Drie prominente BBB'ers zijn ontevreden over de gang van zaken rond de leiderschapswissel in de partij, waarbij Mona Keijzer werd gepasseerd. De partij maakte vrijdag in een persbericht bekend dat medeoprichter Henk Vermeer het stokje overneemt van Caroline van der Plas als fractievoorzitter en partijleider.

De partijprominenten hebben aan het eind van de middag een mail gestuurd aan het partijbestuur, Henk Vermeer en Caroline van der Plas waarin ze schrijven dat ze niet tevreden zijn over de gang van zaken en zich grote zorgen maken over de toekomst van de partij. Het gaat om Eerste Kamerlid Robert van Gasteren, demissionair staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman en voormalig Tweede Kamerlid Claudia van Zanten. Een conceptversie van die mail lekte eerder vandaag uit via De Telegraaf.

"Het gaat ons niet om de persoon van Henk Vermeer, die wij waarderen en respecteren om zijn tomeloze inzet en dossierkennis. Echter, we hebben in Mona een zeer ervaren bestuurder en politicus, alsook een stemmenkanon. Iemand die het brede publiek aanspreekt en die niet voor niets ooit gepresenteerd werd als beoogd premier", schrijven de drie.

Volgens hen schrijven ze de brief op persoonlijke titel, maar leven de vragen "breed in alle lagen van BBB". Andere prominente BBB'ers laten desgevraagd weten juist achter de fractievoorzitterswissel te staan of de brief niet te hebben ondertekend.

Premierskandidaat

De keuze voor Vermeer, zo vertelden bronnen in de partij eerder aan de NOS, werd vrijdag door drie van de vier fractieleden gemaakt. Het vierde lid Mona Keijzer is ooit door de partij binnengehaald als premierskandidaat. Zij was vicepremier in het kabinet-Schoof en haalde bij de vorige verkiezingen bijna even veel stemmen als Van der Plas. Vermeer bleef daar ver bij achter. De schrijvers van de brief vrezen dat de keuze strategisch verkeerd is.

Het is bekend dat Mona Keijzer de plek van partijleider ambieerde. Zij deed eerder ook een gooi naar het partijleiderschap van het CDA voor ze bij die partij vertrok.

De drie schrijvers van de mail voelen zich ook gepasseerd. "Het moet ons van het hart dat wij teleurgesteld zijn in het feit dat de leden niet betrokken zijn bij een dergelijk groot besluit als zijnde de opvolging van Caroline", staat in de brief aan het bestuur.

'Geen PVV-light'

De keuze voor Vermeer zou, zo vertelde hij vrijdag in het SBS-programma Nieuws van de Dag, gemaakt zijn omdat Van der Plas erop vertrouwde dat hij haar lijn zou voortzetten. Met Vermeer aan de leiding zou de partij geen PVV-light worden.

Keijzer zou minder oog hebben voor de agrarische sector en het platteland, waar de partij ooit voor werd opgericht. De ondertekenaars van de brief zetten daar vraagtekens bij: "BBB is niet specifiek een boerenpartij, maar een sociaalconservatieve brede volkspartij. Voor boeren én burgers."

Volgens een van de ondertekenaars, demissionair staatssecretaris Tuinman, is de mail niets meer dan een onderdeel van een levendige dialoog over richting, identiteit en strategie van de partij. Volgens Eerste Kamerlid Van Gasteren is dit bovendien het moment om het proces te beïnvloeden, aangezien de fractie dinsdag definitief stemt over de nieuwe fractievoorzitter.

Het bestuur van de partij liet eerder weten dat het kiezen van een fractievoorzitter en daarmee ook automatisch de partijleider aan de fractie is. Leden krijgen tegen de tijd dat er verkiezingen zijn wel de mogelijkheid om te stemmen voor een lijsttrekker, die wordt voorgedragen door het bestuur.

De Europese Commissie heeft de VS om opheldering gevraagd over de nieuwe wereldwijde importheffing die het Witte Huis wil invoeren. De Commissie in Brussel vindt dat de VS zich aan de deal moet houden die het land met de EU heeft gesloten.

Trump kwam vrijdag met zijn nieuwe mondiale heffing, nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof eerdere importheffingen die de president sinds vorig jaar aan tientallen landen had opgelegd ongeldig had verklaard.

Trump maakte meteen duidelijk dat hij dat een "verschrikkelijk" oordeel vond en dat hij niet zou stoppen met zijn heffingenbeleid. Zaterdag verhoogde hij zijn nieuwe wereldwijde heffing zelfs van 10 naar 15 procent. Die heffing is gebaseerd op een andere wet dan de eerdere, ongeldig verklaarde heffingen, maar kan na 150 dagen niet zonder toestemming van het Congres verlengd worden.

Verbaasd

In Brussel zijn ze verbaasd over de nieuwe heffing. De EU sloot vorig jaar onder druk van Trumps heffingen met de VS een handelsovereenkomst. De Europese Commissie verwacht dat de VS die afspraken nakomt.

"Een deal is een deal", stelt de Commissie in een verklaring. "Als grootste handelspartner van de Verenigde Staten verwacht de EU dat de VS haar toezeggingen nakomt, net zoals de EU zich aan haar toezeggingen houdt."

De heffingen in de handelsovereenkomst wijken op het eerste gezicht niet sterk af van de nu door Trump aangekondigde 15 procent, maar door allerlei complicaties is niet bekend hoe dat in de praktijk uitpakt. De Commissie en de Europese producenten willen nu vooral duidelijkheid over de tarieven, en de nieuwe acties van Trump creëren opnieuw onduidelijkheid.

Ardy Stemerding, correspondent EU in Brussel

"De afgelopen dagen is er weer veel onzekerheid uit Amerika over de EU uitgestort. De Europese Commissie lijkt bang dat de nieuwe heffingen slechter uitpakken dan de handelsdeal van vorige zomer. En daarom willen ze van Trump de garantie dat eerdere afspraken gewoon worden nagekomen.

Alle onduidelijkheid over de heffingen maakt dat het Europees Parlement waarschijnlijk op de rem trapt als het gaat om de eerdere handelsdeal. Het parlement moet namelijk nog steeds instemmen met het akkoord van vorige zomer. Maar een stemming daarover, gepland voor komende dinsdag, wordt waarschijnlijk uitgesteld tot duidelijk is wat Trump precies wil."

De woorden van de Europese Commissie vandaag zijn een stuk krachtiger dan de eerste reactie op Trumps nieuwe heffingen afgelopen vrijdag. Toen werd alleen gezegd dat ze de gevolgen van de uitspraak van het Hooggerechtshof bestudeert en in contact staat met de Amerikaanse regering.

De Commissie liet weten dat Europees Commissaris van Handel Maros Sefcovic zaterdag overleg heeft gehad met Amerikaanse diplomaten, onder wie handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer.

Greer zei zondag tegen NBC News dat de VS van plan is zich aan zijn handelsverdragen te houden, en van zijn handelspartners hetzelfde verwacht. "Niemand heeft mij verteld dat de overeenkomst van tafel is", aldus Greer.

De leider van het beruchte Jaliscokartel is gedood door het Mexicaanse leger. Nemesio Rubén Oseguera Cervantes (59) raakte bij een speciale legeroperatie in de westelijke staat Jalisco zwaargewond en overleed in een vliegtuig onderweg naar Mexico-Stad.

In een reactie op de operatie blokkeerde het kartel urenlang wegen en stak het voertuigen en gebouwen in brand in Jalisco en vier andere staten. Dergelijke tactieken worden vaker door de kartels gebruikt om legeroperaties te dwarsbomen.

Bij de operatie kwamen nog zes anderen om het leven. Het leger beschoot hen toen zij het vuur openden op militairen. Vier mensen overleden ter plaatse, drie (onder wie Osguera Cervantes) raakten gewond en overleden later aan hun verwondingen, zegt het leger. Ook drie militairen raakten gewond.

Twee personen zijn gearresteerd en er zijn gepantserde voertuigen, raketwerpers en andere wapens in beslag genomen.

Beelden van de brandstichtingen verschenen op sociale media:

Oseguera Cervantes, bijgenaamd El Mencho, was tientallen jaren voortvluchtig. Hij was de meest gezochte drugsbaas van Mexico en mogelijk van de wereld. Met name de Verenigde Staten zaten achter hem aan.

Hij was politieagent voor hij in de drugswereld belandde.

Correspondent Boris van der Spek

"'El Mencho' was de meest gezochte drugsbaas van Mexico. Het Jaliscokartel is een van de machtigste criminele organisaties ter wereld, zij controleren een groot deel van de internationale drugshandel.

De vraag is of er gelijk een opvolger klaarstaat nu de absolute leider wegvalt, of dat er een onderlinge machtsstrijd ontstaat, met meer bloedvergieten in Mexico. Dat is eerder bij andere kartels gebeurd: nadat een leider werd opgepakt of gedood ontstonden afsplitsingen en meer geweld."

