Japan heeft een belangrijke stap gezet in het versoepelen van zijn strenge regels voor wapenexport. De regering van premier Sanae Takaichi heeft vrijwel alle beperkingen op de export van defensiematerieel afgeschaft. Tot nu toe is de verkoop aan het buitenland daardoor minimaal.

Het wordt nu mogelijk om ook dodelijke wapens te exporteren, zoals gevechtsvliegtuigen en oorlogsschepen. In principe blijft export naar landen waar oorlog is verboden, maar ook daar kan onder voorwaarden een uitzondering voor worden gemaakt.

Het nieuwe beleid zal "bijdragen aan vrede en stabiliteit in de regio", zei kabinetschef Minoru Kihara tegen verslaggevers. Critici spreken van een duidelijke koerswijziging.

Drie principes

Al in 1967 voerde Japan de zogeheten drie principes voor wapenexport in. Die verboden levering aan communistische landen, landen onder een wapenembargo van de Verenigde Naties en landen die betrokken waren bij internationale conflicten.

Elf jaar later werden die regels aangescherpt, wat in de praktijk neerkwam op een vrijwel volledig verbod op wapenexport. Dat strikte beleid bleef grotendeels intact tot 2014. Toen maakte premier Shinzo Abe voor het eerst ruimte voor beperkte export, bijvoorbeeld voor VN-vredesmissies.

Daarna volgden kleine aanpassingen. Japan leverde onder meer radarsystemen aan de Filipijnen en sloot zich aan bij internationale defensieprojecten, zoals de ontwikkeling van een nieuw gevechtsvliegtuig met Italië en het Verenigd Koninkrijk.

De nieuwe versoepeling gaat aanzienlijk verder en maakt het mogelijk om dodelijke wapens, zoals raketten, gevechtsvliegtuigen en oorlogsschepen, te exporteren naar bevriende landen.

Minder afhankelijk van VS

Japan heeft intussen met zeventien landen defensieovereenkomsten gesloten, waaronder Nederland. Het afgelopen jaar ondertekenden Nederland en Japan een overeenkomst om elkaar logistiek te ondersteunen, bijvoorbeeld door het delen van brandstof, materieel en transport. Daarom stuurde Nederland vorige maand vijf F-35-gevechtsvliegtuigen naar Japan.

Een belangrijke reden voor de koerswijziging is de situatie van de Japanse defensie-industrie. Die produceert vooral voor de binnenlandse markt, met de Japanse Zelfverdedigingstroepen als belangrijkste en enige afnemer.

Daardoor blijft de productie beperkt, terwijl de kosten voor onderzoek en ontwikkeling in de defensie-industrie juist snel stijgen. Door export mogelijk te maken, hoopt de regering dat de industrie een grotere afzetmarkt vindt en zo wereldwijd concurrerender wordt.

Ook de internationale veiligheidssituatie speelt mee. De oorlog in Oekraïne, de oplopende spanningen rond Taiwan en in de Oost-Chinese Zee en de dreiging vanuit Noord-Korea hebben in Japan geleid tot een hernieuwd debat over het defensiebeleid.

Tegelijk groeit in Tokio de twijfel over de betrouwbaarheid van bondgenoot de Verenigde Staten. Vooral sinds de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis wordt vaker gesproken over de noodzaak om de eigen defensiecapaciteit te versterken. Japan wil zich niet losmaken van Washington, maar wel minder afhankelijk worden.

Ruimte voor uitzonderingen

Voor westerse leiders is het een welkome ontwikkeling, omdat de oorlog in Oekraïne de druk op de wapenindustrie heeft vergroot. Er is toenadering, blijkt ook uit een bezoek, van een grote NAVO-delegatie vorige week aan Japan, waarbij 30 van de 32 lidstaten vertegenwoordigd waren.

Japan verdiept bovendien de samenwerking met landen in de eigen regio, zoals de Filipijnen, Indonesië en Vietnam, en positioneert zich zo steeds meer als alternatief voor China. Recente defensiedeals, waaronder een miljardencontract voor oorlogsschepen met Australië, onderstrepen die groeiende rol als actieve wapenexporteur.

Formeel blijft de export van dodelijke wapens naar oorlogvoerende landen verboden, maar de nieuwe regels laten wel ruimte voor uitzonderingen als de "Japanse nationale veiligheid" daarom vraagt. Lange tijd hield Japan vast aan het idee dat het onder geen beding wapens mocht leveren die direct in een oorlog terecht konden komen. Nu vervaagt die scheidslijn.

Breuk met pacifisme

China reageert kritisch en ziet de versoepeling als een breuk met Japans pacifistische beleid na de Tweede Wereldoorlog. Chinese staatsmedia spreken van een "ingrijpende verschuiving" en waarschuwen dat de stap kan bijdragen aan een wapenwedloop in de regio.

Binnenlandse oppositiepartijen vrezen dat het land afdrijft van zijn vredeskoers. De afgelopen weken gingen tienduizenden mensen de straat op om tegen de plannen te protesteren.

Effectieve weerstand onder de bevolking lijkt echter uit te blijven. In een peiling in maart gaf bijna zeven op de tien Japanners aan het veiligheidsbeleid van het kabinet te steunen.

Een levenslange gevangenisstraf in Nederland is niet in strijd met de Europese mensenrechten. Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) bepaald in een zaak die door zeven gevangenen was aangespannen. Zij zitten in Nederland levenslang vast en stellen dat de levenslange straf in de praktijk nooit kan worden beëindigd, en vinden dat dit inhumaan is.

Het hof oordeelt unaniem dat een levenslange gevangenisstraf niet in strijd is met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat gaat over een verbod op foltering en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing. Volgens het hof is er voldoende kans dat de levenslange straf in Nederland ooit wordt herzien of beëindigd. "De aanvragers weten wat ze moeten doen om in aanmerking te komen voor vrijlating", staat in het oordeel.

Met het oordeel blijven de levenslange gevangenisstraffen voor de Drentse broers Marcos en Admilson R., Faig. B uit Azerbeidzjan, Dino Soerel, Jesse R. en 'Moppie' R. en de Dominicaan George H. in stand.

65 mensen levenslang vast

In individuele gevallen kan er wel degelijk perspectief op vrijlating bestaan, waardoor een levenslange gevangenisstraf niet langer uitzichtloos is. In 2016 bepaalde toenmalig staatssecretaris Dijkhoff van Justitie dat op zijn vroegst na 25 jaar getoetst mag worden of een levenslanggestrafte aan een re-integratieproject mag beginnen.

De Adviescommissie Levenslanggestraften werd in 2017 in het leven geroepen om te beoordelen of een gevangene in aanmerking komt voor herbeoordeling of gratieverlening. De minister van Justitie en Veiligheid kan dit advies naast zich neerleggen, maar moet daar dan wel goede argumenten voor hebben.

In Nederland zaten vorig jaar december 65 mensen levenslang vast wegens een 'levensdelict', zoals moord. Dat betekende lange tijd dat zij de gevangenis nooit meer zouden verlaten, maar inmiddels is die situatie veranderd. Sinds het EHRM in 2013 oordeelde dat opsluiting zonder enig perspectief op vrijlating inhumaan kan zijn, is er veel veranderd, onder andere door de invoering van de Adviescommissie Levenslanggestraften.

Het aantal mensen dat een levenslange straf heeft gekregen, groeit al jaren. Waren er tien jaar geleden nog 33 gedetineerden die een levenslange gevangenisstraf uitzaten, inmiddels is dat aantal gestegen tot ruim zestig. Door de uitspraak van het EHRM in 2013 legden veel Nederlandse rechters deze straf enige tijd minder vaak op, omdat ze bang waren dat het vonnis in strijd was met het Europese mensenrechtenverdrag.

