Wie is het gezicht achter Banksy? Het is al jarenlang een van de grootste mysteries in de kunstwereld. Na drie jaar onderzoek zeggen journalisten van persbureau Reuters dat ze de beroemde straatkunstenaar hebben ontmaskerd. Alleen zijn niet alle kunstliefhebbers blij met het nieuws.

De identiteit van de Britse artiest is al decennialang onderwerp van discussie. Zijn werken met een maatschappelijke of satirische lading duiken vaak onverwacht op in het straatbeeld en trekken wereldwijd veel aandacht. Ook worden ze soms voor miljoenen verkocht.

Journalisten van Reuters zeggen dat Robin Gunningham Banksy is, een 53-jarige man uit Bristol die tegenwoordig door het leven gaat als David Jones. Hij is een van de drie mensen van wie al langer wordt gedacht dat zij Banksy kunnen zijn.

Banksy's anonimiteit wordt strikt bewaakt door zijn vertegenwoordigers en is een belangrijk onderdeel van zijn activistische "hit-and-runacties". Gunningham heeft nog niet op de ontmaskering gereageerd.

Podcast de Dag sprak David Roos, street art-curator, over de ontmaskering:

Persbureau Reuters bestudeerde het werk van Banksy, interviews met deskundigen, boeken, documentaires en documenten over hem. De belangrijkste aanwijzing kwam uit het tweedelige boek Banksy Captured (2019) van zijn voormalige manager Steve Lazarides.

In het boek valt te lezen dat de toen nog onbekende straatartiest werd opgepakt voor het bekladden van een reclamebord. Hoewel Lazarides niet prijsgaf waar en wanneer dit gebeurde, wist Reuters op basis van foto's van het werk de locatie in New York te bepalen. Daardoor konden de journalisten de bijbehorende politierapporten en rechtbankdocumenten uit 2000 boven water halen.

Gekke tanden

Tussen die documenten zat een handgeschreven bekentenis waarin Gunningham toegaf dat hij na een avond drinken een misdrijf had begaan en een billboard op Hudson Street had beklad. Ook in het politierapport en in de rechtszaal werd de naam Gunningham meermaals genoemd.

De kunstenaar zou een model op een billboard van modemerk Marc Jacobs gekke tanden hebben gegeven en een spreekballon hebben getekend waar niets in stond, staat in het boek. Voordat hij er iets in kon zetten, werd hij opgepakt door de politie.

Het briefje met de bekentenis en het gebouw in New York nu:

Het is niet de eerste keer dat de naam Gunningham wordt genoemd. In 2008 onthulde The Mail on Sunday al dat Gunningham de man achter Banksy was. De krant publiceerde ook een foto van hem. Zijn vertegenwoordigers ontkenden toen dat hij het was. Daarna was de naam Gunningham niet meer te vinden in publieke registers, mogelijk doordat hij daarna zijn naam veranderd had.

Volgens Reuters is Gunningham in 1973 geboren in de Britse kunstenaarsstad Bristol. Aan het begin van zijn carrière gebruikte hij verschillende namen, zoals "Robin Banks" of "Mr. Banks".

Zijn eerdere werken lijken weinig op het werk van Banksy vandaag de dag. Ze bevatten veel kleuren en zijn met losse pols geschilderd, heel anders dan het zwart-witte graffitiwerk van nu.

In het Carlton Arms Hotel in New York kon je gratis slapen als kunstenaar in ruil voor een kunstwerk. Gunningham deed dat eind jaren 90. Het hotel schreef de werken toe aan "Robin Banks", een variatie op "robbing banks" (banken beroven), volgens Reuters later afgekort tot Banksy.

Anonimiteit

Met het onderzoek komt er mogelijk een einde aan de jarenlange mystiek rond Banksy, maar niet alle Banksy-liefhebbers zijn blij dat de onthulling is gedaan. De afgelopen dagen zijn er online meerdere discussies ontstaan. "Ik vond het juist leuk dat het een mysterie was, dat hoorde bij zijn kunst", is een van de reacties.

Sommige critici zijn van mening dat Banksy's vermogen om razendsnel in het openbaar te schilderen en onopgemerkt te blijven "misschien wel zijn belangrijkste werk" was. "Zijn anonimiteit is al een statement op zich", zegt Banksy-expert en historicus Ulrich Blanche tegen Reuters.

Jaren gingen geruchten dat muzikant Robert Del Naja van de triphopgroep Massive Attack de man achter Banksy was. Del Naja was graffitikunstenaar in onder meer Bristol voordat hij Massive Attack oprichtte. De kunstwerken van Banksy zouden vaak verschijnen op plekken waar Massive Attack op dat moment ook concerten gaf.

Del Naja heeft de speculaties altijd afgedaan. Wel heeft hij eerder gezegd dat hij bevriend is met Banksy, die ook het voorwoord schreef van een boek over Massive Attack en de kunst rond de groep.

Samen naar Oekraïne

Volgens persbureau Reuters klopt het dat Del Naja een vriend en mentor van Banksy is. Op één gelegenheid zou Del Naja hebben meegeholpen met het voltooien van een Banksy-kunstwerk. Dat zou in Oekraïne zijn geweest.

Hij zou samen met Gunningham en een fotograaf met een prothese via Polen het land zijn binnengekomen. Ooggetuigen aan wie foto's van het trio werden getoond, herkenden de fotograaf als Giles Duley en zeiden dat Gunningham de kunstenaar was die het werk had gemaakt.

Zonder de identiteit van Banksy te bevestigen of te ontkennen, drong de advocaat van de kunstenaar er bij Reuters op aan het onderzoek niet te publiceren.

Drie Nederlandse twintigers zijn veroordeeld tot gevangenisstraffen van drie tot zeven jaar voor online en telefonische oplichting. Ze wisten hun slachtoffers vele tonnen afhandig te maken, bijvoorbeeld door zich voor te doen als bankmedewerkers.

Eind 2024 pakte de politie een groep Nederlandse en Belgische verdachten op. Sommige van hen pronkten op sociale media met hun luxueuze levensstijl, die ze konden betalen door op grote schaal mensen op te lichten.

Drie Nederlanders organiseerden de phishing- en bankhelpdeskfraude. Zij stonden terecht bij de rechtbank in Rotterdam, de rest in België.

Oplichtingsbedrijf

Het Nederlandse groepje runde een professioneel oplichtingsbedrijf. De verdachten gebruikten lijsten met gegevens van potentiële slachtoffers, die ze phishing-mails stuurden.

De mails leidden de slachtoffers naar nepsites, bijvoorbeeld van banken. Wanneer slachtoffers daar inlogden, werden ze door de oplichters gebeld en overgehaald om bepaalde handelingen te verrichten.

Daarna konden de oplichters de rekeningen plunderen. Zodra de verdachten het geld hadden weggesluisd, stonden er mensen klaar bij pinautomaten om het geld contant op te nemen.

Bellers

De hoofdverdachte kreeg zeven jaar cel. Hij werd al eerder veroordeeld voor fraude en lijkt volgens de rechtbank gevangenisstraf op de koop toe te nemen. "Wij leren niet van detentie", zei hij in een afgeluisterd telefoongesprek.

De 23-jarige man zei in een getapt gesprek ook dat hij honderd 'bellers' voor hem had werken en een 'ophaalteam' dat betaalpassen oppikte bij slachtoffers. Ook regelde hij katvangers die tijdelijke bankrekeningen beschikbaar stelden en werkplekken voor de oplichters.

De groep pleegde de fraude onder meer vanuit luxe woontorens in Rotterdam. De oplichting ging de hele dag door: in onderschepte berichten wordt gesproken van werkdagen van 08.00 tot 23.00 uur.

Twee miljoen

De verdachten spraken met grote minachting over hun slachtoffers. "Hoeveel heeft die domme hoer op haar rekening?" vroeg een van de verdachten aan een beller, terwijl die nog aan de lijn hing met het slachtoffer.