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken had een beloning van 15 miljoen dollar uitgeloofd voor informatie die zou leiden tot de arrestatie van Oseguera Cervantes. President Trump zette het Jaliscokartel een jaar geleden op de lijst met buitenlandse terroristische organisaties.

Het Jaliscokartel werd opgericht in 2009 en groeide uit tot een van de gewelddadigste kartels van Mexico, met een groot netwerk voor de handel in cocaïne, heroïne en crystal meth. De laatste jaren hield het kartel zich ook bezig met de handel in de drug fentanyl, die door Trump vorig jaar als massavernietigingswapen werd bestempeld.

Grote drugsleverancier in VS

De Amerikaanse drugsbestrijdingsorganisatie DEA vergelijkt het Jaliscokartel met het beruchte Sinaloakartel, dat wordt beschouwd als Mexico's grootste drugskartel. Het Sinaloakartel zit verspreid over alle staten van de VS en verspreidt daar enorme hoeveelheden drugs.

Het Jaliscokartel is een van de grootste leveranciers van cocaïne aan de Amerikaanse markt en verdient miljarden met de productie en verkoop van fentanyl en methamfetamine.

Oseguera Cervantes is verschillende keren aangeklaagd in de VS, onder meer voor samenzwering, het verspreiden van cocaïne, methamfetamine en fentanyl voor de illegale import en het gebruik van vuurwapens in verband met drugstransporten. Daarnaast is hij beschuldigd van het leiden van een criminele organisatie.

De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Christopher Landau noemt het uitschakelen van El Mencho "een geweldige ontwikkeling voor Mexico, de VS, Latijns-Amerika en de wereld". Hij zegt op X dat hij de gewelddadige taferelen in Mexico met lede ogen aanziet.

Eerder maakten we deze explainer over de macht van het Jaliscokartel:

Het Jaliscokartel wordt ook verantwoordelijk gehouden voor de moord op twee naaste medewerkers van de burgemeester van Mexico-Stad vorig jaar mei. Ze werden op klaarlichte dag met kogels doorzeefd.

In 2020 werd een soortgelijke aanslag gepleegd op toenmalig politiechef Omar García Harfuch. Hij werd in een hinderlaag gelokt en door zo'n 25 schutters aangevallen, maar overleefde de aanslag. Hij is inmiddels minister van Veiligheid van Mexico.

Verkeer

De operatie waarbij de bendeleider werd gedood speelde zich af in de buurt van het vliegveld van Puerto Vallarta, de belangrijkste stad van Jalisco.

Canada legde de vluchten daarheen tijdelijk stil en adviseerde reizigers in Mexico om niet naar de luchthaven te gaan.

De VS riep Amerikanen in de regio op om een veilige plek op te zoeken.

De gouverneur van Jalisco legde al het openbaar vervoer stil en riep de bevolking op binnen te blijven zolang de operatie duurde, tot de situatie onder controle was. Het leger en de politie proberen de rust terug te brengen in het gebied waar de militaire operatie plaatsvond.

Op verschillende plekken in Iran is vandaag opnieuw gedemonstreerd tegen het regime. Het Iraanse staatspersbureau meldt dat dat gebeurde op vijf universiteiten in de hoofdstad Teheran en op een universiteit in Mashhad, in het noordoosten van het land.

Ook gisteren waren er protesten in Iran. Dat was de eerste keer sinds begin dit jaar het regime protesten met harde hand neersloeg. Toen vielen er volgens een Iraanse mensenrechtenorganisatie meer dan zevenduizend doden.

Op beelden op sociale media is te zien dat er onder meer gedemonstreerd wordt op de Sharif-universiteit in Teheran. Daar toonden mensen een vlag die verwijst naar de sjah-dynastie. De vlag wordt gezien als steunbetuiging aan Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah. Hij werpt zich de laatste jaren op als oppositieleider vanuit het buitenland.

Op deze foto is de vlag te zien:

Volgens persbureau Bloomberg scandeerden demonstranten leuzen die het regime opriepen om politieke gevangenen vrij te laten. Ook lieten ze weten dat ze niet van plan te zijn te stoppen. "We vechten, we gaan dood, maar we pakken Iran terug", was volgens Bloomberg te horen op de Khajeh Nasir Toosi-universiteit in Teheran.

Op beelden bij de Amir Kabir-universiteit is te zien dat er gevochten wordt tussen anti- en pro-regeringsdemonstranten.

De beelden van vandaag zijn moeilijk te verifiëren. Maar die van gisteren zijn volgens de BBC zeker echt. Persbureau AP zegt van getuigen op meerdere universiteiten in de Iraanse hoofdstad gehoord te hebben dat er inderdaad ook vandaag gedemonstreerd wordt.

Volgens AP kwamen Iraniërs dit weekend samen in het kader van de 40-daagse rouwperiode, ter nagedachtenis aan de doden die begin januari vielen bij de protesten. Velen van hen kwamen om het leven op 8 en 9 januari.

Iran en VS overleggen

De protesten beginnen weer op een moment dat de spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten oplopen. Iran houdt rekening met een Amerikaanse aanval, aangezien er een enorme Amerikaanse militaire troepenmacht aanwezig is rond het land.

President Trump wil onder meer dat Iran het nucleaire programma beperkt. Een paar dagen geleden zei hij dat er "slechte dingen gaan gebeuren als Iran geen deal sluit". Ayatollah Khamenei dreigde dat Iran "een harde klap zal uitdelen" aan iedereen die het land aanvalt.

Vandaag zei de Iraanse buitenlandminister Araghchi tegen CBS News dat er nog een goede kans is op een diplomatieke oplossing met de VS. Ook zei hij dat er waarschijnlijk donderdag een ontmoeting is met de Amerikaanse gezant Witkoff en Trumps schoonzoon Kushner. Dat gesprek zal waarschijnlijk plaatsvinden in het Zwitserse Genève.

In Amsterdam is een herdenkingsbijeenkomst gehouden voor Oekraïne. Dinsdag is het vier jaar geleden dat Rusland het buurland binnenviel. Voorafgaand aan de bijeenkomst op de Dam liepen deelnemers mee in een solidariteitsmars van het Museumplein naar de Dam.

Er werden Oekraïense vlaggen meegedragen en borden met teksten als "Leve Oekraïne, leve de EU", "Bescherm de Oekraïense burgers" en "Stop de Russische agressie". Maar ook: "Ik ging in het weekend uit met mijn vrienden, nu moet ik ze begraven" en "We hebben onze carrière opgegeven om voor Oekraïne te strijden".

Op de Dam waren ook Oekraïense veteranen aanwezig, een aantal van hen in rolstoelen. Er werden toespraken gehouden en er waren optredens van Oekraïense artiesten. Volgens persbureau ANP waren er ruim 600 mensen bij de herdenking aanwezig.

Nederland blijft Oekraïne steunen

Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zei dat hij ervan overtuigd is dat Rusland niet zal winnen en beloofde dat Nederland Oekraïne blijft steunen en dat oorlogsmisdaden niet onbestraft zullen blijven.

Demissionair minister Brekelmans van Defensie riep op om de soldaten aan het front te eren en ook de Oekraïense bevolking, in de zwaarste winter in tien jaar. Hij zei tegen de Oekraïners op de Dam dat hij begrijpt dat ze bezorgd zijn over hun familie en vrienden in Oekraïne.

Brekelmans ging ook in op de vredesonderhandelingen. Hij ziet dat de roep om een staakt-het-vuren van Oekraïne vooralsnog alleen maar leidt tot meer Russische aanvallen met drones en raketten.

Meer herdenkingen

Ook de Oekraïense ambassadeur Andriy Kostin hield een toespraak, net als vertegenwoordigers van verschillende organisaties en politieke partijen. Er werd onder meer opgeroepen tot politieke, militaire en financiële steun aan Oekraïne.

De bijeenkomst is georganiseerd door de Remember Together Alliance, waarin verschillende Oekraïense organisaties samenwerken.

Ook in Utrecht werd vandaag stilgestaan bij de Russische invasie. In de bibliotheek op het Neude werden persoonlijke verhalen gedeeld. Nederlanders en Oekraïners gingen er met elkaar in gesprek.

Dinsdag wordt vier jaar Russische bezetting in steden in heel Nederland herdacht. Er wordt een minuut stilte gehouden, er worden vlaggen gehesen en er zijn verschillende activiteiten.

Nieuwe Russische aanvallen

Afgelopen nacht heeft Rusland opnieuw aanvallen met raketten en drones uitgevoerd op de Oekraïense energievoorziening. Ook woningen en spoorwegen waren doelwit. Daarbij is in Kyiv een dode gevallen.

De aanvallen waren gericht op de hoofdstad Kyiv en omgeving, de havenstad Odessa aan de Zwarte Zee en het midden van Oekraïne, melden militaire bronnen en lokale overheden.

President Zelensky zei op X dat ook de regio's Dnipro, Kirovohrad, Mykolaiv, Poltava en Soemy zijn aangevallen.