Meer weten over levenslang gestraften? Bekijk dan deze video van NOS op 3:

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) gaat de Yes We Can Clinics in Brabant onderzoeken. Aanleiding hiervoor is een recente aflevering van onderzoeksplatform BOOS van BNNVARA, waarvoor het platform sprak met meer dan tachtig oud-cliënten en ruim twintig (oud-)medewerkers over hun ervaringen met de kliniek voor jongeren met psychische problemen of verslaving.

De Yes We Can Clinics heeft meerdere locaties in Brabant, waaronder een in Hilvarenbeek waar de BOOS-aflevering over gaat. Het zijn commerciële behandelklinieken gericht op medisch-specialistische geestelijke gezondheidszorg (ggz) voor jongeren met complexe problemen zoals verslaving, trauma of psychische klachten.

Verschillende jongeren vertelden dat zij werden vernederd, gepest en mentaal mishandeld door medewerkers van de kliniek in Hilvarenbeek. Ook sprak presentator Tim Hofman met deskundigen die vraagtekens zetten bij de aanpak van de kliniek.

Meerdere 'signalen'

Een woordvoerder van de IGJ vertelt dat ze in de afgelopen vier jaar negen "signalen" over de kliniek ontvingen via het Landelijk Meldpunt Zorg (LMZ). Na de uitzending van BOOS kwamen daar nog zeven signalen bij. De inspectie benadrukt dat er meerdere signalen over één situatie kunnen worden gegeven. "Het gaat ons om de inhoud van de signalen, deze geven ons een beeld van de kwaliteit en veiligheid van zorg en jeugdhulp", meldt een woordvoerder in een e-mail.

Wel zegt de inspectie dat de uitzending van BOOS "een van de belangrijkste signalen" was in de risico-inschatting. Het onderzoek van de IGJ zal bestaan uit het opvragen van informatie, gesprekken met cliënten en toezichtbezoeken aan de klinieken. Vervolgens zal de inspectie bepalen of er vervolgacties, zoals handhavingsmaatregelen, nodig zijn.

"Dat gaat tijd kosten en moet ook goed gebeuren", zegt een woordvoerder. Tot de openbaarmaking van het inspectierapport kan de IGJ niet verder ingaan op de bevindingen en het toezicht. Het IGJ kan ook niet zeggen hoelang het onderzoek gaat duren.

Spijt

In een reactie op de BOOS-aflevering schrijft het bestuur van de Yes We Can Healthcare Group dat het "duidelijk" is dat er "situaties zijn geweest die niet bij goede zorg horen" en biedt excuses aan.

"Aan alle fellows die in de afgelopen 15 jaar iets hebben meegemaakt bij Yes We Can Clinics dat pijnlijk, beschadigend of grensoverschrijdend was: daarvoor bieden wij onze excuses aan. Ook aan ouders en families die hun kind aan ons hebben toevertrouwd en daar nu met pijn of twijfel op terugkijken: het spijt ons", schrijft het bestuur.

Jongeren kunnen hun ervaringen over jeugdhulp ook met de inspectie delen via de jongerenpagina op de IGJ-website.

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

De eerste conducteurs van de NS dragen vanaf vandaag een bodycam in de trein. De spoorvervoerder introduceert de camera's nadat uit een proef was gebleken dat deze een de-escalerend effect hebben bij incidenten.

Conducteurs krijgen geregeld te maken met agressie tijdens het werk. De bodycam moet de sociale veiligheid van de conducteurs verbeteren. Ook kunnen de beelden gebruikt worden als bewijsmateriaal.

"De agressie hoeft niet altijd lichamelijk te zijn, het kan ook verbaal zijn", vertelt hoofdconducteur Nomi. "Tijdens de proef heb ik gemerkt dat ik een stuk minder verbale agressie meemaakte dan ervoor."

Ook hoofdconducteur Jelger klinkt hoopvol: "De bodycam gaat de ergste gevallen van agressie niet voorkomen, maar het verhoogt wel de drempel om agressief naar ons te worden."

Aan het einde van dit jaar moeten alle 3500 hoofdconducteurs van de NS een bodycam op de borst hebben hangen.

Opnameknop

Conducteurs kunnen een opnameknopje indrukken als ze een situatie zien die uit de hand dreigt te lopen of wanneer ze iets strafbaars denken te zien. De bodycam neemt dan de 60 seconden voordat het knopje werd ingedrukt ook mee.

Voordat hoofdconducteurs een bodycam mogen dragen moeten ze een cursus volgen, waarin duidelijk wordt wanneer een situatie geschikt is voor het indrukken van de opnameknop.

Om privacyredenen mogen de beelden alleen door de hoofdconducteur en bevoegde personen bij de NS bekeken worden. Ook politie en justitie kunnen de beelden opvragen. De beelden worden na 28 dagen automatisch verwijderd.

De bodycams worden betaald door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat: er wordt in totaal 12 miljoen euro voor uitgetrokken.

De Nederlandse overheid hoefde geen informatie te verstrekken over interne kabinetsstukken rond de afhandeling van de ramp met vlucht MH17. Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) geoordeeld.

Bij die ramp op 17 juli 2014 werd een passagiersvliegtuig neergehaald boven Oost-Oekraïne. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven.

De zaak bij het EHRM draaide om verzoeken van de NOS, RTL Nieuws en de Volkskrant om inzage in documenten over de eerste politieke en ambtelijke besluitvorming na het neerhalen van vlucht MH17. Daarbij ging het onder meer om notulen van ministersoverleggen en interne verslagen van het kabinet.

De Nederlandse overheid weigerde een groot deel van die stukken openbaar te maken. De notulen van ministeriële overleggen bleven geheim. Ambtelijke documenten werden deels wel vrijgegeven, maar vaak met grote delen zwartgelakt.

De media stapten daarop naar de rechter. In 2017 oordeelde de Raad van State dat het kabinet die ministeriële notulen geheim mocht houden. Volgens de hoogste bestuursrechter weegt het belang van vertrouwelijkheid binnen het kabinet zwaarder dan het belang van openbaarheid.

Daarna volgde de stap naar het EHRM in Straatsburg. De media beriepen zich op artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat het recht op informatie en persvrijheid beschermt.

Relevante redenen

Het hof stelt nu dat de Nederlandse wet op openbaarheid van bestuur uitgaat van het principe dat overheidsinformatie in beginsel toegankelijk moet zijn, maar dat daar uitzonderingen op mogelijk zijn. Als een weigering is gebaseerd op wettelijke uitzonderingsgronden, kan die in principe in lijn zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Volgens het hof mocht Nederland het overleg tussen de ministers vertrouwelijk houden. Ook hadden de journalisten genoeg mogelijkheden om die weigering juridisch aan te vechten, oordeelt het hof.

De redenen voor het weigeren van de informatie waren "relevant en voldoende". Daarmee is er geen sprake van een schending van artikel 10. De uitspraak van het hof is definitief.

In heel Zeeland is vanaf nu gebruik te maken van flexvervoer. Dat houdt in dat in de provincie taxi's of busjes gereserveerd kunnen worden om van A naar B te reizen. Het is een aanvulling op ander openbaar vervoer zoals bussen, treinen en de Westerscheldeferry. Het flexvervoer moet dorpen in de provincie van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat bereikbaar maken met het ov.

Het systeem is bedacht omdat bereikbaarheid in de provincie een uitdaging is. Er is één spoorlijn voor passagierstreinen, tussen Vlissingen en Roosendaal. Die verbindt de Zeeuwse eilanden met de rest van Nederland. Daarnaast rijden er wel bussen, maar niet overal en soms maar één per uur.

'Buitengewoon ingewikkeld'

Zo is het openbaar vervoer op Tholen de afgelopen jaren flink verschraald, zegt wethouder Corniel van Leeuwen tegen Omroep Zeeland. "Neem een zaterdag of zondag. Mensen willen dan bijvoorbeeld naar Brabant, maar als je wat verder op het eiland woont, is dat buitengewoon ingewikkeld."

Flexvervoer moet daarvoor een oplossing bieden, zegt hij. "Daar hebben we goede hoop op."

