De Europese Commissie presenteert vandaag maatregelen om de belastingregels in de EU te versimpelen en administratieve lasten voor bedrijven te verlagen. Het zou bedrijven in de Europese Unie een besparing opleveren van ongeveer 8 miljard euro.

Met het voorstel van wil de Europese Commissie grensoverschrijdend beleggen binnen de Europese Unie stimuleren en daarmee de concurrentiekracht van de hele EU vergroten. De hoop is dat de bedrijven met het geld dat ze overhouden nieuwe investeringen doen.

"Als er een ding glashelder is, dan is het dat we ons ondernemersklimaat moeten bevorderen", zegt Eurocommissaris voor belastingen Wopke Hoekstra bij de presentatie van het plan.

Nu zijn er allerlei belemmeringen waardoor er volgens de Europese Commissie te weinig EU-breed wordt belegd, mede door de kosten die bedrijven maken. De nieuwe regels zouden vanaf 2029 moeten gaan gelden.

Een opvallend onderdeel van het plan is om bedrijven bij beleggingen in andere EU-landen vrij te stellen van dividendbelasting. Dat is de belasting die ze betalen wanneer ze als aandeelhouder van een ander bedrijf een winstuitkering krijgen.

Zorgen over Nederlandse begroting

Fiscaal experts waarschuwden eerder in De Telegraaf dat het plan grote gevolgen kan hebben voor de Nederlandse begroting. Het zou beleggers namelijk stimuleren om hun aandelen belastingtechnisch te verplaatsen, waardoor ze minder belasting hoeven te betalen.

Dat kunnen ze doen door hun aandelen onder te brengen in een bv, zodat ze in belastingbox 2 vallen. Naast het dividend-voordeel hoef je in box 2 namelijk ook minder belasting te betalen over je beleggingswinst, 31 procent tegenover 36 procent. Als meer beleggingen in box 2 vallen, betekent dat minder inkomsten voor de schatkist.

Volgens Hoekstra is die zorg onterecht. Hij verwacht dat kleine beleggers niet massaal bv's zullen oprichten voor een gunstiger belastingtarief. "Als je een bv wil oprichten kost dat je tussen 500 en 1500 euro aan notariskosten. Daarnaast heb je elk jaar een accountantsverklaring nodig. Dus voor relatief kleine beleggingen vraag ik me af of dat werkelijk aantrekkelijk zou zijn." Bovendien kan Nederland zelf het belastingstelsel aanpassen, zegt Hoekstra.

Steun van alle EU-landen nodig

Of het EU-belastingplan doorgaat moet de komende maanden blijken. Er is steun voor nodig van alle 27 EU-landen. Toch denkt Hoekstra dat het plan kan slagen. "We hebben van vrijwel alle lidstaten te horen gekregen dat we het leven voor bedrijven moeten versimpelen, dat we meer moeten investeren in innovatie en onderzoek en ontwikkeling (R&D)." Volgens Hoekstra voldoet het voorstel aan al die eisen. "Ik zou de lidstaten daarom willen vragen: kijk er met openheid naar."

Europarlementariër Lara Wolters (Pro) is kritisch op het voorstel. "Deze versoepeling van de belastingregels zijn een cadeau voor de allergrootste beleggers." Volgens Wolters wordt met de voorstellen passief vermogen beloond. "Wij vinden dat werken moet lonen."

Dirk Gotink (NSC) is blij met de plannen van de Commissie. Hij vindt dat het makkelijker en goedkoper moet worden te investeren in bedrijven binnen de EU. "Zo houden we onze start-ups in Europa en financieren we broodnodige innovatie."

Een man die ruim dertig jaar geleden een 26-jarige man in Amersfoort doodschoot, is in hoger beroep veroordeeld tot 15,5 jaar celstraf.

De nu 56-jarige verdachte dwong zijn slachtoffer te knielen en schoot hem daarna meermalen door het hoofd. "Een koelbloedige executie van een jonge man die nog een heel leven voor zich had", aldus het hof.

De zaak draaide om Mike Duif (26), die op 23 februari 1996 in zijn woning in Amersfoort werd doodgeschoten, meldt RTV Utrecht. Wie verantwoordelijk was voor de dood van Duif bleef lang onduidelijk, tot in 2020 een anonieme getuige zich meldde bij het coldcaseteam van de politie. Die tip leidde naar Dave L., van wie al in 1996 duidelijk was dat hij een motief had.

L. werd aangehouden in april 2022, meldde onder andere het tv-programma Opsporing Verzocht.

Meer bewijs

In het onderzoek dat volgde werd meer bewijs gevonden, omdat L. aan twee undercoveragenten opbiechtte dat hij Duif had doodgeschoten. Daarbij gaf hij ook informatie over het misdrijf die alleen de dader kon weten.

Al in 1996 werd duidelijk dat de verdachte een motief had om Mike Duif dood te schieten, stelt het gerechtshof vandaag. Er zijn meerdere getuigen die zeggen dat de twee voorafgaand aan het schietincident ruzie hadden. Uit het onderzoek bleek dat het slachtoffer en de verdachte geld verdienden met de handel in gestolen computeronderdelen. Vlak voor zijn dood had Duif daarmee een grote som geld verdiend.

Deurwaarder

De verdachte vond dat hij recht had op een deel van dat geld. Ook had hij geld nodig om een deurwaarder te betalen. Nadat Duif dood werd gevonden, miste er 13.000 gulden.

Hoewel het hof spreekt over een 'executie', kon het niet bepalen of de verdachte echt van plan was om Duif te doden. Daarom is er geen sprake van moord, aldus het gerechtshof. L. is nu veroordeeld voor gekwalificeerde doodslag, het opzettelijk doden van iemand om een ander strafbaar feit (diefstal van het geld) mogelijk te maken.

De celstraf van 15,5 jaar in hoger beroep is iets lager dan de 16 jaar die de rechtbank eerder oplegde. Dat heeft te maken met de duur van de gerechtelijke procedure, stelt het hof.

Naast de celstraf moet L. de moeder en zus van Duif een schadevergoeding betalen. Zij hebben zijn lichaam na zijn dood van dichtbij gezien en moesten het huis schoonmaken waar hij om het leven werd gebracht. De moeder en zus hebben daar lang last van gehad, stelt het hof.

Verspreid over heel Frankrijk zijn de afgelopen dagen 33 mannen opgepakt tussen de 37 en 79 jaar. Ze worden verdacht van het downloaden van een kinderpornografisch bestand op het internet, dat is gemaakt door de beruchte Australische pedoseksueel Peter Scully.

Op de gedownloade bestanden zijn beelden te zien van de marteling en verkrachting van drie kinderen. Het gaat om twee meisjes van destijds 11 en 12 jaar en een kind van 18 maanden. De beelden werden in 2012 door Scully gemaakt op de Filipijnen. Het materiaal circuleert al 14 jaar rond op het dark web.

De 62-jarige Scully staat bekend als een van de ergste kindermisbruikers van deze tijd. Hij werd in 2015 op de Filipijnen gearresteerd. Hij zit daar een levenslange gevangenisstraf uit voor mensenhandel en de verkrachting van minderjarigen. Daar kwam in 2022 nog 129 jaar gevangenisstraf bovenop. Ook zijn Filipijnse vriendin en twee compagnons werden schuldig bevonden aan kindermisbruik, mensenhandel en verkrachting.

Opsporingsoftware

De downloads in Frankrijk werden gedetecteerd met behulp van Amerikaanse opsporingssoftware, het zogenaamde Child Protection System. De arrestaties vonden plaats in de departementen Rhône, Bouches-du-Rhône, Seine-Maritime, Mayenne, Essonne, Val-d'Oise en rondom Parijs.

Een speciale afdeling van de politie is volgens Franse media weken met de operatie bezig geweest. De verdachten worden vervolgd voor bezit en verspreiding van kindermisbruikmateriaal. Er hangt hen vijf jaar gevangenisstraf en een boete van 75.000 euro boven het hoofd.

"Vrijdag wordt het zo warm, daarover heb ik met mijn baas overlegd dat we helemaal niet werken. Dat is niet haalbaar, het is echt te warm", zegt een hovenier in de brandende zon terwijl hij een nieuw plein bij een basisschool aanlegt. Een deel van werkend Nederland zucht onder de hitte vandaag. Dat geldt vooral mensen die buiten werken, maar ook in de kantoortuin met airco is het oppassen.

Werknemers op bouwplaatsen, in de groenvoorziening en in de bezorging ontkomen niet aan de hitte. Hovenier Van Der Heijden is in Bleiswijk bezig met het aanleggen van het schoolplein. Zij nemen veel voorzorgsmaatregelen, waaronder grote flessen water en meer dan genoeg pauzes.