Ze zouden het geld dat ze aftroggelden van hun slachtoffers voor een groot deel hebben omgezet in cryptovaluta. In totaal hebben ze zo'n twee miljoen euro witgewassen. Volgens de rechtbank moeten de verdachten veel slachtoffers gemaakt hebben, maar hoeveel precies is onbekend.

De rechterhand van de hoofdverdachte vertelde in afgeluisterde gesprekken dat de groep zo'n vier jaar actief was. Hij kreeg zes jaar cel. De derde verdachte had een wat kleinere rol binnen de criminele organisatie en kreeg drie jaar cel, waarvan een jaar voorwaardelijk.

De gemeente Groningen moet een boete van 100.000 euro betalen omdat er geen veilige vliegroute is voor vleermuizen bij station Groningen Europapark. Dat heeft de Raad van State vandaag bepaald in een zaak die was aangespannen door de Stichting Vleermuiswerkgroep Groningen en al sinds 2020 loopt, meldt RTV Noord.

Groningen kreeg eind 2009 een ontheffing van de Flora- en Faunawet van de toenmalig minister van Landbouw om een nieuw station aan te leggen tussen Groningen en Assen. Aan die ontheffing waren duidelijke voorwaarden gebonden: zo moest de gemeente zorgen voor een 'functionele' (veilige) vliegroute voor de vleermuiskolonie op de plek van het station.

Wandelpad

Maar toen de werkzaamheden tien jaar later begonnen en er een wandelpad en rolstoelhellingbaan werden aangelegd, bleek volgens de vleermuiswerkgroep al snel dat de gemeente niet aan die voorwaarde voldeed. In 2020 schakelde de vleermuiswerkgroep voor het eerst de rechter in, om vrijwel direct gelijk te krijgen: de gemeente moest actie ondernemen voor de vleermuizen.

Maar de gemeente deed niets. Dus zocht de vleermuiswerkgroep het samen met de provincie (die handhavend optreedt) hogerop en kwamen ze uiteindelijk bij de hoogste bestuursrechter - de Raad van State - terecht.

Vleermuisonvriendelijk

De Raad van State roept de gemeente nu tot de orde. Zo ontbreekt bij station Groningen Europapark een aaneengesloten rij boomkronen, die de vleermuizen een veilige vliegroute moeten bieden. De bomen die er wel staan, zijn verkeerd gesnoeid zodat ze niet op elkaar aansluiten. Ook staan er dode exemplaren tussen. Bovendien is de verlichting in de omgeving niet vleermuisvriendelijk en ontbreekt een duidelijk gebied waar vleermuizen voedsel kunnen verzamelen.

De gemeente betoogde nog dat de vleermuizen inmiddels een andere vliegroute hebben gevonden en dat de "gunstige staat van instandhouding" niet is aangetast. Met andere woorden: de vleermuiskolonie is niet gekrompen, ook al moeten de zoogdiertjes tegenwoordig omvliegen.

Dat mag zijn, maar dat doet niets af aan het feit dat de gemeente zich niet aan de voorwaarde van de ontheffing heeft gehouden, redeneert de Raad van State nu. De gemeente moet een boete van 100.000 euro aan de provincie betalen. Ook krijgt de vleermuiswerkgroep een schadevergoeding van ruim 1900 euro, omdat de zaak al zes jaar loopt.

De griepepidemie is voorbij, meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het aantal mensen dat afgelopen week met acute luchtwegklachten naar de huisarts ging is opnieuw gedaald. Ook het aantal afgenomen monsters waarin het griepvirus is aangetroffen, lag een stuk lager dan een week eerder.

Huisartsen namen afgelopen week bij negentien mensen met griepachtige klachten monsters af en in één van die monsters (5 procent) werd het griepvirus aangetroffen. De week ervoor was dat nog in 30 procent van de monsters het geval. Ook in de keel- en neusmonsters van deelnemers aan Infectieradar en in andere monsters zat minder vaak griepvirus dan vorige week.

Ander type influenza

De griepepidemie begon dit jaar medio februari, een paar weken later dan het jaar ervoor. Toen begon de epidemie eind januari en was die eind maart voorbij. De griepepidemie duurde dit jaar dus ook wat korter dan vorig jaar.

Er ging dit jaar ook een ander type influenza rond dan vorig jaar, vooral type A. Vorig jaar hadden de meeste mensen met griepklachten te maken met influenzavirus type B.

Hoewel de griepvarianten dit jaar iets verschillen van de virussen waar het griepvaccin van dit seizoen op is gemaakt, werkte het vaccin toch ongeveer even goed als in andere jaren, aldus het RIVM.

Het Belgische Openbaar Ministerie (OM) heeft in hoger beroep vijf jaar cel geëist tegen de eigenaren van de website Funcaps, vanwege de handel in illegale medicijnen. De twee verdachten kregen eerder een werkstraf van 120 uur en een boete van 80.000 euro opgelegd, maar zowel het OM als de verdachten gingen daartegen in beroep.

Volgens justitie maakten de Nederlanders Jord van W. (31) en Stefan P. (30) zich schuldig aan grootschalige invoer van designerdrugs, met een "desastreuze invloed" op de gebruikers. Het OM wil dat het gerechtshof in de overweging rekening houdt met de dood van een 44-jarige man, die in 2021 overleed na een overdosis van een designerdrug die hij via Funcaps kocht.

De verdachten zeggen dat ze geen "criminele intenties" hadden. "Als we dit allemaal hadden geweten, hadden we het nooit gedaan", aldus van W.

Ook in Nederland een strafzaak

De twee begonnen tijdens de coronaperiode met de verkoop van neppillen in België. Volgens justitie waren ze niet goed op de hoogte van de wetgeving in België en wisten ze ook niet precies wat ze verkochten. De gezondheidsrisico's rond het gebruik legden ze vervolgens bij de klanten neer. Hun activiteiten waren "een gok", aldus de aanklager.

Ook in Nederland loopt er een zaak tegen Funcaps, waarbij de verdachten ook illegale handel in medicijnen en designerdrugs wordt verweten. In die zaak gaat het om 58 sterfgevallen die mogelijk in verband gebracht kunnen worden met middelen van de website Funcaps.

In de eerste inleidende zitting werd volgens het OM duidelijk dat de sterfgevallen weinig indruk maakten op de twee verdachten. "Weer een dooje", stond in een bericht dat ze naar elkaar stuurden, gevolgd door een verdrietige emoji en een lachende emoji.

Op 20 april is de tweede inleidende zitting in de rechtbank van Zwolle.

Er gaan nog altijd mondjesmaat schepen door de 'afgesloten' Straat van Hormuz, de enige zeeverbinding tussen de Perzische Golf en de rest van de wereld. Iran dreigt schepen in die smalle zeestraat aan te vallen als ze erdoorheen varen.

Voordat de oorlog tussen Iran en de VS en Israël begon, gingen er dagelijks gemiddeld zo'n 20 miljoen vaten olie door dat stuk zee. Dat is zo'n 20 procent van wat we wereldwijd dagelijks verbruiken. Nu gaan er dagelijks nog rond de 2 miljoen vaten door de Straat van Hormuz, schat databedrijf Kpler. Dat volgt met dochterbedrijf MarineTraffic wereldwijd de bewegingen van schepen.

Voor de oorlog kostte olie zo'n 70 dollar per vat. Sindsdien is de prijs hard gestegen; vandaag kost een vat zo'n 110 dollar. Dat is een stijging van zo'n 57 procent.

'Dramatisch minder'

"Normaliter zagen we dagelijks zo'n 110 tot 130 schepen de Straat van Hormuz in- of uitvaren", zegt Naveen Das van Kpler tegen de NOS. "De afgelopen dagen zijn dat er maximaal zo'n vier of vijf. Dat is dramatisch veel minder."