Hub

Samen met Zuid-Beveland is Tholen nu als laatste stukje van de provincie aangesloten op het flexibele vervoer. Dat werkt als volgt: een taxi of busje kan een uur van tevoren gereserveerd worden, telefonisch of met een app. Je wordt dan opgehaald bij een opstapplaats, te herkennen aan een groen bordje met 'hub' erop. Buiten de bebouwde kom kun je ook thuis opgehaald worden.

De service is dagelijks beschikbaar tussen 06.00 uur en 23.00 uur. In veel gevallen is dat langer dan regulier openbaar vervoer in de provincie. Het kost allebei evenveel.

Vertrouwen in ov

Het Rijk stelde 6 miljoen euro beschikbaar voor het uitrollen van dit flexibele vervoer in Zeeland. Dat geld is onder meer uitgegeven aan het digitale boekingssysteem.

"Op deze manier zorg je ervoor dat bewoners van kleine kernen weer vertrouwen krijgen in het openbaar vervoer", zei staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur eerder. "Dat het dichtbij is, is heel belangrijk."

Vier maanden plat

Nu het flexvervoer helemaal is ingevoerd is tegelijkertijd gesteggel ontstaan over het openbaar vervoer in de provincie. Dat komt door een proef van ProRail met een nieuw beveiligingssysteem. Die proef wordt uitgevoerd op het traject tussen Vlissingen en Goes, waardoor het treinverkeer in 2029 voor vier maanden platligt.

Eind 2024 maakte toenmalig staatssecretaris Jansen bekend dat hij voor Zeeland had gekozen voor de proef. Dat wekt weerstand op in de provincie, onder meer bij een aantal Zeeuwse scholen. Als er geen treinen rijden, vrezen de scholen dat scholieren in grote problemen komen. Ze stapten deze maand naar de rechter.

"Natuurlijk kan een deel naar school met de scooter of fiets", zei directeur Rinus de Rijder van een mbo in Goes bij Omroep Zeeland. "Maar een groot deel ook niet."

Ook de bus is geen alternatief, vindt hij. "Moet je je voorstellen: honderden extra scholieren en studenten in bussen en dat maandenlang. Terwijl ze op tijd moeten zijn voor examens, lessen. Dat is niet te doen."

De rechter doet eind mei uitspraak.

Forum voor Democratie won bij de gemeenteraadsverkiezingen meer nieuwe zetels dan wie dan ook, maar in de collegeonderhandelingen krijgt de partij tot op heden nergens voet aan de grond. Struikelblok is onder meer het consequente verzet van FVD tegen nieuwe asielopvangplaatsen, terwijl de wet voorschrijft dat iedere gemeente zijn bijdrage moet leveren.

Forum veroverde vorige maand 299 zetels in ruim honderd gemeenten; grofweg een vervijfvoudiging ten opzichte van de verkiezingen van 2022. Uit een analyse van de NOS blijkt dat in 94 van die "FVD-gemeenten' de vorming van een nieuw gemeentebestuur inmiddels richting heeft gekregen.

'Informateurs' of 'verkenners' voerden gesprekken met alle partijen in de nieuwgekozen raad en brachten op basis daarvan advies uit. In niet een van die adviezen wordt Forum naar voren geschoven als partij die zou kunnen gaan meebesturen.

Omstreden kandidaten

Daar worden allerlei redenen voor aangevoerd, zoals de onverzoenlijke houding van de FVD op inhoudelijke punten, de bestuurlijke onervarenheid van de partij, de zorg of die wel stabiel genoeg is. Maar bijvoorbeeld ook de manier waarop raadsleden zich uiten over collega-politici op sociale media.

In de aanloop naar de verkiezingen waren er al verschillende gemeenten waar andere partijen aankondigden hoe dan ook niet met Forum voor Democratie te willen gaan samenwerken of daar ongemak over uitten, vanwege het extreemrechtse verleden van sommige kandidaten. Zo werd in Nieuwegein Frank Folkerts gekozen, die in het verleden actief was voor de nationaalsocialistische NVU.

De grootste in Velsen en Epe

Ook in Velsen en Epe, de twee gemeenten waar FVD 18 maart de grootste werd en vervolgens partijgenoten als informateur aanstelde, blijft de deur dicht. In Velsen haalde Forum ruim 20 procent van de stemmen, maar er is slechts één andere partij die openstaat voor eventuele samenwerking.

De andere acht zien er geen heil in om met FVD een bestuur te vormen. "Het rechts-radicale geluid en gedachtengoed van Forum passen niet bij ons", lichtte onder anderen fractieleider Nathanael Korf van de partij Velsen Lokaal (vijf zetels) toe.

'De winnaar wordt uitgesloten'

In Epe klinkt ronduit teleurstelling door in het rapport van informateur en FVD-senator Eric Kemperman. Hij voelt zich na zijn rondje door de gemeenteraad gedwongen een advies uit te brengen dat voor zijn gevoel geen recht doet aan "de zuivere uitslag van de verkiezingen", omdat "de winnaar wordt uitgesloten".

Volgens Kemperman waren er geen goede inhoudelijke redenen waarom samenwerking met Forum niet zou kunnen. Er werd door andere partijen verwezen naar een "roep om rust, stabiliteit en continuïteit", Maar, zegt de informateur, "ik betwijfel of dat de expliciete wens van de kiezer is geweest met deze verkiezingsuitslag". CDA, VVD, SGP-ChristenUnie en twee lokale partijen gaan nu proberen eruit te komen in de Gelderse plaats, zonder Forum.

De enige mogelijke uitzondering op het isolement van FVD is tot nu toe Helmond. Ook daar bepleit de informateur weliswaar een coalitie zonder FVD, maar de grootste partij in deze raad, Helder Helmond, wil "met iedereen op inhoud blijven praten", zoals fractievoorzitter Louis van de Werff het uitdrukt.

'Forum zet zichzelf buitenspel'

Terugkerend probleem is dus met name het asielstandpunt van de partij. Forum staat erop dat er niet één opvangplek bij komt, ondanks het bestaan van de Spreidingswet. Er zijn meer partijen in het land die dat vinden, maar Forum maakt er geregeld een breekpunt van. Andere partijen ervaren dat als een onmogelijke eis; van hen wordt in feite verwacht dat zij zich niet aan de wet houden.

Een ander FVD-breekpunt dat terugkomt is invoering van een correctief referendum, waarbij kiezers achteraf besluiten van de gemeenteraad kunnen terugdraaien. Beide standpunten zorgen op verschillende plaatsen voor een sfeer waarin compromissen op cruciale onderdelen niet meer mogelijk zijn. Daarmee heeft FVD feitelijk zichzelf "buitenspel gezet", concludeert onder anderen informateur Pieter den Besten in het Gelderse Nijkerk.

PVV wel in gemeentebesturen

Overigens lijkt Forums electorale concurrent de PVV, die in maart ongeveer een derde van de zetels van FVD binnenhaalde, dit jaar juist wel voor het eerst door te dringen tot gemeentebesturen. Zowel in het Groningse Pekela als in het Brabantse Rucphen is het advies om deze partij te laten meebesturen.

FvD ook in de lift in Peilingwijzer

In de laatste Peilingwijzer, die een gewogen gemiddelde berekent van de zetelpeilingen van Ipsos I&O en Verian/EenVandaag, staat FVD eveneens duidelijk op winst. Waar Forum 7 zetels heeft in de Tweede Kamer, zijn dat in de Peilingwijzer nu 11 tot 15.

GroenLinks-PvdA is met 22 tot 28 zetels de grootste partij, vooral omdat de meeste coalitiepartijen wegzakken. Net als overigens de PVV, die op 15 tot 20 uitkomt. D66 houdt er 16 tot 22 over, de VVD 19 tot 23 en het CDA 13 tot 17. Partijen die naast FVD in de plus staan zijn JA21 (11-15 zetels) en 50Plus (3-5). BBB blijft in zwaar weer op 1 tot 3.