"Je moet goed voor jezelf zorgen", zegt een werknemer op de graafmachine. Zijn collega vult aan: "Het hoort bij het vak. Soms is het doorbuffelen, tanden op elkaar en doorgaan."

Ook op de bouwplaats van een nieuw gebouw van waterbedrijf Vitens in Driel wordt er rekening gehouden met de hoge temperatuur. Waar het gebouw moet komen is nu nog een open veld, er is geen schaduw. De werkdag is op de brandende hitte aangepast, zegt Gerard Roseboom, hoofd uitvoering van Dura Vermeer.

Vanaf 25 graden zijn er voor de werknemers sowieso extra drinkpauzes, in de keet staat een airco om af te koelen en boven de 30 graden worden de werktijden aangepast. Iets vroeger beginnen en stoppen uiterlijk om één uur in de middag, is de komende dagen hun ritme. Roseboom: "Daarna wordt de temperatuur in de bouwput zodanig warm dat het niet verantwoord is om fatsoenlijk te kunnen werken."

Een bouwer staat bovenaan de werkput. "Hier staat nog een beetje een briesje, maar beneden is het andere kost. Daar is het warm ja." Hij kan nog goed tegen de hitte, maar ziet dat collega's het zwaar hebben.

Geen haast

Als er speciale weersomstandigheden zijn kunnen werkgevers bij uitkeringsinstantie UWV een loonvergoeding aanvragen. Dat is een regeling rond 'onwerkbaar weer' en werd aan het begin van dit jaar door veel werkgevers aangevraagd. Toen waren de kou en sneeuwval oorzaak.

Afgelopen week klopten vooral bedrijven in de bouw aan bij het UWV. Sinds 18 juni heeft de instantie van 59 werkgevers verzoeken ontvangen voor 784 werknemers. Het grootste deel daarvan is toegezegd.

Ook bij Picnic worden maatregelen genomen om bezorgers te beschermen in de hitte. Dan gaat het onder andere om extra pauzes, extra tijd voor een bezorging. Bezorgers krijgen een pet, bidon en zonnebrandcrème mee op hun routes. Ook zijn er minder bezorgingen op het heetste moment van de dag.

Een bezorger van Picnic in Gouda ziet vandaag niet op tegen z'n routes. "Je hoeft je niet te haasten, het kan rustig."

Per cao verschilt het waar werkgevers rekening mee moeten houden in de hitte. Zo zijn dakdekkers verplicht hun werknemers UV-werende kleding te geven, zegt Redmer van Wijngaarden, bedrijfsarts en directeur medische zaken bij ArboNed.

De hitte heeft niet alleen op mensen die buiten werken effect, ook als je in een kantoor werkt kan je het warm hebben. Daar is het vaak beter qua temperatuur, maar pas wel op voor uitdroging. "De airco onttrekt vocht en daardoor wordt de lucht droger. Zorg dat je genoeg drinkt en luchtige kleding draagt."

De koelte van kantoor

Bij deelkantoor Mindspace in Utrecht zoekt een thuiswerker de koelte op. "De woonkamer is heel warm vandaag, hier is het lekker fris." Volgens vakbond De Unie, die onder andere personeel van banken en ASML vertegenwoordigt, is het klimaat bij kantoren over het algemeen goed geregeld. Zij krijgen geen klachten binnen van leden die in een te warm kantoor werken.

De hitte kan ervoor zorgen dat mensen tijdens het werk minder scherp zijn, zegt bedrijfsarts Van Wijngaarden: "Doe het rustig aan, neem iets meer tijd en gun jezelf wat ruimte."

De rechter vindt dat er genoeg onderzoek is gedaan naar de 1678 politiemensen die na de moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude het dossier raadpleegden. Het moet nu weer over de zaak zélf gaan. Dat bepaalde de rechter vandaag tijdens de vierde pro- formazitting tegen de 23-jarige verdachte.

Net als bij de vorige pro-formazitting ging het ook vandaag weer lange tijd over al die politieagenten die in de interne systemen hadden gekeken, meldt stadszender AT5.

Die langdurige discussie is "tergend" en "onnodig belastend" voor de familie van Lisa, betoogde advocaat Wendy van Egmond bij de rechtbank. "Mijn cliënten lijden hieronder, er wordt een onmenselijke situatie gecreëerd", zei ze.

Snel verdachten opsporen

Begin maart liet de politie weten dat bijna 1700 politiemedewerkers informatie hadden opgezocht in de politiesystemen over de dood van Lisa "terwijl daar waarschijnlijk geen noodzaak toe was". Ze kregen een brief om opheldering te geven.

Al snel bleek dat veel genuanceerder te liggen. De korpsleiding van de politie en toenmalig justitieminister David van Weel boden hun excuses aan en de brief werd ingetrokken.

Privacy verdachte

Maar bij de vorige pro-formazitting eind april vroegen de advocaten van de 23-jarige verdachte toch om nader onderzoek. Zij zeiden te vrezen dat de privacy van de verdachte in gevaar is gebracht.

Twee officieren van justitie deden dat onderzoek en meldden vandaag dat er niets onoorbaars is gebeurd. Dat agenten het interne systeem raadplegen, is heel gebruikelijk, zelfs nodig, betoogden zij. Vooral als een verdachte nog voortvluchtig is, zoals na de moord op Lisa.

App op de telefoon

Alle agenten hebben daarvoor een app op de telefoon en zo'n 1400 agenten logden daar na de moord op 20 augustus vorig jaar op in. Twee dagen na de moord op Lisa was de informatie alleen nog voor betrokkenen bij het rechercheonderzoek te bekijken.

Er zit een verschil tussen de 1400 agenten die de twee officieren nu noemen en het aantal van 1678 die de politie eerder zelf noemde. De twee officieren van justitie stelden dat daar wellicht meer onderzoek naar zou moeten komen.

Maar de rechter had genoeg gehoord. Nader onderzoek hoeft nu niet plaats te vinden.

Half september is er een nieuwe pro-formazitting in de zaak. De afgelopen periode is de verdachte psychologisch onderzocht in het Pieter Baan Centrum. De resultaten van dat onderzoek worden op die volgende zitting besproken. Inhoudelijk wordt de zaak vanaf 22 januari volgend jaar behandeld.

Bij de verkiezingen in Peru lijkt de rechtse presidentskandidaat Fujimori voldoende voorsprong te hebben behaald op haar tegenstander Roberto Sánchez. Daarmee lijkt ze zeker te zijn van een overwinning.

Het is de vierde keer dat Fujimori meedoet aan de presidentsverkiezingen. Volgens Peruaanse media zijn na de stembusgang van ruim twee weken geleden meer dan 99 procent van alle stemmen geteld, en is het verschil in de tweede ronde zo'n 43.300 stemmen tussen beide kandidaten.

Er moeten nog ongeveer 40.000 stemmen worden geteld. Daarmee kan Sánchez zijn tegenstander niet meer inhalen. Fujimori staat op 50,1 procent, Sánchez op 49,9 procent.

De Peruaanse kiescommissie roept pas halverwege juli de winnaar uit.

Nek-aan-nekrace

De presidentsverkiezingen waren al op 7 juni maar het duurde lang voordat de honderdduizenden stemmen uit het buitenland binnen waren en geteld. De afgelopen weken liep de strijd uit op een nek-aan-nekrace.

De linkse Sánchez heeft aangegeven de regering van de conservatieve Fujimori niet te zullen erkennen en beschuldigt de Peruaanse autoriteiten van fraude bij het tellen van de stemmen uit het buitenland. Hij wil dat de stemmen ongeldig worden verklaard, maar de kiescommissie weigert dat en ontkent dat er fraude is gepleegd. Sánchez heeft zijn aanhangers opgeroepen om komend weekend de straat op te gaan.

Ruk naar rechts

Fujimori is de dochter van de overleden oud-president Alberto Fujimori, die van 1990 tot 2000 Peru regeerde. Haar vader zat een celstraf uit van 25 jaar voor zijn betrokkenheid bij de moord op 25 Peruanen in de jaren 90. In 2023 kwam hij vervroegd vrij wegens gezondheidsklachten.

Met de overwinning van Fujimori schuift Latijns-Amerika verder op naar rechts. De recente presidentsverkiezingen in Colombia lijken ook gewonnen te zijn door een rechtse kandidaat. De ultrarechtse Abelardo de la Espriella haalde in de beslissende ronde met een kleine voorsprong meer stemmen dan zijn linkse tegenkandidaat.

