medewerking haar privacy te beschermen, ook na haar overlijden."

Het account heeft de foto's nog niet verwijderd of haar onherkenbaar gemaakt. Mogelijk volgen er dan ook juridische stappen, aldus Namens de Familie. Het Openbaar Ministerie laat weten het heel vervelend voor de familie van het slachtoffer te vinden dat er beelden van haar en hun kind gedeeld worden op social media. "Er komt nu veel op hen af wat zij moeten verwerken. Het is fijn dat Namens de Familie hen bijstaat, zodat zij zich op het verlies van geliefde kunnen richten. Wij kunnen nu nog niet zeggen of dit schadelijk kan zijn voor het strafproces", aldus een woordvoerder.

Collega vermoord in Nieuw-Vennep

Kort na de vondst in Zuid werd een directe collega van het Amsterdamse slachtoffer, een 59-jarige vrouw uit Nieuw-Vennep, om het leven gebracht bij het station in haar woonplaats.

In die zaak is een 39-jarige man aangehouden. Hij heeft de Italiaanse nationaliteit en bronnen rondom het onderzoek melden dat hij werkzaam was bij een uitzendbureau en woonde in de buurt van de plaats delict. 

De politie deed uitgebreid onderzoek. En heeft geen aanwijzingen kunnen vinden dat er enige link is tussen de dood van de twee collega's. De verdachte zou het slachtoffer in Nieuw-Vennep willekeurig hebben gemaakt. En wordt verdacht van doodslag. 

Binnen ABN Amro leeft veel ongeloof en verdriet. "Het waren twee zeer geliefde collega's", aldus een woordvoerder eerder. "Het is een enorme schok en verschrikkelijk. Wij doen ons best om alle steun te bieden aan de mensen die nauw met hen samenwerkten."

Clen V. zit nog in beperkingen. Dat houdt in dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat. Over twee weken wordt opnieuw gekeken of hij langer vast blijft voor de dood van de Amsterdamse vrouw. 

Er komt weer een grote wegafsluiting aan voor het project Zuidasdok. Vanaf vrijdagavond 10 april tot maandagochtend 13 april zijn de A10 Zuid en de A10 Oost tussen knooppunt De Nieuwe Meer en Watergraafsmeer in beide richtingen dicht. Ook de A4 richting Amsterdam is dan afgesloten. En dat is niet alles, ook rijden er geen treinen van en naar station Zuid. Kortom, een hele zware afsluiting vertelt verkeersmanager Jaap Buitink  in Het Verkeer.

Komend weekend wordt er op meerdere plekken gewerkt voor het project Zuidasdok, waarbij de A10 Zuid wordt verbreed en station Zuid wordt vernieuwd. Dit gaat veel impact hebben op het verkeer. ''Automobilisten moeten rekening houden met dertig tot zestig minuten extra reistijd'', legt Buitink uit.

Schinkelbrug

De Schinkelbrug, waar A10 Zuid overheen loopt, wordt de komende jaren uitgebreid van vijf naar acht bruggen. ''Dit weekend gaan we de liggers plaatsen voor de nieuwe brug'', legt omgevingsmanager Arco Bouwmeester uit. In totaal 28 stuks. ''Om ze veilig te kunnen hijsen is het noodzakelijk dat we de weg afsluiten'', aldus Bouwmeester.

Station Zuid

Niet alleen A10 Zuid wordt verbreed. Ook station Zuid wordt vernieuwd. En ook hier zal komend weekend worden gewerkt. ''We gaan de bestaande kappen boven de treinperrons verwijderen'', vertelt omgevingsmanager Luc Keller. Om dit voor elkaar te krijgen worden er drie grote hijskranen op A10 Zuid geplaatst. 

Voor treinreizigers betekent dit dat er komend weekend geen treinen van en naar station Zuid rijden. De metro's blijven wel gewoon rijden. 

Wegafsluitingen

Van vrijdagavond 10 april 22.00 uur tot maandagochtend 13 april 05.00 uur zijn de A10 Zuid en de A10 Oost tussen knooppunt De Nieuwe Meer en Watergraafsmeer in beide richtingen dicht. Ook de A4 richting Amsterdam is dicht.

''Dit is een hele zware afsluiting'', vertelt Buitink. ''Het belangrijkste advies is: pak een ander vervoermiddel zoals de metro of de fiets. En als je wel met de auto gaat, ga heel goed voorbereid op reis.''

Na dit weekend is het niet gedaan met de hinder. Er komen nog meer afsluitingen aan op de A10 Zuid en de A4 voor het project Zuidasdok. Kijk hier voor meer informatie. 

Het is misschien wel een van de bekendste beelden van de stad. Die van Atlas, die - met de grootst mogelijke moeite - een hemelbol op zijn schouders draagt. Sinds anderhalf jaar verblijft het bronzen beeld niet meer op het dak van het Paleis op de Dam, maar in de achtertuin van een restaurateur in Antwerpen. In mei keert Atlas, met een nieuw kleurtje, terug op zijn vertrouwde plek.

