In verschillende Braziliaanse regio's hebben mensen vannacht een vreemd bericht ontvangen op hun mobiele telefoon.

In het verzonden bericht, vergelijkbaar met een NL-Alert, stond het woord 'misantropie', dat haat tegen de mensheid betekent. Het woord was in sommige berichten geschreven met een cijfer erbij, als 'misantropi4'.

Vermoedelijk was het alarmeringssysteem van de overheid gehackt, melden de Braziliaanse autoriteiten. Het systeem is uit voorzorg offline gehaald.

Onder meer in de miljoenensteden São Paulo en Rio de Janeiro kwamen meldingen binnen van het incident. Ook in de hoofdstad Brasilia en in Curitiba, Belo Horizonte en Campo Grande kregen burgers het bericht.

Geen noodsituatie

Het ging om een bericht van het hoogste waarschuwingsniveau, Alerta Extremo. Bij dat niveau geeft de telefoon ook een luid alarmsignaal af, ook als het apparaat op stil staat. Die berichten worden alleen verstuurd bij levensbedreigende weersverschijnselen, natuurrampen of noodsituaties.

Regionale autoriteiten lieten snel via sociale media weten dat het bericht niet door hen was verstuurd en dat er geen sprake was van een noodsituatie. "Er is geen noodweer voorspeld in deze stad", benadrukten autoriteiten van de deelstaat Paraná.

Het bericht zou verstuurd zijn door iemand die van buitenaf toegang had tot het systeem, meldt de landelijke overheidsdienst op X. Het systeem wordt zo snel mogelijk weer in gebruik genomen, "zodra de veiligheidssituatie dat toelaat."

Buitenaardse wezens?

De meeste gebruikers kregen het bericht midden in de nacht, uren na de WK-zege van Brazilië op Haïti. Op sociale media laten veel mensen weten erdoor in verwarring te zijn geraakt. "Dit is het laatste waar je op zit te wachten als je dronken in je bed ligt", schrijft iemand.

"Ik dacht dat het het einde van de wereld was", schrijft een ander. "Wat betekent misantropi4?" vroegen gebruikers zich af.

Al snel werd het incident een grap op sociale media, schrijft de Braziliaanse nieuwssite GloboNews. Burgers deelden berichten over mogelijke buitenaardse wezens.

De autoriteiten hebben aangekondigd binnenkort meer bekend te maken over het incident en met mogelijke maatregelen te komen.

Bij noodweer gisteravond en vannacht zijn in de provincie Groningen meer dan 350 bomen omgewaaid of zwaar beschadigd geraakt. Alleen al langs de N362 tussen Delfzijl en Scheemda raakten zo'n 200 bomen beschadigd. Op de provinciale weg bij Hoogezand vielen meer dan veertig bomen om.

"Een kaalslag", zegt Jan van der Meide van de provincie bij RTV Noord. "Ik heb mensen gesproken die zeiden dat ze nog nooit zoiets hadden meegemaakt. Zelfs vanochtend gingen er nog bomen om. Die waren vannacht instabiel geraakt; een zuchtje wind was voldoende."

In de provincie zijn al de hele dag meer dan 120 hoveniers en boomspecialisten in touw om de bomen en takken klein te zagen en weg te halen. "Dat gaat voorspoedig, hoor ik", aldus Van der Meide. Hij gaat ervan uit dat alle versperde wegen vanavond weer open zijn.

Zware windstoten

De grootste schade door het noodweer lijkt te zijn aangericht ten oosten van de stad Groningen. Bij zware windstoten gingen er vooral in Hoogezand, Veendam, Delfzijl en in de wijde omgeving van die plaatsen veel bomen plat.

Van der Meide schat dat uiteindelijk een procent van het totale bomenbestand dat de provincie in beheer heeft, is gesneuveld. De provincie Groningen heeft zo'n 35.000 bomen. "En dan heb ik het nog niet over de schade aan bomen van gemeenten."

"Ik heb net even een rondje gelopen bij mij in de buurt: het is ongelooflijk hoeveel schade je ziet. Het was echt heel heftig", vervolgt Van der Meide. "Er zijn huizen beschadigd, daken van woningen afgewaaid. En, tja, als er dan bomen in de weg staan, dan gaan ze."

Windvangers

Volgens hem ging het om gezonde bomen die juist nu vol in het blad zitten. "Daarmee vormen ze een soort windvangers. Bovendien waren ze nat door de regen en daardoor extra zwaar."

Wat ook niet hielp is dat de bodem, zeker op enige diepte, juist weer heel droog is. "Daardoor heeft de wortel minder houvast dan normaal", aldus Van der Meide. "Dat is ook de reden dat er vanochtend nog bomen omgingen."

Vandaag gaat de aandacht vooral naar het opruimen van de omgewaaide bomen. Later, zo belooft Van der Meide, worden ze allemaal vervangen door nieuwe bomen.

Met het nieuwe Europese migratiepact verandert er veel voor de tienduizenden asielzoekers in Nederland. Velen moeten nog langer wachten op een verblijfsvergunning. Dat geldt ook voor de 31-jarige Bushra Youssef. Ze is uit Syrië naar Nederland gekomen en wacht al bijna drie jaar. Wanneer ze hoort of ze hier mag blijven of niet is niet duidelijk.

"Het is onzeker en dat maakt me zenuwachtig", zegt Youssef in een gesprek met de NOS. "Ik weet niet hoe mijn toekomst eruitziet, want ik weet niet of ik terug moet naar Syrië. Ik weet niet of ik moet stoppen met Nederlands leren. De situatie hier is heel ingewikkeld."

In Nederland wachten ruim 54.000 mensen op antwoord in hun asielprocedure. Om vaart te krijgen in de Europese asielprocedures trad vorige week het Europese asiel- en migratiepact in werking. Wie zich aanmeldde vóór 12 juni valt nog onder de oude regels. Asielzoekers die na die datum een aanvraag doen, moeten binnen zes maanden antwoord krijgen.

Youssef noemt de nieuwe regels fijn voor de mensen die recent zijn aangekomen. "Maar het voelt oneerlijk. Zeker voor de mensen die al heel lang wachten." Het zou kunnen dat ze nog eens drie jaar op een besluit moet wachten, want het is de bedoeling dat de asielwachtlijst in Nederland in drie jaar wordt weggewerkt.

Alles op de fiets

Om enigszins grip te krijgen op haar leven probeert Youssef bezig te blijven. De afgelopen jaren in Nederland was ze druk met het leren van de taal. Ze probeert aan opdrachten te komen bij een castingbureau. Ze wil werken, al mag dat in de meeste gevallen niet. Om de rest van haar tijd te vullen doet Youssef vrijwilligerswerk bij Vluchtelingenwerk Nederland. "Ik probeer er het beste van te maken."

Alles wat ze doet, doet ze op de fiets. "Ik hou ervan om iedere dag te fietsen, zeker toen ik hier net kwam", zegt ze. "Naar werk, naar de Nederlandse les... Het zorgt ervoor dat ik meer ontspannen ben en ik heb het gevoel dat ik toch sportief bezig ben. Het geeft wat rust op een drukke dag."

Toen Youssef in september 2023 asiel vroeg in Nederland schatte de IND de wachttijd rond de vijftien maanden. Inmiddels wacht ze 33 maanden en is er nog geen antwoord. Ze zegt bang te zijn dat ze niet in Nederland wordt geaccepteerd en terug moet naar Syrië. Volgens Youssef is er geen plan B en kan ze niet terug vanwege de veiligheid.

Dat is geen optie, zegt ze. Ze behoort tot een minderheid en is niet veilig in haar moederland. Ze gaat er liever niet dieper op in, omdat ze bang is dat ze haar familie in Syrië daarmee in gevaar brengt.

Samen toekomst bouwen

Sinds de val van het Assad-regime achtte het vorige kabinet Syrië weer veilig genoeg om mensen terug te sturen. Dat schreef toenmalig demissionair minister Van Weel in een brief aan de Tweede Kamer vorig jaar. Dat besluit kon op veel kritiek rekenen van vluchtelingenorganisaties.