"Moskou investeert meer in aanvallen dan in onderhandelingen", zei hij, en voegde eraan toe dat Rusland afgelopen week meer dan 1300 drones, meer dan 1400 geleide bommen en 96 raketten op Oekraïne heeft afgevuurd. Een groot deel daarvan werd uit de lucht gehaald.

Russische opdracht

In de westelijk gelegen stad Lviv zijn vannacht twee explosies geweest in het historische centrum. Daarbij is een 23-jarige politieagente omgekomen en zijn 25 mensen gewond geraakt. De explosies vonden plaats nadat agenten naar het centrum waren gegaan omdat er een winkelinbraak was gemeld.

Volgens de burgemeester van de stad is een Oekraïense vrouw gearresteerd als verdachte. De politie meldt dat de 33-jarige vrouw handelde in opdracht van de Russische geheime dienst. Ze zou de bommen zelf in elkaar gezet en geplaatst hebben.

Het was vandaag kletsnat en grijs weer, maar ondanks de regen was het allesbehalve koud. De temperatuur steeg naar 9 graden in het noorden en een ruime 12 graden in het zuiden.

Ook na het weekend regent het met enige regelmaat. Over het algemeen is het wel iets vaker droog dan vandaag.

Eerste vleugje lente op komst

Daarbij lijkt de kou voorlopig uit de lucht. Tijdens de nachten blijft de temperatuur boven het vriespunt. Meestal is de temperatuur overdag rond een graad of 13. Als het even droog is en de zon tevoorschijn komt, is het ook snel lekker weer buiten.

Woensdag springt er echt uit. De wind gaat uit het zuiden waaien en heel warme lucht stroomt naar Nederland. Het wordt 15 tot misschien zelfs wel 20 graden en daarbij is het waarschijnlijk behoorlijk zonnig. Op veel plekken voelt het waarschijnlijk als de eerste lentedag van het jaar.

Droger in Zuid-Europa

In Frankrijk, Spanje en Portugal is het na een extreem regenachtige periode ook eindelijk droger geworden. In het westen van Frankrijk geldt wel nog in een aantal departementen een code rood vanwege overstromingen.

Het gevaar is daar voorlopig niet geweken omdat de bodem verzadigd is met water en het relatief lang duurt voordat het water wegstroomt en in de grond zakt.

Hoge waterstand in de rivieren

In Duitsland, maar ook bij ons in Nederland, zijn de waterstanden op dit moment verhoogd. Door het wisselvallige weer en het smelten van sneeuw in de Alpen en Duitse middelgebergten zijn de beken en rivieren geleidelijk gevuld met meer water.

Vooral in Duitsland dreigen sommige kleinere rivieren buiten hun oevers te treden, maar door het drogere weer halverwege deze week is de kans op grootschalige overstromingen klein. In Nederland is alleen sprake van een licht verhoogde waterstand en zijn sommige uiterwaarden onder water gelopen.

De politie heeft de vermoedelijke schutter van een dodelijke schietpartij donderdag in Rotterdam aangehouden. Het is een 29-jarige man zonder vaste woon- of verblijfplaats.

Hij is eergisteren gearresteerd op het vliegveld in Düsseldorf, heeft de politie vandaag bekendgemaakt. De verdachte zal later worden overgebracht naar Nederland. Vanavond werd ook een 36-jarige man uit Zoetermeer aangehouden. De politie vermoedt dat hij de chauffeur van de vluchtauto was.

Het schietincident was donderdag rond 16.50 uur plaats in een flat aan de Indrapoerastraat. De politie trof het slachtoffer, een 34-jarige man uit Capelle aan den IJssel, aan in een portiek. Hij is nog gereanimeerd door hulpdiensten, maar overleed aan zijn verwondingen.

Tweede aanhouding in de zaak

Hoe de politie de vermoedelijke schutter op het spoor is gekomen, is niet duidelijk. Kort na de schietpartij werd al een 35-jarige Rotterdammer aangehouden voor betrokkenheid bij het incident.

Zijn rol wordt nog onderzocht. Hij zal morgen worden voorgeleid aan de rechter-commissaris, meldt de regionale omroep Rijnmond.

De politie doet verder onderzoek. Getuigen wordt gevraagd zich te melden. Ook informatie over een mogelijk motief kan bij de politie worden gemeld.

Een 52-jarige Nederlander die gistermiddag zwaargewond raakte tijdens het skiën in Oostenrijk is in het ziekenhuis overleden. Dat meldt de Oostenrijkse Kronen Zeitung op basis van de politie.

Het skiongeluk gebeurde buiten de piste in het skigebied bij Zell am Ziller, in Tirol. De man skiede met zijn vrouw en dochter de berg af. De vrouw en dochter bleven op de piste, maar de man begaf zich daarbuiten.

Toen hij daarna niet op de afgesproken ontmoetingsplek verscheen, sloeg zijn vrouw alarm. Skiliftmedewerkers vonden hem ondersteboven met zijn hoofd in de sneeuw en groeven hem uit. Hij werd ter plekke gereanimeerd en naar een ziekenhuis gebracht, waar hij naar nu blijkt diezelfde avond is overleden.

Lawines

Er zijn dit skiseizoen in Europa al meer dan honderd mensen omgekomen in skigebieden. Dat heeft te maken met de vele lawines. Dat zijn er meer dan anders, en dat komt weer door een zwakke onderlaag onder de sneeuw dit jaar.

Zaterdag kwamen er in Oostenrijk door lawines twee mensen om het leven en vrijdag vielen er vijf doden. Woensdag overleed een 71-jarige Nederlander door een lawine.

De populaire skigebieden Lech en Zürs waren sinds zaterdag tijdelijk niet bereikbaar vanwege een lawine. De Arlbergpas was afgesloten. Die regio is populair onder Nederlandse wintersporters. Inmiddels is de weg weer open.

Volgens de Oostenrijkse autoriteiten blijft het lawinegevaar hoog.

Tijdens de openingsrit van de Ronde van Rwanda zijn twee toeschouwers om het leven gekomen. Een voertuig uit de karavaan raakte van de weg en reed in op het publiek. Er zijn ook zes gewonden.

Het ongeluk gebeurde in de Gabiro-regio, in het midden van het land. Het is niet duidelijk hoe het precies mis kon gaan. De Rwandese politie is een onderzoek gestart.

De wieleretappe is wel gewoon uitgereden en werd na een massasprint gewonnen door de Israëlier Itamar Einhorn (NSN Cycling). De Ronde van Rwanda telt acht etappes.

Vorig jaar werd het WK wielrennen nog verreden in het Afrikaanse land.

Betogers van XR Justice Now hebben vanmiddag in Nijmegen de jaarlijkse herdenking van het bombardement van februari 1944 verstoord. De betogers richtten zich volgens Omroep Gelderland tegen de Amerikaanse ambassadeur Joe Popolo die op dat moment aan het spreken was. Negen mensen zijn aangehouden.

Nijmegen staat dit weekend stil bij het bombardement door Amerikaanse vliegtuigen, vandaag precies 82 jaar geleden. Daarbij kwamen bijna 800 mensen om het leven en werden grote delen van de oude binnenstad verwoest.

Toespraak VS-ambassadeur verstoord

De herdenking was buiten op het plein bij het stadhuis, bij een monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van het bombardement. Naast burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen hield ook ambassadeur Popolo een toespraak.

Toen Popolo het woord nam, begonnen demonstranten leuzen te roepen. De demonstranten richtten zich volgens Omroep Gelderland vooral op het buitenlandbeleid van de Verenigde Staten. Eén van hen zwaaide met een Iraakse vlag.

Bombardement 1944

Op 22 februari 1944 werd Nijmegen gebombardeerd door Amerikaanse vliegtuigen. De stad was niet het doelwit van de geallieerden. Ze wilden eigenlijk, in de aanloop naar D-Day, de Duitse stad Gotha aanvallen.

Omdat de weersomstandigheden te slecht bleken, werd besloten om de stad Eschwege bombarderen. Maar ook dat bleek niet haalbaar. Omdat het te gevaarlijk was om met de bommen terug te keren naar hun basis in Engeland, besloten de Amerikaanse piloten zogenoemde 'gelegenheidsdoelen' te bombarderen.

Daartoe behoorde het treinstation van Nijmegen, omdat de treinverbindingen voor de Duitse oorlogsvoering werden gebruikt. Het station ligt aan de rand van het centrum, maar de bommen vielen ook op de binnenstad.

De politie heeft de demonstranten uiteindelijk afgevoerd. Negen van hen zijn aangehouden voor het verstoren van de openbare orde. "Zij hebben een boete gekregen en zijn vervolgens weer heengezonden", aldus een woordvoerder van de politie.

Naderhand meldde Extinction Rebellion dat XR Justice Now, een subgroep van de organisatie, de actie heeft georganiseerd. De bedoeling was "de huidige rol van de VS in het doden van onschuldige mensen over de hele wereld aan te kaarten".

Burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen veroordeelt de actie: "Je maakt het verdriet van jezelf groter dan van anderen waar de herdenking om draait. Dit is niet de juiste plek daarvoor."

