Een villa van de vroegere fascistische Italiaanse dictator Mussolini is gekocht door de gemeente Riccione. Daarmee heeft het stadsbestuur van de badplaats voorkomen dat de villa in handen kwam van een aanhanger van een neofascistische beweging.

De linkse burgemeester Daniela Angelini is blij dat het gebouw niet is bemachtigd door deze geïnteresseerde. Ze noemt de aankoop een overwinning en "een daad van liefde en visie" voor de stad.

Villa Mussolini

De gemeente kocht het gebouw op een veiling voor zo'n 1,2 miljoen euro. Het was een zomerverblijf van Benito Mussolini, de leider van de Italiaanse fascisten. De Duce (Leider), zoals hij zichzelf liet noemen, greep in 1922 de macht en regeerde Italië tot hij in 1943 bij de nadering van de geallieerde troepen werd afgezet. In Noord-Italië kwam aan zijn bewind pas in 1945 een eind. Hij werd samen met zijn minnares gedood en aan de voeten opgehangen aan de balk van een benzinestation.

De in 1883 gebouwde villa ligt vlak bij de Adriatische zee. In 1934 kocht de vrouw van Mussolini de woning.

De Mussolini's kwamen zelf uit de regio Emilia-Romagna, waar Riccione onder valt. Het stel liet een extra verdieping op de villa bouwen, waardoor het gebouw 27 kamers telt. Ook lieten ze een tennisbaan op het terrein aanleggen.

De "Villa Mussolini' werd geregeld gebruikt door de toenmalige regering. Zo werkte de dictator vanuit het pand en ontving hij er hoogwaardigheidsbekleders.

De dictator liet zichzelf geregeld vanuit de villa per motorboot vervoeren naar minnaressen in nabijgelegen plaatsen.

Villa Margherita

Na de dood van Mussolini bleef het gebouw in handen van zijn vrouw omdat het op haar naam stond. In 1952 werd het verkocht. In de jaren daarna zaten er onder meer restaurant en een dierenkliniek in. Het werd hernoemd tot 'Villa Margherita', de naam die daarvoor toebehoorde aan een nabijgelegen, maar in 1940 gesloopte villa.

In 1979 stelde een communistische burgemeester van Riccione voor om het gebouw te slopen, maar dit lukte niet. De tuin van het gebouw werd wel gekocht en de gebouwen die Mussolini op het terrein had geplaatst, maakten plaats voor een openbaar park.

De oorspronkelijke villa werd in 1997 gekocht door een bank, die het gebouw voor de daarop volgende 30 jaar uitleende aan de gemeente. Die heeft de villa gerestaureerd en in 2005 heropend. Toen werd die ook omgedoopt tot 'Villa Mussolini', tot onvrede van velen.

Sindsdien werd de villa gebruikt voor tentoonstellingen en andere culturele activiteiten. Hij bleef, tot hij geveild werd, in bezit van de bank die hem had uitgeleend aan de gemeente.

Geschiedenis herinneren

Onder meer de partij van de huidige premier Meloni is voorstander van het behouden van de originele naam 'Villa Mussolini'. Burgemeester Angelini heeft toegezegd dat de naam niet wordt veranderd.

Het gebouw zal ingezet worden voor de gemeenschap. Zo komen er tentoonstellingen over de geschiedenis en worden er in de toekomst sociale en culturele evenementen georganiseerd.

Weggebruikers ten zuiden van Utrecht hebben al de hele dag te maken met vertragingen. Door werkzaamheden is de A2 tussen knooppunt Everdingen en knooppunt Oudenrijn dicht in de richting van Utrecht. En een ongeluk op de A27 in de richting van Utrecht leidde tot enorme vertraging, meldt RTV Utrecht.

Rijkswaterstaat roept weggebruikers op zich echt te houden aan de omleidingsroute die is ingesteld, via de A27 en de A12. Blijf op de snelweg en kies niet voor een route binnendoor, is het verzoek.

Door de afsluiting van de A2 ontstonden lange rijen bij verschillende pontjes in de regio. Wachttijden liepen volgens getuigen op tot meer dan een uur.

Op lokale wegen in onder meer Vianen en Hagestein staat het al de hele dag vast, doordat het op de officiële omleidingsroute erg druk is.

De situatie werd nog verergerd door een ongeluk rond 14.45 uur op de omleidingsroute, de A27. Inmiddels is de weg weer vrij, maar er is nog altijd veel vertraging. Op het hoogtepunt liep de vertraging op tot meer dan een uur.

Samenloop van omstandigheden

"Het waren natuurlijk twee samenlopende omstandigheden", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. "Enerzijds de werkzaamheden, anderzijds het grote ongeluk. Daar is eigenlijk niet zo heel veel aan te doen." De wegbeheerder communiceert, ook via borden dat mensen de omleidingsroute moeten volgen.

Verkeersregelaars worden in ieder geval niet ingezet, dat zou geen zin hebben. "Als je vaststaat, sta je vast. Dat is heel vervelend, maar daar is niets aan te doen", aldus de woordvoerder. "De hinder voor wat betreft het ongeluk is inmiddels opgelost. We vermoeden dat de vertraging zal afnemen."

De afsluiting van de A2 tussen knooppunt Everdingen en knooppunt Oudenrijn maakt deel uit van groot onderhoud, waarbij het asfalt wordt vervangen en werkzaamheden aan viaducten en bruggen worden uitgevoerd. Dit deel van de A2 gaat zes weekenden dicht.

Een containerschip is aan het eind van de middag tegen een spoorbrug bij Gouda gevaren. Daarom werd het treinverkeer stilgelegd.

ProRail zegt dat het aangifte doet tegen de schipper. "Het schip mag de brug niet raken", zegt een woordvoerder. Hij wijst erop dat het schip te hoog was.

De schade aan de Hoge Gouwespoorburg valt mee. Kort na 19.00 uur zei de woordvoerder dat het treinverkeer langzaam wordt hervat.

Voor zover bekend raakte er niemand gewond.

In Amerikaanse media wordt al de vergelijking getrokken met de Iraanse gijzeling in 1979 van Amerikaans ambassadepersoneel, die uiteindelijk 444 dagen zou duren. Nu gaat het niet om tientallen Amerikanen maar om één: de co-piloot van het gevechtsvliegtuig dat gisteren werd neergehaald boven het zuidwesten van Iran.

Van een gijzeling is bovendien, voor zover bekend, nog geen sprake. Maar om dit scenario te voorkomen, zet de VS alles op alles om de Amerikaan te vinden; voor Washington zou het pijnlijk zijn als Iran erin slaagt een Amerikaanse vlieger gevangen te nemen. En dus is ook Iran er veel aan gelegen de Amerikaan te vinden; het zou een uitgelezen mogelijkheid bieden voor een propagandastunt.

Saillant is dat president Trump in de dagen voor het neerschieten van het toestel claimde dat Iran geen noemenswaardige luchtafweer meer had, en dat hun radarsystemen eveneens "honderd procent vernietigd" waren.

Frans Osinga, hoogleraar oorlogsstudies en zelf oud-vlieger, tekent daarbij aan dat veel nog onduidelijk is. Bijvoorbeeld hoe het gevechtsvliegtuig is neergeschoten. "Het kan dat ze in de veronderstelling waren dat er luchtoverwicht was, dat ze laag zijn gaan vliegen, op zoek naar doelen. Dan kom je in het bereik van een andere type luchtafweer, luchtafweerkanonnen dan wel raketten die je vanaf de schouder kunt afvuren."

Feit is dat de piloot van het gevechtsvliegtuig zijn schietstoel heeft gebruikt en dat de Amerikanen hem met veel moeite hebben weten te redden. Bij de reddingsmissie zou een Black Hawk-helikopter zijn beschoten en geraakt. Ook stortte rond dezelfde tijd een ander Amerikaans gevechtsvliegtuig, een A-10 Warthog, neer. Ook deze piloot gebruikte zijn schietstoel en werd gered.

De co-pilootvan de F-15E, die de wapensystemen bediende, zou net als de piloot de schietstoel hebben gebruikt, volgens Amerikaanse functionarissen. Of er daarna nog contact is geweest, is niet bekend.

Concessies afdwingen

Hamidreza Azizi, Iran-expert verbonden aan het Duitse onderzoeksinstituut SWP, zegt tegen The New York Times dat Iran twee routes kan volgen als het de Amerikaan levend in handen krijgt. Een ervan is dat ze het stil houden en achter de schermen onderhandelingen voeren met Washington om concessies af te dwingen.

Azizi acht het waarschijnlijker dat ze er een grote show van maken en de vlieger voor de camera brengen. "Ze zullen de beelden als een overwinning willen uitbuiten en Trump willen vernederen."

Ook Osinga wijst erop dat een Amerikaanse vlieger in Iraanse handen ideaal propagandamateriaal is. "Dat kan politiek en militair strategische repercussies krijgen."

Oorlogsrecht

Osinga herinnert zich dat in 1991 in de Golfoorlog meerdere Amerikaanse en Britse vliegtuigen werden neergehaald. "Piloten werden gevangengenomen door Irak en voor de tv gezet. Ze moesten teksten opdreunen, in de hoop dat Washington de oorlog zou staken. Dat heeft geen effect gehad, maar dat is nu ook de angst in Washington - dat Iran de vlieger voor de camera zet en er propagandamateriaal van maakt."

Anderen vrezen dat Iran de Amerikaanse vlieger zou kunnen martelen, zoals de islamitische terreurgroep IS deed met Jordaanse vliegers, zegt Osinga. Een ander scenario is precies omgekeerd, zegt de hoogleraar. "Misschien laten ze juist zien dat Iran zich houdt aan het oorlogsrecht en zullen ze de vlieger keurig behandelen."

"Dat staat dan in schril contrast met de uitingen van minister Hegseth, die heeft gezegd dat de VS geen genade zal tonen, of woorden van dergelijke strekking. Voor veel analisten zijn die woorden een indicatie dat hij voorbij het oorlogsrecht wil gaan. Hij heeft ook gezegd dat ze zich niet aan stupid rules of engagement gaan houden. Als Iran zich daar wel aan houdt, kunnen ze dat gebruiken als contrast, dat zou voor het Witte Huis pijnlijk zijn."

In Afghanistan zijn de afgelopen tien dagen 77 mensen om het leven gekomen en 137 gewond geraakt door extreem weer. Het land wordt geteisterd door hevige regenval, met grootschalige overstromingen, aardverschuivingen en blikseminslagen tot gevolg.

Volgens de Afghaanse rampenbestrijdingsdienst zijn 1800 huizen verwoest en nog eens bijna 2700 woningen beschadigd.

Daarnaast zijn door het extreme weer bedrijven, landbouwgrond, waterputten en irrigatiekanalen beschadigd.

Snelweg dicht

Ook werd 337 kilometer aan wegen verwoest, waaronder de snelweg van Kabul naar Jalalabad, de belangrijkste route tussen de hoofdstad en de Pakistaanse grens en de oostelijke provincies van Afghanistan.

De Salangapas door het Hindu-Kush gebergte, die Kabul verbindt met noordelijke steden als Kunduz en Mazar-e-Sharif, is vanwege overstromingen eveneens afgesloten.

De komende dagen wordt meer regen voorspeld in het hele land. De autoriteiten waarschuwen de bevolking om uit de buurt van rivieroevers en overstromingsgevoelige gebieden te blijven.