De man van Youssef komt ook uit Syrië. Hij kwam een jaar eerder naar Nederland, heeft asiel gekregen en werkt als software-ingenieur. Het koppel is afgelopen april getrouwd en Youssef woont bij hem. "We hebben samen gebouwd aan onze toekomst. We hebben ons huis ingericht. Mijn leven is hier."

Ze zegt elke dag haar aanmelding bij de IND te checken. De onzekerheid zorgt ervoor dat ze haar vuur een beetje kwijtraakt. "Maar ik probeer sterk te zijn. Ik probeer mezelf verder te ontwikkelen en aan mijn carrière te denken. Als ik kan werken dan wil ik werken."

Tijd van personeelstekorten

Twee weken geleden schreef minister Aartsen van Werk en Participatie in een brief aan de Tweede Kamer dat hij de komende jaren asielzoekers en statushouders aan werk wil helpen. Uit cijfers blijkt dat statushouders langzaam integreren. Het kabinet vindt het niet uit te leggen dat sommigen niet mogen of kunnen werken, in een tijd van grote personeelstekorten.

Er zit voor Youssef vooralsnog niets anders op dan te wachten. "Ik voel veel emoties en ik denk veel na, maar ik probeer gewoon afleiding te zoeken. Als ik antwoord krijg, dan kan ik echt beginnen met mijn leven hier in Nederland."

Duizenden Nederlanders en andere voetbalfans lopen in Houston mee met de Oranjemars naar het stadion waar het Nederlands elftal zijn tweede WK-wedstrijd speelt. Zweden is om 19.00 uur de tegenstander van Oranje in het NRG Stadium in de Texaanse stad.

Fans hadden zich vroeg in de ochtend al verzameld bij een ander stadion. Daar begonnen ze om 08.45 uur (lokale tijd) aan hun tocht van zo'n vier kilometer. Die wordt opnieuw aangevoerd door de bekende oranje dubbeldekker.

Het feest in Houston in beeld:

Aanhangers van het Zweedse elftal kwamen op een andere locatie bijeen en zijn inmiddels ook onderweg naar het stadion.

De KNVB heeft een hittewaarschuwing afgegeven. Rond 09.00 uur was het al zo'n 30 graden in Houston. Het stadion waar straks wordt gevoetbald, heeft overigens airco.

Bij de mars zijn de oud-Oranje-spelers Edwin van der Sar en Wesley Sneijder aanwezig. Ook minister van Sport Mirjam Sterk (CDA) is erbij. In het stadion wordt Nederland verder aangemoedigd door koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Ariane.

Sneijder geniet volop van het Oranjefeest in Houston:

Het is traditie dat Oranje-supporters voor wedstrijden op grote toernooien een fanwalk doen. Bij de eerste WK-wedstrijd van Oranje, vorige week in Dallas, waren zo'n 15.000 mensen. Toen liepen ook veel niet-Nederlanders mee.

Ook in Houston lijkt dat het geval te zijn. Voetbalclub Houston Dynamo FC, die uitkomt in de Major League Soccer, had de eigen fans opgeroepen zich aan te sluiten bij de fanwalk en daar hebben veel mensen gehoor aan gegeven.

De lokale zender Fox26 doet live verslag van de tocht en sprak voorafgaand met fans, die veelal 'gewoon' Amerikaans blijken te zijn. Een verslaggever van de zender stelde bij aanvang ook vast dat er ondanks het vroege tijdstip "drankjes voor volwassenen" werden gedronken.

Live bij de NOS

De wedstrijd Nederland-Zweden begint om 19.00 uur en is live te zien bij de NOS in een livestream en op NPO 1.

Iran zegt dat het de Straat van Hormuz weer heeft afgesloten voor de scheepvaart, omdat Israël vannacht het bestand met Hezbollah heeft geschonden. Israël voerde aanvallen uit op het zuiden van Libanon, nadat Israëlische strijdkrachten naar eigen zeggen waren bestookt met vijftig projectielen van Hezbollah.

Het dodental van de Israëlische aanvallen is inmiddels opgelopen naar 32, meldt Al Jazeera. Het Israëlische leger zegt dat tientallen locaties van Hezbollah zijn aangevallen na schendingen van het bestand door de sjiitische militie.

Hezbollah, dat door Iran wordt gesteund, zegt dat er werd gereageerd op de Israëlische strijdkrachten die oprukten richting de zuidelijke plaats Nabatiye. Hezbollah zegt het bestand te respecteren, maar stelt dat de groep wel het recht heeft om zich te verzetten tegen Israëlische pogingen om Libanees grondgebied in te nemen.

Voorwaarde

Gistermiddag om 15.00 uur ging er een nieuw bestand in tussen Israël en Hezbollah, om een einde te maken aan de aanvallen in Libanon. Een einde aan de strijd daar is een belangrijke voorwaarde voor de intentieverklaring die de VS en Iran de afgelopen week ondertekenden.

"De VS is verplicht Israël te dwingen om te stoppen met de aanvallen op Libanon", zegt een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Iran stelt dat de sluiting van de Straat van Hormuz "de eerste stap is van de reactie op het schenden van vertrouwen door de vijand".

Geen duidelijkheid

Het is niet duidelijk of de smalle zeestraat daadwerkelijk is afgesloten door de Iraniërs. De Iraanse Revolutionaire Garde waarschuwt dat als schepen erdoorheen proberen te varen hun veiligheid niet kan worden gegarandeerd.

De Amerikaanse vicepresident Vance zegt dat niets erop wijst dat de zeestraat wordt afgesloten door Iran. Het Amerikaanse leger in de Golfregio laat weten dat Iran de Straat van Hormuz niet controleert.

Volgens de Amerikanen is het scheepvaartverkeer in de zeestraat vandaag toegenomen, "terwijl Amerikaanse troepen in het gebied bleven opereren om de vrije scheepvaart te waarborgen".

JD Vance vertrekt binnen enkele dagen naar Zwitserland voor onderhandelingen met Iraanse vertegenwoordigers. Wanneer dat precies gebeurt, hangt af van "diplomatieke protocollen", zegt hij.

Klimaat, dieren en natuur moeten op 1 staan, maar er is meer dat kwetsbaar is. Dat is de boodschap van de nieuwe leider van de Partij voor de Dieren, Christine Teunissen. Ze gaf vandaag op een congres in Den Bosch haar eerste speech sinds ze het roer van de partij deze maand overnam van Esther Ouwehand.

Teunissen solliciteerde in haar toespraak voor "de vacature van klimaatdrammer". Dat was een tijd de geuzennaam van D66'er Rob Jetten, maar volgens de fractievoorzitter van de PvdD is hij veranderd "in een minister-president die niet meer dramt" en "die zich heeft overgeleverd aan de fossiele VVD".

Het kabinet van D66, VVD en CDA doet volgens de leider van de Partij voor de Dieren veel te weinig om klimaatverandering tegen te gaan. Ze noemde het openen van Lelystad Airport, "miljarden belastinggeld in de bodemloze put die Tata Steel heet" en het afschaffen van de CO2-heffing voor grote bedrijven.

Hoe het dan wel zou moeten, wist Teunissen ook. Wat haar betreft moet er een einde komen aan de bio-industrie, iets waar de partij al sinds jaar en dag vurig voor pleit. Ook moet er scherper worden gekozen voor zon- en windenergie en moeten de grote vervuilers "eindelijk" betalen voor hun vervuiling: "Zodat Nederland kiest voor een economie binnen de grenzen van de planeet."

Bommen in asielzoekerscentra

De eerste speech van Teunissen ging niet alleen over dieren, natuur en klimaat. In navolging van de koersverbreding van Ouwehand, die niet bij iedereen goed is gevallen, had de nieuwe partijleider ook aandacht voor andere aspecten van "het meest kwetsbare". Ze sprak over het lot van Palestijnen, vluchtelingen en de "guurrechtse wind" in Nederland die "alles verwoest wat kwetsbaar is".