Bij Mar-a-Lago, het landgoed van president Trump in Florida, is een gewapende man doodgeschoten door beveiligers.

De man, een twintiger probeerde in de nacht van zaterdag op zondag het terrein op te komen. Hij was binnen de zogenoemde beveiligde zone van Mar-a-Lago, waar Trump op dat moment niet aanwezig was.

Volgens de Secret Service, verantwoordelijk voor de beveiliging van president Trump, werd hij bij de noordelijke poort van het landgoed gezien met iets wat leek op een jachtgeweer en een jerrycan.

Beveiligingscamera's

Op een persconferentie zei de lokale sheriff Bradshaw dat de man de opdracht had gekregen zijn spullen neer te leggen. "Op dat moment zette hij de gasfles neer en bracht hij het jachtgeweer in de schietpositie." Daarop hebben twee agenten van de Secret Service en een hulpsheriff de man doodgeschoten.

De politie toonde een foto van het jachtgeweer dat bij de man werd aangetroffen:

Volgens de politie kwam de man uit de zuidelijke staat North Carolina. Hij was een paar dagen geleden door zijn familie als vermist opgegeven. Wat zijn motief was, is nog onduidelijk. De FBI heeft buurtbewoners gevraagd camerabeelden van beveiligingscamera's te delen.

Golfbaan

Trump verblijft in het weekend vaak in zijn resort in Florida, maar is op dit moment in Washington D.C. Hij was gisteren samen met zijn vrouw bij het jaarlijkse gouverneursdiner in het Witte Huis. Trump heeft nog niet gereageerd op de gebeurtenis.

Trump is eerder aan een moordaanslag ontkomen. In september 2024, een paar maanden voor de presidentsverkiezingen, lag een man urenlang bij de golfbaan van Trump in Florida in de bosjes met een semiautomatisch geweer. Hij was op dat moment op een paar honderd meter afstand van Trump.

Afgelopen februari is de 59-jarige Ryan Routh veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating. Volgens de aanklagers was hij maanden bezig een aanslag op Trump voor te bereiden.

En in de zomer van 2024 raakte Trump gewond aan zijn rechteroor toen een man het vuur op hem opende bij een campagnebijeenkomst in Pennsylvania. Bij de mislukte moordaanslag werd de dader, de 20-jarige Thomas Crooks, gedood door agenten van de Secret Service.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot heeft de Amerikaanse ambassadeur in Parijs, Charles Kushner, op het matje geroepen. Reden daarvoor zijn uitspraken van de Amerikaanse regering over de dood van de extreem-rechtse activist Quentin Deranque.

Deranque overleed vorige week na een vechtpartij met vermoedelijk extreemlinkse activisten. De zaak leidde tot grote beroering in Frankrijk.

De Amerikaanse ambassade in Frankrijk en het Bureau voor Contraterrorisme van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken lieten op X weten de zaak te volgen. Volgens hen is "gewelddadig radicaal links extremisme in opmars" en vormt dat een bedreiging voor de openbare veiligheid.

Band met Trump

Barrot reageerde vandaag fel op die verklaring in het programma Questions politiques op televisiezender Franceinfo. Volgens hem is het onaanvaardbaar dat een ander land zich uitlaat over een zaak die "de nationale gemeenschap aangaat". "Wij accepteren geen enkele instrumentalisering van dit drama voor politieke doeleinden", zei hij. Frankrijk heeft "geen lessen te ontvangen van de reactionaire internationale gemeenschap", aldus de minister.

Kushner is de vader van de schoonzoon van Trump, Jared.

Ook rel in België

Ook in België is een diplomatieke rel ontstaan met de Verenigde Staten. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot heeft de Amerikaanse ambassadeur in Brussel, Bill White, op het matje geroepen na uitlatingen op sociale media.

White sprak zich uit tegen de vervolging van drie joodse besnijders in Antwerpen. Hij noemde de strafzaak "belachelijk en antisemitisch" en riep op de vervolging te stoppen. Volgens het Openbaar Ministerie worden illegale besnijdenissen onderzocht die mogelijk zijn uitgevoerd door personen zonder medische bevoegdheid. Prévot noemde de uitspraken van de ambassadeur "onjuist, beledigend en onaanvaardbaar" en sprak van gevaarlijke desinformatie.

De spanningen liepen verder op nadat White in een brief een "officiële klacht" indiende tegen Conner Rousseau, partijleider van de sociaaldemocratische coalitiepartij Vooruit. Aanleiding is een video waarin Rousseau president Donald Trump vergelijkt met Adolf Hitler. White noemt die vergelijking "totaal onredelijk en onaanvaardbaar" en eist dat de Belgische regering de uitspraken veroordeelt en de video laat verwijderen.

Rousseau zegt zich niet te laten intimideren en is niet van plan de video offline te halen. Volgens hem heeft België het recht om zich kritisch uit te spreken over ontwikkelingen in de Verenigde Staten.

Het Deense leger heeft gisteren een bemanningslid van een Amerikaanse onderzeeër geëvacueerd in de buurt van Groenland, meldt het Arctisch Commando op Facebook. De onderzeeër voer op 13 kilometer afstand van de kust.

Het bemanningslid had met spoed medische hulp nodig en werd opgehaald door een maritieme Seahawk-helikopter. Details over wat de militair mankeert zijn niet bekendgemaakt.

Het bemanningslid is overgedragen aan de Groenlandse gezondheidsautoriteiten en ligt in het ziekenhuis in de hoofdstad Nuuk.

Ziekenhuisschip naar Groenland

Later op de dag kondigde de Amerikaanse president Trump op Truth Social aan een ziekenhuisschip naar Groenland te sturen om de "vele zieke mensen" te helpen. Trump beweert dat zieke mensen in Groenland niet de juiste zorg krijgen. Verdere details zijn er nog niet, het is daarom onduidelijk of de aankondiging iets met de evacuatie te maken heeft.

Volgens de Deense defensieminister Poulsen is het helemaal niet nodig om een hospitaalschip te sturen. "De bevolking van Groenland krijgt de zorg die ze nodig heeft, ofwel in Groenland zelf, of eventueel specialistische zorg in Denemarken", zei hij tegen de Deense omroep DR. Hij zei dat Groenland geen medische hulp nodig heeft van andere landen.

Groenland is autonoom binnen het Deense koninkrijk. Het eiland heeft meerdere regionale ziekenhuizen en een groter ziekenhuis in Nuuk.

'Het nieuwe normaal'

De Deense premier Frederiksen verdedigde op sociale media het Deense gezondheidszorgsysteem en schreef dat ze "blij was om in een land te wonen waar iedereen vrije en gelijke toegang tot gezondheidszorg heeft, en waar het niet de verzekeringen of rijkdom zijn die bepalen of je de juiste behandeling krijgt", een weinig onverhulde sneer naar het Amerikaanse systeem.

Ze was niet op de hoogte gebracht van het Amerikaanse ziekenhuisschip en noemde het een voorbeeld van het "nieuwe normaal" in de internationale geopolitieke verhoudingen.

De relatie tussen Denemarken en de VS is de afgelopen maanden zwaar onder druk komen te staan. Trump heeft herhaaldelijk gezegd dat hij Groenland wil inlijven. Hij noemt het eiland van het strategisch belang voor de Amerikaanse nationale veiligheid en de NAVO ten opzichte van China en Rusland. Die plannen zijn inmiddels van tafel na een gesprek met NAVO-baas Rutte.

NAVO-missie

Wel wil Trump dat de VS betrokken wordt bij de winning van minerale grondstoffen in Groenland. Het eiland heeft een schatkamer aan waardevolle grondstoffen in de grond, maar Amerikaanse mijnbouwbedrijven staan vooralsnog niet te trappelen. Het delven van deze grondstoffen is ingewikkeld en vergt een lange adem.

De NAVO heeft inmiddels een missie in het leven geroepen in het Noordpoolgebied, Arctic Sentry. Die moeten de zorgen over de veiligheid van het Noordpoolgebied wegnemen. NAVO-diplomaten zeggen dat er geen acuut gevaar is voor de nationale veiligheid. De missie lijkt vooral als doel te hebben Trump tevreden te stellen.

In onderstaande video leggen we je uit waarom de VS al jaren een obsessie heeft voor Groenland:

Organisaties die vanuit Nederland hulpgoederen naar Oekraïne brengen, hebben te maken met aanvallen en sabotage. Eerder deze week waarschuwden de Nederlandse inlichtingendiensten voor de toename van hybride aanvallen die vermoedelijk vanuit Rusland worden gepleegd.

"Je bent gewoon belangeloos met humanitair werk bezig, dan verwacht je natuurlijk niet dat je doelwit wordt", aldus Jeroen Ketting van de Nederlandse hulporganisatie LifeLine Ukraine.

"We kregen vorig jaar juni een waarschuwing van de Oekraïense veiligheidsdienst", vertelt Ketting die met zijn organisatie humanitaire hulp biedt in Oekraïne. "Een Oekraïense vrouw was benaderd door de Russen met een instructie en een beloofde vergoeding om een terroristische aanval te plegen op ons kantoor in Oekraïne." Volgens Ketting zou de vrouw 5000 dollar krijgen.