Aardbeving

In het noordoosten van Afghanistan eiste een aardbeving met een kracht van 5,8 twaalf levens. De aardbeving in het district Yamgan, die ook te voelen was in Kabul, verwoestte minstens vijf huizen. 33 andere woningen raakten beschadigd.

In Afghanistan komen de Arabische, Indiase en Euraziatische tektonische platen samen, waardoor er regelmatig aardbevingen zijn. In september werd het land getroffen door een verwoestende aardbeving, waarbij zeker 2000 mensen omkwamen.

In de Franse stad Saint-Denis zijn duizenden mensen op de been bij het stadhuis om te demonstreren tegen racisme. Aanleiding voor het protest zijn herhaalde racistische uitlatingen tegen de burgemeester van de stad.

Bally Bagayoko werd in maart gekozen tot burgemeester van de voorstad van Parijs. De zwarte burgemeester is kind van twee ouders uit Mali en is lid van de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI). Hij had tot het protest opgeroepen omdat hij sinds zijn aantreden geregeld racistisch wordt bejegend.

Zo werd in het televisieprogramma van de nieuwszender CNews het gedrag van Bagayoko vergeleken met dat van een mensaap. Een dag daarna werd het gedrag van de burgemeester door een gast van het programma gelijkgesteld met dat van een leider van een primitieve stam, "waar het dominante mannetje alle besluiten neemt".

De Franse zender is vergelijkbaar met het Amerikaanse Fox News, waar vaak gasten aanschuiven met (radicaal-)rechtse ideeën en uitspraken. CNews beweert dat er geen racistische opmerkingen zijn gemaakt in het programma en dat de omstreden fragmenten uit de bewuste uitzending zijn "ingekort en uit de context gehaald".

Het Franse Openbaar Ministerie heeft besloten een onderzoek naar de uitlatingen in het televisieprogramma te starten. Ook onderzoekt justitie online-haatberichten over de burgemeester.

Minister van Binnenlandse Zaken Nuñez liet weten dat hij geschokt is over de opmerkingen in het televisieprogramma. Ook cultuurminister Pégard toonde zich ontzet. "Vrijheid van meningsuiting mag niet tegen de regels van de rechtsstaat ingaan", zei ze.

Racistische telefoontjes

Het raadshuis van Saint-Denis wordt dagelijks een aantal keer gebeld met de vraag of "dit het gemeentehuis van apen is", meldde nieuwszender France Info. Ook bellen mensen met de vraag "of het gemeentehuis van zwarten en Arabieren is". Die telefoontjes lijken het gevolg van een uit verband getrokken uitspraak van de burgemeester.

Hij had na zijn verkiezing in een interview gezegd dat Saint-Denis "de stad van koningen en het levende volk is". Deze uitspraak werd verdraaid in rechtse kringen. Zo werd beweerd dat hij had gezegd "stad van de zwarte personen", in plaats van "stad van de koningen".

'Racisme steeds normaler'

Correspondent Saskia Houttuin sprak bij het antiracismeprotest in Saint-Denis verschillende demonstranten, onder wie Sophie Tayaya. De 30-jarige nucleair ingenieur "ziet dat er een klimaat is in Frankrijk dat steeds racistischer wordt". Volgens haar worden mensen zoals burgemeester Bagayoko in landelijke media aangevallen vanwege hun huidskleur, in plaats van hun ideeën.

"Het gaat bergafwaarts", zegt Tayaya. Ze vindt dat "we niet passief moeten zijn, maar juist moeten laten zien dat we er zijn."

Ook Chaitanya Thayalan ziet racisme steeds "normaler" worden. Hij vindt dat deze ontwikkeling gestopt moet worden. De 16-jarige is vanuit een andere voorstad van Parijs naar het protest gekomen. "We willen een front vormen in aanloop naar de presidentsverkiezingen in 2027", zegt Thayalan. "Wij jongeren zijn de toekomst, dus wij moeten vooraan staan om die strijd te voeren."

Bagayoko hield zelf een toespraak op de demonstratie. "We gaan de strijd tegen racisme winnen", zei hij, waarop mensen "resistance" (verzet) begonnen te roepen. "Wij zijn het Frankrijk van verzet, we moeten ons niet laten weerhouden door angst", vervolgde de burgemeester van Saint-Denis.

De eerste trein vanochtend tussen Raalte en Nijverdal is niet lang na vertrek op een boom gereden. De machinist en de dertien passagiers bleven ongedeerd. De trein raakte zo zwaar beschadigd dat hij moest worden weggesleept.

ProRail verwacht nog tot eind van de middag bezig te zijn met herstel van de bovenleiding.

Het ongeluk vond plaats om 07.15 uur vanochtend, meldt RTV Oost. Ter hoogte van Mariënheem botste de Blauwnet-trein op de boom die door onbekende oorzaak op het spoor terecht was gekomen. De boom sloeg op de voorruit, die vernield werd. Ook het plaatwerk van de trein raakte beschadigd.

Stroomafnemer afgebroken

Door de klap sloeg de pantograaf, de stroomafnemer op het dak, van de trein. De bovenleiding kwam over een flink aantal meters los te hangen.

"De trein hebben we inmiddels weggesleept", laat ProRail weten. "Maar de bovenleiding vervangen, dat is veel meer werk. Daar worden speciale mensen en speciale apparatuur voor aangevoerd. Daar zijn we naar verwachting wel tot 17.00 uur vanmiddag mee bezig. Pas daarna kunnen er weer treinen rijden op het traject."

De woordvoerder van ProRail sluit opzet bij het ongeluk uit. "Het ging om een oude boom aan de slootkant. Vermoedelijk is die vannacht omgewaaid."

In de zuidoostelijke Oekraïense regio Dnipro zijn minstens vijf mensen gedood bij een Russische aanval met meerdere drones. Bij de aanval op de stad Nikopol kwamen drie vrouwen en twee mannen om het leven.

Volgens gouverneur Oleksandr Hanzja raakten daarnaast 22 mensen gewond, onder wie een 14-jarig meisje. Haar toestand is kritiek, net als die van twee mannen van 28 en 72 jaar, zegt Hanzja op Telegram.

Nikopol is een Oekraïense havenstad aan de Dnjepr-rivier die een natuurlijke frontlinie vormt in de oorlog. Daardoor heeft de regio regelmatig te maken met Russisch artillerievuur en droneaanvallen.

In Soemy, niet ver van de Russische grens, raakten zeker 11 mensen gewond. In totaal werden er vannacht volgens de Oekraïense luchtmacht 286 drones door de Russen afgevuurd, waarvan het merendeel werd neergehaald.

Massale aanval overdag

Ook gisteren werd Oekraïne bestookt met drones en raketten die niet alleen 's nachts, maar ook overdag neerkwamen. Dat is vrij ongebruikelijk. Minister Sybiha van Buitenlandse Zaken sprak van bijna 500 Russische drones, alleen al overdag.

Die raakten huizen en andere gebouwen in onder meer de regio's Zjytomyr, Kyiv en Sumy. Zeker vier mensen werden gedood en meer dan 30 raakten gewond. De aanvallen werden door de Oekraïense president Zelensky al een "Paas-escalatie" genoemd.

Zelensky sprak gisteren met de paus, zei hij. "Op het moment van ons gesprek viel Rusland Oekraïne opnieuw aan. Dit is het antwoord van Rusland op ons voorstel voor een paasbestand. De Russen hebben hun aanvallen simpelweg opgevoerd, Wat stilte in de lucht had moeten zijn, is verworden tot een Paas-escalatie," zei Zelensky.

Ontmoeting Erdogan

Vandaag ontmoet Zelensky de Turkse president Erdogan in Istanbul. Zelensky zegt dat hij het partnerschap tussen Turkije en Oekraïne wil versterken. "Zodat we de levens van mensen daadwerkelijk kunnen beschermen, de stabiliteit kunnen bevorderen en de veiligheid in ons Europa en het Midden-Oosten kunnen garanderen. Gezamenlijke inspanningen leveren altijd de beste resultaten op", aldus de Oekraïense president.

Vorige maand zei Zelensky zijn beste experts naar het Midden-Oosten te sturen, om te helpen bij het neerhalen van drones.

Vorige week bezocht Zelensky meerdere landen in de Golfregio. Daar sloot hij akkoorden met Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten om samen te werken op het gebied van defensie en veiligheid.

In een parkeergarage aan de rand van het centrum van Roermond is voor meer dan 100.000 euro gefraudeerd. Door een technische fout konden uitrijkaarten veel vaker dan één keer worden gescand.

Meer dan duizend automobilisten maakten meermaals gebruik van dezelfde uitrijkaart, blijkt uit onderzoek van de gemeente. Eén automobilist deed dat 455 keer, meldt L1 Nieuws.

De fout werd in augustus vorig jaar ontdekt door de gemeente. Die schakelde daarop een gespecialiseerd bureau in dat de fraude door de automobilisten in kaart bracht. "Het betekent dat zij een keer een uitrijkaart hebben aangeschaft en vervolgens meerdere keren deze zelfde uitrijkaart hebben gebruikt", laat de gemeente weten.

Medewerkers gemeente

Uit het onderzoek blijkt dat ook gemeentemedewerkers van het Stadskantoor misbruik hebben gemaakt van de uitrijkaarten. Daarnaar loopt nog een intern onderzoek.

De gemeente heeft de nu bekende fraudeurs per brief verzocht om de verschuldigde parkeerkosten alsnog te betalen. In totaal zijn 1144 brieven verstuurd, de kosten variëren van 6,50 euro tot maar liefst 1027 euro. In totaal gaat het in de gecontroleerde periode om 106.000 euro aan misgelopen parkeergelden.

Omdat slechts gecontroleerd is vanaf het moment dat de fout werd ontdekt, is het werkelijk misgelopen bedrag voor de gemeente waarschijnlijk veel hoger.

Inmiddels is de mogelijkheid om een uitrijkaart vaker te scannen uitgezet. De uitrijkaarten worden nu bij de slagboom 'ingeslikt'.

Politiek commentator Kees Boonman (71) heeft afscheid genomen van het MAX-radioprogramma Nieuwsweekend waarin hij sinds 2018 de Nederlandse en Europese politiek becommentarieerde.

"Het is mooi geweest en meer zou ik er eigenlijk niet over kunnen zeggen, behalve dan dat ik het acht jaar met heel veel plezier heb gedaan", zei Boonman vanochtend in zijn laatste uitzending.

Volgens presentator Pieter van der Wielen was Boonman vaste prik iedere zaterdag als eerste in de studio aanwezig "met een enorme stapel kranten en meters aan papieren met aantekeningen".

'Wat moet ik vinden?'

"Ik zal de namen niet noemen, ik kan de namen niet noemen, maar ik heb heel veel mensen altijd in de dagen voorafgaand aan de zaterdag opgebeld. En sommigen alleen maar met de vraag: wat moet ik vinden?", verklaarde Boonman zijn vele aantekeningen.

"Sommigen vonden dat heel fijn, want dan konden ze breeduit hun eigen analyse geven en daar heb ik altijd mijn voordeel mee gedaan. Eerlijk, gebalanceerd en onpartijdig, maar wel met hier en daar het leggen van een noodzakelijk accent", aldus Boonman.