De schepen die er doorheen gaan, vervoeren volgens Das vooral Iraanse olie. Soms lijkt Iran ook toestemming te geven voor de vaart van schepen met olie of gas uit andere Golfstaten. "We zien dat er overleg is met landen als Turkije, Irak, Pakistan en India om de doorvaart van sommige schepen te regelen."

Onconventionele routes

Das schat dat er dagelijks zo'n 1 miljoen tot 1,5 miljoen vaten Iraanse olie door de straat gaan en zo'n 500.000 vaten niet-Iraanse olie. "We zien dat deze schepen ook onconventionele routes nemen. Ze gaan dicht langs de Iraanse kust. Wellicht zodat de Iraniërs ze in de gaten kunnen houden, maar wellicht ook omdat er verderop in de straat mogelijk mijnen zijn neergelegd. Het is een verraderlijke zee."

Een voorbeeld is de Pakistaanse olietanker Karachi. Die had olie opgehaald in de Verenigde Arabische Emiraten, voer een paar dagen geleden dicht langs Iran en komt vandaag aan in Pakistan.

Das denkt dat Iran niet veel meer buitenlandse oliedoorvoer zal toestaan dan nu. "Het zal blijven bij dit beperkte aantal dagelijkse passages. Want een grote groei past niet bij de strategie van Iran. Hoe meer schepen er zullen varen, hoe lager de energieprijzen. Met de hoge prijzen wil Iran juist druk uitoefenen op de VS."

De uitvoer van Iraanse olie ligt volgens Das op ongeveer hetzelfde niveau als voor de oorlog. Amerika heeft al jaren geleden sancties ingesteld tegen Iran; landen mogen van de VS geen Iraanse olie kopen. Alleen trekt China zich daar weinig van aan, bijna alle Iraanse olie gaat dan ook naar China.

Schaduwvloot

"De schepen die deze olie vervoeren noemen we de schaduwvloot", zegt Das. "Zij kunnen de Iraanse vlag voeren, maar ook die van andere landen en ze opereren buiten de conventionele markt." Het wordt wel steeds moeilijker om nog zicht te houden op deze schepen, zegt hij. "Ze blokkeren steeds vaker hun transponder of vervalsen hun signalen."

Niemand weet hoelang Iran de doorvoer van olie nog blijft bemoeilijken. "Maar als deze situatie nog maanden zo blijft, dan zullen de olieprijzen nog veel verder oplopen en er zal wereldwijd een olietekort ontstaan", zegt Das.

"Europa en Nederland hebben daarbij wel een betere uitgangspositie dan sommige landen in Azië. Hier hebben we grotere voorraden van olieproducten als benzine, diesel en kerosine. Daarnaast zijn we ook minder afhankelijk van olie uit het Midden-Oosten."

Podcast De Dag: varen door een onveilige Straat van Hormuz

Wat is ervoor nodig om veilig door de zee-engte tussen Iran en Oman te varen? Bart Gonnissen was jarenlang stuurman van olietankers in de straat van Hormuz, ook in gevaarlijke periodes, en vertelt daarover in podcast De Dag. Ook John Wayne, kapitein ter zee buiten dienst, komt aan het woord. Hij heeft tanks helpen beschermen in de Straat van Hormuz.

De Europese Commissie wil dat Europese bedrijven sneller en makkelijker kunnen groeien binnen de EU. Volgens de commissie gaat dat nu nog stroef doordat start-ups tegen tal van verschillende regels aanlopen in verschillende EU-landen.

"Het kan in Europa vandaag de dag nog weken tot maanden duren om een bedrijf op te richten. Of om met je bedrijf in een ander EU-land aan de slag te gaan", zegt voorzitter Von der Leyen. "De tijd en het geld die in papierwerk zitten, kunnen niet worden besteed aan innovatie of creatie."

De commissie stelt nu voor dat een bedrijf zich straks kan registreren als een Europese onderneming (EU inc.). Daarmee hoeft het straks niet in elk EU-land opnieuw het registratieproces te doorlopen. Zo kunnen Europese bedrijven sneller doorgroeien tot concurrenten van Chinese en Amerikaanse bedrijven op de wereldmarkt, is de hoop.

In de praktijk zou dit moeten betekenen dat bedrijven voor maximaal 100 euro online en binnen 48 uur een bedrijf kunnen oprichten dat direct in de hele EU kan werken. Het moet de administratieve lasten drastisch verlagen.

27 verschillende systemen

"Europese ondernemingen hadden te maken met de complexiteit van 27 verschillende systemen en besturen. Ze hebben te lang tijd en geld verloren aan advocaten, notarissen en het vertalen van teksten" zegt Eurocommissaris Séjourné voor Welvaart en Industrie. "EU Inc. gaat dat stoppen."

Het is aan ondernemers zelf of ze voor zo'n Europese bedrijfsvorm kiezen. Het wordt een optie naast nationale bedrijfsvormen. Qua arbeidsrecht en fiscaal recht blijven de regels gelden van het EU-land waar een bedrijf gevestigd is en een werknemer werkt.

Minder notarissen

De afgelopen maanden pleitten veel EU-leiders voor het wegnemen van nationale obstakels om bedrijven te helpen. Toch ligt het vooral aan de individuele lidstaten zelf dat die nationale barrières nog altijd bestaan.

Dat komt doordat lidstaten ook baat hebben bij de verschillende regels. Zo kunnen ze daarmee hun nationale markten beschermen. Dat geldt bijvoorbeeld voor landen die hun notarissen willen beschermen, zegt Daniel Gros, directeur van het Instituut voor Europese Beleidsvorming aan de Bocconi Universiteit in Milaan.

Een ondernemer die over de grens aan de slag wil, krijgt te maken met lokale notarissen die volgens nationale regels werken. Daar wil de commissie nu voor een deel van af.

"Het klinkt heel logisch om daar iets aan te doen", zegt Gros. Maar dan reken je volgens hem buiten de krachtige lobby van de notarissen die er bij de nationale politiek op zullen aandringen om hun rol niet te verkleinen. En dus is het de vraag of lidstaten overstag gaan.

Vaak is het voor EU-landen ook politiek moeilijk te verkopen om nationale regels op te geven in het Europees belang, ziet Gros. "Veel politici zitten er niet om Europa een gunst te bewijzen. Die politici zijn nationaal gekozen. Ze moeten naar hun achterban luisteren."

Ten slotte werken niet alle lidstaten hetzelfde en is het dus ook niet vanzelfsprekend overal dezelfde regels te hanteren. "Italië zou bijvoorbeeld het Nederlandse belastingsysteem kunnen overnemen", zegt Gros. "Maar het is Italië. Zij hebben andere politieke prioriteiten en andere sociale voorzieningen."

Te hoge energieprijzen

Morgen komen alle EU-regeringsleiders naar Brussel voor een top, waar de concurrentiekracht van de EU hoog op de agenda staat. Naast de barrières op de interne markt komen dan ook de hoge energieprijzen aan bod. De oorlog in het Midden-Oosten heeft dat probleem nog urgenter gemaakt: de energieprijzen stijgen fors en snel.

Op kortere termijn dringt de Europese Commissie aan op het verlagen van belastingen op elektriciteit door de lidstaten zelf. Daarnaast zullen de EU-leiders spreken over ETS, het systeem dat industrie laat betalen voor de hoeveelheid CO2 die ze uitstoten. Dat systeem zorgt ervoor dat de CO2-uitstoot van bedrijven langzaamaan afneemt, maar verschillende lidstaten vinden dat het op dit moment te veel bijdraagt aan de hoge energiekosten. De commissie wil daarom kijken of er extra schokdempers kunnen komen voor als de prijs te ver oploopt.

Op lange termijn wil de Europese Commissie vooral inzetten op groene energie en op kernenergie om minder afhankelijk te worden van de import van gas en olie.