Uit een brief die de Oekraïense veiligheidsdienst naar zijn stichting stuurde, blijkt dat de vrouw al bezig was met de voorbereidingen en explosieven in huis had gehaald. De aanslag is verijdeld door de veiligheidsdienst.

Opslagloods in de as gelegd

In dezelfde periode werd de opslagloods van LifeLine Ukraine in Kyiv in de as gelegd, laat Ketting zien op foto's. "Er sloegen vier Iraanse Shahed-drones in op onze loods", zegt Ketting. Dat de drones uit twee richtingen kwamen en razendsnel na elkaar neerkwamen, kan geen toeval zijn, denkt hij. Er raakte niemand gewond, maar Ketting was wel even van slag.

Ook Arnaud Dijkstra van de humanitaire organisatie Friese Rijders merkt de gevolgen van de veranderende oorlog. Hij was altijd al voorzichtig: de chauffeurs die namens zijn stichting onder meer eten, medische goederen en generatoren naar Oekraïne brengen, blijven zo kort mogelijk in het land en blijven ver bij de frontlinie vandaan.

"Onze Oekraïense partner brengt de goederen verder met busjes", vertelt Dijkstra. Een van die busjes werd rond de jaarwisseling geraakt door een drone. De weg lag bezaaid met macaroni uit Nederland. "De chauffeur heeft het gelukkig overleefd, want de macaroni en andere hulpgoederen zaten als een soort buffer tussen de chauffeurs en de inslag in. Maar ze zijn wel doof geworden."

Volgens Koen Aartsma van Instituut Clingendael passen deze aanvallen bij de manier waarop Rusland de oorlog voert. "Nederland steunt Oekraïne via militair materieel en andere soorten goederen. Daar zet Rusland wat tegenover door het proces te frustreren."

"Het treinspoor in Polen is een doelwit", zegt Aartsma over die belangrijke levensader. "Maar dat geldt ook voor vrachtwagens met militair materieel en zelfs voor een busje met macaroni." Hulporganisaties vechten niet, maar worden wel gezien als onderdeel van de oorlog en steun aan Oekraïne. "Het onderscheid tussen militair en civiel wordt door Rusland vervaagd."

Dicht bij de frontlinie durft Rusland het verst te gaan en ook in de rest van Oekraïne is Rusland tot veel bereid. "In de rest van Europa gaat het om hybride aanvallen, waarvan Rusland kan ontkennen dat het erachter zit", zegt Aartsma.

Brand en een los wiel

Maurits Klaver denkt dat zijn stichting er slachtoffer van is geworden. Samen voor Oekraïne bracht onder meer kleding, eten en medicijnen naar Oekraïne, totdat hun busje afbrandde voor de deur bij oprichter Maurits Klaver in Nederland. Op hetzelfde moment werd de website van de stichting gehackt.

"De brandweer had al snel door dat het geen toeval was", vertelt Klaver. "Zij dachten aan een aanmaakblokje of theelichtje op de band." Het incident is niet verder onderzocht en er is nooit iemand opgepakt, zegt Klaver. "Gelukkig hebben we met donaties en geld van de verzekering een nieuw busje kunnen kopen."

Losgedraaid wiel

Jaap Scholten van Protect Ukraine kan erover meepraten. "Het gebeurde midden op de snelweg in Polen", vertelt hij. De terreinauto met hulpgoederen voor het Oekraïense leger reed met volle snelheid over de vierbaansweg toen een van de wielen eraf vloog en het voertuig enkele malen om de as tolde.

De oorzaak: een losgedraaid wiel. "Alle zes de moeren waren losgevlogen. De auto's waren voor vertrek uit Nederland door de garage geheel nagekeken. Het is uitgesloten dat ineens alle moeren lostrillen." Sabotage door Rusland, denkt ook Scholten. Maar dat is nooit bewezen.

Later gebeurde het nog eens dat een wiel van een van de voertuigen van Protect Ukraine ineens los was. Het leidde tot een nieuwe werkwijze. "We controleren nu de hele tijd of er niet weer mee gerommeld is en laten voertuigen niet meer alleen."

"We zien dat het aantal Russische sabotage-activiteiten toeneemt, maar voor elke afzonderlijke actie is het moeilijk om zeker te weten of Rusland erachter zit", zegt Aartsma van Instituut Clingendael.

De organisaties hebben hun werkwijze aangepast. Friese Rijders publiceert pas over ritten als die al voorbij zijn. Om niet gevolgd te kunnen worden, gebruikt Protect Ukraine speciale tasjes voor telefoons. LifeLine Ukraine houdt constant contact met militairen en lokale overheden, "alsof je het weerbericht volgt".

"Ik heb vier jaar van mijn leven aan Oekraïne gegeven maar ik wil niet mijn leven geven aan Oekraïne", redeneert Ketting. "De onschuld is uit het humanitaire werk verdwenen."

Wooncoöperaties uit de stad zijn sinds vandaag officieel verenigd in één samenwerkingsverband. Platform Wooncoöperaties Amsterdam bestaat nu uit vijftien wooncoöperaties die onder meer kennis en ervaring kunnen uitwisselen over de collectieve woonvorm. Anders dan bij een woningcorporatie ontwerpen, financieren en bouwen mensen die in een wooncoöperatie zitten zelf hun huis. 

Louisa Bergsma van Platform Wooncoöperaties Amsterdam kan haar geluk niet op als alle leden van de nieuw opgerichte vereniging hun handtekening onder het onofficiële document hebben gezet. "Dat we een vereniging zijn, betekent dat we ons beter kunnen gaan inzetten voor alle wooncoöperaties in Amsterdam", legt de voorzitter uit. "Voor de groepen die al bestaan en voor de nieuwe."

Een wooncoöperatie is een alternatief voor een woningcorporatie die sociale huurwoningen beheert. Bij een wooncoöperatie regelen leden zelf de financiën voor een nieuw te bouwen pand en gaan ze daar vervolgens zelf wonen en huur betalen. Met de opbrengsten van de huur worden leningen afgelost en kan onder meer het pand worden onderhouden. 

Samenwerken

Wooncoöperaties uit de stad moesten dit tot op heden veelal zelf regelen, maar dat is nu dus verleden tijd. "Dat is nu makkelijker geworden", zegt Michiel Voskamp van wooncoöperatie de Tortelduif. Samen met een grote groep mensen realiseert hij nu 40 nieuwe appartementen aan de Merdekagracht op IJburg. 

Ook Ellen Maassen van wooncoöperatie De Warren is blij met het nieuwe samenwerkingsverband. Samen met anderen woont zij al zo'n drie jaar in de Nydia Ecurystraat iets verderop op IJburg. "Wij hebben de ervaring hoe je het voor elkaar kunt krijgen. Dus wij kunnen als vereniging heel goed met de gemeente in gesprek over hoe je dat moet regelen en hoe het beter kan voor groepen."

Waternet heeft het advies kraanwater te koken voor gebruik voor bewoners van de Nicolaas Maesstraat in Zuid en de Anton Waldorpstraat in Nieuw-West opgeheven. Afgelopen week werden daar darmbacteriën in het water gevonden, maar uit monsters blijkt dat die bacterie nu niet meer aanwezig is. In de Kastelenstraat in Zuid blijft het kookadvies nog wel gelden.

Sinds 13 februari adviseerde Waternet om kraanwater in de twee straten drie minuten te koken voor het te gebruiken. Het water moest gekookt worden voor het drinken, wassen van groente en fruit en het spoelen na het tandenpoetsen. De E.coli-bacterie werd aangetroffen bij 49 aansluitingen. 

Waternet denkt dat de bacterie mogelijk door het zand van werkzaamheden in leidingen terecht is gekomen. Normaliter zuivert het waterbedrijf de bacterie uit het kraanwater. Soms raakt het water door externe omstandigheden toch vervuild.

De E.coli- of poepbacterie zit van nature in de darmen van mensen en dieren en kan bij een kleine concentratie meestal geen kwaad. Het advies was een voorzorgsmaatregel om gezondheidsrisico's zo veel mogelijk te vermijden. Mensen met een kwetsbare gezondheid, zoals ouderen, mensen met chronische ziekten en baby's of jonge kinderen kunnen klachten krijgen als diarree, buikpijn en buikkrampen, misselijkheid en overgeven. Dat gaat over het algemeen binnen enkele dagen over.

Het kookadvies voor de Kastelenstraat in Buitenveldert blijft in ieder geval staan tot morgen. Daar werd de bacterie enterokokken aangetroffen. In de loop van maandag volgt er berichtgeving van Waternet over het kraanwater daar. 