Volgens presentator Mieke van der Weij bleef Boonman soms wel iets te lang aan het woord in het radioprogramma: "Je zag dan soms in mijn ogen: ik moet nu afronden, maar daar kon ik dan ook niks aan doen. De tijd tikte weg."

Rutte over Boonman

Oud-premier Rutte noemde Boonman in een opgenomen bijdrage "echt een vast ankerpunt voor je naar de supermarkt of de bakker gaat". Volgens Rutte was Boonman kritisch, maar zonder dat daar cynisme inzat. "Het neigt ernaar, maar het is 't niet en dat maakt hem ook zo op een prettige manier ongrijpbaar."

In zijn huidige functie als NAVO-chef kwam hij Boonman niet meer zo vaak tegen "en nu gaat dat al waarschijnlijk helemaal niet meer gebeuren". "Kijken wat hij gaat doen. Ik hoop dat hij nog lang leeft en dat hij toch blijft opduiken."

Vrije zaterdagmorgen

Als dat gebeurt zal het vast niet op een zaterdagochtend zijn. Eerder liet Boonman al weten wel zin te hebben in een vrije zaterdagmorgen. "De afgelopen twintig jaar bevind ik me op zaterdag in een radiostudio, zoals eerst bij het TROS-programma Kamerbreed en nu al jaren bij Nieuwsweekend. Met heel veel plezier. Maar nu ga ik andere dingen doen die minder verplichtend zijn."

Kees Boonman blijft wel te gast bij het middagprogramma op tv Tijd voor MAX om daar de politiek te duiden.

Eerder was Boonman onder meer politiek verslaggever voor het NOS Journaal, hoofdredacteur van het actualiteitenprogramma Netwerk en hij presenteerde ruim tien jaar lang het radioprogramma TROS Kamerbreed.

Morgen is Boonman een uur lang te gast in De Perstribune, van 12.00 tot 13.00 uur op NPO Radio 1.

Politieagenten die de Londense burgemeester Sadiq Khan beveiligden, hebben een tas met vuurwapens achtergelaten op straat bij zijn huis in Zuid-Londen. De tas met een machinegeweer, een Glock-pistool en een taser, werd ontdekt door een passant.

De vinder was een zwangere vrouw, die de tas nieuwsgierig een schop gaf om te zien wat erin zat. Toen ze merkte dat de tas zwaar was, schrok ze en riep ze haar partner. Die opende de tas en ontdekte de wapens, waarna hij de politie belde.

"Gelukkig is er geen wapen afgegaan", zegt vinder Jordan Griffiths tegen de tabloid The Sun. "Anders zouden mijn vriendin en onze baby die volgende maand geboren wordt misschien wel doodgeschoten zijn."

Beveiligers geschorst

De politie heeft de wapens meegenomen. Een woordvoerder van de Londense politie bevestigt dat de tas was achtergelaten door agenten die de burgemeester beveiligden. De vijf betrokken agenten zijn geschorst. Het is onduidelijk waarom ze de wapens in de tas hadden gestopt en buiten de woning hadden laten liggen.

"Ik vroeg de politie of er misschien een beloning was voor het vinden van de wapens", vertelt Griffiths. "Toen zei een van hen: 'We geven je wel een zak snoep.'" De politie benadrukt dat het incident wordt onderzocht en dat de betrokken agenten disciplinair zullen worden aangepakt als dat nodig is.

De Londense burgemeester Khan ontvangt al jaren veel dreigementen. Daarom wordt hij 24 uur per dag beveiligd. Hij zei in 2021 bij een bijeenkomst rondom een Labour-partijconferentie dat hij een team van vijftien politieagenten heeft, dat hem "dag en nacht" beschermt. Khan heeft zelf nog niet gereageerd op het incident.

Tijdens menig paaslunch in Duitsland zal dit weekend een ongemakkelijk gespreksonderwerp ter tafel komen. Was opa of die ene oom een nazi? Was het een opportunist die pas in de oorlog lid werd of een overtuigde aanhanger sinds Hitlers beginjaren?

Om die vraag te beantwoorden, moest een familie een aanvraag indienen bij het Bundesarchiv om een lidmaatschapskaart in te zien. Tot nu, want de vrijwel volledige ledenlijst van de NSDAP is online geplaatst door het Amerikaanse nationale archief. Zo'n 15 procent van de volwassen Duitsers was NSDAP-lid, maar daar werd na de oorlog lang niet altijd open over gesproken.

Het ledenbestand van de nazipartij bevat 5442 documenten met elk 3000 pagina's met handgeschreven kaarten. Het archief doorpluizen vraagt wat geduld en vaardigheid. De scans zijn bovendien moeilijk leesbaar. Het Duitse medium Die Zeit heeft het mega-archief daarom met behulp van een AI-model uitgelezen en verwerkt tot een zoekmachine.

De publicatie van het archief roept gemengde reacties op in Duitsland. Houdt de "absurde schuldcultuur" dan nooit op, klinkt het online. "Hoelang houden we nakomelingen nog verantwoordelijk?", schrijft een lezer. Ook wordt gevreesd dat de 'nazi-zoekmachine' wordt gebruikt om buren of collega's te controleren.

Anderen zijn juist dankbaar voor de ontdekkingen die ze doen. Zo schrijft Zeit-lezer 'Hermoine' dat ze twee naaste familieleden in het archief aantrof, terwijl beweerd werd dat de familie nazivrij was. "Op je 71ste je perceptie veranderen, is een bittere schok." Gebruiker 'Lenaid' trof zijn vader aan. "Ik kan dit nog niet helemaal goed verwerken."

Vrijwillig lid geworden

Historici wijzen erop dat de ontdekking van een NSDAP-lidmaatschap slechts het begin van een onderzoek is, niet het einde. Uitgebreider historisch onderzoek is nodig om iemand te kunnen beoordelen.

Niet ieder lid van de NSDAP was een oorlogscrimineel. Een ambtenaar moest lid worden om zijn baan te behouden, terwijl een ander het uit overtuiging deed. Iemand die zich voor Hitlers machtsovername in 1933 bij de partij aansloot moet anders worden beoordeeld dan een jongere die zich in 1945 aansloot.

In het naoorlogse Duitsland hebben veel vermeende meelopers en nazaten verteld dat men gedwongen werd NSDAP-lid te worden of dat onbewust was geworden. Historici zijn echter eensgezind dat niemand werd toegelaten zonder een eigen handtekening.

De oud-directeur van het Duitse Verzetsmuseum, Johannes Tuchel, zegt geen voorbeelden van gedwongen lidmaatschap te kennen. "Het kon gevolgen voor je baan hebben, maar niet leiden tot strafrechtelijke vervolging", zei hij tegen omroep RBB.

Toch niet vernietigd

In nazi-Duitsland werd het ledenbestand zeer nauwkeurig bijgehouden. Ieder lid had een eigen kaart met persoonsgegevens, soms met foto en datum van toetreding. Toen in het voorjaar van 1945 de geallieerde opmars vorderde, groeide het besef dat de ledenlijsten een schat aan belastend materiaal vormden.

Papierfabrikant Hanns Huber uit München kreeg de opdracht het papierwerk te vernietigen. Hij nam de opdracht aan, maar weigerde die uit te voeren. Zo bleef een uniek archief van zo'n 50 ton papier bewaard. De database is niet compleet: geschat wordt dat 10 procent van het totale aantal NSDAP-leden van ruim 10 miljoen verloren is gegaan.

De Amerikanen stelden de documenten veilig en gebruikten het als hulpmiddel om Duitsland te denazificeren. Het lidmaatschap van prominente politici werd veelal door de vingers gezien, om wraak en publieke onrust in het naoorlogse Duitsland te voorkomen.

Alleen historici mochten het archief op verzoek inzien. Duitse privacywetgeving schrijft voor dat iemands nazi- of Stasi-archief pas honderd jaar na iemands geboorte of tien jaar na zijn dood mag worden geopenbaard. Volgens critici heeft Duitsland daarmee daders beschermd.

Geen schuld, wel verantwoordelijkheid

Historici verwachten geen grote onthullingen van de NSDAP-lijsten. Lidmaatschappen van prominente Duitsers zijn al uitgebreid onderzocht. Het gaat nu eerder om onthullingen binnen families. Ook kan de dataset interessant zijn voor statistisch onderzoek, bijvoorbeeld om te onderzoeken in welke beroepsgroepen meer of minder NSDAP-leden waren, evenals lokale verschillen.

Het publiceren van de NSDAP-data is maatschappelijk relevant, schrijft Die Zeit in een begeleidend stuk bij de zoekmachine. Uit onderzoeken zou blijken dat een statistisch te laag percentage van de Duitsers zegt dat hun voorouders nazi-aanhangers waren. Met het openbaren van de ledenlijst is ontkenning, onwetendheid of goedpraten moeilijker geworden.

80 jaar na de Tweede Wereldoorlog draagt de huidige generatie geen schuld, maar wel de verantwoordelijkheid dat de geschiedenis zich niet herhaalt, schrijft hoofdredacteur Christian Staas van de geschiedeniseditie van Die Zeit. Daarom zou iedereen het archief moeten doorzoeken, vindt hij.

"De generatie die het zelf heeft meegemaakt zit niet meer aan tafel", vervolgt Staas. Dat moet het gesprek over het naziverleden tijdens de paasbrunch eenvoudiger maken.

Een afvalverwerker vlak bij Emmen heeft na zijn faillissement enorme hoeveelheden bouw- en sloopafval achtergelaten op het terrein waar het bedrijf werkte. De verhuurders van het terrein proberen een oplossing te vinden.

"Hoeveel afval er ligt? Dat weet ik niet eens precies", zegt Erin Verdam die het terrein verhuurde tegen RTV Drenthe. "Het zijn echt dikke bergen afval. En normaal is dat bij zo'n verwerker mooi gesorteerd, maar hier ligt alles door elkaar. Dat zullen we plukje voor plukje moeten sorteren."

Begin maart werd B&B afvalrecycling failliet verklaard. Het bedrijf huurde sinds 2018 een groot terrein van Verdam en haar man Willem Brink. Op het terrein werd de afgelopen jaren bouw- en sloopafval binnengebracht, gesorteerd en gerecycled. Direct na het faillissement kwam het werk stil te liggen.

Kapotte trampolines

"Dit kwam toch wel als verrassing", aldus Verdam. "Het liep altijd prima. Wel hadden we de afgelopen maanden te maken met een huurachterstand en die is er nog steeds, maar die betalingsachterstand is eigenlijk peanuts ten opzichte van wat er allemaal is achtergelaten op het terrein."

Er liggen grote bulten afval, soms (deels) ingepakt, soms open en bloot. Wat opvalt zijn kapotte trampolines, oude wc-potten en vooral veel schroot, brokken beton en plastic in allerlei soorten en maten.

De verhuurders hebben contact opgenomen met afvalverwerkers in de buurt, in de hoop dat zij kunnen helpen met het afvoeren van de troep.

Ook is er contact met curator Paul van Boven, die het faillissement van B&B afvalrecycling afwerkt. "Op dit moment zijn we bezig om de afvalberg op het terrein te laten slinken", reageert de curator. "Daar verzet onder meer de verhuurder van het terrein in overleg met de gemeente veel werk voor."