Nederland gaat met onmiddellijke ingang weer asielzoekers uitzetten naar België. Door een uitspraak van de Raad van State over de gebrekkige opvang daar mocht dat sinds vorig jaar niet meer. Maar Nederland heeft van België de verzekering gekregen dat de opvang is verbeterd, schrijft het kabinet aan de Tweede Kamer.

Het gaat om "niet-kwetsbare alleenstaande mannelijke asielzoekers" die na hun aankomst in België naar Nederland zijn doorgereisd. In het zogenoemde Dublin-verdrag hebben Europese landen afgesproken dat het eerste land waar iemand aankomt verantwoordelijk is voor de opvang en procedures.

De zaak was aangespannen door een man met de Afghaanse nationaliteit. Hij kwam in België aan, maar vroeg daarna in Nederland een verblijfsvergunning aan. Sinds de rechterlijke uitspraak heeft Nederland nauw contact gehad met België om tot een verbetering van de situatie te komen.

Die situatie is inmiddels zo dat "de asielzoeker na terugkeer in België kan worden voorzien in zijn meest elementaire behoeften", schrijven de ministers.

Tekort aan opvangplekken

In België is al jaren een tekort aan opvangplekken voor asielzoekers. Vrouwen, kinderen en kwetsbare personen krijgen voorrang in de reguliere opvang. Niet als kwetsbaar beoordeelde, alleenstaande mannen krijgen zelden een plek. De Raad van State sprak in de uitspraak van vorig jaar van "onverschilligheid van de Belgische autoriteiten om de tekortkomingen in de opvang en rechtsbescherming op te lossen".

Hoeveel personen vanuit Nederland worden uitgezet naar België kunnen de betrokken ministeries niet zeggen. Volgens cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) van vorig jaar gaat het om bijna 500 asielzoekers in een soortgelijke situatie als de Afghaanse man.

De politie heeft vier verdachten opgepakt na de ongeregeldheden in de Utrechtse wijk Overvecht, vorige week in de nacht van dinsdag op woensdag. Daarbij werd de politie bekogeld met zwaar vuurwerk, stenen en glas. Twee agenten raakten gewond. Een stadsbus die door de politie werd ingezet als buffer, raakte zwaar beschadigd.

De rellen ontstonden vorige week dinsdagavond laat, nadat de politie een jongen op een motorscooter hadden klemgereden. Een groep van ongeveer vijftig jongeren viel vrijwel direct de agenten aan.

Na het incident riep de politie getuigen op om zich te melden en beeldmateriaal te delen. Maandagochtend is een verdachte aangehouden op verdenking van openlijke geweldpleging, laat de politie nu weten bij RTV Utrecht. Vanochtend hield de politie nog eens drie verdachten aan.

"We willen vanwege het nog lopende onderzoek nog niets delen over leeftijden en of woonplaatsen van de verdachten", zegt een woordvoerder. "Of zij deel uitmaken van een (vaste) groep valt nog niet te zeggen. Ze waren in ieder geval aanwezig op deze bewuste avond."

Digitale wijkagenten

De politie wijst erop dat sociale media een rol spelen bij dit soort incidenten. "Niet voor niets hebben we al eerder enkele digitale wijkagenten aangesteld, die online de verbinding aangaan met (wijk)bewoners", aldus de woordvoerder. "Dat is een kwetsbaar proces. Socialemediagroepen poppen net zo snel op als ze weer verdwijnen."

De politie zegt ook zichtbaar aanwezig te zijn in de wijk Overvecht. "Wijkagenten proberen met jongeren in gesprek te gaan."

Bizar

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid kwam deze week naar Utrecht om met burgemeester Dijksma en de politie te praten over de geweldsexplosie. "Ik heb bodycambeelden bekeken", zei Van Weel. "Bizar om te zien hoe snel een groep ontstaat die de politie belaagt. Agenten vertelden hoe zij werden uitgescholden, gefilmd en bedreigd. Eén van hen zei: 'We voelden ons echt in de minderheid, ik dacht zelfs, kom ik wel thuis vannacht?'"

Een dag na de ongeregeldheden werd in Overvecht ook een PowNed-journalist mishandeld terwijl hij verslag deed van de situatie. De politie doet onderzoek naar de verdachte die vol in beeld was.

Beelden van de groep die politie en een bus bekogelt na de aanhouding van een verdachte:

De onrust rondom hoge brandstofprijzen blijft aanhouden. In zowel Nederland als buurland België zijn er zorgen onder tankstationhouders nu de adviesprijzen voor diesel en benzine maar door blijven stijgen. Inmiddels ligt die prijs in Nederland voor beide brandstoffen boven de 2,50 euro.

Op lang niet alle plekken is de prijs daadwerkelijk zo hoog, maar voor veel automobilisten is de prijs in België het omrijden waard. Ook in België zijn de prijzen flink toegenomen, maar het verschil met Nederland kan desondanks oplopen tot zo'n 60 cent per liter.

Het grootste pijnpunt zit hem in de dieselprijs. Die is zodanig hard gestegen dat het voor vrachtwagens loont om over de grens te tanken. Voorheen was het voordeliger om de tank in Nederland met diesel te vullen. Gevolg: er staan lange rijen bij de tankstations in ons buurland.

Afrit afsluiten

Dat valt niet goed bij Raf Terwingen, de burgemeester van Maasmechelen, net over de grens bij Geleen. Terwingen wil het liefst de afrit naar zijn grensdorp afzetten, omdat het verkeer vastloopt. "Op het industrieterrein willen we eenrichtingsverkeer creëren. Voorheen was er al tanktoerisme maar sinds de oorlog en de gestegen dieselprijs in Nederland is het gewoon echt problematisch geworden."

Door de onrust in de Golfregio is de prijs van brandstof flink gestegen. De scheepvaart in de Straat van Hormuz ligt grotendeels stil en juist door die zeestraat in het Midden-Oosten gaat veel olieverkeer. Nu er veel minder wordt vervoerd, stijgen de prijzen aan de pomp.

'Verkopen onder de prijs'

Een van de tankstationketens in de grensregio, Bruno Group, merkt dat hard in de inkomsten. In België speelt namelijk ook mee dat er een maximale verkoopprijs zit op brandstoffen, vanuit de overheid opgelegd.

Daarnaast heeft Bruno Group langdurige afspraken met transporteurs, die als grootafnemer 8 cent korting krijgen op een liter. Daardoor heeft het bedrijf afgelopen weken een verlies geleden van ongeveer 100.000 euro, zegt eigenaar Angelo Bruno. "We verkopen nu onder de prijs."

Hij overweegt serieus om binnen een paar dagen zijn tankstations te sluiten. "Mijn collega's gaan ook volgen", zegt hij. De Belgische overheid moet de maximumprijs snel verhogen volgens Bruno.

Minder omzet

Ook in Nederland merken pomphouders dat de inkomsten teruglopen. Dat zegt Martin van Eijk, voorzitter van de Nederlandse brancheorganisatie van tankstations Drive. Volgens hem is de gemiddelde omzet van een tankstation met zo'n 10 tot 20 procent gedaald.

Bij locaties in de grensstreek is het nog rustiger en is de omzet wel tot 50 procent teruggelopen.

Net als de burgemeester van Maasmechelen ziet Van Eijk dat de Belgen het Nederlandse tanktoerisme zat worden. Net als de Belgische tankhouder wil ook zijn branchevereniging actie vanuit de overheid. Volgens Drive zou het kabinet moeten kijken naar het verhogen van de korting op brandstof. Vooralsnog ziet het kabinet nog geen noodzaak voor zulke maatregelen.

In Nederland worden nog altijd hoogdrachtige melkkoeien vervoerd naar de slacht, terwijl dit verboden is. Dat blijkt uit cijfers van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), die door actiegroep Wakker Dier zijn opgevraagd. Staatssecretaris Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zegt geschrokken te zijn.