Ook hier kreeg het kabinet-Jetten kritiek. "In plaats van te normeren, wil het kabinet op de koffie bij extreemrechts", zei Teunissen zonder een partij te noemen. Terwijl het volgens haar gaat om "een ideologie van waaruit bommen in asielzoekerscentra worden geplaatst". En dus volgt Teunnissen het verbrede pad van haar voorganger "met een koersvaste donkergroene beweging voor alles wat leeft".

De Partij voor de Dieren zit met drie zetels in de Tweede Kamer. De Eerste Kamerfractie van drie leden is na onenigheid over de koers uiteengevallen in twee delen.

Volgens het KNMI zit er niet vaak zo veel energie in de lucht als gisteravond het geval was. De tropisch warme dag van gisteren eindigde met donder, bliksem en hevige regenbuien, met schade en een dode als gevolg.

Daarbij mat het KNMI meer dan 188.000 ontladingen van bliksem in de lucht. Dat is uitzonderlijk, vertelt een woordvoerder. "De energie in de lucht was bijzonder hoog."

In het onweerarchief van het KNMI valt te zien dat er in de afgelopen jaren slechts een aantal keer onweersbuien zijn voorgekomen waarbij er meer dan 100.000 bliksemontladingen werden gedetecteerd.

Klimaatverandering

Of de hevigheid van het onweer gisteren valt te wijten aan klimaatverandering valt niet met zekerheid te zeggen. Recent onderzoek van het KNMI laat zien dat de trends wat betreft onweer, hagel en windstoten "veel onzekerder zijn dan werd gedacht". Of het verschijnsel bliksem vaker in Nederland zal gaan voorkomen, valt ook nog niet te voorspellen, volgens het weerinstituut.

Wat het KNMI wel ziet, is dat het aantal zware buien met extreme neerslag is toegenomen. Waar in de tweede helft van de vorige eeuw gemiddeld nog zo'n vijf dagen per jaar zware neerslag werd gemeten, zijn dat er in deze eeuw zo'n negen per jaar.

Het KNMI verwacht dat deze trend zich voortzet en dat er vaker extreme buien in de zomer zullen voorkomen. Het weerinstituut schrijft dat klimaatverandering daar op verschillende manieren invloed op heeft. Doordat het warmer is, neemt onder meer de hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer toe. Dat kan buien intenser maken.

Voor een buienwolk zijn namelijk drie ingrediënten nodig, schrijft het KNMI. "Vocht, een onstabiele atmosfeer en iets wat de lucht omhoog laat bewegen. Dit laatste kan een regenfront zijn, een heuvel waar een lucht tegenop beweegt of voldoende warmte aan de grond."

Zware buien zoals die van gisteren ontstaan vaak bij hoge temperaturen of vlak na een warme periode. Als warme, vochtige lucht zich met koude lucht vermengt, kan zich dat snel ontwikkelen tot een onweersbui.

Als lucht opstijgt, koelt deze af en neemt de vochtigheid toe. Doordat warme lucht stijgt en koudere lucht valt, bewegen luchtstromen met elektrisch geladen deeltjes langs elkaar en kan elektrische lading ontstaan. Als de lading groot genoeg is, kan er bliksem ontstaan.

Veel schade

Het noodweer van gisteren veroorzaakte veel schade: bomen waaiden om, een woning vloog in brand na een blikseminslag, een stortvloed spoelde een bruiloftsfeest weg en een jonge vrouw kwam om het leven doordat een boom een auto raakte. In Midden-Nederland werd een NL-Alert verstuurd vanwege de extreme weersomstandigheden. Er werd opgeroepen binnen te blijven en alleen 112 te bellen in levensbedreigende situaties.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid waarschuwde in januari nog dat Nederland onvoldoende is voorbereid op veiligheidsrisico's door extreme regen. Het kabinet werd onder meer geadviseerd om ervoor te zorgen dat het makkelijker wordt om vroegtijdige weerwaarschuwingen af te geven en informatie over (grond)waterstanden en stresstesten breder te delen.

De aankomende dagen blijft het erg warm, met temperaturen die oplopen tot 32 graden. Door de aanhoudende hitte geldt er tot dinsdag een code geel. Ook is er in het zuiden opnieuw kans op onweer.

Net als in Nederland kampen ook Duitsland, België en Frankrijk met hoge temperaturen. Waar hier de warme dag gisteren in noodweer eindigde, was dat bij onze buurlanden niet anders.

In België raasde gisteravond onweer door het land dat gepaard ging met hevige wind. Het stormachtige weer leidde onder meer tot een omgewaaide molen en in 140 meldingen bij de brandweer van de Vlaamse Ardennen over omgewaaide bomen en afgerukte takken, schrijft de Belgische omroep VRT.

Ook de brandweer in de regio Zuid-West-Vlaanderen kreeg 170 meldingen, onder meer voor een woning waar de bliksem was ingeslagen. Daarnaast raakte een man gewond door een dakpan die was weggewaaid. In Welden in Oost-Vlaanderen waaide een boom op een auto, zonder fatale gevolgen. "Ik heb heel veel geluk gehad dat de stam niet op mij viel", zegt de bestuurder.

Bliksem ingeslagen op sportfestival

In Duitsland is het eveneens warm, met temperaturen van 30 graden of meer. Ook hier ging het warme weer in de avond gepaard met onweer en bliksem. In de plaats Rastatt in de deelstraat Baden-Württemberg raakten negen mensen gewond toen de bliksem insloeg bij een handbalevenement.

Naar verluidt logeerden de getroffenen in tenten en probeerden ze te voorkomen dat deze wegwaaiden. Het gaat om acht volwassenen en een kind van 13 jaar oud. Geen van hen verkeert in levensgevaar.

Ook vanavond worden er in Duitsland onweersbuien verwacht, met sterke windstoten en hagelstenen.

'Warmste dagen ooit'

In Frankrijk lopen temperaturen op tot ver boven de 30 graden. In sommige regio's worden temperaturen van 40 graden verwacht. In zestig departementen is code oranje afgekondigd, inwoners van die gebieden is geadviseerd om binnen te blijven, voldoende te drinken en fysieke inspanning te vermijden.

Het weeragentschap waarschuwt dat vanavond in een aantal departementen zware onweersbuien worden verwacht.

Het Franse weerinstituut meldt dat morgen en overmorgen de warmste dagen ooit gemeten kunnen worden in het land.

In de hoofdstad Parijs is op een school een doek opgehangen waarop staat: '35 graden in het klaslokaal is te warm':

De voormalige opperbevelhebber van het Oekraïense leger, Valery Zaloezjnyi, waarschuwt voor "fantasieën" over een snel einde aan de oorlog met Rusland.

Zaloezjnyi, die tot 2024 het leger leidde, geldt als een volksheld in Oekraïne. Zijn landgenoten zien hem als degene die ervoor zorgde dat Oekraïne bij het begin van de Russische invasie niet volledig onder de voet werd gelopen.

Volgens een recente opiniepeiling van het Kyiv International Institute of Sociology heeft 73 procent van de Oekraïners vertrouwen in hem. Hij scoort daarmee hoger dan president Zelensky.

Zolang de oorlog aan de gang is, worden er in Oekraïne geen verkiezingen gehouden, maar er wordt natuurlijk wel gespeculeerd over wie die zou winnen na afloop van de oorlog. Velen gaan ervan uit dat de legendarische generaal de meeste stemmen zou trekken, maar in het openbaar heeft hij zich nooit uitgesproken over zijn politieke ambities.

Schriftelijk interview

Zijn waarschuwing voor overmoed in de strijd met de Russen uit Zaloezjnyi tegenover de NOS. Interviews geeft hij nauwelijks, maar de voormalig generaal wil wel schriftelijk de vraag beantwoorden of de Russen de oorlog hebben verloren. "De nederlaag van Rusland of een catastrofale fantasie?", begint Zaloezjnyi zijn monoloog.

"Steeds vaker zien we in de media de mening van analisten, ook in Europa, dat Rusland de oorlog heeft verloren. De reden hiervoor is natuurlijk de interpretatie van de oorlogsgebeurtenissen door de Oekraïense media, als successen op het slagveld", schrijft de generaal.