Geen doorstart

Over de oorzaak van het faillissement wil de curator niets zeggen. Hij verwacht niet dat het bedrijf een doorstart zal maken.

De gemeente Emmen zegt op de hoogte te zijn van de problemen. "De gemeente heeft hier een rol in, betreffende toezicht en handhaving. Die rol hebben wij opgepakt. Er wordt in overleg met partijen gepoogd een oplossing te vinden", laat een woordvoerder weten.

Verdam probeert optimistisch te blijven. "We hebben er vertrouwen in dat het goedkomt met hulp van de gemeente en de curator", zegt ze. "De vraag is alleen hoe en wanneer." De eigenaar van B&B afvalrecycling is niet bereikbaar voor commentaar.

Dialectrock krijgt een vermelding op de lijst voor immaterieel erfgoed. Dat heeft het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) bekendgemaakt. In het algemeen wordt met dialectrock (of boerenrock) het Nederlands/Belgische muziekgenre bedoeld waarin rockmuziek wordt gecombineerd met teksten in een streektaal of dialect.

Bennie Jolink, zanger en oprichter van de boerenrockband Normaal, reageert 'oerendtrots'. "Uiteraard is het eervol dat iets dat we meer dan vijftig jaar geleden vrij spontaan, maar toch fanatiek zijn begonnen, nu officieel tot ons erfgoed behoort", zegt hij bij Omroep Gelderland. "En mooi dat daarmee ook wordt ingezien dat Normaal toch iets meer was en is dan een succesvol bandje."

De aanvraag voor de officiële vermelding bij het kenniscentrum was ingediend door het Anhangerschap, de fanclub van Normaal.

Vorig jaar vierde de band z'n vijftigste verjaardag en dat was volgens de fanclub een goede reden om Normaal op de lijst te plaatsen. De band wordt gezien als de uitvinder van de dialectrock, heeft al vier generaties fans en speelde een grote rol bij de 'emancipatie' van het platteland.

Platteland op de kaart

De fanclub wijst er ook op dat dankzij Normaal het woord 'boer' een geuzennaam werd. Of zoals medeoprichter en drummer wijlen Jan Manschot het ooit verwoordde: "We hebben het platteland een kont in de bokse gegeven".

De fanclub voerde nog meer redenen aan om Normaal op de lijst te vermelden Zo staat de band ook bekend om verschillende rituelen zoals biergooien en kreten als 'høken' en 'daldeejen'.

Het KIEN besloot de voordracht breder te trekken en zet niet alleen Normaal, maar dialectrock in z'n geheel op de immateriële erfgoedlijst. "Biergooien bijvoorbeeld gebeurt immers ook wel bij andere concerten. Dat is niet voorbehouden aan Normaal", aldus Frank Hemeltjen van het KIEN. "Maar als het om dialectrock gaat: dat is wat ons betreft onmiskenbaar immaterieel erfgoed."

Meer dan klompendansen

Normaal begon op Hemelvaartsdag 1975 met teksten in het Achterhoeks op rockmuziek. Daarvoor was muziek in het plat vooral een kwestie van klompendansen en folklore in dorpshuizen en op braderieën, schrijft RTV Oost. Vriend en vijand zijn het erover eens dat Normaal met z'n dialectrock het muzikale pad plaveide voor latere bands als De Kast in Friesland, Skik uit Drenthe en Rowwen Hèze in Limburg.

"Zelf heb ik altijd geprobeerd Normaal de stem van het platteland te laten zijn, aanvankelijk meer op een punk-achtige manier, later muzikaal meer genuanceerder", vertelt Jolink. "Door over meer dan alleen 'I love you-achtige dingen' te zingen. En dat ik daarnaast gevraagd en ongevraagd een mening heb verkondigd, die overigens niet altijd bij iedereen in goede aarde viel."

Hemeltjen van het KIEN laat weten dit jaar verder te onderzoeken hoe de vermelding van dialectrock op de erfgoedlijst eruit gaat zien: "Onder meer wat we precies onder dialectrock verstaan. Dat gaan we verder bespreken met het Anhangerschap."

Ook perenveiling en Oerol

Niet alleen dialectrock wordt bijgeschreven op de lijst. Het KIEN kondigt nog 59 andere nieuwkomers aan, waaronder de perenveiling in het Zeeuwse Burgh-Haamstede, de Indonesische lekkernij rujak, de stoelendans op het Broeklanderfeest, Oerol en de bruine kroeg. Wanneer de nieuwkomers precies worden toegevoegd, is nog niet bekend.

Wie zich bij een beiaardier een oude grijze man achter de toetsen van het carillon voorstelt, heeft het mis. Op zaterdagen bespelen vier relatief jonge beiaardiers het vrijheidscarillon op Plein '40-'45 in Nieuw-West.

Toen de vorige beiaardier eind vorig jaar stopte, besloot stadsdeel Nieuw-West om jong talent een kans te geven op deze bijzonder plek. "Als beiaardier heb je vaak het idee dat niet iedereen zit te luisteren, maar hier wordt het tegendeel bewezen", vertelt de 23-jarige beiaardier Jim.

Binnenkort kun je vooraf ook verzoeknummers indienen. Die oefenen de beiaardiers dan, zodat ze de nummers op de zaterdag kunnen spelen. Jim: "Ik zou niet zomaar Bach kunnen spelen. Maar iets van The Beatles of Abba, dat kan altijd wel."

Op 4 mei speelt Jim weer op Plein '40-'45. 

De politie heeft vanmiddag een aanhouding verricht tijdens een pro-Palestijnse demonstratie in het centrum. Het ging om een demonstrant die op de Dam een Israëlische vlag van een tegendemonstrant had afgepakt. 

De vrouw had na het afpakken de vlaggenstok gebroken, vertelt een woordvoerder van de politie. "Ze is aangehouden voor vernieling en de zaak wordt ingezonden naar het Openbaar Ministerie, zoals gebruikelijk." De pro-Palestijnse demonstrant zit nog vast voor verhoor.

Op beelden die op sociale media staan is de aanhouding te zien. Er werd ook een tweede vrouw door agenten meegenomen, maar zij is uiteindelijk dus niet daadwerkelijk aangehouden. 

Het ging om een demonstratie tegen de invoering van de doodstraf in Israël. Het lijkt erop dat er een paar honderd demonstranten aanwezig waren. Zij hebben later vanaf de Dam nog een mars door de binnenstad gelopen.

Volgens de politie hebben er verder geen noemenswaardige incidenten plaatsgevonden. 

Tijdens het paasweekend staat op sportcomplex De Toekomst opnieuw de Olympia Future Cup op het programma. Het internationale jeugdtoernooi is hét moment waarop het grote publiek voor het eerst kennismaakt met de talenten van Ajax onder 17 en andere Europese topclubs zoals debutant Real Madrid.

Welke spelers uiteindelijk doorbreken tot het eerste elftal is nog onzeker, maar er zijn nu al namen die opvallen. Zo wordt Denzel Darko, die speelt met rugnummer 10, gezien als een sterke kracht. Ook Elgyn Hato, met nummer 16, wordt genoemd als een speler om in de gaten te houden. "Het is mooi om te horen, het geeft me meer kracht en motivatie", aldus Darko.

Klaassen en Steur

De Future Cup heeft vaker laten zien een podium te zijn voor grote talenten. "Ze lopen er zeker tussen, dat is elk jaar zo, maar het is maar voor heel weinig spelers weggelegd'', vertelt voormalig Ajax-speler Ronald de Boer, die nu bij de jeugdopleiding van Ajax actief is. Spelers als Sean Steur en Davy Klaassen kwamen eerder in actie op het toernooi en wisten later door te breken op het hoogste niveau.

Op paasmaandag wordt de finale van de Future Cup gespeeld. Ajax Onder 17 is het toernooi goed begonnen met een 3-1 overwinning op Sporting Portugal. Die sterke start belooft veel goeds voor de rest van het toernooi. Als Ajax dan in de finale belandt, weet Denzel al tegen wie hij het liefst speelt. "Ik hoop tegen Real Madrid, dan kunnen we aan hun laten zien wie hier de baas is in Amsterdam."

Het toeristenseizoen is dit paasweekend officieel van start gegaan in de stad. Voor deze internationale bezoekers lijkt er overal in de binnenstad wel een snelle hap of souvenir te vinden, maar veel binnenstadbewoners storen zich eraan. De gemeente probeert het aantal toeristische zaken daarom al jaren te beperken. Ondanks de maatregelen blijkt uit onderzoek van AT5 dat het centrum nog altijd 583 toeristische zaken telt en dat het aantal de afgelopen jaren niet echt afneemt. Waarom lukt het de gemeente slechts beperkt om deze zaken terug te dringen?

Hongerige en slenterende toeristen lopen op de Damstraat. Wordt het een mierzoete wafel, stroopwafel met topping of toch een biefstuk in een van de vele steakhouses? In dit verhaal kijken we naar de maatregelen die de gemeente heeft genomen om de toeristische zaken terug te dringen en hoe dat aanbod zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. In het tweede verhaal uit dit onderzoek kijken we naar wat er allemaal zit in de binnenstad.  Het is nu namelijk bijna niet voor te stellen, maar drie decennia geleden telde de stad nog nauwelijks toeristisch aanbod.

Op de Zeedijk kwam je liever niet. Amsterdammers, die de jaren tachtig bewust hebben meegemaakt, beginnen er nog vaak over. Met vervallen panden, groepjes heroïnegebruikers en andere overlast had je er weinig te zoeken. Ook andere grote delen van de binnenstad waren onaantrekkelijk voor bewoners en al helemaal voor internationale bezoekers. Maar dat beeld veranderde in de decennia daarna ingrijpend. 

De stad werd opgeknapt, panden gerenoveerd en Amsterdam groeide uit tot een toeristenmagneet met jaarlijks zo'n 23 miljoen overnachtingen en 14 miljoen dagbezoekers. Waar het centrum eerst vooral winkels telde gericht op bewoners, ontstond langzaam een binnenstad met steeds meer toeristische zaken. "Dit is een stad met een enorme aantrekkingskracht. Het is een wereldstad op microniveau", zegt retailexpert Paul Moers. "Alles is hier behapbaar en dat maakt Amsterdam bijzonder voor bezoekers."  

Tijden veranderen

Ondernemer Dick Thomas kon de verandering vanaf zijn winkel aanschouwen. In de jaren 80 begon hij met een fruitzaak aan de overkant van de winkels op het Damrak. "Vroeger was het een tweebaansweg en kon je hier gewoon stoppen met de auto", vertelt hij. "Toen dat veranderde en parkeren moeilijker werd, verdwenen de vaste klanten. Die werden vervangen door toeristen." Waar het Damrak vroeger vooral gericht was op bewoners en forenzen, domineren nu toeristische winkels het straatbeeld.

Ook Dick paste zich aan. Hij zag de vaste klanten die met hun auto voor de deur konden stoppen steeds minder terug. Zijn assortiment veranderde van fruit naar blikjes drinken, ijsjes en snacks voor onderweg. "Je mist je vaste klanten en het vaste praatje", zegt Dick. "Maar elke dag nieuwe mensen, nieuwe gezichten en nieuwe verhalen. Het heeft ook zijn charme."