Tussen januari 2025 en nu trof de NVWA 227 keer een hoogzwangere melkkoe aan. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of de koeien daadwerkelijk in het laatste deel van hun dracht zaten. Europese wetgeving verbiedt het vervoer van dieren in de laatste maand van de zwangerschap.

Veehouders in Nederland riskeren bij overtreding een boete van 1500 euro.

'Slappe maatregel'

Waarom veehouders in de fout gaan, is nog onduidelijk. Daar doet de NVWA onderzoek naar. "Veehouders hebben de sleutel in handen om dit te voorkomen", zegt een woordvoerder van de toezichthouder. "Zo kun je kijken naar uiterlijke kenmerken van een koe en naar inseminatiedata." Veehouders zijn niet verplicht om die data bij te houden.

Wakker Dier wil strengere handhaving door de toezichthouder en zwaardere straffen bij overtredingen. Volgens de actiegroep schrikt de boete van 1500 euro te weinig af.

Volgens Wakker Dier veroorzaakt het vervoeren van hoogzwangere koeien veel leed. "Het is extra zwaar en als de koe wordt geslacht, stikt haar volgroeide kalf al schoppend in de baarmoeder", zegt Anne Hilhorst van de actiegroep. Volgens de NVWA is het transport voor een zwangere koe stressvol, omdat zwangere dieren extra kwetsbaar zijn.

Aanscherpen

Fractievoorzitter Ouwehand van de Partij voor de Dieren (PvdD) noemt het nieuws "gruwelijk". "Kalfje stikt in de baarmoeder, terwijl de moeder na lange lijdensweg wordt gedood", schrijft ze op Instagram.

Volgens staatssecretaris Erkens is het vervoeren van hoogdrachtige koeien nog steeds iets wat in de praktijk voorkomt. "Op dit moment vindt de herziening van de Europese wetgeving over diertransport plaats. Onze inzet zit hier op het aanscherpen van deze regels."

Dierenarts

Net als mensen zijn koeien negen maanden zwanger. In 2022 besloot de NVWA om het vervoeren van hoogdrachtige koeien voortaan aan te merken als dierenmishandeling. Overtreders riskeerden een strafblad.

In 2024 is de maatregel teruggedraaid. Boeren kunnen bij een overtreding van de regels nu alleen een boete krijgen.

Bij veelplegers kan nog steeds het strafrecht worden ingezet, maar dat is volgens de toezichthouder de afgelopen jaren niet voorgekomen.

Overtreders zeggen vaak niet precies te weten hoe ver de zwangerschap al gevorderd is. "Als er twijfel is, kun je een drachtcontrole laten doen bij een dierenarts", zegt de NVWA-woordvoerder. Volgens hem is dat voordeliger dan een boete betalen.

Onnodig en ernstig lijden

Omdat een koe ieder jaar een kalf moet krijgen om de melkproductie op gang te houden, zijn op een melkveehouderij standaard de meeste koeien zwanger. Wanneer de melkproductie terugloopt en een koe niet langer rendabel is, gaat ze naar de slacht.

Wakker Dier wil dat het vervoer en de slacht van dieren in het laatste trimester van de zwangerschap worden verboden, in plaats van pas in de laatste 10 procent van de drachttijd.

De Partij voor de Dieren (PvdD) heeft vorig jaar een breder wetsvoorstel ingediend om onnodig en ernstig lijden van dieren bij de slacht te beperken. Dat voorstel moet de Tweede Kamer nog behandelen.

In het Zwitserse skigebied Engelberg is een gondel van een skilift neergestort. Daarbij is een 61-jarige Zwitserse vrouw om het leven gekomen. Op beelden die rondgaan, is te zien dat de gondel van de berg rolt.

De Zwitserse politie heeft een persconferentie gegeven, waarin duidelijk werd dat de vrouw alleen in de gondel zat. Ze kwam uit de regio van het ongeluk, Nidwalden. Een traumahelikopter kwam ter plaatse en heeft haar nog gereanimeerd, maar die hulp mocht niet meer baten.

Norbert Patt, directeur van de Titlis-kabelbaan, bevestigde het ongeluk eerder aan de Zwitserse omroep SRF. De cabine stortte neer door harde wind, verklaarden getuigen aan tabloid Blick. Dat gebeurde kort na de eerste stop bij een middenstation, waarna de cabine van de helling rolde en meerdere keren over de kop sloeg.

Hoe het kon dat de lift wel gewoon ging, ondanks de harde wind, wordt onderzocht. De exploitant van de Titlis-kabelbaan heeft zijn medeleven aan de nabestaanden van de vrouw betuigd. De kabelbaan zou volgens hem 'hypermodern' zijn. Hij werd in 2014 gebouwd en kreeg september nog een volledige onderhoudsbeurt, zoals elke zes maanden gebeurt.

Dit zijn opnames die Zwitserse media hebben gepubliceerd:

Door de harde windstoten zou de kabel van de gondellift hebben bewogen en los zijn gekomen. Alle liften in het skigebied zijn gesloten, is te zien op de site van het skigebied. Ook zijn de livewebcams in het gebied offline gehaald.

De weerdienst MeteoSwiss waarschuwde al eerder voor harde windstoten. In het skigebied werden snelheden van meer dan 80 kilometer per uur gemeten.

Het skigebied Engelberg, gelegen in het midden van Zwitserland, reikt tot 3000 meter en is geliefd bij gevorderde wintersporters. Het dalstation van de skilift bevindt zich op 1000 meter.

De politie heeft drie minderjarige verdachten aangehouden voor betrokkenheid bij een mishandeling in Enkhuizen, eerder deze maand. Het gaat om jongens van 14, 15 en 16 jaar uit Enkhuizen.

De mishandeling was vorige week maandag. Het slachtoffer werd gedwongen om te vechten, waarna meerdere personen hem mishandelden. Dit werd gefilmd en op sociale media geplaatst. Het slachtoffer moest uiteindelijk naar het ziekenhuis.

De minderjarige verdachten zijn vanochtend aangehouden en overgebracht naar het politiebureau voor verhoor. De politie onderzoekt wat hun rol was bij de mishandeling.

Hoelang ze nog vastzitten, hangt af van het onderzoek, schrijft de regionale omroep NH.

'Schokkende beelden'

De politie noemt de beelden van de mishandeling zeer schokkend. "Het is zorgwekkend en verschrikkelijk dat verdachten op deze manier slachtoffers angst aanjagen, vernederen en mishandelen."

De afgelopen maanden zijn er in de IJmond vaker zogenoemde 'vernedervideo's' op sociale media gedeeld. Hierbij is te zien hoe jongeren op hun knieën worden gedwongen en "sorry" moeten zeggen.

Snapchat

Eerder deze maand hield de politie vijf jongens aan voor een zware mishandeling in Beverwijk en poging tot doodslag in Heemskerk. Het gaat om tieners van tussen de 12 en 15 jaar uit Castricum, Beverwijk, Heemskerk en Uitgeest. De tieners filmden het geweld en plaatsten het op Snapchat.

Volgens de woordvoerder van de politie is de video in Enkhuizen niet een-op-een hetzelfde als die in de IJmond, maar er is wel een gemene deler. Ook deze mishandeling is op sociale media gedeeld.

NOS Stories sprak in 2024 met een slachtoffer dat door een grote groep jongeren werd gedwongen om te knielen en 'sorry' te zeggen. Daar werd een video van gemaakt, die online werd gedeeld.

Landen als Rusland en Iran rekruteren steeds vaker gewone burgers om te spioneren en sabotage-acties uit te voeren. Dat zegt het hoofd Operatiën van de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies Youssef Ait Daoud tegen de site Politico.