De 47-jarige De la Espriella wordt gesteund door de Amerikaanse president Trump. Vorig jaar december won in Chili de conservatieve José Antonio Kast de presidentsverkiezingen. Ook Argentinië (Milei) en El Salvador (Bukele) hebben rechtse en Trump-gezinde leiders.

Nederland gaat gebukt onder hitte. Het KNMI heeft code oranje afgegeven en op veel plekken loopt de temperatuur op tot ver boven de 30 graden. Maar wanneer zijn hete dagen eigenlijk een hittegolf? En wat gebeurt er dan met ons land?

In deze podcast vertelt NOS-weerman en klimaatwetenschapper doctor Peter Kuipers Munneke hoe hij een hittegolf ziet aankomen in de weermodellen. Wanneer stelt hij de diagnose hittegolf? En dat het gevaar van de hittegolf niet alleen overdag als de zon schijnt op de loer ligt, maar juist de warme nachten heel belastend zijn voor de maatschappij. "Het betekent dat een arbeidsongeluk sneller op de loer ligt. Dat zijn goed gedocumenteerde gevolgen van langdurige hitte en slechte slaap. Zaak is om rustig aan te doen", aldus Kuipers Munneke.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Volgens doctor Peter Kuipers Munneke is er geen medicijn voor de hittegolf, maar moeten we het vooral gaan zien als een chronische ziekte. "We moeten alles op alles zetten om het niet structureel erger te maken".

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Lisa Konings
Eindredactie: Rosanne Sies

Een man van 39 uit Leiden is veroordeeld voor het wurgen van zijn 30-jarige ex-partner met een metalen ketting. Hij kreeg een celstraf opgelegd van 21 jaar. De twee waren na veertien jaar uit elkaar gegaan en hadden twee kinderen.

Ze woonden nog in het ouderlijk huis van de man, waar hij haar op 29 januari 2024 om het leven bracht. Volgens de man ging het om zelfdoding, maar de rechtbank kwam tot de conclusie dat hij een vooropgezet plan had om de moord op zelfdoding te laten lijken.

Leven stond stil

Het slachtoffer maakte in 2023 een einde aan de relatie, na jaren van incidenten. Bij het afhandelen van de scheiding ontstonden veel conflicten. Zo appte de man de vrouw tot wel 600 keer per dag als ze op haar werk was. Ook was hij jaloers en hij was afhankelijk van haar als er dingen geregeld moesten worden.

De man had volgens de rechtbank duidelijk moeite met de breuk en het idee dat hij alleen verder moest. Hij zei tegen haar dat hij zich dood voelde vanbinnen en dat zijn leven stilstond. Hij stond op het punt in een huurwoning te trekken. Hij vond het onverteerbaar dat zijn gezin uit elkaar viel en dat hij weg moest uit zijn ouderlijk huis.

Ketting en hondenriem

Op de dag van de moord belde hij de hulpdiensten en zei dat zijn partner een zelfmoordpoging had gedaan. Agenten vonden haar met een ketting om haar nek waaraan een stuk van een hondenriem zat. Een ander stuk zat om een hoge verwarmingsbuis geknoopt. De vrouw werd naar het ziekenhuis gebracht, waar ze de volgende dag overleed.

Onderzoek leidde tot de conclusie dat zelfdoding onwaarschijnlijk was. De man had op zijn telefoon gezocht naar het knopen van een strop en naar rechterlijke uitspraken over zelfdoding. Ook schafte hij via een webwinkel een hondenriem aan.

Leed voor kinderen

Het Openbaar Ministerie kwam tot het oordeel dat sprake was van doodslag, maar de rechter acht moord bewezen, mede omdat de voorbereidingen over een langere tijd plaatsvonden en de man goed had kunnen nadenken over zijn daad en de gevolgen ervan. Daarnaast heeft hij de kinderen onherstelbaar leed aangedaan door een einde te maken aan het leven van hun moeder.

Volgens de rechtbank zijn uitlatingen die de man in de zaak over zijn ex-partner heeft gedaan bewezen onjuist en beschadigend voor de kinderen en familie van de vrouw. De rechtbank wijst ook op de maatschappelijke aandacht voor femicide.

De komende jaren gaat er meer overheidsgeld naar defensie. Bijna de helft van de Nederlanders heeft er geen vertrouwen in dat de overheid dat geld goed zal besteden. Dat blijkt uit een representatief onderzoek van Instituut Clingendael, dat zich onder andere bezighoudt met internationale betrekkingen en defensie.

"Voor hogere uitgaven aan defensie is veel draagvlak, mensen zien echt de noodzaak", zegt hoofdonderzoeker Bart van den Berg. "Maar mensen vragen zich wel af of het Defensie lukt dat goed uit te geven." Volgens Van den Berg zijn twijfels over of het geld doelmatig wordt besteed legitiem. "Er gaat gewoon heel veel geld heen, dan is het dus een gezonde en reële vraag."

Dit onderzoek is nieuw, maar volgens de onderzoeker komen de resultaten niet helemaal uit de lucht vallen. "Ik vind dat percentage best logisch, het past bijvoorbeeld ook bij wat de Rekenkamer hier recent over schreef."

In mei publiceerde de Rekenkamer een rapport waaruit onder meer bleek dat Defensie de aanbestedingsregels niet altijd goed volgt, het gaat dan om grote bedragen.

Uitdaging

Volgens Van den Berg is het belangrijk dat de politiek met een goed antwoord komt op de vragen over de besteding. "Het is een gesprek over schaarste, het geld moet namelijk ergens anders vandaan komen. Ik denk dat duidelijk communiceren over de uitgaven de grote uitdaging gaat zijn, wil je draagvlak houden. Hier zit een duidelijk signaal in." Hij heeft wel de indruk dat Defensie dat serieus neemt.

Dat de defensie-uitgaven de komende jaren verder zullen stijgen, heeft onder andere te maken met de bestedingsnorm die NAVO-landen vorig jaar met elkaar afspraken tijdens de NAVO-top in Den Haag.

Daar werd besloten dat landen 3,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp) moeten besteden aan defensie. Daar komt nog eens 1,5 procent bij voor andere uitgaven waar defensie van profiteert, zoals cyberveiligheid en de verbetering van wegen en bruggen. Samen komt dat dus uit op 5 procent van het bbp.

'Precies goed'

"Mensen vragen zich daarbij af waarom dat percentage niet hoger of lager is", zegt Van den Berg. Uit zijn onderzoek blijkt dat bijna een derde van de Nederlanders de 5 procent te hoog vindt. "Dat is een significante minderheid, vooral aan de flanken van het politieke spectrum. Ook met die mensen moet je in verbinding blijven", zegt hij. "Dat is niet hetzelfde als er naar handelen."

Een klein deel van de Nederlanders vindt de 5 procent juist te laag. "Dat is een redelijk uitzonderlijke positie, het is al erg veel geld." Ruim 40 procent van de Nederlanders vindt de NAVO-bestedingsnorm 'precies goed'.

Gevechtsbereidheid

Volgens de onderzoeker zorgen de investeringen ook niet direct voor een efficiëntere krijgsmacht. "Defensie is een stoomschip, geen sportwagen. Het kost tijd om die industrie nu weer op te bouwen. Hoe harder je gaat opbouwen, hoe meer inefficiëntie je gaat tegenkomen." Toch ziet hij in het totaalbeeld dus duidelijk wel meer draagvlak voor de verhoogde investeringen.

En niet alleen investeringen kunnen op draagvlak rekenen. Een deel van de Nederlanders is bereid zelf te vechten voor de verdediging van ons land. Onder 35- tot 64-jarigen gaat het om de helft. En onder jongeren, van 18 tot 35 jaar, is dat 48 procent. "Het idee dat Nederlanders niet staan voor hun belangen is dus niet waar", zegt Van den Berg. "Hoe dichter het bij huis komt, hoe meer mensen dat gaan voelen."

Toch zijn de Nederlandse percentages nog niet zo hoog als in bijvoorbeeld Finland, waar meer dan 70 procent van de 18- tot 25-jarigen bereid is voor het eigen land te vechten.

Een groeiend aantal Nederlanders wil dat muziek gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) op streamingplatforms een label krijgt. Waar twee jaar geleden nog 59 procent verlangde naar een AI-label, wil tegenwoordig ruim driekwart van de Nederlanders dat.

Dat blijkt uit de Muziekmonitor van NVPI, de brancheorganisatie van de film- en muziekindustrie die jaarlijks onderzoek doet naar het muziekgebruik van Nederlanders.