Net als Dick begonnen meer lokale ondernemers zich rond de jaren 90 te richten op de groeiende groep toeristen. Ook buitenlandse ondernemers zagen kansen. Al snel verschenen in het straatbeeld steeds meer souvenirwinkels, minisupermarkten en head- en smartshops (winkels waar je accessoires voor wiet en psychedelica kunt kopen). 

Eerste maatregelen

De gemeente begon zich een aantal jaren later zorgen te maken over het eenzijdiger wordende winkelaanbod. In eerste instantie ging het beleid nog niet over toeristenwinkels, maar over het voorkomen van de zogenoemde monocultuur. Zo kwam er een verbod op nieuwe headshops, geldwisselkantoren en speelautomatenhallen. Het doel was om te voorkomen dat één type winkel het straatbeeld zou domineren.

Een volgende stap werd in 2008 gezet met het zogeheten plan 1012. In het oude centrum, in de postcode 1012, moesten de monocultuur en criminaliteit worden tegengegaan. Er kwamen steeds meer laagwaardige souvenirwinkels en coffeeshops die zorgden voor overlast. Wethouder Lodewijk Asscher zei destijds: "We gaan het stadshart terugveroveren en teruggeven aan de Amsterdammers."

Zo werden 34 prostitutieramen en 48 coffeeshops gesloten. Ook kwam er een stop op nieuwe vestigingen van verschillende andere 'laagwaardige' winkels. Het idee was dat er ruimte zou ontstaan voor winkels van hogere kwaliteit en dat dit ook een ander soort bezoeker zou aantrekken.

Toch lukte het niet om die ambitie waar te maken. De Rekenkamer Amsterdam concludeerde in 2018 dat het project wel resultaten opleverde, maar niet het gewenste effect had op de lange termijn. De economische opwaardering bleef achter en de monocultuur verdween niet. Bepaalde categorieën winkels verdwenen, maar vaak kwamen er nieuwe toeristische zaken voor in de plaats.

Achter de feiten aan

In die tijd werd er vanuit de gemeenteraad voornamelijk positief aangekeken tegen het toerisme in de stad. Miljoenen werden geïnvesteerd om nog meer toeristen naar de stad te trekken, met als kroonjuweel in 2004 de plaatsing van de I Amsterdam-letters op het Museumplein. De kassa van de bv Amsterdam rinkelde. 

Vooral VVD en D66 zagen kansen in tijden van economische crisis en verzetten zich tegen toenemende regelgeving in de stad. Dit speelde bijvoorbeeld bij ijssalon Monte Pelmo in de Jordaan. Die moest sluiten omdat het niet de juiste horecavergunning had om ijs te verkopen. Raadsleden en bewoners verzetten zich tegen deze 'vertrutting'. De gemeente ging overstag en besloot ijszaken te bestempelen als detailhandel. Daardoor werd het ineens voor veel zaken mogelijk om etenswaren voor directe consumptie te verkopen.

Nutella-explosie

Wat volgde was een ware Nutella-explosie in de stad. Overal openden ijs- en wafelwinkels. In 2009 telde het centrum nog zeven ijs- en wafelwinkels, in 2015 was dit aantal vertienvoudigd tot 70. Ook ander soort toeristisch aanbod zoals kaas-, souvenir- en badeendjeswinkels verschenen steeds meer in het straatbeeld. De onvrede hierover begon steeds verder toe te nemen onder bewoners van het centrum.

Daarom luidde In 2016 burgemeester Eberhard van der Laan de noodklok. In een toespraak stelde hij dat het 'een paar minuten voor twaalf' was. Het was een kantelpunt. Door het stadsbestuur werd erkend dat het massatoerisme en de bijbehorende winkels een probleem vormden voor de leefbaarheid van de stad.

Een jaar later volgden concrete maatregelen. De gemeente besloot, onder leiding van D66-wethouder Kajsa Ollongren, dat nieuwe toeristenzaken in grote delen van de binnenstad niet meer welkom waren. Voor het eerst richtte het beleid zich expliciet op toeristische winkels. De komst van nieuwe kaaswinkels, ticketshops en wafelwinkels met een duidelijk toeristisch karakter werden verboden.

Rechtszaak tegen kaasimperium

Die beslissing leidde tot weerstand en rechtszaken van ondernemers. Onder hen ook bedrijven die zich niet herkenden in het label 'toeristenwinkel'. Een voorbeeld is het kaasimperium van de familie Willig, dat dertien vestigingen in het centrum telt. "We hebben natuurlijk wel een groot toeristisch publiek, maar de naam toeristenwinkels dekt de lading niet", zegt directeur Wiebe Willig. "We verkopen geen toeristen, we verkopen kaas."

Uiteindelijk gaf de Raad van State de gemeente gelijk. Amsterdam mocht nieuwe toeristenwinkels weren om de balans in de binnenstad te herstellen. Bestaande zaken mochten blijven, maar uitbreiding werd aan banden gelegd. 

Hoewel je zou denken dat dit een grote teleurstelling was voor de familie Willig, viel dat uiteindelijk mee. Het bedrijf merkte al dat de kaasmarkt in de stad behoorlijk verzadigd was. Door de stop op nieuwe kaaswinkels konden er ineens geen concurrenten meer bijkomen, waardoor bestaande zaken juist profiteerden. Dit laat ook een van de dilemma's voor de gemeente zien: beleid dat bedoeld is om in te grijpen, kan onbedoeld bepaalde ondernemers bevoordelen.

Een ander dilemma voor de gemeente is hoe wordt bepaald wat een toeristische winkel is en wat niet. ''Je kunt niet zomaar een winkel binnenlopen en zeggen: ik vind dit niks, jij moet stoppen'', zegt verantwoordelijkheid wethouder Mbarki tegen AT5. "Als je het juridisch houdbaar wil maken, moet je het ook kunnen onderbouwen dat er sprake is van overlast." Nieuwe kaas- en wafelwinkels werden op basis van deze inschatting verboden, maar niet veel later verschenen overal badeendjes- en snoepwinkels.

Die winkels zijn nog niet aangepakt, want de gemeente grijpt pas in als er sprake is van een 'explosieve groei'. Er hangt geen concreet getal aan vast wanneer dat het geval is. Inmiddels telt het centrum dertien badeendjeswinkels en werden er vorig jaar vier nieuwe stroopwafelzaken geopend. Toch kan de gemeente niet zomaar ingrijpen, omdat een verbod juridisch stand moet houden.

'Ondernemers zijn creatief'

"Kenmerkend aan gemeenten is dat ze achter de feiten aanlopen. Je moet continu in de gaten houden wat er verandert, zodat je op tijd kunt ingrijpen", zegt retailexpert Paul Moers. Volgens Mbarki gebeurt dat ook, maar hij benadrukt dat iets verbieden tijd kost. ''Het verbieden via de juridische weg vraagt ook om goede juridische onderbouwing. Ondernemers zijn creatief en zijn vaak sneller dan de wet- en regelgeving.''

In 2022 zet de gemeente opnieuw een stap tegen het toeristisch aanbod. Er werd gekeken naar panden die wel een toeristisch bestemmingsplan hadden, maar die op dat moment niet gebruikten. Voor 167 van die locaties werd besloten dat er geen toeristische winkel meer mocht terugkeren.

Hoewel de gemeente maatregelen neemt, blijven nieuwe trends zich aandienen. In recente jaren zien we een nieuw verschijnsel. De Tiktokrij. Eetzaken die viral gaan op social media zorgen voor lange rijen en overlast. Dit is vooral zichtbaar in de Negen Straatjes, waar zaken als Fabel Friet, broodjeszaak Chun en het Koekemannetje dagelijks rijen trekt.

"Deze frietzaak is zeven dagen per week open en zeven dagen staat er een enorme rij", zegt binnenstadbewoner Dingeman Coumou, die er al 35 jaar woont. "Veel van die patat belandt op straat. Die patatvreters hebben er geen last van, maar de bewoners wel, en wij krijgen de meeuwen en het ongedierte er gratis bij."

Met actiegroep 'Het Is Genoeg' verzet Coumou zich samen met andere buurtbewoners tegen de toeristificatie van de stad. In januari organiseerden zij een protest op de brug waar normaal de Tiktokrijen staan. Ook zijn ze naar de rechter gestapt in de hoop dat de exploitatievergunning van de patatzaak wordt ingetrokken. Later dit jaar buigen drie rechters zich over de kwestie.

Kat-en-muisspel

Naast deze gang naar de rechter dient de actiegroep regelmatig handhavingsverzoeken bij de gemeente in. Als handhavers een overtreding constateren, krijgt een ondernemer vaak eerst de kans om aanpassingen te doen. Pas bij een volgende overtreding kan een dwangsom worden opgelegd. Dat soort procedures kunnen maanden duren, terwijl de zaak in de tussentijd gewoon open blijft.

Het zorgt voor een kat-en-muisspel tussen ondernemers en de gemeente. Een voorbeeld waarbij handhaving wel effect had, is de broodjeszaak La Panetteria op het Singel. De zaak moest stoppen met de verkoop van broodjes en koffie voor directe consumptie, omdat de juiste vergunning ontbrak. Enkele maanden later sloot de zaak definitief haar deuren.

Een succes voor de actiegroep, zou je denken. Maar die vreugde was van korte duur. Niet veel later kwam er op dezelfde plek een toeristische stroopwafelwinkel. "Dat is toch belachelijk? De ene toeristenzaak verdwijnt en er komt een andere, misschien wel nóg toeristischere zaak voor terug", zegt Coumou. Het laat zien hoe weerbarstig de realiteit is.

Ook bij de Seafood Shop op de Leidsestraat speelde een vergelijkbare situatie. De zaak mocht van de gemeente geen vis meer verkopen voor directe consumptie, waarna het haar deuren sloot. In het pand zit nu een toeristische snoepwinkel.

De gemeente kan via bestemmingsplannen wel enigszins sturen wat er op een locatie is toegestaan, maar heeft beperkte invloed op welke ondernemer er uiteindelijk intrekt. Daardoor blijft het lastig om echt grip te houden op het type aanbod in de binnenstad.

Om meer grip te krijgen, kijkt de gemeente naar nieuwe maatregelen. Zo wordt er geëxperimenteerd met een vergunningplicht voor bepaalde winkels. Dit jaar volgt een vervolg op een pilot uit 2021 in de Hoogstraten. De maatregel is bedoeld om malafide ondernemers te weren, maar raakt daarmee ook toeristische winkels. Eerder onderzoek van politie, justitie en de Belastingdienst liet al zien dat sommige souvenirwinkels worden gebruikt als dekmantel voor witwassen.

Had de stad er zonder maatregelen anders uitgezien?

Wethouder Mbarki is zich ervan bewust dat er nog steeds ontzettend veel toeristisch aanbod in de stad zit. Toch hebben de maatregelen volgens hem effect gehad. "Als we niks hadden gedaan, had de binnenstad er echt heel anders bijgelegen dan nu." Hij noemt de Zeedijk als een van de voorbeelden waar het is gelukt om de balans te herstellen.

In de straat is een mix ontstaan van gevestigde lokale ondernemers, nieuwe initiatieven en een aantal toeristenwinkels. De maatschappelijke vastgoedbeheerder NV Zeedijk speelt daarin een belangrijke rol door panden op te kopen en te verhuren. De gemeente is voor 91% aandeelhouder en financiert dit via een vastgoedfonds.