Een imker uit Joure die afgelopen weekend twee keer wakker werd met vernielde bijenkasten, heeft de daders gevonden. Drie minderjarige jongens hebben zich bij hem gemeld.

De kasten van Peter Bruinsma-Speksnijder werden zaterdag en zondag doelwit van vandalisme. "Alles is kapotgetrapt", zei hij eerder. Hij had tot gisteren geen idee wie erachter zat.

Inmiddels hebben drie jongens zich bij hem gemeld. Ze hadden de beelden van de vernielingen op sociale media gezien, vertelt de imker tegen Omrop Fryslân. "Eén was daar zodanig van geschrokken dat hij het aan zijn ouders vertelde." Zo kwam de bal aan het rollen. "Ze stonden hier te trillen op de benen en de hoofden waren zo rood als tomaten."

Gat in het hek

De jongens vertelden de imker dat ze op het terrein konden komen door een gat in het hek. "Ze waren nieuwsgierig wat er zou gebeuren als ze de kasten omver trapten." Dat hebben ze geweten, zegt hij: "Ze zijn flink in de handen gebeten door de bijen."

Volgens Bruinsma-Speksnijder liep het gesprek goed. "Het heeft geen zin om te schreeuwen, maar ik heb het wel even spannend gemaakt." Hij gaat geen aangifte doen, heeft hij besloten. "Een melding bij Bureau Halt staat niet zo mooi op je cv."

De ouders van de jongens zullen een deel van de schade vergoeden en er zijn afspraken gemaakt over het repareren van de bijenkasten. "Ik ga kijken wat er nog bruikbaar is en dan gaan de jongens mij helpen om het opnieuw in de verf te zetten."

Honderdduizenden dode bijen

In totaal heeft de imker plek voor zo'n 1,6 miljoen bijen. Afgelopen weekend was niet de eerste keer dat de kasten werden toegetakeld: de afgelopen drie jaar gebeurde dat zes keer.

De gevolgen zijn groot, zegt de imker: in totaal gingen 680.000 bijen dood. Ook financieel heeft hij eronder te lijden - de vernielde kasten zijn goed voor 10.000 euro aan schade.

Daarnaast loopt hij inkomsten mis, omdat hij normaliter honing verkoopt op markten en bij streekwinkels. Daar is door de dode bijen nu een stuk minder van. "Ik loop zo'n 1300 kilo honing mis", zegt hij.

Bewoners van Vlieland en Schiermonnikoog hoeven vanaf 1 juli geen papieren krant meer te verwachten. Uitgeverijen Mediahuis en DPG Media stoppen met bezorgen op die eilanden, omdat de bezorgtijden te lang en de kosten te hoog zijn geworden.

Onder Mediahuis vallen kranten zoals de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden. Uitgeverij DPG heeft titels zoals de Volkskrant en het Algemeen Dagblad onder zich.

De bezorging van kranten wordt op beide eilanden gedaan door PostNL. Dat bedrijf is nu nog verplicht om brieven en andere brievenbuspost, dus ook de kranten, binnen 24 uur op de plaats van bestemming te krijgen. Maar per 1 juli wordt dat verruimd naar 48 uur en per 2027 mag de bezorger er drie dagen over doen.

Een actueel dagblad bezorgen is daarmee niet meer te doen, aldus de uitgeverijen. "Helaas kunnen we niets anders", zegt Susan Horstra van Mediahuis tegen Omrop Fryslân. "We krijgen het logistiek niet voor elkaar."

Volgens Horstra is er hard gewerkt om tot een oplossing te komen. "Dat heeft tot niets geleid", zegt ze. Een alternatief, zoals één ophaalpunt voor alle kranten op de eilanden, zou ook niet haalbaar zijn. "Niemand zit te wachten op een krant van vijf dagen oud."

Onbegrip

Het besluit van de uitgeverijen leidt tot onbegrip bij eilandbewoners. Paul Prins, van de kantoorboekhandel Primera op Vlieland, noemt het een "ordinaire bezuinigingsmaatregel". Volgens hem hebben de uitgeverijen niet voldoende geprobeerd om tot een oplossing te komen. "Voor zover wij weten is er geen enkele poging gedaan om een bezorger te vinden."

Prins baalt daarnaast dat hij een deel van zijn inkomsten kwijtraakt. "Het is niet alleen de krant die je verkoopt. Mensen nemen ook nog andere dingen mee, zoals een staatslotje. Dat zijn allemaal mensen die in je winkel binnenkomen."

Nieuw abonnement

Alle abonnees die getroffen zijn door het besluit van de krantenuitgevers kunnen overstappen op een digitaal abonnement. Bij Mediahuis mogen ze dat drie maanden gratis proberen. DPG heeft hierover nog niets laten weten.

Op andere Waddeneilanden (Texel, Terschelling, Ameland) gaat de bezorging vooralsnog wel door.

In Zuid-Korea heeft de politie een aanhoudingsbevel uitgevaardigd voor muziekmagnaat en oprichter van het entertainmentbedrijf achter de K-popband BTS. Bang Si-Hyuk wordt verdacht van fraude en oneerlijke handelspraktijken rond de beursgang van het bedrijf. Hij heeft de beschuldigingen ontkend.

Sinds november loopt er een onderzoek naar de 53-jarige Bang door de Zuid-Koreaanse autoriteiten. Hij zou in 2019 investeerders hebben misleid door te zeggen dat de entertainmentgigant achter BTS, Hybe niet naar de beurs zou gaan, waardoor zij hun aandelen verkochten. Later gebeurde dat toch.

Ondertussen zou hij een deal hebben gesloten met een ander investeringsfonds. Volgens de politie zou hij daarvoor ongeveer 136 miljoen dollar hebben ontvangen. In ruil daarvoor zou hij 30 procent van de winst na de beursgang krijgen. Door het veiligstellen van deze mogelijk illegale winsten zou Bang de wet in Zuid-Korea hebben overtreden.

3,6 miljard dollar

Bang is een invloedrijke muziekmanager en producer die zich in 2005 losmaakte van het bedrijf van zanger Park Jin-young en het bedrijf Hybe oprichtte. Dat is inmiddels uitgegroeid tot een internationale organisatie met ook een Amerikaanse tak. Volgens schattingen is Bangs aandeel in Hybe zo'n 3,6 miljard dollar waard.

Hij geldt als een van de machtigste figuren in de K-pop, mede door het wereldwijde succes van de zevenkoppige band BTS, de bekendste popgroep uit Zuid-Korea aller tijden. Hybe vertegenwoordigt ook andere Zuid-Koreaanse groepen als Seventeen, Le Sserafim en Katseye.

Comebackconcert

De juridische problemen van Bang zijn een grote tegenslag voor Hybe, nu BTS een wereldtournee is begonnen langs 34 steden. De boyband was bijna vier jaar niet op het podium te zien omdat de leden hun militaire dienstplicht in Zuid-Korea moesten vervullen.

De band trad vorige maand op voor tienduizenden internationale fans tijdens een gratis comebackconcert in Seoul en gaf ook verschillende concerten in de Zuid-Koreaanse stad Goyang en in de Japanse hoofdstad Tokio. De groep zal later deze maand een reeks Amerikaanse evenementen aftrappen met een concert in Florida.

De band debuteerde in 2013 en wist al snel fans over de hele wereld aan zich te binden. Het was de eerste K-pop-act die boven aan de Amerikaanse Billboard-hitlijst kwam te staan. Dat was in 2020 met het nummer Dynamite, dat ook in Nederland een grote hit was.

Beelden van het comebackconcert van BTS afgelopen maart:

Ook dit jaar zijn er weer weinig hommels gezien bij de Nationale Bijentelling. Dat blijkt uit de cijfers van het jaarlijkse evenement, waarbij vrijwilligers de hoeveelheid bijen en andere bestuivers in Nederland in kaart brengen.