De 2000 respondenten die meededen aan het representatieve onderzoek, vinden het ook steeds belangrijker dat muziek door een echt persoon wordt gemaakt. Dat percentage steeg in twee jaar van 68 naar 78 procent.

Hoe het komt dat men dat belangrijk vindt, is niet onderzocht. Maar op basis van andere onderzoeksresultaten blijkt de behoefte aan authenticiteit sterk aanwezig, zegt Eva de Vroome, woordvoerder van NVPI. "En dat heeft mogelijk weer te maken met de stortvloed van AI-nummers op streamingplatforms."

Recht op eerlijke informatie

Het aantal AI-nummers op muziekstreamingdiensten groeit ieder jaar. Volgens Deezer worden er dagelijks ongeveer 75.000 volledig door AI gegenereerde nummers geüpload naar het Franse streamingplatform. Dat is bijna de helft van alle dagelijkse uploads.

Van Spotify is niet bekend welk percentage van de bibliotheek uit AI-nummers bestaat. Wel heeft de streamingdienst recent een groen vinkje geïntroduceerd om geverifieerde menselijke artiesten beter te onderscheiden van AI-artiesten.

Michiel Laan is commercieel directeur van BumaStemra, de organisatie die de auteursrechten van componisten, tekstschrijvers en muziekuitgevers beheert. Laan noemt de behoefte aan het labelen van AI-muziek een goede ontwikkeling. "Transparantie is belangrijk. Mensen moeten weten waar ze naar luisteren en hebben recht op eerlijke informatie."

Hoe werkt AI?

Met kunstmatige intelligentie (vaak afgekort tot AI van artificial intelligence) 'leert' een computerprogramma om iets te doen of te maken aan de hand van voorbeelden. AI-bedrijven geven het programma voorbeelden, zodat het die kan herkennen. Dit heet het 'trainen' van kunstmatige intelligentie. Zodra dat is gelukt, kan je het AI-programma de opdracht geven om iets te maken dat lijkt op die voorbeelden. In de muziekwereld wordt de AI-app Suno veel gebruikt.

BumaStemra heeft contracten met streamingplatforms die elke twee jaar worden vernieuwd, zodat nieuwe ontwikkelingen worden meegenomen in de afspraken. "Kunstmatige intelligentie is daarin momenteel het belangrijkste thema. Ook in die gesprekken brengen we nadrukkelijk de wens naar voren dat AI-muziek gelabeld moet worden."

Sommige platforms zijn bereid hierin mee te bewegen, terwijl andere terughoudender zijn. Er zijn ook platforms zoals Deezer die AI-muziek al labelen en dit als een belangrijk speerpunt zien. Volgens Laan zou wetgeving kunnen helpen om de positie van echte muziekmakers te verbeteren.

"Europese wetgeving moet zorgen voor transparantie richting consumenten, maar ook richting ons", zegt hij. Volgens hem zouden streamingdiensten en AI-bedrijven verplicht moeten worden om aan te geven waarop hun modellen zijn getraind, zodat er een eerlijk speelveld ontstaat. "Daar bestaat nu nog veel onduidelijkheid over."

Wel ziet Laan ook vooruitgang, vooral Frankrijk loopt binnen Europa voorop als het gaat om maatregelen. Zo werkt BumaStemra samen met het Franse Deezer, waarbij muziekaanmeldingen worden onderzocht om te kijken of er volledig door AI gegenereerde muziek tussen zit. "Wat we terugkrijgen is dat een nummer bijvoorbeeld is gemaakt door Suno, waarna we gesprekken aangaan met degene die het heeft aangemeld."

Verschillen in genres

In de Muziekmonitor van NVPI valt verder op dat er in alle leeftijdsgroepen weerstand bestaat tegen AI-muziek. "Onder jongeren van 13 tot 17 jaar is die weerstand iets minder groot, maar vanaf 18 jaar zijn de verschillen tussen leeftijdsgroepen vrijwel verdwenen", zegt De Vroome van brancheorganisatie NVPI. In alle groepen blijft een meerderheid de voorkeur geven aan menselijke makers.

Er zijn wel verschillen tussen genres. Bij hiphop, R&B, dance en elektronische muziek is het gebruik van computers in de (post)productie het meest gangbaar, waardoor luisteraars er iets minder problemen mee hebben. De grootste weerstand tegen AI ziet NVPI bij luisteraars van jazz en klassieke muziek.

'Iets echt ervaren'

Ook de populariteit van vinyl is opnieuw zichtbaar in de Muziekmonitor. Mensen kopen vooral muziek die ze al kennen, in plaats van recent uitgebrachte muziek, om die opnieuw te beleven. Ongeveer 25 procent van de vinylverkoop verloopt online, maar het grootste deel wordt nog altijd in fysieke winkels gekocht.

Volgens De Vroome wijst deze ontwikkeling opnieuw op de waardering voor echtheid en authenticiteit. Mensen willen zelf kiezen waar ze naar luisteren, in plaats van dat streamingdiensten dit voor hen bepalen, blijkt uit het onderzoek.

"Hoe meer we online leven en AI opkomt, hoe meer we iets echts willen ervaren. Dat is ook positief nieuws voor artiesten. Hoe meer fans ze hebben, hoe meer ze verdienen, in plaats van dat 'nepartiesten' die inkomsten overnemen."

De aap die ontsnapte uit zijn verblijf in Safaripark Beekse Bergen kan goed tegen de hoge buitentemperaturen, maar toch zal het dier buiten het park niet lang overleven, vreest Stijn Berger, bioloog bij het park. "We maken ons wel zorgen."

Het is voor het eerst dat een van de kuifmangabeys is ontsnapt, zegt de bioloog tegen Omroep Brabant. "De aapjes zitten daar samen met gorilla's. Ze zitten er al jaren en dat ging altijd goed. Maar als ze echt een keer springen en ze zwemmen de gracht over, dan zijn ze los. Ze zwemmen niet graag, maar dat betekent natuurlijk niet dat ze het niet kunnen."

De aap is inmiddels gezien in Esbeek, een paar kilometer van het dierenpark:

Waarom de aap ervandoor ging, is niet te achterhalen. "Zo'n aapje kan ergens van schrikken, of er kan onrust zijn in de groep, of hij denkt gewoon: ik ga ervoor. Dat kunnen we niet weten."

De kuifmangabeys zitten in een verblijf met een gracht eromheen. "Zonder gracht wordt het al snel een soort kooi. Deze dieren wil je niet in kleine hokjes opsluiten. Dan liever zo", zegt Berger.

De aapjes zijn ongevaarlijk. Bij een ontsnapt dier zoals een hyena had het safaripark heel anders gehandeld, zegt de bioloog van het park. "Dan had het nooit zo lang geduurd natuurlijk. Dit is een aap die niks of niemand kwaad doet."

De aap zat eerst dagenlang in hoge bomen in het park. Het was daardoor moeilijk om het dier te verdoven met een verdovingspistool, zegt de bioloog. Afgelopen weekend besloot de mannelijke kuifmangabey zich buiten het park te wagen.

Voorkomen

"Natuurlijk wil je dat voorkomen, maar ze zijn zo snel en handig. Als zo'n aap via de bomen gaat, is hij makkelijker het park uit dan wij." Het park is sindsdien op zoek naar het dier, maar zonder succes.

De kans dat de aap zelf weer terugkeert naar het park, is klein. "Dat zou wel toevallig zijn. Hij houdt van blaadjes in bomen, dus wat dat betreft heeft dit aapje ons niet nodig nu. Het is ook wel lekker weer voor hem. Hij komt immers uit tropisch Afrika."

Toch kan hij in de gewone bewoonde wereld niet overleven en niet genoeg voedingsstoffen vinden. "Dat gaat dit dier op de lange termijn niet volhouden, dus we maken ons wel zorgen."

Op Schiphol zijn vandaag 42 Palestijnen uit Gaza aangekomen. Zij hadden al maanden geleden een werk- of studievisum voor Nederland gekregen, maar kregen lange tijd geen hulp van de Nederlandse overheid om de reis uit Gaza mogelijk te maken.

Het gaat om drie mensen met een werkvisum, 21 studenten en 18 meereizende gezinsleden. NOS-verslaggever Sander van Hoorn zag dat sommige Palestijnen op Schiphol werden opgewacht door familieleden die eerder uit Gaza waren vertrokken. Hij spreekt van een "emotioneel weerzien", maar velen vonden het ook moeilijk om hun familieleden in Gaza achter te laten.