Een koopwoning is voor starters vrijwel onbereikbaar en er zijn te weinig betaalbare huurwoningen. En wie eenmaal een huis heeft, leeft vaak langs elkaar heen. Buren kennen elkaars naam niet meer. De voordeur gaat open en weer dicht en we gaan door met ons eigen leven. Maar wat als het ook anders kan? Steeds meer Amsterdammers bouwen samen aan woongemeenschappen. In bestaande flats, maar ook op zelfbouwkavels die beschikbaar worden gesteld door de gemeente. Bewoners delen niet alleen een gebouw, maar ook verantwoordelijkheid om voor elkaar te zorgen en gemeenschappelijke ruimtes te delen. Maar hoe doe je dit en werkt het in de praktijk wel?  

Leo en zijn vrouw Ans wonen in Osdorp. Zij zijn momenteel zelf bezig met het opzetten van een woongemeenschap. Na een televisiereportage over een seniorenflat in Rotterdam, waar bewoners zelf het heft in handen namen om zorg en welzijn beter te organiseren, viel het kwartje bij Ans en Leo. Dit wilden zij ook, maar dan in Amsterdam.  Ans en Leo zetten hun tanden erin en lieten niet meer los tot het geregeld was: één zorgaanbieder in het gebouw zelf en veel meer gezamenlijk activiteiten. Dat vereist wel wat van een ouderenflat. Er moet een goede balans zijn tussen zorgdragers en zorgvragers.

Studenten helpen senioren ’s nachts

Hier wonen nu ongeveer 85 senioren. Er is een eigen zorgteam dat 24/7 beschikbaar is, inclusief een langeleventhuiscoach. Ook er worden er gezamenlijke activiteiten georganiseerd zoals een festival in de zomer. Binnenkort komen er op de derde verdieping zelfs 21 studenten wonen. Tegen vergoeding organiseren zij activiteiten en nemen om de paar weken  ’s nachts een deel van de zorg op zich: ze zijn oproepbaar als iemand bijvoorbeeld uit bed is gevallen en helpen indien nodig, of schakelen professionele zorg in.

Het idee is eenvoudig: meer zorg binnen het complex organiseren, zodat bewoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen. 

Jonge gezinnen die in Amsterdam willen blijven wonen, vormen ook steeds vaker gemeenschappen om samen te bouwen voor de betaalbaarheid en de gezelligheid. Een mooi voorbeeld is CPO-project Bakstyn op Ijburg.  Bewoners ontwikkelden het gebouw helemaal zelf. Iedereen heeft een eigen appartement, maar er is veel gedeeld: een gemeenschappelijke ruimte voor de kinderen en een tuin met sauna. Wie bezoek van ver krijgt, kan zelfs de logeerruimte boeken.  "Het is betaalbaar omdat je het zelf ontwikkeld" aldus Lucia Souna, initiatiefnemer CPO Bakstayn. Er zit geen winstmarge op. Toch kost het traject veel  tijd naast een fulltime baan. “Onderschat dat niet,” zegt Lucia . “Maar het is echt de moeite waard.”

De gemeente stelt niet alleen grond ter beschikking voor groepen kopers die zelf willen bouwen, maar ook aan groepen huurders in de sociale sector. De Nieuwe Meent in Amsterdam Oost is de eerste wooncooperatie die helemaal uit sociale huur woningen bestaat. In de statuten van de Nieuwe Meent staat dat 80% van de mensen uit zwarte gemeenschappen moet komen of uit gemeenschappen waarbij sprake is van een mobiliteitsuitdaging. Ondanks druk op de woningmarkt en de tijd die het bewoners kost goede mede bewoners te vinden, waken ze er actief voor dat het geen wit bolwerk wordt.  "We leven met een geschiedenis, we leven in een wereld die nu heel onderdrukkend is voor anderen, we zijn ons daarvan bewust en daar proberen we echt verandering in te brengen". 

Woonoplossing voor de toekomst

Woongemeenschappen zijn geen experiment. Het is een grote zoektocht naar een ander woonmodel in een oververhitte stad zoals Amsterdam. Dit kan een woonoplossing zijn die we wellicht in de nabije toekomst vaker zullen zien. Om dit te laten slagen, zijn organisatieskills, doorzettingsvermogen, financiële durf en bovenal betrokkenheid van de bewoners nodig.

Actiegroep nog niet tevreden met aangescherpte vergunning voor kunstmestfabriek ICL en verzetsstrijder Anton de Kom werd 128 jaar geleden geboren, maar inspireert nog altijd. Dat en meer in het AT5 Nieuws van zondag 22 februari, gepresenteerd door Luna Christern. 

Meer transparantie binnen de gemeente en beter contact met de Amsterdammers. Dat is wat de Partij voor de Rechtsstaat wil als ze erin slaagt een zetel te halen in de raad. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen gaat AT5 op de koffie bij lijsttrekkers, met vandaag: Mirurgia Breinburg op de Albert Cuypmarkt. 

Breinburgs ambities voor een menselijkere aanpak van overheden komen voort uit haar eigen ervaringen; ze is namelijk een van de gedupeerden van de toeslagenaffaire. "Ik was het zat, samen met meerdere mensen in onze partij."

Volgens Breinburg is het belangrijk dat haar stem gehoord wordt. De gevolgen van de toeslagenaffaire hebben er bij haar flink in gehakt. "Je werkt hard en denkt dat je alles goed doet. Vervolgens krijg je een prachtige brief op de mat, waarin staat dat je geld moet terugbetalen." Dat heeft volgens haar veel kapot gemaakt. "Je denkt dat je alles goed geregeld hebt, dan blijkt dat achteraf niet zo te zijn. Om er dan uiteindelijk tóch achter te komen dat het wél goed geregeld was en dat de fout ergens anders lag."

En dus kunnen er ook binnen de gemeente Amsterdam stappen gezet worden, als het aan Breinburg ligt: "Je mist in zo'n situatie het stukje menselijkheid. Dat is echt belangrijk. Wat mij is overkomen kan overal gebeuren, ook in Amsterdam. Daarom is de Partij voor de Rechtsstaat er."

Meerdere mannen zijn afgelopen nacht een woning binnengedrongen aan de Notarisappelstraat in De Bongerd. Bewoners van een rijtjeshuis in Noord werden overrompeld door de verdachten. Getuigen zagen dat bij de roof een vuurwapen werd getrokken. Dat laat een woordvoerder van de politie weten. 

Het is niet bekend of de verdachten ook iets hebben buitgemaakt. De politie arriveerde nadat de overvallers al waren gevlucht en is nog op zoek naar daders. 

Actiegroep Adem Vrij aan het IJ is kritisch op de nieuwe vergunning voor kunstmestfabriek ICL. De fabriek in het Westelijk Havengebied moet zich sinds deze week houden aan nieuwe, strengere regels. Zo moet de uitstoot van zoutzuur omlaag en gelden er voor het eerst emissienormen voor geur. Toch vindt de actiegroep dat niet voldoende.

"Wij vinden dat deze fabriek eerst moet worden stilgelegd totdat de problemen zijn opgelost. Tegelijkertijd is elke stap vooruit ten opzichte van de huidige situatie een verbetering voor omwonenden", zegt Myrthe Verweij van Adem Vrij aan het IJ. Met name bewoners van Tuindorp Oostzaan klagen al jaren over een indringende geur, prikkende ogen en geïrriteerde luchtwegen.

Zoutzuur

Een van de oorzaken zou de hoge uitstoot van zoutzuur zijn. Het bedrijf stootte meerdere malen meer uit dan de toen geldende grens van 30 milligram zoutzuur per kubieke meter. Hiervoor ontving het bedrijf drie dwangsommen van elk 125.000 euro wegens te hoge uitstoot. Nu wordt de emissiewaarde verder aangescherpt naar maximaal 12 milligram per kubieke meter.

Volgens de actiegroep had de vergunning maximaal 4 milligram uitstoot moeten toestaan. "Helaas staat niet de laagste norm voor zoutzuur in de vergunning en dat is een bittere pil voor de omwonenden", zegt Verweij. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG), verantwoordelijk voor het verstrekken van de vergunning, schrijft in de vergunning dat hier niet voor is gekozen. Wel wordt ICL verplicht om te blijven onderzoeken of een verdere beperking van de uitstoot van zoutzuur tot onder de 12 milligram mogelijk is.

De actiegroep is niet over alles ontevreden. Zo wordt de fabriek verplicht om niet één keer per jaar, maar drie keer per jaar de uitstoot van zoutzuur te meten. "Daar zijn we blij mee. Die meetgegevens moeten vervolgens wel sneller worden gepubliceerd, want nu wachten we vaak erg lang op meetresultaten", aldus Verweij.

Stankoverlast

Een van de grootste punten van onvrede is de stankoverlast voor bewoners. Ten opzichte van de oude vergunning komen er nu voor het eerst normen voor de geuremissie. Met welke maatregelen ICL deze normen moet halen, schrijft de Omgevingsdienst niet voor. "Het is aan ICL zelf om dat te bepalen, binnen de wettelijke kaders", schrijft de Omgevingsdienst in een reactie aan AT5.