Mbarki wil dat vastgoedfonds de komende jaren uitbreiden. Omdat toeristenwinkels vaak hogere huren kunnen betalen dan reguliere winkels, wordt het verschil vanuit het fonds gecompenseerd. Met een budget van ongeveer 5 miljoen euro is de slagkracht nu nog beperkt. "Er moet nog meer geld bij om panden op te kopen en te transformeren. We hopen hiermee de Amsterdammer terug te brengen in de binnenstad."

Misschien had de binnenstad er zonder ingrijpen nog extremer uitgezien, maar met 583 toeristische zaken is van een echte ommekeer geen sprake. De nachtmerrie van een centrum als een groot toeristisch attractiepark lijkt misschien deels afgewend. Ondertussen voelt dat angstbeeld in straten als de Damstraat, Nieuwendijk en Lange Niezel al verdacht dichtbij. 

Voor het tweede deel van dit onderzoek hebben we een telling gehouden om te bekijken wat er allemaal zit aan toeristisch aanbod in de binnenstad. 

Wethouder Zita Pels (Volkshuisvesting) wil uitzoeken of er een verbod kan komen op de verkoop van losse kamers binnen een woning die juridisch gezien niet gesplitst is. In Utrecht bestaat zo'n verbod al.

Pels laat dat weten aan De Telegraaf, die schrijft over een kamer van 11 vierkante meter die voor bijna 100.000 euro wordt aangeboden op Funda.

Gedeelde ruimtes

Het gaat om een kamer in een pand aan de Korte Geuzenstraat in West. Onderaan de Funda-pagina wordt benadrukt dat het om een onzelfstandige woonruimte gaat en er geen mogelijkheid is om hiervoor een hypotheek te krijgen. 

Ook staat er dat de woning bestemd is voor maximaal één persoon. Keuken, badkamer, toilet en zelfs het adres worden gedeeld met huisgenoten. Het gebeurt vaker dat dit soort losse kamers te koop wordt aangeboden.

'Volstrekt onwenselijk'

Op deze laatste categorie geldt in Utrecht tegenwoordig een verbod en wethouder Pels wil dus onderzoeken of dit in Amsterdam ook kan. "Volstrekt onwenselijk", zegt ze in De Telegraaf. 

"Door dit soort constructies, die alleen voor heel rijke mensen toegankelijk zijn, worden huizen alleen maar duurder", zegt ze. "De enigen die er echt iets mee opschieten, zijn de mensen die eraan verdienen, over de rug van woningzoekenden."

Volgens de krant noemt ze de aanpak van Utrecht 'interessant': "Ik ga laten uitzoeken of we dat ook in Amsterdam kunnen doen."

Nog steeds veel toeristische winkels in binnenstad, Jim (23) is beiaardier op Plein '40-'45 en Ajax-talenten in de spotlight op Future Cup. Dat en meer in het AT5 Nieuws van zaterdag 4 april, gepresenteerd door Fabiënne Mucuk.

De zoete geur van wafels, mutsen met een cannabisplant erop en tientallen steakhouses en pizzeria's waar je vooral lege tafels ziet. Al jaren neemt de gemeente maatregelen tegen zaken waar menig Amsterdammer nooit een stap binnen zet, maar heeft het effect gehad? AT5 ging met een turfboekje door het gehele stadsdeel en telde het aantal toeristenwinkels. Het totale aantal? 583. 

In 2016 luidde toenmalig burgemeester Eberhard van der Laan in een speech de noodklok vanwege het massatoerisme. "Het is een paar minuten voor twaalf", zei de burgemeester stevig. Toeristenzaken sprongen namelijk als paddenstoelen uit de grond en het aantal toeristen bleef maar toenemen. Nieuwe, strengere maatregelen moesten daar verandering in brengen. Zoals een hotelstop, het verbod op de bierfiets in het centrum, hogere toeristenbelasting en het aanpakken van zaken die zich vooral focussen op de toerist. 

Of de sindsdien genomen maatregelen hebben gewerkt, is de vraag. Ondanks de hotelstop komen er nog altijd hotels bij, zoals aan de Grasweg in Noord, en lijkt het erop dat de gestegen toeristenbelasting nauwelijks effect heeft, omdat het aantal overnachtingen nog altijd toeneemt. Hoe zit dat met de maatregelen tegen de toeristenwinkels? Is dat aantal afgenomen?

Om die vraag te beantwoorden, ging AT5 op pad door het centrum om alle zaken waar de klandizie vooral uit toeristen bestaat te tellen. Om op die manier in kaart te brengen waar en hoeveel zaken die vooral gericht zijn op toeristen er zijn, en dat te vergelijken met eerdere cijfers. In het eerste verhaal uit dit onderzoek kijken we naar de maatregelen die de gemeente heeft genomen om de toeristische zaken te weren en hoe dat aanbod zich door de jaren heen heeft ontwikkeld.

Wat maakt een zaak specifiek voor toeristen?

Daarvoor moest eerst worden besloten wat voor zaken er werden geteld en wat een toeristenwinkel nu echt voor toeristen maakt. Bij zaken zoals souvenirwinkels, headshops en mini-supermarkten is dat al wel snel duidelijk. Die winkels zijn gericht op de verkoop van souvenirs, accessoires voor wiet of psychedelica en to-go snacks.  

Alleen bij zaken die zich voornamelijk bezighouden met de verkoop van eten en drinken is dat een stukje lastiger. Daarom werd er gekeken naar het assortiment, de teksten op de gevels, in welke taal het menu staat geschreven, wat voor soort mensen er in de rij staan en bij twijfel werd er gevraagd aan de eigenaren waar de klandizie voornamelijk uit bestaat. 

En zo doet de gemeente het eigenlijk ook. ''Wij kijken is dit een winkel die zich primair richt op bezoekers? Dan gaat het bijvoorbeeld over reclame-uitingen, over het assortiment en ook over andere zaken die ook allemaal juridisch houdbaar moeten zijn'', zegt wethouder Mbarki, die verantwoordelijk is voor de Aanpak Binnenstad, tegen AT5. 

Uiteindelijk kwamen we uit op zestien categorieën die werden geteld, plus een overig-categorie voor zaken die niet tussen de andere categorieën pasten. Het gaat om souvenirs, headshops, mini-supermarkten, bloemen, badeendjes, kaas en snoep. Qua de verkoop van eten bestaan de categorieën pizza, steakhouse, patat, hamburgers, pannenkoeken, hotdogs, de Hollandse keuken, wafels, stroopwafels en koeken. Restaurants of zaken die zich juist voornamelijk richten op bewoners werden dus niet meegeteld. 

Souvenirs, pizzapunten en steaks

Langs de grachten, straten en steegjes van het centrum werden er 583 zaken geteld die zich voornamelijk focussen op toeristen of dagjesmensen. Veruit de meeste daarvan waren souvenirwinkels, maar liefst 145. Het gaat om bijna een kwart van alle zaken die AT5 in het centrum heeft geteld. De souvenirwinkels zitten overal. Van het met de toeristenzaken geplaagde Wallengebied tot zelfs een enkeling op de Vijzelstraat, Valkenburgerstraat en de Plantage Middenlaan. 

Ook pizzeria's en Argentijnse steakhouses kwamen veelvuldig voor in het centrum. 65 pizzeria's en 62 steakhouses hadden de kenmerken van een toeristische zaak. Menu's met alleen de gerechten in het Engels en lichtgevende borden met de naam van het restaurant. Wat opvalt is dat de twee vaak in de buurt bij elkaar zitten en in specifieke clusters. Zoals aan het einde van de Warmoesstraat, waar acht steakhouses en zeven pizzeria's zitten, of in de Leidsedwarsstraten, met twaalf pizzeria's en vier steakhouses.

Op de interactieve kaart hieronder is te zien waar alle getelde toeristenzaken zitten. Via het knopje linksboven kunnen categorieën aan en uit worden gezet. Wil je de kaart op volledig scherm zien? Dat kan via deze link.

In de Korte en Lange Leidsedwarsstraat zit een ander soort restaurant ook opvallend veel. De Hollandse Keuken. De Hollandse pot is de laatste jaren, onder andere door Tiktok, populair onder toeristen en in de bekende toeristenrestaurant-straatjes zie je dan ook veel van dit soort tenten. Van de negen Hollandse keuken-restaurants zitten er zeven bij elkaar. 

'Klassieke' Nederlandse winkels

Over klassiek Nederlands gesproken: een groot deel van de top 10 bestaat uit winkels die volgens toeristen echt typisch Nederlands zijn. Head- en smartshops (57) met hun wietprularia,  stroopwafels (23), kaaswinkels (24) en pannenkoeken en poffertjes (20). De head- en smartshops vielen net buiten de top 3 en zitten, hoe kan het ook anders, vooral in het Wallengebied. Er zitten ook een aantal zaken buiten het historische centrum, zoals in de Kerk- of Vijzelstraat, maar dat gaat om enkele. 

De kaaswinkels zijn een apart geval. Naast de duidelijk op toeristen gerichte zaken, waar vooral kleine vacuümverpakte kazen worden verkocht die gemakkelijk mee in de koffer kunnen, zijn er ook winkels die zich juist op buurtbewoners richten. Die laatste groep hebben we niet meegeteld. Opvallend is dat van de 24 toeristische kaaswinkels er maar liefst 13 in handen zijn van het bedrijf Henri Willig. 

En de zoon van die Henri Willig, Wiebe, is juist van mening dat zijn zaken ook 'gewoon' voor de buurtbewoners zijn. ''Iedereen is welkom, zowel toerist als de lokale bevolking. Maar er wonen natuurlijk in het centrum van Amsterdam maar 90.000 mensen, dus we moeten het voor een belangrijk deel wel van de internationale bezoeker hebben.''

De kaasondernemer verloor echter wel een rechtszaak tegen de gemeente toen hij in beroep ging tegen het besluit van de gemeente dat nieuwe kaaswinkels die zich op toeristen focussen niet meer welkom zijn. 

Nog niet verboden, maar wel aanwezig

Waar nieuwe kaaswinkels, net als nog een hele andere rits aan winkels met toeristenbestemmingen, verboden zijn, zijn twee soorten zaken die door Amsterdammers ook als behoorlijk toeristisch worden gezien, dat nog niet. De badeendjeswinkel en de zaken die stroopwafels en koeken verkopen. 

Het aantal winkels dat badeendjes verkoopt, behoort tot de categorieën met het laagste aantal zaken (13). Ze zitten vooral in en rond de winkelstraten in het centrum. Stroopwafels en koeken daarentegen zijn een ander verhaal. Het aantal zaken stijgt, opnieuw vanwege een trend op social media, de laatste jaren juist heel erg hard. En doet met 23 zaken niet onder voor de kaaswinkels en mini-supermarkten.

Dat die winkels nog niet zijn verboden, komt volgens Mbarki omdat het lastig is om eenduidig vast te stellen of de zaken voor toeristen of ook voor inwoners zijn. ''Het gaat niet alleen maar over de kwantiteit qua de groei van het aantal zaken. Het gaat ook om over de kwaliteit, wat wordt er toegevoegd?'' Voorlopig kan de gemeente daardoor nog niet juridisch een halt toe roepen aan de badeendjes- en stroopwafelwinkels. 