Sinds 2018 is het aantal hommels met zo'n 40 procent afgenomen. Volgens de organisatie komt dat onder meer doordat planten waar hommels van afhankelijk zijn, zoals hondsdraf en longkruid, steeds minder voorkomen.

Hommels zijn een soort wilde bijen die groter en hariger zijn dan de meeste bijensoorten. Ze hebben een langere tong, waardoor ze bij andere bloemensoorten nectar kunnen halen. Daardoor zijn ze ook afhankelijk van die andere soorten bloemen en planten. "Juist zulke planten zien we steeds minder vaak in tuinen", aldus de organisatie van de bijentelling.

Dit jaar telden ruim 2200 mensen in totaal zo'n 46.000 bijen en andere bestuivers. Gemiddeld werden er per half uur 21 bestuivers gezien. Dat is vergelijkbaar met vorig jaar, toen het er 22 waren.

De telling is een aanvulling op wetenschappelijk onderzoek.

Bijenhotels goed voor voortplanting

Met sommige bijensoorten gaat het juist goed. Zo werd de rosse metselbij opnieuw het vaakst gezien en staat de gehoornde metselbij op de tweede plaats.

Beide bijen profiteren van de goede weersomstandigheden van dit voorjaar. Doordat er veel zonuren waren en het daarnaast ook genoeg regende, stonden de bloemen in tuinen vol nectar.

Daarnaast profiteren de insecten van de bijenhotels die steeds vaker in tuinen hangen. Die bieden een goede plek om te nestelen, waardoor bijen zich makkelijker kunnen voortplanten.

Wilde bijen helpen is volgens de organisatie eenvoudig: haal bijvoorbeeld een paar tegels weg uit je tuin zodat er open zandgrond ontstaat voor soorten die in de grond nestelen. Ook wordt geadviseerd om wilde planten, die we vaak voor onkruid aanzien, te laten staan. Koop je nieuwe planten, dan is het advies om te kiezen voor onbespoten varianten.

Een middelbare school in Almere blijft vandaag gesloten, omdat de schoolleiding verwacht dat "leerlingen met verkeerde bedoelingen naar school komen". Dat heeft rector Karlien Wegman gisteravond in een mail laten weten aan de ouders van de leerlingen.

De Meergronden is een school met zo'n 1300 leerlingen. Wegman schreef de mail naar aanleiding van een voorval gistermiddag. Een groep scholieren was toen op school bezig met het voorbereiden van een examenstunt die vandaag zou plaatsvinden. De schoolleiding wist daarvan.

Tijdens de voorbereiding kwam een andere groep leerlingen binnen, schrijft Wegman. Die groep heeft "vernielingen aangericht" en een "troep gemaakt van de school". "Er ontstond een onprettige sfeer, waardoor wij de voorbereidende activiteiten voor de examenstunt direct hebben gestopt."

De rector schrijft verder dat de schoolleiding serieuze berichten heeft ontvangen dat leerlingen elkaar hebben opgeroepen om vandaag met "verkeerde bedoelingen" naar school te komen. "Daarbij worden ook zaken genoemd die de veiligheid van onze leerlingen en medewerkers in gevaar brengen." De school zegt geen risico te willen nemen en daarom de deuren vandaag dicht te houden, schrijft Omroep Flevoland.

Examenstunt

Een paar weken voor het centraal eindexamen houden veel laatstejaars traditiegetrouw een examenstunt op school. Voorheen waren de geplande activiteiten veelal een verrassing voor de schoolleiding, maar steeds vaker grijpen scholen in.

Ze willen betrokken worden bij de organisatie, omdat de examenstunts wel eens uit de hand lopen. Vorig jaar bijvoorbeeld, toen examenleerlingen in Rotterdam met vuurwerk gooiden en deuren intrapten. Ook op een school in Wijk en Aalburg in Brabant werd vuurwerk afgestoken.

Zanger D4vd heeft in Los Angeles gezegd onschuldig te zijn in de zaak rond de dood van de 14-jarige Celeste Rivas Hernandez.

D4vd verscheen gisteren in de rechtbank achter een afscheiding, gekleed in een zwarte sweater en een lichtgrijze joggingbroek. De 21-jarige artiest, echte naam David Burke, blijft voorlopig vastzitten. De rechter bepaalde dat hij niet op borgtocht vrijkomt.

Rivas Hernandez werd in 2024 als vermist opgegeven. Haar stoffelijk overschot werd in september gevonden in de kofferbak van een Tesla die op naam stond van Burke. Haar lichaam lag mogelijk al weken in de auto voordat het werd gevonden.

De zaak kwam vorige week in een stroomversnelling toen D4vd werd aangehouden. Sindsdien geldt hij officieel als verdachte. Volgens aanklagers wordt hij niet alleen verdacht van moord, maar ook van ontuchtige handelingen met een minderjarige en het verminken van een lichaam.

Zijn advocaat benadrukt dat de zanger alles ontkent en wil dat er snel een openbare zitting komt waarin het bewijs wordt besproken. Donderdag staat er een nieuwe zitting gepland.

Carrière op het spel

Volgens het Openbaar Ministerie speelde de carrière van de zanger mogelijk een rol in de zaak. Volgens het Openbaar Ministerie zou hij het meisje hebben gedood om zijn carrière te beschermen. Zij zou hebben gedreigd hun seksuele relatie openbaar te maken en naar de politie te stappen. Aanklagers denken dat hij dat wilde voorkomen.

Als dat wordt bewezen, dan zijn dat zogenoemde verzwarende omstandigheden. In theorie kan het leiden tot de doodstraf, al is die straf in Californië al jaren niet meer uitgevoerd.

Succesvol debuutalbum

Burke brak de afgelopen jaren door met muziek die populair werd via TikTok. D4vd scoorde een grote hit met Romantic Homicide en groeide uit tot een bekende naam onder jonge luisteraars. Zijn debuutalbum deed het goed in de hitlijsten.

Optredens die hij vorig jaar zou geven, onder meer in Paradiso en de Melkweg in Amsterdam, gingen uiteindelijk niet door. Volgens zijn management kwam dat door "onvoorziene omstandigheden".

Akkers vol aardappelen worden waarschijnlijk minder vanzelfsprekend in Nederland, terwijl ze economisch belangrijk zijn voor akkerbouwbedrijven. De autoriteit die bestrijdingsmiddelen toelaat, heeft sterke aanwijzingen dat 46 middelen met PFAS erin van de markt moeten omdat ze ons drinkwater bedreigen. Deskundigen verwachten forse gevolgen voor de aardappelteelt.

"Dit is een rijdende trein die op de Nederlandse landbouw afkomt", zegt beleidsmedewerker Lotte Huisman van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). "Potentieel gaan we al die middelen verbieden, dus we hebben het ministerie geadviseerd om te onderzoeken wat de impact is en of er alternatieven zijn."

Grondwater

Vanaf deze week houdt het Ctgb de 46 middelen tegen het licht. Aanleiding is recent Deens onderzoek. Daaruit blijkt volgens het Ctgb dat PFAS-stoffen in bestrijdingsmiddelen afbreken tot TFA: een minuscule PFAS-variant die nauwelijks afbreekt, makkelijk in het grondwater terechtkomt, zich daar opstapelt en mogelijk schadelijk is voor de voortplanting.

Het Ctgb wil weten hoe de nieuwe Deense kennis uitpakt in de Nederlandse situatie. "De nieuwe Deense inzichten stoppen we in onze eigen grondwatermodellen. Daaruit moet blijken of de hoeveelheid TFA die in het grondwater sijpelt onder de Europese normen voor grondwater blijft", legt Huisman uit.

Bedreiging voor drinkwater

Een acuut gezondheidsrisico is er nu niet, zegt het Ctgb. Wel bedreigt TFA de drinkwatervoorziening op de lange termijn. TFA wordt ook nu al gevonden in het grondwater en in water waaruit drinkwater wordt gewonnen. Het Ctgb vindt het belangrijk om nu in te grijpen omdat er anders steeds meer TFA in het grond- en drinkwater terechtkomt.