Hij werd in 2024 door Zelensky ontslagen. De president stuurde hem naar Londen, waar hij de Oekraïense ambassadeur werd in het Verenigd Koninkrijk.

Met de oorlogsgebeurtenissen bedoelt hij de stukjes grondgebied die het Oekraïense leger recent heeft heroverd en ook de succesvolle drone-aanvallen op de Russische olie-industrie, zoals afgelopen week in Moskou.

Donbas in ruil voor wapenstilstand

"Als dit zo blijft, kunnen we er dan van uitgaan dat het einde van de oorlog nabij is? Of is de situatie anders en kan die nog veranderen?", vraagt de generaal zich af.

Hij beschrijft de oorlog als een patstelling: "Het behalen van tactische doelen gaat gepaard met enorme verliezen die niet in verhouding staan tot de behaalde resultaten." Oftewel, elke meter winst op het slagveld kost heel veel mensenlevens.

"Voor Rusland blijft deze optie echter bestaan, waardoor de Russen zich kunnen concentreren op de inname van een belangrijke plek als Kostjantynivka." Dat is een plaatsje in de Donbas dat nu op het punt staat om te vallen. Poetin wil koste wat het kost de hele Donbas veroveren. Het realiseren van dit oorlogsdoel presenteren de Russen als hun belangrijkste voorwaarde voor een eventuele wapenstilstand.

Morele en fysieke uitputting

"Rusland kan Oekraïne zelfs theoretisch niet militair bezetten. En Oekraïne kan de bezette gebieden niet met militaire middelen heroveren", aldus de generaal, die ontslagen zou zijn omdat hij met Zelensky van mening verschilde over het Oekraïense voorjaarsoffensief van 2023 dat op een dramatische mislukking uitliep.

"Wat betreft Ruslands politieke doelen, deze zijn niet bereikt en dus heeft het land niet gewonnen. Die conclusie zou alleen terecht zijn als Rusland ermee instemt om de oorlog te beëindigen. Dat zal natuurlijk niet gebeuren", neemt de generaal aan.

"Oekraïne brengt de Russische economie verwoestende klappen toe, maar Oekraïne zelf kampt als gevolg van deze oorlog met een reeks interne problemen die het mogelijk niet meer aankan. Rusland begrijpt dit volledig en rekent op de morele en fysieke uitputting van Oekraïne", denkt de generaal, van wie de Russische inlichtingendiensten ooit ten onrechte beweerden dat hij zwaargewond was geraakt.

Zaloezjnyi is somber over de luchtoorlog die gaande is: "Rusland heeft het voordeel dat het een voorsprong heeft in de productie van ballistische raketten. Het is simpelweg onmogelijk om voldoende luchtafweersystemen te produceren om dit te neutraliseren." Op de G7-conferentie van afgelopen week smeekte Zelensky de bondgenoten weer om meer luchtverdediging.

Kritisch over bondgenoten

Over die bondgenoten is Zaloezjnyi kritisch. "De internationale steun vertoont tekenen van ernstige verzwakking als gevolg van de terugtrekking van de VS en de bestaande meningsverschillen binnen de Europese Unie. Mooie fotosessies verenigen Europa niet in de strijd tegen Rusland."

Over het verdere verloop van de oorlog schrijft de ambassadeur: "Er zullen geen winnaars zijn, alleen verliezers. Op de lijst staan momenteel Rusland en Oekraïne, die meer hebben verloren dan gewonnen, maar de lijst zal nog langer worden."

Een 68-jarige man is in de kustplaats Mimizan in het zuidwesten van Frankrijk overleden nadat hij tijdens een ruzie door een 81-jarige man met een metalen petanquebal was geslagen. De man werd in het gezicht geraakt en zakte kort daarna in elkaar.

Vermoedelijk is de man uiteindelijk aan een hartstilstand overleden. De 81-jarige man die bij het incident betrokken was, is aangehouden.

De ruzie zou zijn ontstaan door een conflict over "territorium". Een groep jeu de boulesspelers die normaal op een strandlocatie speelt, wilde uitwijken naar een baan in het dorp vanwege de schaduw. Daar liep de situatie vervolgens uit de hand.

Volgens een getuige is er al langer spanning tussen de groepen. "Er is een enorme rivaliteit tussen de strandspelers en de spelers uit de stad, maar ik had niet gedacht dat het zo ver zou komen", zei hij tegen persbureau AFP.

De verdachte zat sinds woensdag vast en heeft gisteren een verklaring afgelegd. Hij is onder voorwaarden vrijgelaten en mag hij bijvoorbeeld het land niet verlaten. Hij wordt naar verwachting binnenkort voorgeleid aan een rechter voor een besluit over vervolging.

Autopsie

De verdachte heeft volgens lokale zender ICI Gascogne toegegeven dat hij "een of meerdere klappen met een petanquebal heeft gegeven", maar stelde daarbij dat hij handelde uit zelfverdediging. Volgens hem reageerde hij slechts op klappen van de ander.

De aanklager benadrukt dat nog moet worden vastgesteld in hoeverre het toegebrachte letsel en het overlijden direct met de klap verband houden. De resultaten van de autopsie worden begin volgende week verwacht. Die moeten daar duidelijkheid over geven.

Jeu de boules vs. petanque

Hoewel petanque en jeu de boules vaak door elkaar worden gebruikt om dezelfde sport aan te duiden, is petanque een variant van jeu de boules. In Frankrijk is jeu de boules een verzamelnaam voor verschillende spellen die met metalen ballen worden gespeeld.

Een zwembad in Staphorst is vanochtend ontruimd nadat er een gevaarlijke stof was vrijgekomen in de technische ruimte. Niemand raakte gewond.

De brandweer kreeg rond 09.30 uur de melding dat er "een vreemde lucht" hing in zwembad de Broene 'Eugte.

Al snel bleek uit meldingen dat er in de technische ruimte onder het zwembad hypochloriet was vrijgekomen. Hypochloriet is het werkzame bestanddeel van bleekmiddel en wordt in verdunde vorm gebruikt voor de reiniging en desinfectie van zwembadwater,

Zonder problemen

Op het moment van het incident waren er ongeveer honderd bezoekers in het zwembad aanwezig. Op verzoek van de brandweer ontruimde het personeel het gebouw. Dat verliep zonder problemen.

De brandweer heeft de stof inmiddels verwijderd. Volgens een woordvoerder is de hypochloriet niet buiten de technische ruimte terechtgekomen en is er geen gevaar geweest voor bezoekers of omwonenden van het zwembad.

Uit voorzorg is het zwembad vandaag dicht. De brandweer onderzoekt samen met de betrokken instanties de oorzaak van de lekkage en wanneer het zwembad weer veilig kan worden geopend.

De Boliviaanse president Paz heeft de noodtoestand uitgeroepen om een einde te maken aan blokkades en demonstraties die het land al weken platleggen. Met de maatregel krijgt de president wettelijk meer mogelijkheden om het leger en de politie in te zetten om de orde te herstellen.

Betogers, onder wie veel vakbewegingen, blokkeren al bijna zes weken verschillende wegen. Daardoor is de economie deels tot stilstand gekomen en ontstonden in het hele land tekorten aan brandstof, voedsel en medicijnen.

De demonstranten eisen onder meer dat de centrumrechtse president Paz aftreedt en dat de lonen worden verhoogd.

Het uitroepen van de noodtoestand volgt op een afspraak die de regering-Paz maakte met een grote vakbond om zich uit de protesten terug te trekken. Andere vakbonden zeggen dat zij nog niet van plan zijn te stoppen met de wegblokkades.

Noodtoestand 'enige manier'

Bolivia kampt met een diepe economische crisis en een begrotingstekort. Om dat tekort te verkleinen besloot Paz in mei brandstofsubsidies af te schaffen. Dat was een impopulaire maatregel die leidde tot de protesten van onder anderen aanhangers van de oud-president Morales en verschillende vakbonden.

Betogers begonnen daarna met het blokkeren van snelwegen naar de steden La Paz en El Alto, waar in totaal zo'n twee miljoen mensen wonen. Bij demonstraties die maand werden overheidsgebouwen bestormd en geplunderd. Daarbij kwam het ook tot confrontaties tussen politie en betogers. Zeker negentig mensen werden gearresteerd.