"De omgevingsdienst moet het bedrijf goed aan de regels gaan houden en daaraan heeft het de afgelopen jaren nog wel eens tekortgeschoten. We verwachten nu dat ze daar echt bovenop gaat zitten", zegt Verweij. Volgens de Omgevingsdienst moet ICL per direct voldoen aan de nieuwe uitstootnorm voor zoutzuur. Voor de geurnormen krijgt het bedrijf nog zes maanden de tijd. Mocht het bedrijf zich niet aan de normen houden, dan volgen mogelijk meer dwangsommen.

Het is vandaag precies 128 jaar geleden dat activist en verzetsstrijder Anton de Kom werd geboren. In de Bijlmer organiseerde The Black Archives daarom een speciale avond om zijn nagedachtenis te herdenken. Daar was te merken dat de in 1945 overleden De Kom nog altijd iets losmaakt.

Dat is te merken als de 16-jarige Blessing een brief aan Anton de Kom voordraagt en ze het vanaf het begin niet droog weet te houden. "Voor een deel omdat ik een beetje zenuwachtig was", vertelt ze daar later op de avond over.

"Maar ook omdat het pijn doet. Zonder ons was Nederland niet wat het nu is. Dat wij dan nu nog een beetje achterlopen, doet pijn. Dat gevoel leeft bij heel veel mensen, maar bij mij kwam het er nu even uit."

En juist dat gevoel onderstreept voor veel mensen dat het werk van Anton de Kom nog altijd relevant is. Dat vindt ook Nikita Krouwel, die de bijeenkomst namens The Black Archives organiseerde. Hoe hij dat voor elkaar kreeg? "Het is een combinatie", aldus Krouwel. "Hij had een vlijmscherpe pen. Maar hij wist ook mensen te inspireren en te organiseren."

"Voor de Kom maakte het niet uit of je een Javaan, Hindoestaan, creool of Antilliaan was", zegt rapper en schrijver MC Lost. "Hij vond dat we onder de Surinaamse vlag allemaal één waren."

Schrijver, dichter en verzetsstrijder

De Kom werd in Paramaribo geboren en emigreerde toen hij 22 was naar Nederland. Hij werd hier schrijver en dichter en zette zich in de loop der jaren als activist in voor burgerrechten van Surinamers. In 1934 bracht hij het inmiddels beroemde Wij Slaven van Suriname uit. Een boek dat onder meer over racisme en kolonialisme gaat.

De Kom was in die jaren teruggekeerd naar Suriname, op dat moment nog een kolonie van Nederland, maar werd daar gearresteerd door de Nederlandse autoriteiten, die vreesden dat De Kom in Suriname breed verzet zou aanwakkeren. In 2023 bood het kabinet hier excuses voor aan.

Later, toen de Tweede Wereldoorlog was uitgebroken, sloot De Kom zich aan bij een Nederlandse communistische verzetsgroepering. In 1944 werd De Kom gearresteerd. Hij zat vervolgens in meerdere concentratiekampen en overleed uiteindelijk op 47-jarige leeftijd in Kamp Sandbostel, aan de gevolgen van tuberculose.

Nalatenschap

Veel van de aanwezigen zijn het erover eens: sinds Anton de Kom is de positie van Surinamers blijvend verbeterd. Toch valt er volgens hen nog steeds een wereld te winnen.

"Heel veel van de dingen waar hij tegen vocht, zijn er nog steeds, al is het misschien in andere gedaantes", zegt Krouwel. "Kolonialisme, kapitalisme, fascisme... Daar moeten wij ons ook tegen verzetten."

Ajax is er niet in geslaagd om thuis te winnen van NEC. Voetballend gezien hadden de bezoekers het betere van het spel, vond Fred Grim na afloop. Hoewel hij ook een aantal grote kansen voor Ajax zag, was de conclusie na de wedstrijd dat Ajax niet ongelukkig mocht zijn met een punt.

"We komen nog wel op voorsprong, maar na rust zag ik een dominanter NEC", aldus Grim. "Een gelijkspel is misschien het maximaal haalbare als je kijkt naar de wedstrijd, maar als Ajax moet je hier gewoon winnen." Ook debutant Maarten Paes zag waar het beter kon: "In eerste instantie moeten we de eerste bal beter verdedigen, waarbij Kaplan een paar keer vrij kwam. Ten tweede moeten we de tweede bal mannelijker verdedigen." Dat het mannelijker kon vond ook Grim: "Bij NEC zijn het al wat meer kerels en dat heeft ook met type spelers te maken."

Het gaat hard met de Amsterdamse band Honey I'm Home. Drie maanden geleden kwam hun debuutsingle uit, begin dit jaar werden ze tot beste act van muziekfestival Noorderslag uitgeroepen en volgende maand vliegen ze al naar Amerika om daar naam te maken. Maar voordat het zover is spelen ze vanavond in eigen stad, een thuiswedstrijd in een uitverkocht Paradiso.

"I cant wait", zegt zanger en gitarist Thom Schotanus tijdens de soundcheck over het optreden vanavond van zijn band Honey I'm home. "Maar ook een beetje spannend", vult zangeres en gitarist Sofie Ooteman aan. 

Thom en Sofie leerden elkaar kennen via Tinder. Het werd geen match in de liefde, maar het was absoluut raak op muzikaal gebied. "Thom is een hitmachine", vertelt Sofie glunderend. "Dan stuurt hij weer iets op, maar dan heb ik het vorige vaak nog niet eens beluisterd." Thom: "Sofie is kritisch, weet meteen of iets echt cool is of niet en heeft een hele goeie smaak."

Shoegaze

Shoegaze, heet de muziek die Honey I'm Home maakt. Een muziekstijl die in de jaren 90 opkwam met bands als The Smashing Pumpkins, Nirvana en The Pixies. Vanavond trappen ze hun tour af op de plek waar ze zelf hun grote idolen hebben gezien.

"Hoe we ons succes verklaren? Hard werken", zegt Sofie. Thom: "Ik snap er niks van en aan de andere kant, we zijn er wel echt obsessief mee bezig."

Hoewel ze dit jaar op bijna alle grote muziekfestivals in Nederland staan en binnenkort vertrekken naar de Verenigde Staten, kunnen ze nog niet leven van de muziek. Thom is naast muzikant ook socialmedia-redacteur bij AT5. Maar met platforms als Insta, Tiktok en X heeft hij een haat liefde verhouding en daar zingt hij dan ook over.

Haat liefde verhouding

Thom: "We hebben net een nieuwe single uitgebracht, en die gaat over de influencercultuur op social media. Dat steeds meer in de maatschappij gericht is op uiterlijk en de oppervlakkigheid daarvan. Maar als je er niet op zit mis je ook weer dingen en als je er als band niet op zit word je ook minder snel gevonden en opgepikt."

De Amsterdamse band speelt vanavond dus in een uitverkocht Paradiso. Volgende maand speelt Honey I'm Home op het festival South by Southwest in Austin, Texas.

In de Rai is de jaarlijkse consumentenbeurs, de Huishoudbeurs, weer begonnen. Duizenden bezoekers komen van over het hele land om rond te neuzen, producten te kopen, workshops te volgen of zelfs tattoos te zetten.

Met ruim 300 stands is er voor ieder wat wils en het aanbod loopt flink uiteen. Bezoekers struinen langs kraampjes met praktische huishoudspullen zoals wc-borstels of wasmiddel, maar ook langs stands met ontbijtgranen, zoete likeurtjes en zelfs speeltjes voor volwassenen. "Febo is eigenlijk onze stand en dan gaan we daaromheen even loeren wat ze allemaal hebben."

En wie denkt dat het evenement alleen vrouwen trekt, zit ernaast. Ook mannen zijn goed vertegenwoordigd. De één nieuwsgierig en enthousiast winkelend, de ander geduldig wachtend met een stapel tassen in de hand. "Ik vind gewoon dat er meer mannen naar de Huishoudbeurs moeten."

 De beurs is nog te bezoeken tot en met 28 februari.

Ajax is er vanavond niet in geslaagd om op de Eredivisie-ranglijst over NEC heen te wippen. De Amsterdammers hadden daar een overwinning voor nodig, maar dat zou een onverdiende geweest zijn. Over de hele wedstrijd gezien had NEC het beste van het spel, maar het werd uiteindelijk 1-1. Daardoor staat Ajax na 24 wedstrijden op 43 punten. Evenveel als NEC, maar vanwege een beter doelsaldo staan de Nijmegenaren derde en Ajax vierde. 

Ajax startte de wedstrijd in de Johan Cruijff Arena vanavond met een debutant onder de lat. Een mooi moment voor de 27-jarige Maarten Paes, die deze winter overkwam van het Amerikaanse FC Dallas. De reden van zijn debuut was allerminst vrolijk. Eerste keeper Vitezslav Jaros liep vrijdag op de training een zware knieblessure op die hem voor de rest van het jaar aan de kant houdt.

Het is de tweede blessuredreun voor Ajax in korte tijd, want vorige week tegen Fortuna Sittard viel Oleksandr Zinchenko ook al uit met een knieblessure. Ook hij komt dit seizoen niet meer in actie. Verder was Davy Klaassen afwezig vanwege een blessure, waardoor Youri Baas als aanvoerder begon. 