Begin deze maand werd bekend dat Nederland de groep actief zou helpen bij het verlaten van Gaza. Voor het organiseren en coördineren van de reis naar Jordanië, waar de reizigers hun papieren persoonlijk moesten ophalen, voelde Nederland zich aanvankelijk niet verantwoordelijk. Het kabinet stelde dat het niet verder hoefde te gaan dan het aanvragen van toestemming bij de Israëlische autoriteiten.

Koerswijziging

De koerswijziging volgde na weken van discussie. Onder meer universiteiten die de studenten zouden ontvangen, drongen aan op hulp. Ook liepen er juridische procedures over de vraag welke verantwoordelijkheid de Nederlandse overheid heeft bij het vertrek van de Palestijnen uit Gaza.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken concludeerde dat het niet ging om een volledige evacuatie, maar om diplomatieke ondersteuning die nodig was om de reis uit Gaza mogelijk te maken. Daarbij is samengewerkt met onder meer andere landen en hulporganisaties.

De reis verliep via Israël en Jordanië. Vanuit Gaza werden de Palestijnen eerst naar de grens met Israël gebracht. Vervolgens reisden zij via Jordanië naar Nederland.

De Belgische presentator Ben Crabbé (63) begint in augustus aan zijn laatste seizoen van het bekende Vlaamse televisieprogramma Blokken, heeft omroep VRT bekendgemaakt. Crabbé presenteert Blokken sinds 1994 en zal na meer dan 7000 afleveringen in juni 2027 stoppen bij het dagelijkse quizprogramma.

"We zijn ontzettend dankbaar dat Ben zich al die jaren zo ingezet heeft voor de VRT", vertelt Olivier Goris, hoofd video bij de VRT. "Blokken is uitgegroeid tot een iconisch televisieprogramma dat elke avond een trouw publiek aan zich weet te binden."

Blokken is met 32 jaar het langstlopende dagelijkse quizprogramma op de Belgische televisie. Het spelprogramma wordt elke werkdag uitgezonden in de periode van september tot en met juni.

In het programma spelen twee kandidaten tegen elkaar. Ze beantwoorden vragen en vullen een blokkenbord in, dat is gebaseerd op het computerspel Tetris, om zoveel mogelijk punten te verzamelen.

240.000 quizvragen

In september 1994 opende Crabbé de eerste aflevering met: "Een goeienavond en welkom in een gloednieuw spelprogramma". Inmiddels heeft de presentator al 6840 afleveringen gepresenteerd, 8900 kandidaten ontvangen en 240.000 quizvragen gesteld.

Blokken blijft gewoon bestaan. Crabbé wordt opgevolgd door de 46-jarige Sven de Leijer. Crabbé heeft nog niet gedeeld wat hij na het programma gaat doen.

De politie heeft gisteren zes mensen aangehouden in het onderzoek naar stemfraude tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in Gorinchem, meldt het Openbaar Ministerie (OM).

De zes worden verdacht van valsheid in geschrifte en medeplegen van het ronselen van stemmen. Volgens het OM komen alle verdachten uit Gorinchem en zijn ze tussen de 20 tot 65 jaar.

Afgelopen maart deed de burgemeester van Gorinchem aangifte bij de politie, omdat ze signalen van mogelijke stemfraude had ontvangen.

Zo zouden mensen in de aanloop naar de verkiezingen thuis of via de telefoon onder druk zijn gezet om een volmacht af te geven. Daarmee geeft een stemgerechtigde een ander de bevoegdheid om in zijn naam te stemmen.

Het is strafbaar om iemand daarvoor onder druk te zetten. "U mag dus niet aan andere kiezers aanbieden om voor hen te stemmen. De kiezer moet het zelf aan u vragen", staat in de wet.

De gemeenteraad van Gorinchem koos ervoor om in april nieuwe verkiezingen te houden. Daarbij waren weinig verschillen ten opzichte van de gemeenteraadsverkiezingen van maart. Opnieuw kwam Democraten Gorinchem er als winnaar uit.

Onderzoek nog in volle gang

Burgemeester Melissant laat weten dat ze zich realiseert "dat het bericht van het OM impact heeft op betrokkenen, op gemeenschappen, op onze stad en op onze organisatie". "Tegelijkertijd is het goed dat de feiten nu door het OM beoordeeld worden. Die rechtsgang verdient ruimte en rust."

Het OM schrijft dat nieuwe aanhoudingen niet worden uitgesloten. "Het onderzoek van OM en politie is nog in volle gang. Daarom worden er geen verdere mededelingen gedaan."

De komende dagen krijgt de stad te maken met een hittegolf. Vanaf woensdag 12 uur heeft het KNMI code oranje afgegeven vanwege de hoge temperaturen. Vrijdag wordt het volgens Weeronline zelfs 37 graden. In dit liveblog volg je alles over de hitte. Heb je een tip of mooie foto of video? Stuur die ons via 0651190938!

De temperatuur van het wegdek op de A10 is rond 18.00 uur opgelopen tot maximaal 46 graden Celsius. Dat blijkt uit gegevens van Rijkswaterstaat. 

Toch hoeven we niet te vrezen voor situaties zoals die in Frankrijk, waarbij het asfalt in sommige gebieden smelt door de hoge temperaturen. "In de rijkswegen in Nederland zit veel holle ruimte. Het wegdek hoeft in warme omstandigheden niet gekoeld te worden", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. 

Wel geldt er vanwege de hitte een zogenoemd hitteprotocol. Daarbij brengt Rijkswaterstaat automobilisten die met pech langs de snelweg staan zo snel mogelijk naar een andere plek, zoals een tankstation.

De thermometer in de stad tikte om 15.30 uur 33,7 graden Celsius aan. Dat blijkt uit het officiële meetstation bij Schiphol, zegt een meteoroloog van Weeronline. Vanwege de hoge luchtvochtigheid voelt het volgens haar aan als 36 graden. "Het kan dat de temperatuur de komende uren nog iets stijgt, maar ik verwacht met maximaal een halve graad."

Vandaag is volgens Weeronline zelfs officieel de warmste 24 juni ooit gemeten. In De Bilt bereikte het kwik om 14.30 uur 32,8 graden, de hoogste temperatuur sinds de metingen begonnen in 1901. Landelijk is het met 35,4 graden nog warmer. Of ook in Amsterdam een officieel record is verbroken, kon Weeronline niet zeggen. 

Waternet laat aan AT5 weten dat de geplande werkzaamheden op de Sanderijnstraat in Bos en Lommer zijn verplaatst. Bewoners ontvingen gisteren een brief dat ze het donderdag een groot deel van de dag zouden moeten doen zonder kraanwater. Een woordvoerder van Waternet laat weten dat de werkzaamheden ergens volgende week worden uitgevoerd, wanneer de temperaturen minder hoog zijn. 

Het KNMI verwacht dat de nacht van donderdag op vrijdag de warmste nacht ooit wordt in Nederland. Het weerinstituut spreekt van een 'zeer uitzonderlijke situatie'. 

Stadspashouders kunnen van woensdag tot en met zaterdag zwemmen in de zes buitenbaden van Amsterdam vanwege de extreme hitte. Normaal kost dat met een stadspas een euro, maar tijdens code oranje is dat voor hen gratis. In het Flevoparkbad, het Brediusbad, het De Mirandabad, het Noorderparkbad, het Optisport Sloterparkbad en Sportplaza Mercator kunnen zij kosteloos badderen. 

''“Het warme weer de komende dagen is een serieus gezondheidsrisico", zegt wethouder Sofyan Mbarki (Sport). "Iedere Amsterdammer verdient verkoeling op warme dagen, je portemonnee mag niet bepalen of je wel of niet verkoeling kunt vinden in een zwembad.'' Vorig jaar waren er ook drie dagen waarop gratis kon worden gezwommen. Daar maakten toen 6600 van de ruim 130.000 stadspashouders van het zwemvoordeel gebruik.

Het RIVM heeft een smogwaarschuwing afgegeven voor woensdag en donderdag. Op sommige plekken in het land kan de luchtkwaliteit 'slecht' worden. In Amsterdam is de verwachting dat de luchtkwaliteit in ieder geval 'onvoldoende' zal zijn.

Mensen die gevoelig zijn voor smog kunnen hier last van hebben. Dat zijn vooral kinderen, ouderen en mensen die last hebben van luchtwegaandoeningen, zoals astma. Zij worden geadviseerd binnen te blijven en zware inspanning te beperken. Irritatie aan ogen, neus en keel kan extra voorkomen. 

Op zonnige dagen kan er een ophoping van luchtvervuiling ontstaan, vooral als er weinig wind staat. Vervuilende stoffen zoals stikstofoxiden en organische stoffen worden onder invloed van het zonlicht omgezet in ozon. Die hoge concentratie ozon noem je 'zomersmog'. Ook vrijdag kan die smog mogelijk voorkomen.