Volgens Paz is het uitroepen van de noodtoestand de enige manier om de orde te herstellen. In een toespraak op sociale media zei hij dat "Bolivianen niet langer gegijzeld kunnen worden door blokkades die ertoe leiden dat zij niet kunnen werken, niet kunnen studeren, geen medische zorg krijgen en geen eten naar huis kunnen brengen."

Morales

Paz werd vorig jaar president van Bolivia nadat links een historische nederlaag had geleden. De voormalige president Morales was bij deze verkiezingen uitgesloten van deelname omdat hij al drie termijnen president is geweest.

Morales is niet onomstreden: in 2019 trad hij na zijn verkiezingswinst af omdat hij werd beschuldigd van fraude. Daarna vluchtte hij naar het buitenland, om na een jaar terug te keren naar het land. Ook wordt Morales ervan beschuldigd dat hij een 15-jarig meisje heeft verkracht in 2016.

Bij de verkiezingen van 2025 leidde zijn uitsluiting al tot demonstraties en wegblokkades. Toen riep Morales Bolivianen op tot het uitbrengen van een ongeldige stem. 19 procent was inderdaad ongeldig, maar bij een tweede ronde kreeg de christendemocraat Paz een meerderheid van de stemmen en werd president.

Het noodweer van gisteravond heeft een bruiloftsfeest in het Twentse grensdorpje Mander verpest. Doordat een beek buiten zijn oevers trad, stroomden grote hoeveelheden water een restaurant binnen waar het feest werd gehouden.

De 150 bruiloftsgasten in restaurant Watermolen Bels moesten overhaast een veilig heenkomen zoeken. Niemand raakte gewond bij het incident, maar de schade is groot. Het restaurant is voorlopig dicht.

"Het water kwam zo hard binnen stromen, het was niet meer tegen te houden. Iedereen was in paniek", zegt Gerard Nijhuis, de vader van de bruid bij RTV Oost. "We hebben de kracht van het water enorm onderschat".

Zo werden de bruiloftsgasten verrast door het water:

Waterschap Vechtstromen laat weten dat de Mosbeek gisteravond overliep als gevolg van de grote hoeveelheid regen die in korte tijd viel. Omdat het water al snel 75 centimeter tot een meter hoog kwam te staan, moest de brandweer helpen om de bruiloftsgasten in veiligheid te brengen.

"Hand in hand gingen we over een zelfgemaakte brug de tent uit. Paniek helpt niet, maar je maakt je wel zorgen", zegt Nijhuis.

De gasten waren volgens Nijhuis net op tijd weg, voordat de feesttent deels instortte. "Wij zagen alle spullen, apparatuur en cadeaus wegstromen. Dat is zonde, maar op dat moment waren we bezig om met zijn allen veilig op het droge te komen."

Onbepaalde tijd dicht

Restaurant Watermolen Bels zegt ernstige waterschade te hebben geleden. "Om de schade te herstellen en alles weer veilig en gastvrij te maken, zullen wij voor onbepaalde tijd gesloten zijn", laat het restaurant op Facebook weten. Waarschijnlijk opent het pas later deze zomer weer.

De schade bleef in de rest van het beekdal beperkt, omdat er verder geen bebouwing is. Het waterschap onderzoekt vandaag waardoor precies de beek buiten zijn oevers trad.

Nijhuis is als vader van de bruid vooral opgelucht dat iedereen er veilig vanaf is gekomen. Hij is blij dat "iedereen een steentje heeft bijgedragen" om de ontruiming zonder verdere problemen te laten verlopen.

Festival afgelast

Het noodweer van gisteravond betekent ook dat popfestival Julianapop in de kop van Noord-Holland vandaag niet doorgaat. Het festivalterrein vlak bij Julianadorp is vooral door de harde wind te zwaar beschadigd, laat Mitsy Haeck van de organisatie weten.

De schade is groot, zowel aan delen waar het festival nog werd opgebouwd als aan voorzieningen die al stonden. "Het varieert van ingestorte snacktenten tot een omgewaaide podiumwagen", aldus Haeck bij NH Nieuws. "Hekken die over het veld zijn gewaaid."

"Er is eigenlijk van alles niet meer intact of zo beschadigd dat opbouwen al spannend is", vervolgt ze. "Straks loopt hier 5000 man rond. Wij staan voor veiligheid en die kunnen we nu niet garanderen."

Julianapop is een populair, jaarlijks festival. Bij de voorverkoop was de editie van dit jaar met optredens van onder meer S10, Ronnie Flex en Van Dik Hout (uit naburig Den Helder) binnen tien minuten uitverkocht.

Nu het festival is afgelast, wordt Haeck "overspoeld met lieve berichten, hulpaanbiedingen en steun vanuit het dorp", zegt ze. Maar ze benadrukt dat ze nu even geen hulp nodig heeft. Het terrein is op dit moment afgesloten, zodat er veilig 'afgebouwd' kan worden.

Bartje 200

Ook de mountainbike-wedstrijd Bartje 200 in Drenthe gaat vandaag niet door. De organisatie promoot de wedstrijd over 200 kilometer als "extreem zware tocht voor echte bikkels", maar dit keer moeten de deelnemers een andere uitdaging zoeken.

"Ik kwam vanochtend om 05.00 uur op het evenemententerrein in Borger en trof een grote ravage aan", beschrijft organisator Johan Wekema bij RTV Drenthe. "De podiumwagen was omgewaaid, de mobiele toiletten lagen om, de grote tenten waren ingestort en eentje daarvan was bij de buurman in de tuin terechtgekomen. Toen wist ik: dit wordt hem niet meer."

Wekema wijst erop dat ook het parcours van de tocht niet veilig meer is. "Het lukt voor de start niet meer om omgewaaide bomen en loshangende takken in kaart te brengen en op te ruimen", aldus de organisator. "Ik moet er niet aan denken dat er takken of half omgevallen bomen alsnog op de fietsers vallen."

Een wandtapijt dat ruim 100 jaar geleden uit zicht raakte, is teruggekeerd naar het landhuis waar het eeuwenlang hing. Een Britse curator ontdekte het vorig jaar op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht.

Een Belgische kunsthandelaar bood het aan op de beurs. Voor expert Jeremy Warren van de Britse erfgoedorganisatie National Trust was het puur toeval dat hij het werk uit de 16e eeuw herkende. Hij wist dat in de King's Hall van het landhuis Oxburgh in Norfolk ooit zo'n tapijt had gehangen met de Bijbelse koningin Esther als onderwerp.

Dat werk was in 1925 door de adellijke familie "met pijn in het hart" verkocht samen met zes andere wandtapijten. De opbrengst werd gebruikt om het onderhoud van hun landhuis te financieren. In de VS werden destijds hoge prijzen betaald voor dit soort kunstschatten.

Opvallend goede staat

Het tapijt met Esther dook in 1992 nog een keer op bij een veiling, maar verdween daarna weer uit beeld. Van de andere zes werken is al ruim een halve eeuw niet bekend waar ze zijn gebleven.

De National Trust is bijzonder verheugd dat dit tapijt nu is teruggekeerd. Het is bovendien nog in bijzonder goede staat. "De intensiteit van de kleuren is opvallend voor zijn leeftijd", zegt een woordvoerder. "Fijne details als Esthers gewaad en baldakijn tonen het vakmanschap en talent van de maker."

Hoewel de naam van de maker niet bekend is, vermoeden de experts dat het tapijt 2,5 bij 8 meter groot waarschijnlijk rond 1510 is gemaakt in Brussel, destijds vermaard om zijn tapijten van hoge kwaliteit.

De Belgische verkoper Pierre Maes is blij te hebben geholpen bij de terugkeer. "Het is absoluut een eer, de droom van elke kunsthandelaar." Wat er voor het tapijt is betaald, is niet bekendgemaakt.

Het tapijt hangt nu weer in Oxburgh. Daar is het dit weekend voor het eerst te zien voor het publiek.