Het college verwacht uiterlijk april 2028 te beslissen of het middelen van de markt haalt, de toegestane dosering verlaagt, of de vergunningen intact laat. Proefberekeningen gaven sterke aanwijzingen dat de middelen van de markt moeten, maar "we beoordelen alle toepassingen van alle 46 middelen zorgvuldig", zegt Huisman. "Dat kost tijd."

Aardappelziekte

Aardappeltelers kunnen het lastig krijgen zonder deze middelen, verwachten deskundigen. Een deel van de bestrijdingsmiddelen beschermt aardappelen tegen de ziekteverwekker Phytophthora infestans. Als die toeslaat, kan de aardappelziekte een onbeschermd gewas binnen twee weken volledig vernietigen.

"We hebben op dit moment net genoeg middelen om de aardappelen ook in natte jaren goed te beschermen en om te voorkomen dat Phytophthora resistent wordt tegen de middelen", zegt Tineke de Vries, voorzitter van LTO Akkerbouw.

'Superbelangrijk gewas'

Reguliere akkerbouwbedrijven leunen sterk op aardappelen. "Ze halen daar ongeveer een derde van hun inkomen uit", zegt econoom Jelmer Schreurs van bank ABN Amro. "Op dit moment zijn de prijzen laag, maar voor de lange termijn is de aardappel een superbelangrijk gewas voor de Nederlandse landbouw."

Gereedschapskist

De sector moet dus op zoek naar alternatieven. PFAS uit de middelen halen is geen optie. "Dit zijn andere soorten PFAS dan je aantreft in pannen en regenjassen", zegt beleidsmedewerker Huisman van het Ctgb. "In deze middelen is PFAS integraal onderdeel van de werkzame stof."

"Laat het duidelijk zijn, ook wij willen van middelen met PFAS af", zegt De Vries van LTO Akkerbouw. "Je wilt eigenlijk een kist vol gereedschap hebben om je gewassen gezond te houden met zo min mogelijk chemische middelen. Het lastige is alleen dat we op korte termijn niet één op één groene alternatieven hebben voor deze middelen."

Biologisch

Massaal biologische aardappelen telen lijkt op korte termijn niet haalbaar. "Wie niet wil spuiten, vergroot de kans op een goede oogst door met resistente rassen te werken", zegt André Hoogendijk van kenniscentrum BO Akkerbouw. "Om dat voor elkaar te krijgen moeten ook de afnemers van de aardappelen meewerken."

"Biologische boeren hebben afspraken met supermarkten, waar ze robuuste rassen aan kunnen verkopen", zegt Hoogendijk. "Maar de reguliere sector levert veel aardappelen aan grote bedrijven die er friet, chips of schijfjes van maken. Zij willen vaak in heel Noordwest-Europa maar één aardappelras en het lukt nog niet om afspraken te maken over robuuste rassen."

In mei verwacht het ministerie van Landbouw de uitkomsten van het onderzoek van de Universiteit Wageningen naar de impact van de middelen die nu opnieuw worden beoordeeld. Op basis daarvan wil het ministerie met de sector kijken naar alternatieven.

Wat zijn PFAS?

PFAS is een verzamelnaam voor duizenden niet afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, PFOA en PFOS zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM bleek dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft. De stoffen zitten sinds de jaren 50 in onder meer antiaanbaklagen van pannen, maar ook in waterdichte regenkleding of verpakkingen en blusschuim.

De enorme 'angsthaas' die in het Flevopark staat blijft daar definitief. De gemeente heeft de tijdelijke plaatsingsvergunning voor het zwarte beeld 'Anxiety Rabbit' omgezet in een permanente. 

Het werk is gemaakt door kunstenaar Piet Parra. Hij maakte het jaren geleden voor het festival Appelsap en de organisatie schonk het beeld in 2018 aan stadsdeel Oost. Volgens Parra is het beeld een metafoor voor 'de steeds drukker wordende stad, waarbij van iedereen wordt verwacht zich aan te passen aan overlast en zogenaamde vooruitgang'. 

De sculptuur is drie meter hoog en weegt zo'n 400 kilo. In eerste instantie zou die drie maanden in het Flevopark blijven, maar na overleg met buurtbewoners en belangstellenden blijft die nu permanent.

"Wie kent het niet?"

Stadsdeelbestuurder Jan-Bert Vroege vindt het beeld een waardevolle toevoeging aan het park. "Het grote zwarte konijn, welke bezoeker van het Flevopark kent het niet? Het was destijds een mooie gift aan het park en is inmiddels niet meer weg te denken. Dat vinden wij ook."

AT5 peilde in 2018 de stemming over het beeld onder voorbijgangers. De meningen waren destijds verdeeld. Waar de een het 'een aanwinst' noemde, zei een ander er voortaan 'heel ver omheen' te gaan lopen. "Anders word ik er gewoon een beetje naar van."

Lieve is 15 jaar oud als er een opvallende tip binnenkomt: na al die jaren heeft iemand zich gemeld. Het is een vrouw, die de handdoek waarin Lieve is gevonden heeft herkend. Op die handdoek staat in sierlijke letters de naam 'Bianca' geborduurd en zij kent 'Bianca'. Het is namelijk haar zus. Zou dit Lieve dan eindelijk dichter bij haar biologische familie brengen?

Luister hier naar aflevering 4: 'De DNA-doorbraak'. 

"Voor een baby'tje is te vondeling gelegd worden, natuurlijk een extreme gebeurtenis", vertelt Anouk Spruit. Ze is kinder- en jeugdpsycholoog bij Basic Trust en gespecialiseerd in mensen die ter adoptie zijn afgestaan en te vondeling zijn gelegd. "Wat je ziet is dat dit effect heeft op de mate waarin kinderen gehechtheidsrelaties aangaan en basisvertrouwen ontwikkelen". 

Ze kent Lieve zelf niet, maar adviseert in de zoektocht naar haar ouders om de regie bij Lieve te laten. "Dit kan hele grote thema's oproepen en daarin zal zij moeten beslissen wat ze daarmee wil."

We keren even terug naar 2018. Als Lieve 15 jaar is, komt er een cruciale tip binnen. "Zij woonde niet in Amsterdam en ook niet in de buurt. Ik dacht toen wel: Wat is dan de relatie met Amsterdam en met jouw zus?", vertelt rechercheur Gerard van den Haak. Hij is degene die de tip binnenkrijgt en direct op onderzoek gaat. De zus vertelt dat haar ex-man een kraam had op de Albert Cuyp en dat ze denkt dat haar zus misschien een verhouding had met hem. "Ze wist me ontzettend veel details te vertellen. Ze herkende ook de combinatie van de wantjes, het baseball-shirtje en de handdoek."

Toch kan van den Haak strafrechtelijk gezien niets meer doen, want de zaak is verjaard. Hij besluit binnen de bestaande mogelijkheden onderzoek te doen. Wat iedere gewone burger dus ook kan doen. "Ik heb open bronnen benaderd zoals Facebook en andere socialmediaplatforms." Daar vindt van den Haak een aantal foto's van de kinderen van Bianca. Ze lijken als twee druppels water op Lieve. "Althans, dat vonden wij dan", zegt van den Haak. Ook Lieve ziet veel gelijkenissen. "Ik dacht: Ja, maar daar lijk ik gewoon op".

De politie neemt contact op met Bianca en dat is een bijzondere ontmoeting. Van den Haak: "Het was een beetje een verwarde vrouw en ze gaf aan dat ze die kleding wel herkende." Uit het gesprek wordt niet duidelijk of Bianca een kind heeft gekregen. "Ze wist het niet meer zo goed".