De eenheid, die twee jaar geleden is opgericht, probeert onder meer deze moderne spionnen op te sporen. Het zijn mensen zonder enige band met vreemde mogendheden. Ze krijgen geld aangeboden of ze doen het omdat ze het spannend vinden. En niet vanwege een ideologie, zoals de traditionele dubbelspionnen uit het verleden.

Diensten rekruteren deze wegwerpspionnen, zoals ze wel worden genoemd, vaak op internet. De buitenlandse diensten houden daarbij hun ware bedoelingen geheim. "Het is niet alsof ze een briefje schrijven met daarop 'groeten uit Rusland', of 'groeten uit Iran'", zegt Ait Daoud tegen Politico.

Vuile klusjes opknappen

Ook andere landen hebben last van dit nieuwe fenomeen. Daarom is de Duitse overheid een campagne begonnen om mensen te waarschuwen. "Ze willen ons land destabiliseren met hulp van Duitsers. Op die manier hoeven ze zelf geen vuile handen te maken. Ga niet op hun verzoeken in!"

Sinds de invasie van Oekraïne vier jaar geleden zijn veel Russische diplomaten en spionnen door Europese landen uitgewezen. Vervolgens zijn de Russen actief op zoek gegaan naar burgers in Europa om klusjes voor ze op te knappen.

Een voorbeeld daarvan is de zaak tegen drie Nederlandse jongens van 17 jaar, die volgens justitie vermoedelijk door een Russische hackersgroep werden gerekruteerd. Ze kregen de opdracht om in Den Haag wifi-netwerken in kaart te brengen.

Dat zouden ze volgens De Telegraaf hebben gedaan bij Europol, Eurojust en de Canadese ambassade in Den Haag. De drie zijn in het najaar vrijgekomen in afwachting van hun proces. Het is niet bekend welke beloning deze jongens kregen voor hun speurwerk.

In Nederland is vorig jaar de wet aangepast waardoor ook dit soort spionage strafbaar is geworden. Als iemand gevoelige informatie naar een buitenlandse overheid lekt die niet staatsgeheim is, of in het geheim handelingen uitvoert voor een buitenlandse overheid, is dat strafbaar. Er staat een gevangenisstraf van acht jaar op, of zelfs twaalf jaar als er mensen door om het leven komen.

Iran

En er is dus een eenheid opgericht om de amateurspionnen te stoppen. Hoe groot die is kan Ait Daoud om veiligheidsredenen niet zeggen, maar ze hebben in ieder geval ook een cyberteam dat zich met online opsporing bezighoudt.

Na de recente aanslagen op een synagoge in Rotterdam en een joodse school in Amsterdam wordt Iran genoemd als vermoedelijke opdrachtgever. De vier jonge verdachten van de aanslag in Rotterdam zijn waarschijnlijk geronseld, zegt minister Van Weel van Justitie en Veiligheid. Volgens hem wordt mogelijke betrokkenheid van Iran bij de antisemitische aanslag "nadrukkelijk onderzocht".

Het interview van Politico met Ait Daoud van de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies is volgens de politie al afgenomen voordat joodse instellingen in Nederland werden belaagd met explosieven. De politie laat aan de NOS weten nu niet te willen reageren op het interview.

Om 21.00 uur sluiten de stembussen, en dan kan het tellen beginnen! AT5 houdt je van 20.50 uur de hele avond op hoogte van alle uitslagen, reacties en analyses in Amsterdam Kiest - De Uitslagenavond.   

Verslaggevers zijn op meerdere bijeenkomsten van politieke partijen in de stad, we zijn op stembureaus waar driftig geteld wordt, en in de studio worden alle uitslagen en de campagne geanalyseerd door Nicolai Brannnan (AT5), Tim Wagemakers (Het Parool), David Hielkema (Het Parool) en Marijn Schrijver (De Telegraaf).

Amsterdam Kiest - De Uitslagenavond, vanaf 20.50 uur live op AT5, AT5.nl en ons YouTubekanaal. 

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft vandaag tbs met dwangverpleging geëist tegen de Amsterdamse Khalid A. Hij wordt ervan verdacht een 30-jarige vrouw te hebben doodgestoken in zijn woning in Bos en Lommer vorig jaar. Khalid A. verklaarde vandaag in een psychose te verkeren. Gedragskundigen bevestigen dit en rekenen hem ontoerekeningsvatbaar.

De 30-jarige vrouw werd op 1 februari dood aangetroffen in de woning van A. aan de Gerard Callenburgstraat in Bos en Lommer. Een bovenbuurman vertelde eerder aan AT5 dat hij die nacht wakker werd van geschreeuw: "Het klonk alsof iemand het huis aan het slopen was". De vrouw blijkt door A. met veertig snij- en steekwonden om het leven te zijn gebracht, zo bekende hij eerder al tijdens de eerste inleidende zitting in de zaak. 

Noodweer

Na de dodelijke steekpartij meldde A. zich onder het bloed bij een politiebureau, waar hij aangaf dat hij de vrouw om het leven had gebracht. Volgens het OM verklaarde hij vlak na het steekincident tegen de politie: "Ik ben blij", nadat hij hoorde dat de vrouw was overleden. Vandaag liet hij weten zich daar niks meer van te herinneren. 

Het slachtoffer is een 30-jarige vrouw uit Kroatië. De twee kenden elkaar al een paar jaar en hadden 'een ingewikkelde verstandhouding'.

Volgens zijn advocaat Menco Rasterhoff handelde hij uit zelfverdediging. De vrouw zou hem met een mes hebben aangevallen. Toen hij dat wilde afpakken, raakte hij gewond, waarna hij de vrouw om het leven bracht. "Op dat moment had ik paniek, ik was boos", verklaarde A. vandaag. 

Het OM oordeelde eerder al dat het niet aannemelijk is dat A. die nacht uit noodweer handelde. Zijn verklaringen en de resultaten van het forensisch onderzoek kwamen namelijk niet overeen. Zo paste de verwonding van de 33-jarige verdachte niet bij een gevonden bloedspoor. Uit onderzoek bleek dat de vrouw een maand voor de dodelijke steekpartij al aan de politie had gemeld dat A. haar met de dood bedreigde.

Ontoerekeningsvatbaar

“Ik verkeerde in een psychose, ik was gek”, verklaarde A. vandaag in de rechtbank. Volgens het OM is hem hulp aangeboden in de jaren voorafgaand aan de steekpartij, maar nam hij dat niet aan. Uit onderzoek in het Pieter Baancentrum is gebleken dat hij 'niet in staat was om zijn wil en gedrag in vrijheid te bepalen’.

Daarom eist de officier geen straf, maar tbs met dwangverpleging. Het OM geeft die straf vooral om de maatschappij te beschermen. Daarnaast doet het 'recht aan de ernst van het feit'. Advocaat Rasterhoff wil voor zijn cliënt tbs met voorwaarden. Dat zou betekenen dat A. niet gedwongen naar een gesloten tbs-inrichting gaat, maar ambulante zorg zou ontvangen. 

De rechtbank doet op 5 april uitspraak over de zaak. 

Iedere 500 meter kunnen Amsterdammers hun stem uitbrengen, maar sommige locaties zijn net wat specialer. Op de kinderboerderij lag de rode loper uit en in De Nieuwe Kerk stem je naast het orgel.

"Ik vind dit het leukste stembureau van de stad", zegt een mevrouw bij Kinderboerderij de Werf in Oost. "En ik vind dat je in de buurt moet stemmen."

Wat ze precies gaat stemmen, wil ze niet zeggen. Niet dat ze het al zeker weet, want ze neemt haar besluit pas in het hokje. "Ik heb wel een gevoel, maar daar ga ik beslissen."

In een van de dierenhokken verspreidt een medewerker een zak met zaagsel door de ruimte, zo'n tien meter van het stembureau. Toch gaat hij zelf niet stemmen. "Ik heb daar geen behoefte aan. Ik heb een keer gestemd, toen ik achttien was. Daarna dacht ik, dit is niks voor mij."