Straten vol met toeristenzaken

Het is geen verrassing dat de toeristenzaken vooral zitten in de oude binnenstad en in de winkelstraten. Toch zijn er een aantal straten die wel echt de kroon spannen wat betreft het aantal op toeristen gefocuste winkels. 

De Damstraat is daar natuurlijk het ultieme voorbeeld van. De meeste Amsterdammers kennen de zoete geur van wafels en Nutella als ze door de straat fietsen en zien de grote hoeveelheid restaurantjes. De Damstraat is, zeker voor hoelang de straat is, afgeladen met toeristenzaken uit allerlei soorten categorieën.

Zo zitten er maar liefst zeven Argentijnse steakhouses, vijf souvenirwinkels en drie headshops. Maar zitten er ook meerdere wafel- en patatzaken, heeft een badeendjeswinkel zich er ook gehuisvest en zelfs een snoepwinkel. 

De Nieuwendijk is ook zo'n straat waar menig Amsterdammer wel van weet dat die afgeladen is met zaken voor toeristen. Waar het gedeelte van de straat dat aan de Dam grenst het nog wel meevalt, op een kaas- en wafelzaak na, gaat het op een gegeven moment over in een waar toeristenzaken-walhalla, of hel. 

De normale winkels worden ingewisseld voor van alles, maar met voornamelijk veel snoepwinkels, souvenirwinkels en headshops. Van de zeventien categorieën die wij in dit onderzoek hanteerden, waren er veertien te vinden op de Nieuwendijk. Retailexpert Paul Moers werd er op z'n zachtst gezegd niet vrolijk van. ''Ik vind het triest en eigenlijk een schande voor Amsterdam. De Nieuwendijk is echt een toeristische straat geworden. Je ziet het ook wat verloederen met veel straatvuil en je ziet ontzettend veel dezelfde winkels.''

Een straatje waar juist vanwege de lengte opvallend veel zaken voor toeristen zaten, is de Lange Niezel in het Wallengebied. De steeg tussen de Warmoesstraat en de Oudezijds Voorburgwal is nog niet eens 90 meter lang, maar telde wel dertien toeristenzaken. Van restaurants tot een mini-supermarkt, ook hier waren de categorieën goed vertegenwoordigd. 

Focus rond toeristenhotspots

Naast een aantal specifieke straten met veel toeristenwinkels, viel ook op dat rond toeristische hotspots veel van dit soort zaken zaten. De uitschieter was de Bloemenmarkt op het Singel. Naast vijftien bloemenstallen die bollen en souvenirs verkopen voor vooral toeristen, zaten er ook nog heel wat andere toeristenwinkels. 

Vooral het aantal pannenkoekenhuizen en kaaswinkels was opmerkelijk. Het niet al te lange stuk gracht telde vier kaaswinkels en drie restaurants voor poffertjes of pannenkoeken. Daar lijkt ook niet snel verandering in te komen. In februari werd duidelijk dat een plan van de gemeente om de Bloemenmarkt ook aantrekkelijk te maken voor Amsterdammers niet door kon gaan. Er was te weinig budget voor. 

Ook rond het Anne Frank Huis en bij de Westertoren waren veel toeristenzaken te vinden. In de Negen Straatjes zie je dat aantal de laatste jaren tevens steeds meer toenemen, tot ontevredenheid van de bewoners. Zij zijn zelfs een rechtszaak gestart. In de altijd populaire Jordaan zaten juist verrassend weinig van dit soort zaken. Wel veel hippe plekjes waar ook toeristen komen, maar ook een hoop Amsterdammers. 

Hebben de maatregelen effect gehad?

Dan rest de vraag nog of de maatregelen die de gemeente heeft genomen effect hebben gehad. De gemeente heeft namelijk in 2017 een stop afgekondigd voor nieuwe toeristenzaken, maar heeft ook al meerdere maatregelen genomen om het aantal toeristenwinkels te verminderen. Zoals een aanpassing van het bestemmingsplan, een harder controlebeleid, een proef met vergunningplicht en ook een fonds om panden op te kopen. 

De cijfers vergelijken is niet het allermakkelijkst. Ten eerste telt de gemeente niet alle categorieën die AT5 heeft geteld, bijvoorbeeld geen steakhouses, maar dan wel ijssalons en erotica. Ten tweede zijn zaken die badeendjes, snoep of stroopwafels verkopen pas iets van de laatste paar jaar. En nam het aantal zaken na 2017 in eerste instantie nog stevig toe, vanwege al verleende vergunningen en sluwe ondernemers die nog net snel voor de ingang van de stop een winkel begonnen. 

Daarom vergelijken we cijfers van drie periodes. De telling van nu, gemeentelijke cijfers van voor het luiden van de noodklok in 2017 en het jaar 2022, een jaar nadat de actie 'aanpak binnenstad' begon. Zo zag jij bij souvenirwinkels dat het aantal tussen 2017 en 2022 nog toenam van 144 naar 151, maar zakt dat nu naar 144 winkels. Headshops zijn tussen 2017 en vorig jaar van 59 naar 57 winkels gegaan en het aantal mini-supermarkten gedaald van 42 naar 30. 

Het eerlijke verhaal over of de maatregelen effect hebben gehad, is dat je het moet bekijken vanaf twee kanten. Zo is het aantal winkels waar de gemeente tegen heeft opgetreden niet toegenomen, maar is dat aantal ook niet drastisch afgenomen. Daarnaast zijn de afgelopen jaren van andere toeristische hypes, stroopwafels en badeendjes, de zaken juist als paddenstoelen uit de grond geschoten. 

Volgens Mbarki hebben de maatregelen wel daadwerkelijk effect gehad, omdat er in het stadsdeel anders veel meer toeristenzaken zouden hebben gezeten. ''We hebben de komst van nieuwe toeristenzaken wel een halt toegeroepen. Maar al bestaande toeristenwinkels, die kunnen lastiger worden aangepakt.'' De gemeente is bezig met meer maatregelen om ook deze zaken terug te dringen. 

Maar Moers is van mening dat de gemeente te weinig doet en dat het totaal aantal de laatste jaren wel is toegenomen. ''Ik vind het een volledig overkill aan toeristische zaken. Echt belachelijk dat dit zo uit de hand is gelopen. Daar zou ik als gemeente veel eerder hebben opgetreden om het winkelaanbod meer gemixt te laten zijn.'' 

De binnenstad blijkt uit ons onderzoek nog steeds vol te zitten met toeristisch aanbod. Tegelijkertijd heeft de gemeente niet stilgezeten en in sommige categorieën, zoals souvenirwinkels, is een lichte daling zichtbaar. Daar staat tegenover dat nieuwe trends, zoals stroopwafel- en badeendjeswinkels, er juist voortdurend bijkomen. Per saldo lijkt het effect van de maatregelen daardoor beperkt en voelt het vooralsnog als een druppel op een gloeiende plaat.

In het eerste deel van dit onderzoek gingen we dieper in op de maatregelen die de gemeente heeft genomen om toeristische winkels te weren. AT5 maakte daarnaast een reportage over de strijd tussen Amsterdam en toeristenzaken. Bekijk de reportage hieronder: 

Van een struisvogelei beschilderen en lammetjes aaien tot struinen langs marktkraampjes en dansen tot het licht opkomt; deze Pasen is er weer genoeg te doen in Amsterdam. AT5 duikt in de stadsagenda en maakt een selectie van de leukste activiteiten dit paasweekend.

Voor wie met daglicht op pad gaat, is er allereerst goed nieuws: op een enkele regenbui na, zien de weersvoorspellingen voor zondag en maandag er uitstekend uit. De temperaturen schommelen rond de 12 graden en vooral maandag wordt stralend. Het weer kan dus in ieder geval geen excuus zijn om thuis te blijven.

Lammetjes knuffelen en paasverhaal luisteren

Voor de jongste Amsterdammers zijn er zondag (Eerste Paasdag) allerlei activiteiten op kinderboerderij De Bijlmerweide in Zuidoost. Voor 5 euro per persoon kunnen kinderen er tussen 12.00 en 16.00 uur eieren zoeken, spelletjes spelen en pannenkoeken eten, in het gezelschap van varkens, koeien en ezels.
Wanneer: 5 april, van 12.00 tot 16.00 uur

Meer in de buurt van het Amsterdamse Bos? Op Geitenboerderij Ridammerhoeve kunnen bezoekers dit paasweekend een paasontbijt eten en lammetjes knuffelen.
Wanneer: 5 en 6 april

Liefhebbers van paasverhalen zijn Eerste Paasdag welkom in de Fruittuin van West. "Verteller Mirte neemt kinderen en ouders mee in het mythische verhaal van de godin Demeter en haar dochter Persephone, een verhaal dat symbool staat voor nieuw leven en de komst van de lente", staat in de aankondiging. De toegang is gratis. Daarnaast kunnen kinderen tuinkers in eierschalen zaaien en meedoen aan een speurtocht.
Wanneer: 5 april, 14.00 uur

Eieren beschilderen en zoeken

Wie graag creatief aan de slag gaat, is welkom in het Wereldmuseum aan de Linnaeusstraat. Hier versieren bezoekers tijdens de paasdagen een ei met een techniek geïnspireerd op de Poolse knipkunst; de schalen worden beplakt met kleurige papierknipsels van bloemen, planten en hanen.
Wanneer: 4, 5 en 6 april, van 12.00 tot 16.00 uur

Op zoek naar eieren kunnen kinderen zoals ieder jaar in de historische tuin van Huis Willet-Holthuysen op de Herengracht. Ook kunnen ze er knutselen of kleurplaten inkleuren. Kinderen zijn welkom voor 2,50 euro; voor volwassenen geldt de reguliere toegangsprijs. 
Wanneer: 4, 5 en 6 april, van 10.00 tot 15.00 uur

Op de dag na Pasen, op 7 april, beschilderen bezoekers van Proeflokaal de Molen op de Funenkade in het centrum een groot struisvogelei. Geadviseerd wordt om te reserveren, omdat het aantal beschikbare plekken beperkt is.
Wanneer: 7 april, vanaf 18.30 uur

Voor diegenen die liever struinen langs kraampjes met brocante en vintage spullen is er maandag een Paasmarkt op de Noordermarkt in de Jordaan.
Wanneer: 6 april, van 09.00 tot 14.00 uur

Dansen op techno of luisteren naar Matthäus Passion

Pasen is traditiegetrouw de aftrap van het festivalseizoen en ook dit jaar staan er in Amsterdam verschillende dance-evenementen op de planning.  Zo organiseert technofeest Verknipt op 4 april het Easter Trym All Night Long en op 5 april Easter Warehouse Special Sunday, op de Elementenstraat in West.
Wanneer: 4 april van 23.00 tot 06.00 uur, en 5 april van 23.00 tot 07.00 uur

Rond de paasdagen staat ook festival DGTL op de planning, op de NDSM-werf. Veel tickets zijn uitverkocht, maar via alternatieve verkoopkanalen misschien nog wel te krijgen.
Wanneer: 3 tot en met 5 april, van 12.00 tot 05.00 uur

Meer een liefhebber van klassiek? Rond Pasen zijn er uitvoeringen van Bachs meesterwerk de Matthäus Passion in het Concertgebouw. 
Wanneer: 3 tot en met 6 april

Paasmis

Voor wie juist rust en traditie zoekt: de Nicolaasbasiliek aan de Prins Hendrikkade in het centrum houdt op zondagochtend uur een Hoogmis.
Wanneer: 5 april om 10.30 uur.