Een DNA-test is dan ook de enige manier om erachter te komen. Dagen, weken en maanden gaan voorbij. Van den Haak is inmiddels heel betrokken geraakt en hij vertelt waarom: "Ik wist zelf ook lange tijd niet wie mijn vader was". Benieuwd naar Gerards verhaal en de uitkomst van de DNA-test? Luister dan naar de nieuwe aflevering van 'De Vondeling'. 

Vier auto's zijn vannacht in vlammen opgegaan aan de Cornelis Lelylaan in Osdorp. De politie onderzoekt of er sprake is van brandstichting.

De brandweer kwam rond 02.30 uur af op een melding van een autobrand. Daar aangekomen bleek dat vier auto's in de fik stonden. De brand was binnen een uur geblust.

De politie onderzoekt of er sprake is van brandstichting, zegt een woordvoerder. "Het is natuurlijk wel frappant dat er vier voertuigen tegelijk in brand staan." De politie gaat gesprek met buurtbewoners en getuigen en bekijkt camerabeelden om de oorzaak te achterhalen. "En als dit je auto is, kom dan bij aangifte doen."

Bewoners van de Havikslaan en omliggende straten in Noord zaten een groot deel van de avond zonder stroom. Dat gebeurde nadat er een knal te horen was. Ook de IJtunnel was enige tijd dicht. Inmiddels is de tunnel weer open en hebben alle woningen weer stroom. 

In de eerste meldingen - rond 20.45 uur - werd gesproken van een gaslekkage, maar dat klopte niet. Een woordvoerder van de brandweer zei dat er een elektriciteitskabel die op straatniveau lag geknapt was. "We denken niet aan opzet", zegt de woordvoerder. "We gaan nu kijken of er kwetsbare objecten in de buurt zijn."

Meerdere brandweerwagens en politiewagens werden opgeroepen. Ook cirkelde er korte tijd een politiehelikopter boven de buurt. Agenten hebben een deel van de straat afgezet. Rond 21.30 uur meldde een woordvoerder van de gemeente dat de IJtunnel in beide richtingen dicht was gegaan omdat er geen stroom was. 

Stroom terug

Aanvankelijk ging het om 1600 huishoudens. Rond 21.45 uur liet een woordvoerder van netbeheerder Liander weten dat een deel van die huishoudens weer stroom had. "We zijn hard aan het terugschakelen, van de 1600 huishoudens zitten er nu nog 400 in het donker." Ook de IJtunnel kreeg rond die tijd weer stroom en kon weer open.

Rond 22.30 uur was het probleem bij iedereen verholpen. De brandweer, politie en Liander vertrokken toen ook.

Golfen midden in de stad, tegen een scherm en zonder regen of lidmaatschap. Indoorgolf lijkt in trek. Steeds meer Amsterdammers kiezen voor deze laagdrempelige manier van golfen. Toch is niet iedereen hier blij mee.

Marco Knaap van de Nederlandse Vereniging Golfaccommodatie spreekt van een enorme groei: "In Amsterdam gaat het heel hard, dat staat als een paal boven water." Er worden momenteel twee banen bijgebouwd en er zijn nu al drie indoorgolfbanen in de stad. De reden dat het zo populair is, is volgens hem duidelijk: "Het is prijs- en tijdtechnisch interessant. Voor golf is het hartstikke goed, veel jongeren die indoor gaan golfen en daarna naar buiten gaan. Het was een ouwe-lullensport." 

Ook Ruben is vorig jaar een indoorgolfbaan met restaurant en horeca gestart. Volgens hem is deze vorm van golf toegankelijker: "Je hebt de clubs hier in huis en je hebt geen andere outfit of baanpermissie niet nodig." 

Buiten of binnen

Door de beperkte ruimte in de stad lijken indoorbanen ideaal, maar toch is niet iedereen het daarmee eens. "Ik ga niet naar binnen verplaatsen, voor geen goud", vertelt een vrouw op een golfbaan aan de Sloterweg "Het lijkt me leuk om een keer te kijken hoe dat in de praktijk werkt, maar ik zou het jammer vinden als het ten kostte, gaat van buiten golfen", vertelt een andere bezoeker van de baan. 

Ruben is het daarmee eens en laat weten: "Binnen golfen is een mooie aanvulling op de buitenbaan. Je kan hier op donderdagavond lekker trainen en dan ben je op zaterdag in topvorm als je ergens negen of acht holes gaat lopen. Ik denk dat het complementair is aan elkaar."

De NVG is blij met de komst van de banen: "Hierdoor gaat golf verjongen en we zien dit als voedingsbodem van de toekomst. We zien dit niet als concurrentie voor de buitenbanen."

De stad kleurt weer bijna oranje, want Koningsdag komt eraan. Er zijn dit jaar nieuwe regels rondom illegale drankverkoop en straatfeesten. In Amsterdam Informeert vertelt handhaver Joost Modderman over deze regels. 

Er wordt tijdens Koningsdag strenger gehandhaafd op de illegale verkoop van alcohol vertelt handhaver Joost Modderman.  "De gemiddelde particulier mag geen alcohol verkopen. Dat geldt ook voor bedrijven die het hele jaar door geen alcohol mogen verkopen. Die mogen dat tijdens Koningsdag ook niet."

Winkels die normaal gesproken alcohol verkopen mogen dat ook tijdens Koningsdag. " Er geldt voor bedrijven die dat wel mogen een 'één stuk beleid'. Dat houdt in dat per persoon één alcoholische drank mag mee worden gegeven", aldus Modderman. 

Controle op illegale feestjes

Tijdens Koningsdag wordt er ook strenger gecontroleerd op illegale feestjes op straat. Het is wel toegestaan om een feest te organiseren, zolang er geen overlast wordt veroorzaakt of de openbare orde wordt verstoord. Er mag binnenshuis muziek gedraaid worden, maar geluidsboxen mogen niet in ramen, deuropeningen of de openbare ruimte worden geplaatst. 

Boetes

Voor beide overtredingen worden boetes uitgeschreven.  "Eerst wordt er een last onder dwangsom aangezegd. Dat is eigenlijk een waarschuwing van joh, je bent iets aan het doen wat niet mag. Dan krijgen ze de gelegenheid om de overtreding te doen stoppen. Constateren wij het dan weer, dan staat er een bekeuring tegenover. Bij particulieren begint die bij 1000 euro, bij ondernemers is die 2000 euro en kan opstapelen elke keer dat ze weer in overtreding gaan" vertelt Modderman.

Uitsmeren over de stad  

En waar vieren Amsterdammers dit jaar Koningsdag?  "Dit jaar vier ik het in mijn buurt in West met mijn man", vertelt een vrouw.  Een andere voorbijganger gaat naar een festival. "Ik ga naar Oranjebloesem dit jaar, met een paar vrienden. Supergezellig."  Een Amsterdammer vertelt: "Ik ga dit jaar sowieso naar Westergas, anders ga ik lekker naar Noord."

Modderman geeft als laatste boodschap nog het volgende mee: "Hou het gezellig, let op elkaar, maar zorg er ook voor dat je lekker uitsmeert over de stad, dus kom niet alleen naar het centrum toe. "

De gemeente denkt niet dat het mogelijk is om het aantal tijdelijke toiletten tijdens evenementen als Koningsdag of Pride fors uit te breiden, maar er komen wel wc's in parken bij. Dat blijkt uit beantwoording van vragen van Volt door wethouder Melanie van der Horst (Openbare Ruimte).

De vragen werden in maart van dit jaar ingediend door Volt-fractievoorzitter Juliet Broersen. Zij stelde dat Koningsdag een moment is 'waarop de ongelijkheid in toiletvoorzieningen in de stad bijzonder zichtbaar wordt'. Mannen kunnen dan immers op meer plekken (staand) plassen, terwijl er voor vrouwen te weinig toiletten waar ze op kunnen zitten zijn. 