PvdA voor altijd

Verderop, in straat de Egoli in Zuidoost stemt een meneer op de PvdA. "Sinds dat ik in Nederland ben, stem ik op die partij. En dat zal ik blijven doen."

Een vrouw met een kinderwagen, die sinds vier jaar in Zuidoost woont, heeft net op D66 gestemd. Samen met haar vader had ze de kieswijzer gedaan en tot hun verbazing kwamen ze beide bij de partij van Melanie van der Horst uit. "De belangrijkste reden om uiteindelijk te stemmen is dat er een vrouw op de lijst staat uit Zuidoost, van kleur."

In Noord heeft een man gestemd op Forum voor Democratie. Waarom? "Omdat ze tegen de reguliere macht aanschoppen en ik het eens ben met hun punten."

Nieuwe Kerk

In de Nieuwe Kerk zijn de stemmers vooral onder de indruk van de locatie. "Heel imposant", zegt een vrouw die net op De Vonk heeft gestemd.

De voorzitter is ook blij dat hij in de Nieuwe Kerk zit vandaag. Vorige verkiezingen zat hij nog in een gymzaal van de basisschool, maar dit jaar heeft hij geen 'huilende kinderen' om hem heen. "Ik heb net geleerd dat de uitdrukking stinkend rijk hier is ontstaan. Rijke mensen werden hier begraven en dat ging dus stinken."

De opkomst voor de gemeenteraadsverkiezingen is vooralsnog lager dan vorige verkiezingen en de Marokkanen zijn blij en de Senegalezen boos over het terugdraaien van de uitslag van de Afrika Cup. Dat en meer in het AT5 Nieuws van woensdag 18 maart, gepresenteerd door Niels van Steijn. 

Hij zit in zijn eentje vrolijk te trommelen op een bankje in Noord, maar in zijn hart huilt ie. Cheikh Andji kreeg vanmorgen te horen dat niet zijn Senegal, maar Marokko de winnaar is van de Afrika Cup. Tijdens de finale op 18 januari dit jaar liepen de spelers van Senegal het veld af nadat er in de slotseconden een penalty aan Marokko was toegekend. Marokko wilde dat de uitslag ongedaan werd gemaakt, en dat is precies wat de Afrikaanse voetbalbond gisteren heeft gedaan.

Feestende supporters van het Marokkaanse nationale elftal gisteravond in Nieuw-West. De Atlasleeuwen zijn na twee maanden opeens tóch de winnaar van de Afrika Cup. Cheikh Andji heeft de beelden gezien. "Maar ik denk niet dat dit hen trots maakt, weet je. Om op zo'n manier te winnen."

Senegal won de finale met 1-0 na een treffer in de verlenging, maar eerder waren de spelers het veld afgelopen na een toegekende penalty voor Marokko, die overigens werd gemist. Senegal wordt nu twee maanden later door de Afrikaanse voetbalbond bestraft met een 0-3 nederlaag. 

'Niet goed voor het voetbal'

"Ik ben niet in rouw", zegt Andji, "maar wel geschrokken. Ik vind het ook jammer, want ik denk dat Marokko het gewoon zo had moeten laten. Zeggen 'we hebben verloren, we laten het zo'. Ik vind het belachelijk om dit na twee maanden te gaan doen. Dat is niet goed voor het voetbal. Ook niet voor het Afrikaanse voetbal. Ik trommel en ik huil nog."

De Afrikaanse voetbalbond kan nu wel van alles roepen en beslissen, Voor Andji is Senegal nog steeds de échte winnaar van de Afrika Cup. Hij hoopt op een sportieve revanche, tijdens het WK voetbal deze zomer. "Ik hoop dat we Marokko op het WK tegenkomen. En we laten zien dat wij beter kunnen voetballen. We gaan ze laten zien wat echt voetbal is, weet je."

De politie heeft vandaag beelden gedeeld van oud en nieuw, waarop te zien is hoe meerdere mannen een ME-bus bekogelen met vuurwerk en stenen. Dat gebeurde op de kruising van de Molukkenstraat en de Insulindeweg in Oost.

Op de beelden die zijn gedeeld is te zien hoe twee mannen richting een rijdende ME-bus lopen en deze bekogelen met stenen. Ook schieten ze met siervuurwerk richting de bus. Verder is te zien dat twee jongens op een fatbike langs de ME-bus rijden en iets gooien.

De politie heeft in totaal de foto's van acht verdachten gedeeld. Wie ze herkent, of andere bruikbare informatie heeft, wordt gevraagd contact op te nemen.

De politie sluit een misdrijf definitief uit bij de dood van iemand in een portiekflat aan de Wibautstraat in Oost. Gisteren deed de politie daar urenlang onderzoek omdat er mogelijk geen sprake was van een natuurlijke dood.

Hulpdiensten kregen gisteren om 21.00 uur een melding binnen. Er is nog wel geprobeerd te reanimeren, maar dat mocht niet baten. Naast het geslacht is ook de precieze doodsoorzaak niet bekendgemaakt. 

Ook de identiteit van het slachtoffer is niet bekendgemaakt. 

De lijsttrekkers van de Amsterdamse fracties brengen vandaag - uiteraard - ook hun stem uit op verschillende plekken in de stad. Niet elke partijleider wilde toegeven naar wie de stem is gegaan, maar de meesten kozen weinig verrassend toch hun eigen partij. 

De stemlokalen in de stad openden vanmorgen om 7.30 en om 13.30 uur bleek 16,4 procent van de stemgerechtigden in de stad gestemd te hebben.

Zenuwen

Zita Pels (GroenLinks) besloot niet alleen te komen, maar kwam samen met haar moeder naar het stemlokaal. Er was wel degelijk sprake van wat zenuwen. "Het lijkt op de dag dat je gebeld wordt voor je eindexamen, maar dat ze niet bellen voor 10.00 uur 's ochtends bijvoorbeeld, maar rond een uur of twee 's nachts. Dus je zit wel de hele tijd naar dat moment toe te leven."

Burgemeester Femke Halsema bracht haar stem uit in de Melkweg. "Ik deel alleen dat ik heb gestemd, verder is het een groot geheim." De lijsttrekker van Ja21, Sytze Rijpkema, wilde wel delen waar zijn keuze op gevallen was. "Ja, toch iemand van Ja21. Ik heb even gewikt en gewogen na het AT5-debat, maar ik ben toch voor Ja21 gegaan."

Terug naar school

In het Calvijn College was het eerst nog handen schudden voor Sofyan Mbarki (PvdA). Op zijn voormalige werkplek in Nieuw-West ging hij naar het stemlokaal. "Het is hier voor mij begonnen", vertelt hij. "Ik heb hier mooie tijden meegemaakt en het is leuk om oud-collega's tegen te komen en oud-leerlingen die net zijn komen stemmen."

Voor Broersen (Volt) was het ook een uitstapje naar een bekende plek. Ze bracht haar stem uit in nachtclub Het Sieraad. "Ik woon in West en ik stem eigenlijk altijd leuk in Het Sieraad", vertelt ze. "Normaal gesproken ben ik om andere redenen op deze plek, maar ik vind het hartstikke leuk om hier te stemmen."

Borrelen

De lijsttrekkers zijn allemaal aan het aftellen naar vanavond. Voor Daan Wijnants (VVD) is het alleen nog gissen wanneer hij aan de borrel kan. "Het is heel lastig om te zeggen. Ik weet dat er keihard wordt gewerkt door de tellers straks na 21.00 uur. Dan zullen we het moeten gaan zien, ik denk dat het best een latertje kan gaan worden." 