Het paasweekend is begonnen en dat betekent ook dat er grote verkeersdrukte verwacht wordt in het centrum. Net als de afgelopen jaren heeft de gemeente daarom een aantal maatregelen genomen, onder meer door de route bij grote drukte af te sluiten. Ook zijn er afspraken met navigatiediensten gemaakt.

Een woordvoerder van de gemeente zegt dat de routes op die navigatiesystemen (zoals Google Maps en Waze) tussen 12.00 uur en 18.00 uur gewijzigd worden.

Automobilisten worden dan bij drukte op de zogenoemde 'stadshartfile' of 'Bijenkorffile' (op de Amstel-Rokin-Damrak), niet door de Jodenbreestraat of het Rokin gestuurd. Er worden ook borden neergezet die niet-bestemmingsverkeer adviseren om een andere route te nemen.

Op de weg tussen de Blauwbrug en de Prins Hendrikkade staat tijdens het drukke Paasweekend al jaren een lange file. Die bestaat grotendeels uit dagjesmensen die hun auto in de parkeergarage naast de Bijenkorf willen stallen.

Vandaag werd daarom al met verkeersregelaars voorbereid op de drukte, maar die bleef uit. "Je zou het bijna zeggen hè", aldus teamleider Verkeer Bert Senders of hij dit ziet als een valse start. "Voor mij is de verkeerssituatie, zeker rondom het Waterlooplein, redelijk normaal."

De gemeente gaat nu verkeersregelaars inzetten die de route kunnen afsluiten als het te druk wordt of wanneer de garage vol is. Teamleider verkeer Bert Senders houdt het aantal vrije plaatsen van de garage in de gaten. "Als ik nu in de app kijk van de Bijenkorfgarage zijn er nog 220 plaatsen vrij", zegt hij vanmiddag. "Zoals het nu is, dan zou ik bijna zeggen twee vingers in de neus en één hand op de rug." 

Als de garage op de grens van nog dertig vrije plaatsen zou komen, dan mag alleen bestemmingsverkeer nog langs de verkeersregelaars. De rest wordt verzocht te keren bij de Blauwbrug of de Jodenbreestraat. De verkeersregelaars staan onder meer op de Blauwbrug, de kruising van de Jodenbreestraat met de Houtkopersdwarsstraat en de Dam.

Burgemeester Femke Halsema heeft met afschuw gereageerd op de toespraak die een demonstrant gisteren gaf op de Dam bij een demonstratie tegen het beleid van Israël. Daar sprak een man over 'de nieuwe nazi's in Israël'. "Ik zou bijna zeggen, jammer dat het toen niet afgemaakt is. (...)." Halsema reageert in Het Gesprek met de Burgemeester op een video die rondgaat. "Ik word hier echt misselijk van. Je hoort hier zuiver antisemitisme. Door dit soort uitspraken te doen verspeel je eigenlijk je recht van vreedzaam protest, vind ik."

Op beelden is te horen dat een demonstrant op de Dam spreekt van 'de nieuwe nazi's in Israël'. "Ik zou bijna zeggen, jammer dat het toen niet afgemaakt is. (...) Jammer dat het ooit niet afgemaakt is, want dan zaten we nu niet met dit gezwel."

Een politiewoordvoerder laat weten dat er een onderzoek is gestart op basis van de beelden. Agenten konden de woorden gisteren zelf 'niet direct horen'. "We staan in deze zaak in nauw contact met het OM." Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie laat hetzelfde weten.

Halsema noemt de uitspraken 'stuitend' en 'misbruik van het demonstratierecht.' Ze vindt dat er een vergelijking wordt gemaakt met de Tweede Wereldoorlog en de moord op de Joden. "Je kan alle kritiek hebben op Israël, prima. Je kan demonstreren, maar deze vergelijking is onsmakelijk. Het wordt ook nog versterkt geuit. Ik heb wel echt vragen over de organisatie van de demonstratie. Je kan dan niet meer zeggen dat het één individu is die zich misdraagt, hier heeft iemand een microfoon gekregen. Ik wil echt nadrukkelijk hebben gezegd dat ik het onacceptabel vind."

De burgemeester wijst erop dat het Openbaar Ministerie moet beoordelen of de uitspraken strafbaar zijn en of de man vervolgd kan worden. "Waar ik wel over ga, is natuurlijk of deze organisatie bijdraagt aan wanordelijkheden en of wij niet moeten kijken wat dat kan betekenen voor deze organisatie als vertrouwde partner bij het organiseren van demonstraties. Ik wil nagaan of extra regels moet worden gesteld."

"Echt afschuwelijk"

En: "Ik vind het ook tegenover andere organisaties die vreedzaam voor de Palestijnen aan het demonstreren zijn worden in diskrediet gebracht. Door dit soort uitspraken te doen verspeel je eigenlijk je recht vind ik van vreedzaam protest. Dit is gewoon echt afschuwelijk."

Halsema erkent wel dat het moeilijk is om 'snel' beperkingen op te leggen. "Dat moet je ook niet snel willen. Het kan namelijk zo zijn dat in de massa van een demonstratie één individu uitspraken doet die absoluut niet kunnen, dat wil dan niet zeggen dat de hele demonstratie of de organisatie van de demonstratie niet meer kan.

Ze besluit: "Wat ik hier stuitend aan vind, is dat dit versterkt met de microfoon wordt uitgesproken en dan wil ik wel nagaan of wij niet heel ernstig deze organisatie even moeten beoordelen. We gaan het zo snel mogelijk na. "

Kijk hieronder de hele uitzending van Het Gesprek met de Burgemeester, waarin Halsema ook spreekt over de viering van de openstelling van het huwelijk voor iedereen 25 jaar geleden en wat zij als burgmeester nodig heeft van de nieuwe coalitie.

Een 18-jarige man zonder verblijfsstatus die in 2024 iemand in zijn borst stak met een mes, krijgt geen strafvermindering wegens het geweld dat een agent gebruikte bij zijn aanhouding. Hij heeft jeugddetentie opgelegd gekregen, maar is inmiddels spoorloos. 

Op 17 november 2024 vond er om 4.49 uur voor een café een gevecht plaats tussen de man en het slachtoffer. De man sloeg het slachtoffer eerst met een voorwerp op zijn hoofd en hij stak hem daarna in zijn borst. Het slachtoffer lag daardoor twee dagen in het ziekenhuis met onder meer een klaplong, maar volgens de rechtbank had dit veel erger af kunnen lopen. 

Diefstal portemonnee

Een dag eerder had hij zich al schuldig gemaakt aan de diefstal van een portemonnee. Dat deed hij door een zogeheten voetbaltruc, waarbij zakkenrollers dicht bij het slachtoffer gaan staan. Een agent achtervolgde hem toen hij richting de Nieuwmarkt rende. De man struikelde en raakte toen de agent hem naar de grond begeleidde met zijn hoofd de grond. Omdat hij daarna weer tegenwerkte, kreeg hij van de agent een vuistslag in zijn onderrug.

Volgens de advocaat van de verdachte ging het om buitenproportioneel geweld en was de aanhouding onrechtmatig. De rechter denkt daar anders over en vindt dat er geen strafvermindering nodig is.

Eerder veroordeeld

De verdachte was niet bij de zitting. Volgens de Raad voor de Kinderbescherming gaat het om een jonge jongen zonder een verblijfsstatus, met zeer veel trauma's en een verslaving. Hij is al meerdere keren veroordeeld voor andere zaken.

"Verdachte heeft in het kader van een ander feit al voor een lange periode in voorlopige hechtenis gezeten", schrijft de rechtbank in het vonnis. "Bovendien is aan verdachte in een andere strafzaak een voorwaardelijke straf opgelegd, met een groot aantal bijzondere voorwaarden. Voor verdachte geldt dus al een zeer strak kader, en zodra hij opduikt kan de hulpverlening in dat kader weer onmiddellijk worden ingezet."

De rechtbank stelt dat in dit geval voor de diefstal en de steekpartij een maand jeugddetentie 'passend en geboden' is. Het aantal dagen dat hij in voorarrest zat wordt nog van die maand afgetrokken. 

De Beethovenstraat op de Zuidas zal komende week een paar bomen minder tellen. Dat komt doordat er ondergronds een buis verwijderd wordt vanwege de ondertunneling van de A10 Zuid.

Het gaat om bomen die tussen appartementencomplex The Valley en het kantoor van de ABN Amro staan. Op Zuidas.nl staat dat er aanstaande dinsdagavond twee bomen verplaatst worden. Aanstaande donderdagavond worden er drie bomen gekapt.

Onder de Beethovenstraat liggen buizen met water die de vijver bij het bankgebouw en de sloot bij het appartementencomplex met elkaar verbinden. Een van die buizen ligt 'in de weg' voor de aanleg van de tunnel. In de zomer komt er een nieuwe buis, die tientallen meters verderop ligt. 

Begin dit jaar werd er vanwege de komst van de tunnel al gestart met de kap van nog veel meer bomen. Het ging toen om 600 bomen bij het fietspad tussen de Rai en A10 Zuid.

Een 43-jarige man die in de zomer van 2024 zijn oom aanviel, is deze week veroordeeld tot 120 uur taakstraf. Hij had het slachtoffer bij zijn keel vastgegrepen en zijn ribben gebroken vanwege een vermoeden van een diefstal van een zakje drugs.

In de nacht van  8 op 9 juni 2024 ontstond er een ruzie tussen de twee in een woning. De 43-jarige man verklaarde later dat hij dacht dat zijn oom het zakje drugs had gestolen en dat hij het zakje eerst terug wilde voordat zijn oom weg mocht. 

Videobellen

Volgen de rechtbank heeft hij de keel van het slachtoffer met kracht dichtgehouden en is hij met zijn volle gewicht op hem gaan zitten. Een getuige zag dat via videobellen en hoorde onder meer dat de dader zei dat hij de nek van zijn oom zou gaan breken. 

Het slachtoffer overleefde de aanval, maar lag wel een paar dagen in het ziekenhuis. Hij had twee gebroken ribben, twee gekneusde ribben, last van zijn borst en was kortademig en duizelig.

Soortgelijke zaken

De rechtbank spreekt van een 'poging tot zware mishandeling en wederrechtelijke vrijheidsberoving'. Bij het opleggen van de taakstraf is gekeken naar straffen die in soortgelijke zaken worden opgelegd. Hij moet het slachtoffer 2000 euro schadevergoeding betalen.

Er is ook een voorwaardelijke celstraf van drie maanden opgelegd, maar die wordt alleen opgelegd als de 43-jarige man opnieuw de fout in gaat.

Burgemeester Halsema heeft vandaag besloten dat er camera's geplaatst worden op de Johan van Hasseltweg en de De Egmondenstraat in Noord en de Talmastraat in Zuid. Dit gebeurt vanwege eerdere explosies. 

Op de Johan van Hasseltweg hebben twee explosies plaatsgevonden. Op de De Egmondenstraat ging het ook om twee explosies, beide bij een woongebouw. 

Op de Talmastraat werd deze week een explosief tot ontploffing gebracht. Een van de buurtbewoners sprak tegenover AT5 van een gigantische knal. De explosie zorgde voor schade aan woningen en geparkeerde auto's.