D66-wethouder Van der Horst antwoordt dat de gemeente op Koningsdag en tijdens de Pride op 'strategische locaties' de afgelopen jaren al extra toiletten plaatste. Dat zullen er komende jaren niet veel meer worden. "Het aantal toiletten dat we op zo’n dag in stad plaatsen zit ten aanzien van ruimte en uitvoerbaarheid aan zijn maximum."

Broersen verwees ook naar de vrouwenurinoirs die in bijvoorbeeld Den Bosch worden gebruikt tijdens carnaval. Omroep Brabant maakte hier een reportage over:

Van der Horst is hier nog voorzichtig mee. Ze schrijft dat 'gêne en sociale veiligheid belangrijke aandachtspunten bij vrouwenurinoirs' zijn. "De sociale veiligheid is bij bepaalde evenementen zoals Koningsdag en -nacht lastig te garanderen, omdat er tijdens zo’n evenement geen vast toezicht kan zijn op de toiletten. Wel gaat het college kijken op welke manier tijdens de Pride kan worden geëxperimenteerd met vrouwenurinoirs."

De wethouder zegt verder dat er tijdelijke toiletten in parken komen. Het is de bedoeling om een groot aantal van die toiletten al voor Koningsdag klaar te hebben, de rest volgt in de zomer. Er moeten daarnaast ook vaste toiletten 'in een heel aantal parken' komen.

Automobilisten moeten na Koningsdag opnieuw rekening houden met lange files op de A10 en omliggende (snel)wegen. Er wordt 'extreme hinder' verwacht. Ook treinreizigers zullen andere routes moeten nemen.

Het gaat om verschillende afsluitingen. Op Koningsdag zal de A4 tussen knooppunt Badhoevedorp en De Nieuwe Meer in de richting Amsterdam om 21.00 uur dicht gaan. Dat blijft zo tot zaterdagochtend 2 mei.

A10 Zuid deels dicht

De A10 Zuid richting de A1 en de A2 wordt op Koningsdag een uur later, om 22.00 uur dus, deels afgesloten. Er zullen overdag maar twee rijstroken open zijn en in de avonden en nachten is dat er slechts een. Woensdagochtend 29 april worden de afgesloten rijstroken weer vrijgegeven.

Op dinsdag 28 april om 19.30 uur gaat de verbindingsweg van de A10 West naar de A10 Zuid dicht. Dat is tot vrijdagochtend 5 mei alleen in de avonden en nachten zo. 

Treinverkeer stilgelegd

Bovendien wordt het treinverkeer van en naar station Zuid op dinsdag 28 april volledig stilgelegd. Er rijden vanaf dan alleen maar metro's. Dat blijft tot en met maandag 4 mei zo. Op Koningsdag zelf en Bevrijdingsdag rijden de treinen dus wel volgens dienstregeling. 

Het gaat om werkzaamheden voor het project Zuidasdok, waarbij de A10 Zuid ondergronds gaat en station Zuid groter wordt. "We verwachten met name op de snelweg extreme drukte", staat er op Zuidas.nl. "Extra reistijd kan oplopen tot een uur. Plan uw reis goed vooruit." 

De Michiel de Ruijtertunnel was vanmiddag urenlang dicht. De oorzaak was een probleem met het camerasysteem.

De tunnel bij het Centraal Station was in beide richtingen dicht. "De verkeersleiding heeft geen beelden in de tunnel, dus om veiligheidsredenen moet de tunnel dan dicht", liet een woordvoerder van de gemeente weten.

Op de De Ruijterkade en de Westerdoksdijk stond het verkeer hierdoor in de file. Opvallend was dat de tunnel volgens Google Maps niet dicht was. Automobilisten die met deze app navigeerden, kregen dus geen omleidingsroute te zien en bleven mogelijk in de file staan omdat ze niet doorhadden dat de tunnel dicht was. "Er waren problemen met de verbindingen, waardoor de afsluiting helaas niet in navigatiesystemen zichtbaar werd", was de verklaring van de woordvoerder van de gemeente.

Rond 17.40 uur ging de tunnel weer open. De files waren toen nog niet verdwenen.

Het is niet de eerste keer dat de tunnel om deze reden dicht moest, afgelopen november gebeurde dit ook.

Bij een ruzie op de Rhoneweg in Nieuw-West is vanmorgen een gewonde gevallen. Het slachtoffer liep een schotwond op, maar is buiten levensgevaar naar het ziekenhuis gebracht. De politie heeft een verdachte gearresteerd. 

De politie kreeg om 7.30 uur melding dat er zou zijn geschoten. Bij aankomst troffen de agenten in eerste instantie geen gewonden aan, maar nu blijkt er toch een gewond slachtoffer te zijn. Een 39-jarige man uit Amsterdam is aangehouden. Hij is met zakken om zijn armen meegenomen. De politie kan op die manier controleren of er kruitresten op zijn handen zijn achtergebleven.

Er is een onderzoek gestart en de politie komt graag in contact met getuigen. Wie over bruikbare dashcambeelden of beelden van een videodeurbel beschikt, wordt gevraagd zich te melden.

Dit is het AT5 Weer van maandag 20 april, gepresenteerd door Ilse en haar hond Bruno vanaf de Amsteldijk in Zuid. 

Gisteravond en vannacht waren er drie explosies binnen twaalf uur tijd, op meerdere plekken in West en Noord. En golfen is midden in de stad niet echt handig, en daarom wordt indoor golfen steeds populairder. Dat en meer in het AT5 Nieuws van maandag 20 april, gepresenteerd door Fabiënne Mucuk. 

Vanaf komende vrijdag gaat de brug tussen Overtoom en de Surinamestraat voor ruim een week dicht. Van 24 april tot en met 4 mei is de Overtoomse Sluis afgesloten voor auto's en trams. Fietsers en voetgangers kunnen de brug - op een paar nachten na - wel blijven gebruiken. 

De afsluiting van de brug is nodig om een brugdeel voor de verbreding van de A10 Zuid over het water van de Kostverlorenvaart te vervoeren.  Hiervoor moet een deel van de vorig jaar aangebrachte noodconstructie van de Overtoomse Sluis worden verwijderd. 

Autoverkeer moet tijdens de afsluiting omrijden via de Hoofdweg en de Kinkerstraat of via de Amstelveenseweg, Zeilstraat en Hoofddorpweg. Tramlijn 1 wordt omgeleid via de Eerste Constantijn Huygensstraat, de Kinkerstraat en de Hoofdweg. In de nachten van 28, 29 en 30 april en 1 mei is de brug ook afgesloten voor fietsers en voetgangers. 

De Overtoomse Sluis werd november vorig jaar ook al ruim een week gesloten nadat bleek dat de brug in slechte staat verkeerde.

Popjournalist, schrijver en radiomaker Jan Donkers is zaterdagnacht op 82-jarige leeftijd overleden. In 2009 spraken we hem in het programma De Canon van Amsterdam uitgebreid over zijn geliefde Noord, waar hij een boek over schreef. 

Donkers, ook wel bekend als 'Gonzo' overleed thuis, in Amsterdam. Hij werkte als popmuziekrecensent voor de Volkskrant, maakte muziekprogramma's voor de VPRO, schreef tien essays en twee boeken. 

Hij groeide op in Noord en wist alles van zijn stadsdeel. Hij had de opkomst van de populariteit van Noord al vroeg in de gaten. "Vroeger wilde niemand hier wonen", vertelde hij in 2009. "Maar dat is afgenomen. Kunstenaars, schrijvers en journalisten hebben ontdekt dat het leuk is om hier te wonen."

In zijn jeugd was hij fan van voetbalclub de Volewijckers, waar hij zelf ook speelde. Hij zag op het Mosplein Abe Lenstra namens Heerenveen nog spelen tegen zijn club. "De band met Ajax was niet goed", vertelt hij. "Als scouts van Ajax op spelers van de Volewijckers zaten te loeren werden ze de sloot ingegooid."

De laatste jaren van zijn werkende leven bracht Donkers door als radiomaker bij NH Gooi. In 2023 stopte hij er op 80-jarige leeftijd mee.