De NS rijdt met minder treinen vanwege de extreme hitte de aankomende dagen. Er rijden minder treinen op het traject Amsterdam - Den Haag, maar ook zullen er minder treinen van en naar Schiphol gaan. Morgen zal het openbaar vervoer ook beperkt worden door een landelijke staking. Vanaf 8.00 uur zal het OOV pas rijden en ook later op de dag zullen er vertragingen zijn.

De NS vreest deze week voor oververhitting van de treinen. "Vooral als het 's nachts ook warm blijft en een trein niet kan afkoelen, kunnen storingen optreden", zegt de spoorwegorganisatie. Vooral bij dubbeldekkers kunnen onderdelen verhit raken. Ook wordt reizigers geadviseerd water mee te nemen. "En let een beetje op de mensen om je heen." 

Volgens meteoroloog Matthijs van der Linden van Weeronline moeten Amsterdammers zich opmaken voor een paar pittige dagen. "Dit wordt een hele nare", vertelt hij. Vooral 's nachts krijgen we het zwaar, omdat het kwik niet onder de 20 graden komt. "Dan beginnen we de dag eigenlijk al oververhit", aldus Van der Linden. "En daarna krijgen we gedurende de dag te maken met nog hogere temperaturen."

"We moeten erdoorheen", aldus Van der Linden. "Zo simpel is het." Hij geeft alle Amsterdammers mee: "Voorkom inspanning."

De nieuwe universiteitsbibliotheek van de UvA op het Binnengasthuisterrein is vanmiddag ontruimd vanwege een defect sprinklersysteem, een automatische brandblusinstallatie. Dat bevestigt een woordvoerder van de universiteit. 

AT5 kreeg rond 15.15 uur een tip van een student over een 'grote lekkage' in de UB aan de Vendelstraat. Op beelden is te zien dat tientallen mensen voor de deur staan.

Volgens de UvA-woordvoerder is er door het defect veel wateroverlast en was er geen andere optie dan de bibliotheek te evacueren en vervolgens te sluiten. Vandaag gaat de UB niet meer open. Of die morgen wel weer toegankelijk is, is nog onduidelijk. 

De UB opende in september na een jarenlange verbouwing. Begin deze maand won het gebouw nog de Amsterdamse Architectuurprijs als 'inspirerend voorbeeld' voor de toekomst van stedelijke ontwikkeling.

De oorzaak van het defect is onbekend.

Terwijl veel Amsterdammers om half zeven 's ochtends nog op een oor lagen, waren op de Veemkade de eerste sporters al volop in beweging. Door het warme weer kiezen veel hardlopers en andere sporters ervoor om hun training naar de vroege ochtend te verplaatsen.

AT5 nam in de vroege ochtend een kijkje op de Veemkade en trof daar opvallend veel sporters. "Het is behoorlijk warm, daarom gingen we om 6.45 uur. Dan is het nog niet te heet", vertelt een hardloper.

"Het geeft me energie, even loskomen en lekker wakker worden", zegt een sporter die er dan al bijna een uur hardlopen op heeft zitten. "Als je aan het einde van de dag gaat sporten, eindig je eerder op het terras dan in de sportschool."

Een pilates-instructrice merkt ook verschil: "Gisteren gaf ik ergens anders les en om half zeven zat de les al helemaal vol."

Tijdens de vierde pro forma zitting in de zaak Lisa ging het vandaag opnieuw over de vraag welke politiemensen in de systemen keken. De advocaten van verdachte Chris Jude wilden meer informatie over welke politiemensen informatie uit de systemen hadden bevraagd, maar volgens hen is de beantwoording van het Openbaar Ministerie niet voldoende. Wendy van Egmond, advocaat van de nabestaanden, noemt de situatie 'onmenselijk voor de nabestaanden in de zaal'. 

De advocaten van Chris Jude willen weten waarom 1678 medewerkers van de politie informatie hebben opgevraagd in de systemen van de politie. Zij deden tijdens een vorige zitting het verzoek aan de rechtbank om dat nader onderzoek. Het Openbaar Ministerie kwam daarop met antwoorden, maar volgens de verdediging is maar één vraag 'genoegzaam' beantwoord. De advocaten willen de informatie boven tafel krijgen, zodat ze kunnen onderzoeken of er sprake is geweest van een schending van de rechten van hun client Chris Jude. 

Moord op Lisa

Het is een bijzaak in het onderzoek naar de moord op de 17-jarige Lisa door Chris Jude. Vorig jaar augustus bracht hij haar om het leven toen ze na een nachtje stappen op het Leidseplein naar haar huis in Abcoude fietste. Jude wordt daarnaast verdacht van een verkrachting op de Weesperzijde en een poging daartoe.

Het Openbaar Ministerie was het niet eens met de kritiek van de verdediging. De officieren stellen dat er niet op grote schaal functioneel informatie is bevraagd in het onderzoek en hopen dat de zittingen weer kunnen gaan over de strafzaak, zo vertelden ze. De advocaat van de nabestaanden noemde de discussie voor de familie tergend en onnodig belastend. "Mijn cliënten lijden hieronder, er wordt een onmenselijke situatie gecreëerd."

De rechtbank concludeerde aan het einde van de zitting dat zij de informatie die het Openbaar Ministerie heeft aangeleverd, voldoende vindt en dat er geen nader onderzoek plaats hoeft te vinden. Daarmee lijkt er in ieder geval voorlopig een einde te komen aan de discussie. 

Half september is een nieuwe pro forma zitting in de zaak. De afgelopen periode is Chris Jude psychologisch onderzocht in het Pieter Baan Centrum. De resultaten van dat onderzoek worden op die volgende zitting besproken. De zaak wordt begin volgend jaar inhoudelijk behandeld. 

Onderwijswethouder Esmah Lahlah is nieuw in de stad en in de Stopera. Dus hoog tijd om haar iets beter te leren kennen. In de boulderhal horen we dat ze traint voor een marathon en gek is op het levenslied. "Als er ergens Bloed, Zweet en Tranen opkomt, ga ik springen en zing ik heel hard mee."

Vanaf een meter of vier hoog vertelt de 46-jarige Esmah Lahlah dat het boulderen in een onbekende hal wel wat weg heeft van het wethouderschap. "Een nieuwe omgeving, toch vertrouwd en net zo fijn." Lahlah was jarenlang wethouder in Tilburg. Daar had zij net als in Amsterdam de portefeuilles Onderwijs en Jeugd & Kansengelijkheid. Ze zegt er alles aan te willen doen dat alle Amsterdamse kinderen in alle wijken dezelfde kansen kunnen krijgen.

De afgelopen jaren zat zij namens PRO in de Tweede Kamer. Op dit moment woont ze nog in Tilburg. Zodra haar kind op kamers gaat ergens de komende maanden, zal ze de overstap naar Amsterdam maken. Een favoriet stadsdeel heeft ze nog niet. "Misschien dat ik in het begin gewoon ga huren en op die manier Amsterdam tot me neem. Er zijn hele leuke wijken en het is ook moeilijk kiezen. Al is er met de woningnood - zelfs als wethouder - niet altijd iets te kiezen", vertelt ze. 

Ze kijkt nu al uit naar het wonen in de stad. "Ik ben nu alle koffiebarretjes aan het afgaan, maar als er nog evenementen, clubjes, of festivals zijn die mensen willen tippen: heel graag. Stuur me vooral een bericht via Instagram. Ik ben de stad dus echt nog aan het ontdekken", vertelt ze. 

Dat Lahlah geen binding heeft met de stad zorgde bij haar aanstelling ook voor kritiek. Daarover zegt ze nu: "Ik ga niet doen alsof ik al een Amsterdammer ben. Maar dit is altijd een stad geweest met mensen die hier geboren zijn en met mensen die hier een toekomst hebben gevonden. En ik hoop echt dat ik bij die laatste groep hoor en dat Amsterdammers me gaan omarmen en dat ik een van hen word."

In de bosschages langs de Insulindeweg in Oost, vlak bij het Muiderpoortstation, is gisteravond een gewonde vrouw gevonden. De politie houdt er ernstig rekening mee dat ze slachtoffer is geworden van een misdrijf en weet nog altijd niet wie ze is.

De vrouw werd rond 18.00 uur gevonden door een voorbijganger. Ze was niet aanspreekbaar en moest vanwege haar verwondingen overgebracht worden naar het ziekenhuis. Ook was ze niet in het bezit van een identiteitsbewijs, waardoor de politie niet kon achterhalen wie ze is. 