Het bovenste deel van de Atlas is op dit moment nog geketend aan een steiger op wielen. Zijn benen staan er een paar meter naast. Het hemelgewelf, die hij normaal gesproken draagt, ligt even verderop in de tuin van restaurateur Derk Biront.

Een uitgelezen kans om het eens beeld van dichtbij te bekijken, want normaal gesproken staat de Atlas op zo'n 40 meter hoogte. Wat opvalt is het oog voor detail dat de makers van het beeld hadden. Hoewel ze wisten dat niemand het beeld van dichtbij zou zien, is er aan elk klein teken van krachtsinspanning (aangespannen spieren, opgezwollen aderen, gekromde tenen) gedacht.  

"Je zou denken dat dat niet nodig is op deze schaal", zegt Biront. "Maar als dat er allemaal niet zou zijn, dan zou je dat ook wel zien. Zelfs van grote afstand."

Last op de schouders

Het beeld van Atlas - een van de eerste goden uit de Griekse mythologie - is inmiddels iets meer dan 360 jaar oud. Volgens de legende probeert hij een nieuwe generatie goden van de troon te stoten. Wanneer dat mislukt moet hij voor straf het universum op zijn schouders dragen.

Iets wat vergelijkbaar was met de last die je als stadsbestuurder in de 17e eeuw had, vonden de burgemeesters die het in de 17e eeuw voor het zeggen hadden, en dus wilden ze graag dat er een Atlas op het dak van (toen nog) het stadhuis zou komen. Het kwam in die tijd vaker voor dat Westerse machthebbers kunst wilden hebben die naar Griekse mythologie verwees, al kwam het niet vaak voor dat er voor een beeld van Atlas gekozen werd.

In de loop der jaren werd Atlas een herkenbaar beeld in de stad. "Er zijn überhaupt niet zo veel bekende beelden in Nederland", zegt conservator Alice Taagten. "We zijn niet een land dat heel veel standbeelden maakt. Maar deze hebben we dus wel. Over deze Atlas bestaan veel legendes, bijvoorbeeld dat de wereld vergaat als hij die bol van het dak laat vallen. Dat is gelukkig nog nooit gebeurd."

Onderhoud

Wel was het beeld op een gegeven moment dringend aan een onderhoudsbeurt toe. Voor het eerst in 1916 wordt het daarom gerestaureerd. Niet op het dak, maar in de buurt van Antwerpen dus. Uitgerekend de stad waar de ontwerper van het beeld, Quellinus, zijn hele leven woonde.

Kon het beeld niet dichter bij huis gemaakt worden? Nee, zegt Rijksbouwmeester Francesco Veenstra. Volgens hem zijn er in Noord-Europa bijna geen mensen te vinden die zoiets kunnen. "Voor een restauratie van deze omvang moet je wel op zoek gaan naar mensen die weten hoe je met dit soort beelden om moet gaan."

En daarom kwam het Rijksvastgoedbedrijf, bij wie het paleis in eigendom is, bij Derek Bimont uit. Hij studeerde geschiedenis, maar deed ook veel ervaring op met het herstellen van oud brons. "Je moet snappen met wat voor beelden je werkt, weten hoe ze ooit gemaakt zijn, hoe de constructie werkt. Maar je moet ook weten hoe ze in loop der jaren zijn aangetast." 

En dat was zeker bij dit beeld nodig, want Atlas had door zware luchtvervuiling door de eeuwen heen een lichtgroene kleur gekregen. Na de restauratie heeft het beeld een donkergroene kleur en lijkt hij weer meer op de oorspronkelijke versie uit 1665. 

Daarnaast werd het beeld tijdens de restauratie volledig uitgehold. De mix van baksteen en mortel die in het beeld zat is eruit gehaald omdat er vocht in bleef zitten. Om ervoor te zorgen dat het beeld wel gewoon overeind blijft staan, heeft Biront er een nieuwe constructie van roestvrijstalen buizen ingezet.

Terugkeer van Atlas

"We missen hem natuurlijk wel", zegt conservator Alice Taagten van het Paleis op de Dam. "Ik fiets elke dag via de Raadhuisstraat naar mijn werk. En dan hoort hij daar echt te staan."

Taatgen kan niet wachten tot het beeld, met deze donkerdere kleur, weer op zijn vertrouwde plekje staat. "Bij de beelden die al gerestaureerd zijn, zien we dat je ze van beneden echt veel beter kan zien. Dus ik denk dat dit echt een hele grote verbetering gaat zijn."

Volgens de conservator kreeg het paleis de afgelopen maanden al veel vragen van mensen die zich afvroegen waar hij bleef. "Het is niet alleen ons icoon, maar ook die van Amsterdam."

Bij werkzaamheden in de Zaanstraat in de Spaarndammerbuurt is vanmiddag een leidingbreuk ontstaan. Hierdoor is in vier kelders wateroverlast ontstaan. Uit voorzorg heeft Waternet een kookadvies uitgegeven voor 88 adressen in de Zaanstraat en de Spaarndammerdijk.

Een woordvoerder benadrukt dat de werkzaamheden in de straat niet werden uitgevoerd door Waternet, maar door een andere partij. De oorzaak van de leidingbreuk is nog niet bekend.