Burgemeester Femke Halsema heeft met spoed cameratoezicht ingesteld op en rondom de flat Kruitberg in Zuidoost. Dat heeft ze gedaan naar aanleiding van een explosie, die daar op 18 juni heeft plaatsgevonden. 

Waarop de explosie gericht was, is niet bekend. Volgens een woordvoerder van de burgemeester heeft het incident grote impact gehad op de buurt en is er vrees voor verdere openbare ordeverstoringen. 

De camera's blijven er in ieder geval voor een maand hangen. 

In een woning aan de Ombilinstraat in Oost is vanmiddag brand ontstaan, veroorzaakt door een explosie. Wat de oorzaak is van de explosie, is nog niet bekend. Vier personen zijn voor rookinhalatie nagekeken door het ambulancepersoneel. De brand is inmiddels geblust. 

De eerste melding van de brand kwam vanmiddag om 17.28 uur binnen, en al snel werd opgeschaald naar een middelbrand. Daar kwamen de hulpdiensten massaal op af. Enkele minuten later werd weer opgeschaald, naar een grote brand. 

Omwonenden zeggen dat er een knal te horen zou zijn geweest. Op foto's is te zien dat de portiek van de woning behoorlijk beschadigd is. 

Later meer.

Een 21-jarige Amsterdamse is vanochtend om het leven gekomen nadat zij op de fiets is aangereden door een tractor langs de Amstel. Het dodelijke ongeluk gebeurde op de Rondehoep West bij Ouderkerk aan de Amstel.

Het ongeluk gebeurde rond 08.30 uur. De vrouw werd ter plekke nog gereanimeerd, maar dat mocht niet baten. De route langs de Rondehoep West wordt veel gebruikt door wielrenners die vanaf de stad een rondje gaan fietsen. De politie kon nog niet zeggen of de vrouw op een racefiets zat. 

De bestuurder van het landbouwvoertuig, een 28-jarige man uit Waverveen, is door de politie aangehouden. Dat is standaard bij een dodelijk ongeluk. De man wordt door de politie verhoord over het ongeluk. De politie doet onderzoek naar hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren. 

De politie vraagt getuigen die iets hebben gezien om zich te melden. Ook aan omwonenden met een eventuele videodeurbel of automobilisten met een dashcam wordt gevraagd om de beelden te delen. De politie is ook op zoek naar beelden voorafgaand aan het ongeluk. 

Hoewel Amsterdam natuurlijk veel Oranjefans telt, zijn er ook behoorlijk wat Amsterdammers die ook juichen voor een ander land tijdens het WK. Omdat het WK groter is dan anders doen er veel landen mee die nog nooit, of niet vaak, op zo'n groot toernooi hebben gespeeld. Vandaag spreken we Jackie Keating, ze woont in West en heeft Nieuw-Zeelandse roots. In Amsterdam wonen ruim 600 Nieuw-Zeelanders.

De 'kiwi-gemeenschap' in de stad is volgens Jackie (60) niet extreem groot, maar de Nieuw-Zeelanders komen graag samen in haar bruine kroeg: The Kiwi op de Nassaukade.

Binnen kan je niet om Jackie's Nieuw-Zeelandse roots heen: op het plafond hangen rugbyshirts en voetbalsjaals van de All Blacks, op het menu staan traditionele moa pies en in het midden van de kroeg staat een enorm standbeeld van een kiwi, het nationale symbool van Nieuw-Zeeland. "En nee, het is geen fruit, het is een vogel", vertelt Jackie lachend.  

Inmiddels woont de Nieuw-Zeelandse al meer dan 30 jaar in Nederland. "Ik heb de Nederlandse directheid overgenomen", geeft ze toe. "Maar ik vind het hier heel fijn. Ik heb veel Nederlandse vrienden en dit is echt mijn thuis." 

De vernederlandsing is in haar kroeg ook terug te zien: de kiwi heeft klompen aan en je kunt bij je Nieuw-Zeelandse pie Nederlands bier en een bitterbal bestellen. 

Tijdens sportevenementen zoals het WK is het extra druk in The Kiwi. Volgens Jackie zijn Nieuw-Zeelanders echte sportfanaten. Of haar land het ver gaan schoppen tijdens dit WK? "De vorige wedstrijd hebben ze me verbaasd met de 2-2 tegen Iran, maar laten we zeggen van wel."

Als Ajax aan het einde van volgend seizoen opnieuw moet spelen in de play-offs voor Europees voetbal, dan is het opnieuw niet mogelijk om in de eigen Johan Cruijff Arena te spelen. Het stadion is dan in gebruik voor de concerten van De Toppers. 

Het Eredivisieseizoen loopt tot en met zondag 23 mei. Na een paar dagen rust nemen, normaliter, de nummers vijf tot en met acht het tegen elkaar op in de play-offs, een kort knock-out toernooi. De winnaar van de play-offs krijgt een ticket voor de voorrondes van de Conference League. De halve finale staat gepland op donderdag 27 mei, de finale zondag 30 mei. 

Maar nu blijkt dat De Toppers - Gerard Joling, Jan Smit, Jeroen van der Boom en René Froger - precies tussen die twee wedstrijden hun optredenreeks voor 2027 houden. Op vrijdag 28 en zaterdag 29 mei staat het viertal in de Arena. 

Ajax stond dit jaar voor het eerst sinds het seizoen 2008/09 in de play-offs om een ticket voor Europees voetbal. De Johan Cruijff Arena hield met dat scenario geen rekening, want een concertreeks van tien concerten van Harry Styles was precies tijdens de play-offs in het stadion.

Ajax moest daardoor twee keer uitwijken naar het stadion van FC Volendam, voor de wedstrijden tegen FC Groningen en FC Utrecht. Mocht Ajax opnieuw vijfde of lager eindigen, dan zal Ajax niet op zoek hoeven te gaan naar een ander stadion.  De KNVB maakte eerder bekend dat clubs voortaan hun thuisrecht verliezen als het eigen stadion niet beschikbaar is.

Nadat een vrouw slachtoffer is geworden van een poging tot diefstal met geweld in de Ilperveldstraat in Noord, heeft de politie een signalement van de verdachte gedeeld. Iedereen die in de avond van 12 juni iets verdachts in de omgeving van het Baanakkerspark heeft gezien, wordt opgeroepen zich te melden. 

De vrouw liep op vrijdagavond 12 juni rond 23.10 uur door het Baanakkerspark in Noord. Toen ze in de richting van de Ilperveldstraat liep, merkte ze dat ze werd gevolgd door een man. Eenmaal in de straat aangekomen, deed hij met geweld een poging haar te beroven. 

De man zou de vrouw van achteren hebben aangevallen en ten val hebben gebracht. De man rende terug in de richting van het Baanakkerspark toen de vrouw begon te gillen. 

Volgens het signalement van de politie is de verdachte tussen de 20 en 35 jaar oud, is hij rond de 1.85 meter lang en heeft hij een tenger postuur. Ook was hij volledig in het zwart gekleed, inclusief zwarte handschoenen. Daarnaast droeg hij een licht reflecterend masker dat, op zijn ogen na, zijn hele gezicht bedekte. Hij zou ook een grote, donkere sportbril hebben gedragen. Tot slot had een man een opvallende bochel ter hoogte van zijn rug of nek. 

Gisteravond trokken er na een bloedhete dag onweersbuien en bliksemstormen over de stad. Die gingen gepaard met heel wat regen in korte tijd. Menig Amsterdammer stond voor het raam of op het balkon om het spectaculaire weer te bekijken en te filmen. Van 'lekker verkoelend' tot 'helemaal te gek': AT5 ontving veel beelden met bijbehorende superlatieven van Amsterdammers die het onweer en de bliksem vastlegden en maakte van de mooiste beelden een selectie.

Ray en Berend weten het zeker: ze hebben de zomerhit gemaakt. Hier bij AT5 twijfelen we nog een beetje, na wat discussie op de redactie, hebben we toch besloten om een item met de mannen op te nemen. Het duo droomt groot, want de zangers willen zo snel mogelijk met hun nummer optreden in op zijn minst de AFAS Live.