Ajax-huurling Kaplan paar keer gevaarlijk

Al snel in de wedstrijd kreeg Ajax een prachtige kans om op 1-0 te komen. Mika Godts legde de bal vanaf rechts terug op Kian Fitz-Jim, die de bal vanaf randje zestien de verre hoek in probeerde te drukken. Een knappe redding van NEC-doelman Gonzalo Crettaz voorkwam een vroege goal.

Daarna kwam het gevaar lange tijd vooral van NEC. Dat leek in de 24e minuut te leiden tot de openingsgoal van Sami Ouaissa, maar daar stak de VAR een stokje voor. In de aanval voorafgaand aan de goal stond Ajax-huurling Ahmetcan Kaplan buitenspel, waarna scheidsrechter Jeroen Manschot de goal alsnog afkeurde. 

Een grotere waarschuwing dat er een tandje bij moest kon Ajax niet krijgen, maar toch leek de boodschap niet helemaal aangekomen. Want tot twee keer toe was Kaplan met een kopbal dicht bij de 0-1. Zijn eerste kopbal kwam tegen de buitenkant van de baal, de tweede werd knap van de lijn gehaald door Youri Regeer. 

Tegen de verhouding in op voorsprong

Waar de 0-1 dus in de lucht hing, kwam Ajax vervolgens tegen de verhouding in op voorsprong. Kodai Sano, deze winter nog zeer gewild door Ajax, verloor de bal op een plek waar dat eigenlijk niet kon. Mika Godts veroverde de bal en als je die de bal geeft in de vorm waarin hij nu verkeert, dan weet je het wel. Zijn goal zorgde voor een vreugde-uitbarsting bij het publiek, van een volume dat duidelijk hoger was dan gemiddeld. Een mix van blijdschap en opluchting. 

Na rust startte Ajax weer sterk, ook dit keer met een kans voor Fitz-Jim tot gevolg. Maar ook nu lukte het de thuisploeg niet om die felle start door te zetten. Sterker nog: na twaalf minuten voetballen kwam NEC op gelijke hoogte. Darko Nejasmic schoot de bal al liggend achter Paes, nadat het Ajax niet was gelukt om de bal weg te werken na een hoekschop. 

Amper een minuut later was NEC dicht bij de volgende goal. Ouaissa kopte, Paes redde en de assistent-scheidsrechter vlagde. Toch leek het er na een herhaling op dat er geen sprake was van buitenspel. Met drie wissels probeerde Fred Grim het spelbeeld daarna om te keren. Weghorst, Mokio en Tomiyasu kwamen voor Dolberg, Fitz-Jim en Wijndal. 

NEC blijft Ajax voor op ranglijst

Daar kwam later Oscar Gloukh nog bij, net als Steven Berghuis. Voor die laatste waren het zijn eerste minuten sinds 4 oktober. Daarna lag hij er een paar maanden uit met een blessure. Ook met al die invallers lukte het Ajax niet om nog echt aanspraak te maken op de overwinning, hoewel het nog wel een paar goede kansen kreeg. Daardoor bleef het bij 1-1.

Door het gelijkspel staan Ajax en NEC nu allebei op 43 punten. NEC staat derde en Ajax vierde omdat de Nijmegenaren een beter doelsaldo hebben. De achterstand op nummer twee Feyenoord is nu twee punten, wel kunnen de Rotterdammers daar morgen vijf punten van maken. Volgende week staat voor Ajax een uitwedstrijd tegen PEC Zwolle op het programma. 

Voorlichting aan prostituees om mensenhandel te bestrijden, Schiphol als eerste klimaatneutrale luchthaven ter wereld en een verbod op blowen in de openbare ruimte. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen gaat AT5 op de koffie met lijsttrekkers, met vandaag: Tim Kuijsten van de ChristenUnie in zijn kerk in Zuidoost.

Volgens Kuijsten vragen veel mensen zich af of er in de politiek nog wel iemand is die zich écht inzet voor het geloof. "Ik heb geprobeerd om mensen ervan te overtuigen dat ik daarvoor ben en dat mijn partij daarvoor is." En die overtuiging is nodig, want bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 verloor de ChristenUnie haar enige zetel.

Kuijsten maakt zich vooral zorgen dat Amsterdam een stad is waar gemakkelijk langs elkaar heen geleefd kan worden. "De ChristenUnie wil juist gemeenschappen terugbrengen. Zoals kerken, buurthuizen en studentenverenigingen. Dat moet op de kaart komen."

Volgens Kuijsten krijgt het christelijke geloof zeker nog niet voldoende aandacht in de gemeenteraad. "Ik denk eerlijk gezegd het tegendeel. De laatste jaren is ook veel in het nieuws geweest dat er veel gebeurt rondom geloof. Je ziet dat veel jongeren of teruggaan naar het geloof, of zich juist bekeren." De plek die het geloof in de samenleving en in de politiek heeft, is volgens hem daardoor juist alleen maar relevanter.

Toch blijft het voor de ChristenUnie altijd weer knokken voor die ene zetel. "Het zou supermooi zijn als we die halen, ik geloof erin dat dat kan."

Ze zijn afschrikwekkend als het moet, maar hebben ook een grote aantrekkingskracht op voorbijgangers. AT5 loopt een hele dag mee met de politiepaarden tijdens de risicowedstrijd Ajax - Olympiakos. Voorafgaand aan die wedstrijd vindt er een grote sfeeractie van Ajax-fans plaats met veel vuurwerk.

Deze werkdag begint voor een deel van de ruiters om half twaalf in de ochtend, als de eerste paarden klaargemaakt worden. Dat gebeurt in een stal van de politie die in de buurt van de A10 Zuid staat. Het is het bureau van de bereden politie, waar tussen de 20 en 25 Amsterdamse politiepaarden verblijven.

"We hebben eigen dierenverzorgers in dienst", legt Wim, commandant van de bereden politie uit. "Zij zorgen overdag en 's avonds dat onze paarden alles krijgen wat ze nodig hebben. Dat gaat van voeding tot medicatie en andere verzorging. Je zou misschien denken, zielig, de paarden staan de hele dag hier. Maar dat is absoluut niet het geval. Onze paarden gaan elke dag naar buiten. We hebben een stapmolen waar ze beweging krijgen en daarnaast hebben we veel weidegrond en zandgrond buiten."

In totaal zijn er vandaag 24 paarden actief, waarvan een deel uit andere regio's is gekomen. Het gaat om drie groepen van elk acht paarden. In politietaal: de Papa10, Papa20 en Papa30. De eerste groep blijft in het centrum en de andere twee groepen staan later vandaag bij de Arena.

"Ik vind dit zelf de leukste diensten", zegt een van de ruiters die in de binnenstad surveilleert. "Er is een hoop te zien en een hoop te doen." De paarden trekken veel bekijks. "Dat is altijd zo", vertelt de ruiter. "Zodra we ergens stil gaan staan, dan komen mensen bij ons en foto's maken. We zeggen altijd, als we voor elke foto een euro krijgen zouden we niet meer hoeven te werken."

Omdat de driehoek van burgemeester, politie en justitie rekening houdt met een verstoring van de openbare orde is er een veiligheidsrisicogebied ingesteld rond de Johan Cruijff Arena. De paarden staan mede vanwege het verwachte (knal)vuurwerk rond 18.00 uur ook op een flinke afstand, maar dat geldt niet voor het ME-busje waar de paardencommandanten in zitten. Dat staat bijna tussen de Ajax-supporters in bij station Bijlmer Arena, om zo goed overzicht te hebben.

"Het was best wel even kortstondig hectisch", zegt commandant Wim even later. "Dan weet je niet hoe het zich gaat ontwikkelen. Het kan bij een vreugdevuur blijven zoals het er nu uitziet, of het kan gigantisch escaleren. Dan zie je ook dat wij ons wat meer gaan prepareren. Dat we ook onze paarden goed gaan positioneren, voor het geval dat deze groep zich toch gaat bewegen naar een locatie waarvan we hebben gezegd, daar willen we ze absoluut niet hebben."

Dat is met name het viaduct van de hoofdingang van de Johan Cruijff Arena, waar naast de paarden ook een linie ME en een waterwerper staan. Zij hoeven niet in actie te komen, want de Ajax-fans lopen naar ingang Zuid. Daar gaat, ondanks dat het verboden is, een grote hoeveelheid vuurwerk de lucht in. 

Rond 18.00 uur zijn de Griekse supporters van Olympiakos ook vertrokken van de Dam naar het Centraal Station. De fanwalk verloopt zonder grote problemen en de fans komen met de metro rond 19.00 uur aan bij de Johan Cruijff Arena. Omdat sommige Grieken geen (echte) kaartjes hebben, wordt het korte tijd grimmig, waarna de paarden op hen afrijden. De Olympiakos druipen daarna af. Het is een van de weinige momenten dat ze in actie moeten komen. 

Na afloop van de wedstrijd blijft het rustig. Deze dag zijn er zo'n vijf aanhoudingen verricht, onder meer voor illegaal vuurwerkbezit.