De politie vraagt getuigen om zich te melden. Ook mensen die denken te weten wie de vrouw is, wordt gevraagd om contact op te nemen. Ze deelden een signalement van de vrouw. 

De benoemingen van stadsdeelbestuurders voor de komende vier jaar verloopt uitermate chaotisch. Vorige week trok Brahim Abid (beoogd voorzitter Nieuw-West, PRO) zich enkele uren voor zijn hoorzitting terug, omdat hij wethouder in Utrecht mag worden. Gisteravond stemde stadsdeelcommissie Zuidoost tegen de voordracht Vincent de Kom (PRO) en Rosamunde Dors (PRO) tot bestuurders. Vanmorgen vond er debat plaats in de gemeenteraad, waar maar weinig werd opgehelderd en de hete aardappel hoe serieus de Stopera de stadsdelen nu écht neemt, werd vooruitgeschoven. 

Na de presentatie van het coalitieakkoord begin deze maand droegen de twee coalitiepartijen PRO Amsterdam en D66 hun beoogd bestuurders voor de stadsdelen voor. 

Wat direct opviel: Zuid, Oost, West en Centrum gingen terug van drie naar twee bestuurders (Nieuw-West, Zuidoost en Noord houden er wel drie) en er vond een heuse stoelendans plaats. Zo werd voorgesteld om Emre Ünver van Nieuw-West naar Oost te verhuizen, en Brahim Abid zou van Noord naar Nieuw-West gaan, als het aan de coalitie lag. Lotte Terwel zou ook van Centrum naar Nieuw-West gaan en daar bestuurder worden.

Dat waren althans de plannen. Waar normaal gesproken de hoorzittingen en benoemingen van de beoogd bestuurders een formaliteit zijn, is dat het nu allesbehalve. Daan Wijnants (VVD) herinnerde de gemeenteraad er nog wel aan dat zijn partij vier jaar geleden hetzelfde meemaakte: Stijn Nijssen werd bij wijze van experiment voorgedragen als bestuurder in Zuid, maar kon niet op draagvlak rekenen bij de stadsdeelcommissie. In Zuidoost kwam er wel een bestuurder namens Bij1.

Op laatste moment teruggetrokken

Dan nu de huidige situatie. Abid zou dus voorzitter worden in Nieuw-West, maar hij trok zich vorige week onverwacht terug toen de kans zich voordeed om namens PRO Utrecht toe te treden tot het Utrechtse college. Een kans die hij niet kon laten gaan, zo vindt hijzelf. 

De keuze van Abid leidde tot veel frustratie in de politiek. Oppositiefracties van de stadsdeelcommissie noemde het 'onacceptabel' dat Abid zo kort voor de hoorzitting een andere bestuurlijke positie gaat bekleden. In de raad vroegen Denk, Bij1 en Ja21 een spoeddebat aan omdat 'dit raakt aan de bestuurlijke continuïteit in een stadsdeel met grote opgaven.'

"Voorzitter, de vraag 4 jaar te blijven zitten, werden Haagse spelletjes genoemd (rondom komst wethouder Esmah Lahlah, red.). Nou, ik noem dit Amsterdamse spelletjes, gewoon gelijk weggaan", sneerde Sytze Rijpkema (Ja21) naar de coalitiepartijen. 

Ook Tofik Dibi (Bij1) ging er stevig in. "Als er morgen verkiezingen in Nieuw-West zouden zijn, denk ik dat er nog minder mensen gaan stemmen. Het disrespect richting de bewoners en medewerkers is lelijk. Wat deze stoelendans extra pijnlijk maakt, is dat deze georkestreerd lijkt door meneer Mabrki die zelf het Masterplein onder zijn hoede neemt."

PRO Amsterdam heeft inmiddels nieuwe stadsdeelbestuurders voor Nieuw-West voorgedragen. Lotte Terwel moet nu voorzitter worden en Loubna El Fahim bestuurder. Vraag is of zij voldoende steun gaan krijgen van de stadsdeelcommissie morgenavond bij de hoorzitting.

Süleyman Koyuncu (Denk) vroeg dat zich ook af in het debat in de raad. "Wij hebben een sollicitatieprocedure gevolgd en zijn trots op deze personen", reageerde Yasmine Bentoumya (PRO Amsterdam). Zij vertelde ook het debat 'ingewikkeld' te vinden. "Er is een actualiteit aangekondigd over vertrek van een aangekondigd stadsdeelbestuurder, maar onder dat voorwendsel gaat het nu over allerlei andere zaken", aldus Bentoumya.

Chaos Zuidoost 

Daarmee doelde Bentoumya op onder andere het gegeven dat verschillende raadsleden ook de ontstane situatie in Zuidoost aanhaalden. Gisterenavond werd daar de bestuurlijke chaos compleet toen met de kleinst mogelijke meerderheid stadsdeelcommissie Zuidoost tégen de voordracht van beoogd stadsdeelvoorzitter Vincent de Kom en stadsdeelbestuurder Rosamunde Dors stemden. 

Dibi: "Mevrouw Dors en meneer De Kom, dit verdienen jullie niet. Ik hoop dat er na de initiële schok dat ruimte ontstaat dat het signaal niet voor hen geldt. Wij geloven dat, er is geen twijfel bij ons, de belangen van Zuidoost in hun hart zit."

Volgens Bij1 kan het signaal uit Zuidoost niet anders geduid worden van een dieper liggende onvrede. "We moeten erkennen dat een bestuurlijk stelsel - wat nabijheid moest creëren - bij elke evaluatie tekortschiet. Gevraagde en ongevraagde adviezen kunnen te makkelijk afgeschoten worden."

Vanwege de vorm van het debat in de gemeenteraad, moest Halsema namens het college antwoord geven. Zij vertelde begrip te hebben voor het feit dat Abid voor de wethoudersfunctie in Utrecht gaat. "Afgelopen zaterdag was het Veteranendag. Abid heeft lang gediend voor Nederland en daarna altijd de publieke zaak heeft gediend. Hij had beter een briefje kunnen sturen, maar er was nog geen hoorzitting geweest of benoeming. Ik denk dat we trots op hem mogen zijn en ik wil hem heel veel succes wensen."

De reactie van Halsema schoot Dibi in het verkeerde keelgat. "De kloof tussen bestuur en burger kon niet groter als ik de burgemeester hoor." Hij vertelde andere verhalen 'op straat' te horen. Halsema op haar beurt: "Ik wist niet dat de heer Dibi voxpopjes zette tegenover democratische regels."

De burgemeester zei wel dat raadsleden haar wakker mogen maken om een debat te voeren over het bestuurlijke stelsel in Amsterdam.

"Debat prematuur" 

PRO Amsterdam en D66 hadden in eerste instantie niet het voornemen om überhaupt een inbreng te doen tijdens het debat, maar deden dit na oproep van de oppositie alsnog. "Ik vind dit debat zwaar prematuur. Ik doe een oproep aan iedereen: neem jezelf serieus", zei Rob Hofland (D66). Hij wilde nu eerst de stadsdeelcommissies aan het woord laten, alvorens de raad er over verder spreekt. PRO Amsterdam sloot zich daarbij aan. 

Uiteindelijk schoot niemand echt iets op met het gevoerde debat. "Er wordt nu een procedureel debat van gemaakt, terwijl de onderliggende vraag, kijkend naar wat er in Zuidoost en Nieuw-West is gebeurd, gaat over vertrouwen. Het signaal dat zij geven, geven ze niet voor niets. De manier waarop deze bestuurders zijn aangewezen, wat bijna leek op een aantal namen uit een hoge hoed trekken per stadsdeel, draagt daar niet aan bij", besloot Juliet Broersen (Volt).

Morgenavond bespreekt Nieuw-West dus de nieuwe voordrachten van bestuurders. Hoe het nu verder moet in Zuidoost (waar twee bestuurders geen meerderheid kregen van de commissieleden), is nog niet duidelijk. Wanneer de raad de dieperliggende onvrede over de positie van stadsdelen bespreekt, moet nog blijken. Volgende week komt de gemeenteraad weer samen en dan zouden ook de stadsdeelbestuurders officieel geïnstalleerd moeten worden.  

Sommigen moeten buiten werken in deze hitte, en we maken kennis met de kersverse wethouder Esmah Lahlah. Dat en meer in het AT5 Nieuws van woensdag 24 juni

Het Weer van woensdag 24 juni 2026.