Je zou beide mannen misschien kunnen herkennen als acteur. Ze zeggen in café Tante Roosje op het Rembrandtplein, waar we hebben afgesproken, dat ze elkaar hebben ontmoet op kinderkamp. Afijn, wij van AT5 zijn de moeilijkste niet. Het nummer 'Fluitje' van Ray en Berend is inmiddels vijftigduizend keer gestreamd. De bedenker van het nummer is stille Jos, de neef van Ray. "Hij heeft alles geschreven en geproduceerd", vertelt Ray. Helaas kan Jos er niet bij zijn, omdat hij moet afrijden voor zijn rijexamen. 

Goed of slecht?

Maar de grote vraag is: is het nou een goed of slecht nummer? De mannen reageren geschokt op de suggestie, dat het niet zo'n goed nummer zou zijn. "Ik voel veel negativiteit bij jullie, maar je kan het ook omdraaien. En gewoon zeggen: 'wat een heerlijk nummer', want jij hebt ze (de redactie, red.) ook overtuigd", zegt Ray lichtelijk geïrriteerd.

AFAS Live

Het nummer is inmiddels vijftigduizend keer gestreamd, maar het duo droomt groot. Het doel is om fluitje op te treden in de AFAS Live, het liefst zo snel mogelijk. Of het gaat lukken, is nog de vraag. Maar Ray en Berend twijfelen er niet aan. "Dit is gewoon een hit en we staan zeer binnenkort in de AFAS Live", aldus Berend en Ray in koor.

Het coalitieakkoord van PRO Amsterdam en D66 bevat volgens de AT5-panelleden goede ideeën, maar er is ook veel twijfel of de plannen echt veel effect gaan hebben. De 1700 Amsterdammers die meewerkten aan het onderzoek denken niet dat de stad er over vier jaar schoner bijligt, vrezen dat er dan nog steeds veel toeristen zijn en ook dat er niet genoeg sociale huurwoningen zijn gebouwd. 

Twee weken geleden presenteerden PRO Amsterdam (de nieuwe partijnaam van GroenLinks/PvdA) en D66 het nieuwe coalitieakkoord. Hierin staan de plannen die het college heeft voor de stad voor de komende vier jaar. Het akkoord zou je sober kunnen noemen, want er is flink minder geld te verdelen. 

Grote nieuwe projecten staan er niet in, want de belangrijke punten in het akkoord gaan vooral over hoe er geld kan worden bespaard en van welke plannen er wordt afgestapt. Zo wordt er fors gesneden in het ambtenarenapparaat en gaan het erotisch centrum in Zuid en het verbod voor buitenlandse toeristen om wiet te kopen in coffeeshops (het zogeheten i-criterium) niet door. 

Steun van de panelleden

Dat het nieuwe stadsbestuur die twee toch wel omstreden plannen niet door laat gaan, kan op veel steun rekenen van de panelleden. Driekwart van hen vindt het goed dat er streep ging door het erotisch centrum en net iets meer dan de helft vindt dat ook van het i-criterium. 

"Met het erotisch centrum verplaats je vooral het probleem", zegt een van hen. Een ander is het daarmee eens. "Een megaduur project waar je helemaal niets mee oplost." De invoering van het i-criterium zou volgens de panelleden alleen maar zorgen voor meer straatdealers. "Toeristen zijn in eigen land gewend om van de straat te kopen, dus dat doen ze hier ook makkelijk." 

Is het genoeg? 

Ondanks dat de panelleden de keuze om de omstreden plannen niet door te laten gaan waarderen, is er ook veel kritiek dat in het akkoord geen andere acties staan om de drukte op de Wallen tegen te gaan. De gemeente wil weliswaar de toeristenbelasting en vermakelijkheidsbelasting verhogen, maar dat zijn volgens de panelleden maatregelen die lekker voor de gemeentelijke schatkist zijn, maar 'geen deuk in een pakje boter slaan' qua drukte. 

Ook komt er in de binnenstad een vergunningplicht voor alle toeristenwinkels, maar dat is volgens de panelleden niet genoeg. "Gemeente blijft toeristenwinkels maar faciliteren en echt hard optreden daartegen blijft uit", zo klinkt de kritiek. Een ander vult aan: "Er moet een rem komen op domme toeristische shit die Tiktok-rijen aantrekken. Een rij niet langer dan de gevel breed is."

Sommige panelleden vinden dat de gemeente heftigere maatregelen en afspraken had moeten maken. "Airbnb moet volledig worden verbannen uit de stad, net zoals in Barcelona", zo klinkt het. "Er moeten afspraken worden gemaakt over de vermindering van hotelkamers en verhogen van de belastingen in de hele metropoolregio. Nu krijg je een waterbedeffect en komen de toeristen alsnog richting de stad."

Uiteindelijk denkt maar twee op de tien panelleden dat de coalitie genoeg heeft bedacht om het massatoerisme in de stad terug te dringen. "We zitten elk jaar al miljoenen overnachtingen over de limiet en dat gaat de komende jaren alleen nog maar toenemen."

Investeren tegen afvalproblemen

Een belangrijk verkiezingsonderwerp onder de panelleden was het afval op straat. Panelleden omschreven de stad als 'een vreselijke teringzooi' en 'een puinhoop'. In het coalitieakkoord staan heel wat ideeën en plannen om de stad schoner te krijgen. Zoals het doorzetten van het 'treintje', extra veegploegen, wijkgerichte aanpakken en een afvaldirecteur die alles goed in de gaten moet houden. 

Mooie ideeën vinden de panelleden, maar opnieuw zijn ze van mening dat het niet gaat doen waar Amsterdammers al jaren om schreeuwen: de stad schoon krijgen. De helft van de panelleden denkt namelijk dat Amsterdam er over vier jaar niet schoner bij ligt dan dat nu het geval is. 

"Er moet echt veel beter gehandhaafd worden. Bewoners, maar ook vooral bedrijven, gooien gewoon alles op straat. Hele kartonnen dozen en vuilniszakken. Straf hen eens echt." Een ander panellid heeft er ook geen vertrouwen totdat er echt een goede prullenbak in de stad komt, die eigenlijk niet open kan. "De vuilnisbakken die constant opengebroken worden en de graaiers die alles eruit halen in de zoektocht naar statiegeld. Dat is het probleem."

Sommige panelleden vinden dat de gemeente meer moet doen om medewerkers voor de reinigingsdienst te werven. "Ze moeten daar hun shit op orde hebben. Jaren geleden was er minder verzuim en ook minder afval. Betaal die mensen beter en ga terug naar vroeger. Dan komen en willen mensen de stad weer schoonmaken."

Dat alles kost wel geld, maar de panelleden zijn juist wel heel tevreden dat de afvalstoffenheffing de komende jaren niet wordt verhoogd. 87 procent van de panelleden noemt het, niet geheel verrassend, een goed idee.

Wel of geen sociale huur?

De woningmarkt is al jaren het grootste thema bij verkiezingen. Er moeten woningen bij, maar de grote vraag is hoe dat verdeeld moet worden en hoeveel er gebouwd moet worden. Amsterdam streefde de laatste jaren naar 7500 nieuwe woningen per jaar, maar de nieuwe coalitie laat dat los. Geen aantallen meer, maar kijken naar wat voor woningen er worden gebouwd.

Goed plan, vindt bijna twee derde van de panelleden. "Als je al jaren de streefhoeveelheid niet haalt, dan kan je daar beter van afzien en goede keuzes maken", zo zegt de een. "Het is goed dat er eindelijk eens wordt gekeken waar de behoefte echt ligt", aldus een ander. 

Een belangrijke regel die moet gaan bepalen wat er gaat worden gebouwd in de stad, is de 40-40-20-regel. Dat betekent dat nieuwbouw moet worden verdeeld over 40 procent sociale huur, 40 procent middeldure woningen en 20 procent dure huur/koop. De coalitie houdt vast aan die regel, maar zegt wel dat er uitzonderingen mogelijk zijn.