De bewoners die wateroverlast ervaren, kunnen dit melden bij Waternet en bij hun verzekering. En de 88 adressen in de buurt van de leidingbreuk worden geadviseerd water eerst drie minuten te koken voor gebruik voor eten of drinken. Het gaat om een voorzorgsmaatregel: er is nog geen vervuiling van het water geconstateerd. 

Tussen juli 2025 en april dit jaar zijn meerdere mensen met een smoesje naar een flat in Zuidoost gelokt en daar mishandeld, bedreigd en gefilmd. De politie heeft hier gisteren een 16-jarige jongen voor aangehouden en sluit meer arrestaties niet uit. De aangehouden Amsterdammer wordt verdacht van openlijke geweldpleging. 

Volgens de politie zijn sinds juli meerdere mensen het slachtoffer geworden van geweld in de fietsenstalling van de flat Grubbehoeve, dat gelegen is vlak bij metrostation Ganzenhoef. Ze raakten daarbij ook gewond.

Bij de mishandelingen waren meerdere verdachten betrokken. Of zij de slachtoffers kenden en wat de aanleiding was voor het geweld, is niet duidelijk. 

Het onderzoek is volgens de politie 'nog in volle gang'. Iedereen die meer weet over de mishandelingen wordt opgeroepen hier melding van te maken. 

Partner dode vrouw Koninginneweg wordt verdacht van moord of doodslag, en Theo eet al vijf jaar dezelfde salade en maakt kunst van de lege bakjes. Dat en meer in het AT5 Nieuws van vrijdag 10 april, gepresenteerd door Niels van Steijn. 

Dit is het AT5 Weer van vrijdag 10 april gepresenteerd door Robin vanaf de Haparandadam.

Het is niet heel veilig en verboden, maar het gebeurt massaal: fietsen over het spoor en een smalle brug bij het Amsterdamse Bos. Fietsers doen dat omdat de brug ernaast dit jaar werd weggehaald vanwege werkzaamheden.

Een van de fietsers spreekt van een leuke uitdaging. "Misschien val je in het water, maar waarschijnlijk niet. Maar ik zou mijn moeder hier niet laten fietsen." Een ander vertelt dat dit tochtje een eitje is, omdat hij ook al in de bossen van de Amazone is geweest. "Ik ben een hele moedig man.  Daar waren slangen en die zaten op mijn been". 

De eigenaar van de trambaan, dat is de Museumtramlijn, en de gemeente laten weten dat zowel het fietsen als lopen over het spoor en de brug niet mag. Er worden soms fietsers of voetgangers beboet. 

Tegelijkertijd is de situatie niet voor iedereen duidelijk. Aan de zuidkant mag de spoorbaan niet worden afgesloten, omdat er (vaak op de zondag) een tram rijdt. Aan de noordkant staat wel een hek, maar dat wordt vaak opengezet door voorbijgangers.

"Wacht even, is dat verboden te fietsen? Maar ik ga toch lopen?", zegt een fietser die net is afgestapt. Maar er staat dus ook nog een bord waarop staat dat lopen nu niet mag. Het stadsdeel denkt nu na over een slot om het hek. 

In de derde week van mei zijn de werkzaamheden afgerond en komt er een verbrede brug. Zo moet die eruit gaan zien:

Totdat de brug er is, verzoekt de gemeente fietsers en voetgangers om de aangegeven omleidingsroute te gebruiken. Volgens de gemeente levert dat voor fietsers nauwelijks extra reistijd op.

Heet je Johan, Johannes of Johanna en heb je 25 april nog niets te doen? Dan ben je op vertoon van je paspoort welkom in de Johan Cruijff Arena voor een gratis stadiontour. De naamgenoten zijn uitgenodigd ter ere van het 30-jarig jubileum van de Arena. 

Elke Johan, Johanna of Johannes mag een introducee meenemen. De tour gaat langs plekken waar bezoekers normaal niet komen, zoals de kleedkamers, de spelerstunnel en de perskamer. Ook mag je voelen hoe het is om even op de grasmat te lopen. 

Op 25 april 2019 - een jaar na de naamswijziging van het stadion - stond de deur ook al open voor naamgenoten.  Toen meldden ruim 3000 Johans en Johanna's zich aan.

De rondleiding is op 25 april tussen 09.30 en 18.00 uur. 

Staat er nog iets op het spel bij de onderhandelingen voor een nieuw college, of hadden PRO en D66 alles vooraf al lang in kannen en kruiken? Kiezersbedrog ligt op de loer, vindt Marijn. Nicolai dook dieper in het advies van de referendumcommissie over een mogelijke Israël-boycot en vindt dat toch moeilijk uit te leggen. Nicolaï Brannan van AT5, David Hielkema van Het Parool en Marijn Schrijver van De Telegraaf bespreken in de podcast Politiek aan de Amstel de bubbel van de Stopera.

En verder deze week: David sprak ‘moedergans’ Imane Nadif bij haar definitieve afscheid uit de Amsterdamse politiek.

Luister de podcast via Spotify door hier te klikken (met beeld). Liever Apple? Dat kan hier.