Door de landelijke staking in het openbaar vervoer gingen treinen, metro's, trams en bussen vandaag pas vanaf om 8.00 uur rijden. Op Amsterdam Centraal stonden enkele tientallen reizigers die gedupeerd waren door de staking, maar naast ergernis was er onder hen ook begrip voor de actie. 

Vakbond FNV had de staking aangekondigd, omdat ze willen dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel gaan. Ook medewerkers van het GVB deden mee aan de staking. De pont ging wel gewoon.

De latere start werkt door in de rest van de dienstregeling de gehele dag. Volgens het GVB moeten reizigers rekening houden met een 'afwijkende en minder voorspelbare dienstregeling'. "We doen er alles aan om de dienstregeling zo snel mogelijk en zo stabiel mogelijk op te starten."

Extra nacht geboekt

Een reiziger uit Nijmegen laat op Centraal Station aan AT5 weten dat ze een extra nacht in Amsterdam heeft geboekt, zodat ze haar trein naar Londen kan halen. "Ik heb zes maanden geleden geboekt, maar het is nog niet zeker of het gaat lukken", laat ze weten. Toch heeft ze wel begrip voor de actie. "Ik vind het prima dat ze staken, en ik moet zeggen dat het tijdstip ook wel redelijk is."

Rond station Sloterdijk zijn meerdere keren toeristen opgelicht door nepagenten uit Roemenië. Ze spraken de toeristen aan om hun portemonnees te 'controleren', waarna ze er geld uithaalden. De politie heeft drie mensen kunnen aanhouden.     

De eerste melding van de oplichtingstruc kwam uit februari van dit jaar. De oplichters zeiden agenten in burger te zijn en identificeerden zichzelf met een badge. Ze vertelden de toeristen dat er veel vals geld in omloop zou zijn, daarom moesten ze de portemonnee van de slachtoffers inzien. De oplichters konden zo de portemonnee leeghalen. 

Uiteindelijk zijn er drie mensen slachtoffer geworden. Na politieonderzoek kon het drietal vorige week worden aangehouden. De verdachten zijn 35, 39 en 54 jaar en komen alle drie uit Roemenië.

Het is niet de eerste keer dat toeristen rond station Sloterdijk slachtoffer zijn van nepagenten. In 2024 werden er ook al drie mensen aangehouden voor soortgelijke oplichting. 

Wat als je blijkt af te stammen van een slavenhouder? En als een nazaat van zijn tot slaafgemaakten contact met je zoekt? Daarover gaat de voorstelling Slavenhouder in mijn familie, die vanavond in première gaat in het Bijlmer Parktheater. 

Schrijver Elena Beelaerts van Blokland ontdekte een verzwegen verhaal in haar familie: dat van de uit België afkomstige Theodore Bray, die in de 19e eeuw slavenhouder was in Suriname. Ze bleek nazaat van een slavenhouder. Elena deed jaren familieonderzoek en schreef er het boek Ach Freule over. "Hij heeft ook tekeningen gemaakt van het dagelijkse leven op de plantages. Ik ben toen gaan zoeken naar hoe het kon gebeuren. Hoe kon ik het niet weten. Hoe kan ik beter begrijpen dat mensen elkaar dat aandoen. Ik wilde het niet meer op afstand houden."

Het boek van Elena trok de aandacht van de 24-jarige Destin den Hertog. Hij kwam het tegen omdat ook hij in zijn familiegeschiedenis was gedoken. Destin ontdekte dat zijn familie afstamt van de tot slaafgemaakten op de plantage van Theodore Bray, de voorouder van Elena dus. Destin nam begin dit jaar contact met haar op. "Ik dacht: ik ga gewoon meteen een bericht sturen. Ik wilde eigenlijk gewoon zo snel mogelijk in gesprek omdat ik gewoon vragen had."

De twee vonden elkaar en voerden lange gesprekken over het gedeelde verleden van hun families. Het heeft Destin goed gedaan. "Het is voor een deel begrijpen wie je zelf bent, en wie jouwe mensen zijn geweest. Het maakt ook trots, en geeft inspiratie om verder te gaan in de toekomst." 

De gesprekken tussen Elena en Destin hebben geleid tot de voorstelling Slavenhouder in mijn familie. In de voorstelling gaan de twee met elkaar en het publiek in gesprek. Er is muziek, spoken word-artiest Ivan Words doet mee, en de tekeningen van Theodore Bray spelen een belangrijke rol. 

Elena: "Door te weten, en erover te spreken met elkaar, en dan juist Destin en ik want wij gaan terug naar dezelfde plek met elkaar, voel je ineens weer dat het niet ver weg is. En dat het dus van ons is, ook de wond."

De voorstelling Slavenhouder in mijn familie gaat vanavond in première in het Bijlmer Parktheater. 

Bij de gemeente zijn afgelopen jaar maar liefst 69 meldingen binnengekomen van structurele overlast in het Gijsbrecht van Aemstelpark in Zuid. Daklozen slapen in tenten in de bosjes, waar ze publiekelijk drugs gebruiken en soms in het openbaar masturberen. Dat schrijft de gemeente in een antwoord op vragen van JA21-raadslid Naomi Italiaander. 

Burgemeester Halsema zegt ervan op de hoogte te zijn dat er tenten in het park in Buitenveldert staan. In en rondom het park slapen er volgens haar vaker dak- en thuislozen in portieken, tenten en hutten. Daarbij wordt er gemeld dat ze in het openbaar ontlasten en drugs gebruiken. In totaal zijn er drie meldingen gedaan van openbare seksuele handelingen in het park.

Afgelopen jaar heeft de gemeente maar twee keer een tent weggehaald. De gemeente grijpt de laatste tijd minder snel in bij tenten. Burgemeester Halsema zegt in de brief aan de gemeenteraad dat het lastig is om snel een tent te verwijderen, omdat die bestuursrechtelijk als woning wordt gezien. 'De handhaver moet de identiteit eerst achterhalen en daarna bestuursdwang opleggen aan de dak- of thuisloze. Daar zit een doorlooptijd van drie tot vier weken aan vast.' 

'Tentenkamp'

Wel haalden handhavers elf keer verblijfssporen weg: spullen waar de dak- of thuisloze naartoe terugkomt. Volgens Halsema kunnen daklozen echter snel weer nieuwe spullen of een tent verkrijgen en opnieuw plaatsen. Een boete voor buiten slapen wordt niet meer gegeven aan daklozen omdat dit er niet toe leidt dat ze in het vervolg niet meer buiten slapen. Bij een zorgelijke situatie kunnen agenten, handhavers of burgers de GGD bellen. 

Italiaander zegt dat bewoners hebben aangegeven zich niet meer veilig te voelen in het park, bij het uitlaten van hun hond of een wandeling in de buurt. Het JA21-lid spreekt van een heus 'tentenkamp'. Voorlopig zegt Halsema niet expliciet toe handhaving te vermeerderen. 'Handhavers controleren het park en omgeving met regelmaat en treden handhavend op waar nodig. Indien nodig wordt er extra ingezet om overlast te verminderen door het inschakelen van zorgpartners die ervaring hebben met de doelgroep.'

Er zullen zaterdag- en zondagnacht geen treinen rijden van, via en naar Amsterdam Centraal. In de nacht van zaterdag op zondag en van zondag op maandag ligt het treinverkeer stil vanwege werkzaamheden. Ook overdag zullen er dit weekend maar beperkt treinen rijden. Wel zijn er in de nacht vervangende bussen.

Treinen die normaal gesproken van, via en naar Amsterdam Centraal rijden, keren op station Amsterdam Muiderpoort en Amsterdam Sloterdijk. De nachttrein tussen Schiphol Airport en Amsterdam Centraal wordt vervangen door een bus. Overdag zullen er over een flink aantal sporen minder treinen rijden. Reizigers worden door de NS geadviseerd voor vertrek de reisplanner te checken en rekening te houden met extra reistijd.

Het stilliggen van het station heeft te maken met werkzaamheden aan de spoorkabels. De kabels en leidingen worden nieuw aangelegd en opnieuw aangesloten om ruimte te maken voor toekomstige werkzaamheden aan het perron, zegt de NS. ProRail voert de werkzaamheden uit voor de 'treinbeveiliging van het spoor rondom Amsterdam'. 

Deze week is het treinverkeer sowieso veel verhinderd. Woensdagochtend rijden er pas vanaf 8.00 uur treinen wegens een staking in het openbaar vervoer. Ook overdag zal het treinverkeer daardoor deels gestremd zijn. Woensdag, donderdag, vrijdag en mogelijk zaterdag heeft de NS tevens met de hitte te maken. Treinen kunnen oververhit raken en rijden aankomende dagen dus minder.