Veel panelleden zijn niet blij met die uitzonderingen. "De versoepeling gaat in de praktijk zorgen dat er vooral geïnvesteerd gaat worden in de bouw van superdure huur- en koopwoningen", zo verwoordt een panellid de angst. "Sociale huur is van levensbelang om een gevarieerde stad met verschillende inkomensgroepen te huisvesten. Nu al wordt het aantal niet gehaald. Een versoepeling maakt dat nog erger", laat een ander panellid weten.

Twee derde van de panelleden heeft er dan ook geen vertrouwen in dat de gemeente de komende jaren genoeg sociale huurwoningen gaat bouwen. "De kosten voor bouwprojecten zijn altijd hoger dan verwacht en dat wordt waarschijnlijk weer gecompenseerd door minder sociale huur."

Geen tevredenheid over aanpakken autobezitter

De keuze van de coalitie om de autobezitter aan te pakken valt slecht bij de meeste panelleden. Het duurder maken van de vergunning, het laten verdwijnen van 10.000 parkeerplekken en het versoberen van de bezoekerskorting vindt bijna twee derde van de panelleden een slecht plan. 

"Er verdwijnen steeds meer P+R-plekken, terwijl het openbaar vervoer duur is en nog te vaak onbetrouwbaar. Er wonen ook nog gewoon mensen in de stad die bezoek ontvangen dat met de auto komt", zo klinkt het. "De stad is goed bezig geweest om mensen uit de auto te krijgen, maar een pas op de plaats is ook goed."

Uiteindelijk staan er in het coalitieakkoord plannen en ideeën. Hoe en of de uitvoering daarvan daadwerkelijk tot stand gaat komen, is iets wat de komende jaren duidelijk moet worden. Dus het is voor nu ook nog veel afwachten of de stad schoner en rustiger wordt. 

Het is heet in de stad, dat merken we allemaal. Voor kwetsbare groepen, zoals dak- en thuislozen, kan deze hitte een groot risico zijn. En dus gaan veldwerkers zoals Abdullah de straat op met water en zonnebrandcrème, met de hoop deze groep een beetje te helpen.  

Het wordt vandaag een rondje door de binnenstad en dat is met een reden. "Dit is een van de heetste plekken in de stad", vertelt Abdullah el Bacha, veldwerker bij zorgorganisatie perMens. In zijn ene hand een boodschappentas met waterflesjes en ijs, in de ander een tas vol kleine flesjes zonnebrandcrème. 

"U bent wel een beetje warm gekleed hé", lacht hij naar een man die op een bankje zit. Met ook een serieuze boodschap: "Het is hartstikke heet. Let je wel een beetje op?" De man lacht vriendelijk en pakt een flesje water. 

We lopen verder, het Damrak op. Om de zoveel meter spreekt Abdullah samen met zijn collega iemand aan die ze kennen van de straat. De tas met flesjes water wordt steeds leger. "Vaak zijn het mensen die middelen gebruiken, drugs of alcohol. En ze beseffen niet allemaal dat het ervoor zorgt dat je lichaamsthermometer niet goed werkt."

Zomerhitteregeling

De aanpak is deel van de zomerhitteregeling die vorig is ingevoerd. Als het meerdere dagen op rij erg warm is, gaat er een protocol in werking. Vandaag is de eerste dag van dit jaar dat de regeling geldt. En dus gaan de teams de stad in en blijven inloophuizen langer open voor een beetje verkoeling. 

Vandaag loopt verantwoordelijk wethouder Zita Pels (Opvang) ook even mee. Ze is opvolger van Rutger Groot Wassink, onder wie de regeling vorig jaar inging. "Het is goed om te kijken of we mensen die hier op straat zijn in deze hitte, zeker op de bloedhete stenen, naar binnen kunnen krijgen."

De dak- en thuislozen die we op straat spreken zeggen niet veel moeite te hebben met de felle zon. "Het is makkelijk voor mij, ik kom uit een warm land", zegt een van hen. "Maar je moet ook geloven dat het makkelijk is." Een ander verklaart dat de vele waterpunten in de stad nuttig zijn. "En ik kan ontbijten bij de inloophuizen."

Een verklaarbaar sentiment, zegt Abdullah. "Ze zijn er een beetje aan gewend. En ook heel creatief, ze weten ermee om te gaan. Maar wij zijn er om ze te ondersteunen. De ene redt het wel, de ander helaas niet."

De regeling blijft gelden tot de temperatuur weer wat lager is. Dat kan nog dagen duren. 

Morgen en zondag varen er, net als vorig weekend, minder ponten vanwege een tekort aan schippers. Reizigers moeten rekening houden met langere wachttijden en extra drukte. 

Zaterdag vaart er overdag één pont minder van Centraal Station naar IJplein, van Centraal Station naar Buiksloterweg en van de Pontsteiger naar de NDSM-werf. Zondag valt er één pont uit: van CS naar het IJplein. 

Het GVB schrijft op drukke locaties instapbegeleiders in te zetten om de reizigersstromen in goede banen te leiden.

De capaciteit staat volgens de vervoerder deze zomer onder druk, onder meer door de krappe arbeidsmarkt. "We doen er alles aan om de impact voor reizigers zo beperkt mogelijk te houden. Zo zetten we beschikbare collega's extra in, kijken we continu naar aanvullende personele inzet en plannen we steeds verder vooruit om de beschikbare capaciteit zo optimaal mogelijk te benutten."

Een fietser is vanmiddag gewond geraakt bij een aanrijding met een taxi op de kruising tussen de Brederodestraat en de Jan Pieter Heijestraat in Oud-West. Ze is naar het ziekenhuis gebracht.

Het ongeluk gebeurde rond 16.30 uur. De vrouw kwam door de aanrijding onder de auto terecht. Naast meerdere ambulances kwam er een traumateam ter plaatse.

De politie heeft een onderzoek ingesteld naar de toedracht van het ongeluk. Daarvoor is een deel van de straat afgezet. 

Hoe die daar terechtkwam, is nog een raadsel, maar een bestuurder heeft zijn of haar auto vanavond klemgereden in de tramrails vlak bij halte Meer en Vaart in Nieuw-West. Hierdoor reden trams 1 en 17 tijdelijk een aangepaste route. 

Medewerkers van het GVB kwamen ter plaatse om de auto weer van de rails te krijgen. 

De dienstregeling is vervolgens weer hervat.

Het Verkeer gaat langs bij de werkzaamheden op de Bert Haanstrakade waar de weg veiliger wordt gemaakt. Buurtbewoners beamen dat er te hard wordt gereden: "Er wordt hier gesjeesd als een malle." Technisch projectleider Paul Mooij vertelt hoe de weg veiliger wordt gemaakt.

"Naar aanleiding van meldingen van bewoners hebben het stadsdeel en de gemeente besloten om te kijken naar de veiligheid", legt technisch projectleider Paul Mooij uit. Volgens hem werd er te hard gereden, ook na de invoering van 50 naar 30 kilometer per uur in de stad.

De weg wordt daarom op drie plekken grondig aangepakt. "Om het wat veiliger te maken leggen wij hier drempels aan om te zorgen dat er minder hard gereden gaat worden." Ook wordt de weg versmald door de aanleg van een middengeleider.

De buurtbewoners zijn blij. "Het is een goede zaak, want er wordt ontzettend hard gereden", vindt een omwonende. Een ander noemt het simpelweg "een goede beslissing". Van de werkzaamheden zelf merkt de buurt gelukkig weinig. "Het moet gebeuren en als je de borden goed volgt dan kan je ook de wijk wel uit en de wijk wel weer in", aldus een bewoonster.

Gevolgen voor automobilisten

Vanwege de werkzaamheden zijn de kruispunten Bert Haanstrakade/Daguerrestraat en Bert Haanstrakade/Lumièrestraat afgesloten voor auto's. Autoverkeer wordt omgeleid via de IJburglaan en Pampuslaan. Fietsers en voetgangers kunnen langs de werkzaamheden.

''De werkzaamheden duren tot 6 juli met een uitloop tot mogelijk 10 juli en daarna kan iedereen weer gebruik maken van de Bert Haanstrakade'', sluit Mooij af.