Voor Angelo Delsen (SP) is het zeker dat hij in de kroeg eindigt. "We zitten vanavond hier in Oost, in Ruk en Pluk. Ik fiets er altijd langs, maar ben er nog nooit geweest." Voor Mbarki is het niet alleen de focus op politiek vandaag. "Ik ga een beetje ontspannen en ik heb zo nog een rapportgesprek bij mijn kind op school, dat hoort er ook gewoon bij vandaag."

Burgemeester Halsema zegt 'heel erg verbaasd' te zijn over het optreden van straatcoaches gisteravond, toen Ja21-fractievoorzitter Kevin Kreuger werd mishandeld. Volgens Kreuger werd hij door de straatcoaches gedwongen om beelden van zijn telefoon te verwijderen. "Dat moet nooit verwijderd worden", aldus Halsema.

"Kevin is moedig geweest door de jongens die hem aanvielen, te filmen. En dat vergemakkelijkt het werk van de politie", zegt Halsema vandaag desgevraagd nadat zij haar stem had uitgebracht in de Melkweg. "Kevin schoot iemand te hulp. Als je dan in elkaar geslagen wordt is dat echt afschuwelijk."

Kreuger raakte bij de mishandeling gewond. Volgens hem liep hij gisteravond na het AT5-debat op het Osdorpplein toen hij zag hoe een groepje jongeren een softijsje naar een vrouw gooide. "Ik zei er wat van en kreeg meteen een grote bek. Toen pakte ik mijn telefoon om hen te filmen en hebben ze me in elkaar geslagen. Ik heb hele harde trappen op mijn hoofd gekregen."

"Niet de bedoeling"

De straatcoaches zouden Kreuger hebben gedwongen de beelden te wissen, waarschijnlijk met de bedoeling om de jongeren rustig te krijgen. Halsema geeft aan met de straatcoaches in gesprek te willen. "Ik denk dat er eens goed gepraat moet gaan worden, want we moeten ook van hen horen waarom dat gebeurt", zegt Halsema. "Dan zullen we ook met ze praten over het feit dat dit niet de bedoeling is."

De politie heeft de mishandeling in onderzoek. Ook zouden er beelden van een beveiligingscamera zijn veiliggesteld.

Op Plein '40-'45 in Nieuw-West is gisteravond door supporters van het Marokkaanse nationale elftal feestgevierd, nadat de Atlasleeuwen na een bezwaar alsnog de Afrika Cup hebben gewonnen. De toegekende overwinning werd gevierd met getoeter en het zwaaien van de Marokkaanse vlag.

Na de verloren finale werd er alsnog feestgevierd door trotse Marokko-supporters, maar gisteravond barstte opnieuw het feest los in Nieuw-West. Toeterende auto's en motors reden door de straten rondom het plein. Er werd gezongen en er werd ook nog vuurwerk afgestoken. 

De Marokkaanse bond had protest ingediend tegen de uitslag, omdat spelers van Senegal van het veld liepen nadat er in de slotseconden een penalty aan Marokko was toegekend. De spelers waren het niet eens met de reden voor de penalty.

Het spel lag daardoor een lange tijd stil en toen de Senegalezen uiteindelijk weer terug op het veld kwamen, werd de penalty gemist. Daardoor kwam er verlenging en wist Senegal te scoren. Volgens de Marokkaanse bond was de Senegalese ploeg in overtreding door van het veld te lopen. 

En daar was de CAF, de Afrikaanse voetbalbond, het mee eens. Twee maanden nadat de finale werd verloren door het Marokkaanse team, heeft de voetbalbond de beker nu alsnog toegekend aan Marokko. Volgens de CAF was Senegal in overtreding van artikel 84 in het reglementenboek, waarmee de chaotische wedstrijd wordt verweten.

Vandaag mag de Amsterdammer weer naar de stembus. Deze keer wordt er gestemd over de 45-koppige gemeenteraad en de stadsdeelcommissies. Van 07.30 tot 21.00 uur kan er gestemd worden. Volg de ontwikkelingen van de verkiezingsdag in dit liveblog. 

Bijna een derde van de stemgerechtigde Amsterdammers heeft ondertussen gestemd voor de gemeenteraad: 32,1 procent. In 2022 was dat nog 34 procent. 

De opkomst voor de stadsdeelcommissie is 28,7 procent.

De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt politieke partijen voor mogelijke privacyovertredingen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Zo mogen partijen reclames op sociale media alleen richten op een specifieke groep kiezers als die ontvangers daar toestemming voor hebben gegeven. En dat is vaak niet het geval. 

In aanloop naar 18 maart constateerde de toezichthouder 40 gevallen waarin politieke partijen vermoedelijk de regels overtraden; zij krijgen een waarschuwingsbrief. Gaan ze hierna opnieuw in de fout, riskeren ze sancties. Welke partijen een waarschuwing hebben gekregen, is niet bekendgemaakt.

Sinds vorig jaar gelden nieuwe Europese regels voor online politieke reclame, die moeten voorkomen dat kiezers heimelijk worden beïnvloed of gemanipuleerd in hun politieke keuzes.

"We hebben elders in de wereld gezien dat mensen in de opmaat naar verkiezingen op grote schaal gemanipuleerd kunnen worden door persoonsgerichte advertenties, bijvoorbeeld op sociale media", schrijft AP-vicevoorzitter Monique Verdier in een persbericht. "Daarvoor werden persoonlijke gegevens uit sociale media profielen misbruikt. Dat zorgde voor een groot privacyschandaal en het ondermijnde democratische processen. Juist daarom is toezicht op online politieke reclame zo belangrijk."

Kevin Kreuger van Ja21 heeft inmiddels schriftelijke vragen ingediend naar aanleiding van een Tiktok-filmpje waarin Zita Pels uitspraken over onder meer ICE en Donald Trump nasynchroniseert. Het filmpje is verderop in dit liveblog te zien.

"Wat bedoelt het college met: 'Fck b1tches get money’ en hoe gaat het college hier praktische uitvoering aan geven?", is de eerste van de acht vragen die zijn ingediend. Ook wil Ja21 weten wat Pels bedoeld met 'eat the rich'. 

Ja21 vindt dat het filmpje in strijd is met de wet. "Aangezien het ten strengste verboden is om campagne te voeren op of vanuit de Stopera, kunnen wij bij Ja21 niet anders concluderen dan dat Pels hier spreekt in haar rol als wethouder en dus het collegestandpunt vertolkt," zegt Kevin Kreuger. Kreuger is op dit moment nog fractievoorzitter van Ja21. Deze campagne is hij geen lijsttrekker, omdat hij na de verkiezingen vertrekt uit de raad.

Volgens GroenLinks deelt bijna iedere politieke partij filmpjes vanuit de Stopera. Pels zei eerder vandaag tegen AT5 dat de Tiktok-video grappend bedoeld was. "Als je het niet leuk vindt, scroll je toch door?"

Twee dagen voor de verkiezingen organiseren debatcentrum De Balie en Het Parool twee slotdebatten. Het eerste gaat tussen lijsttrekkers van de kleine partijen, onder wie Juliet Broersen (Volt), Rogier Havelaar (CDA) en Tofik Dibi (Bij1). 

Een dag later wordt het tweede deel van de debatavond uitgezonden. Dan kruisen politici van de grote partijen de degens. Lijsttrekkers van PvdA, GroenLinks, D66, VVD, Partij voor de Dieren, Ja21, Denk en SP zijn bij het 'grote debat' van de partij.

Beide debatten worden op Salto uitgezonden. Deel 1 is op 16 maart om 22.00 uur te zien. Deel 2 is op 17 maart om 20.00 uur te zien.

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft een celstraf van 30 maanden geëist, waarvan zes voorwaardelijk, tegen een 34-jarige Amsterdammer die ervan wordt verdacht een bank te hebben opgelicht. De man zou 34 rekeningen hebben geopend bij ABN Amro op naam van anderen door gebruik te maken van deepfakes. Ook wordt hij verdacht van het vervalsen van legitimatiebewijzen en van heling van persoonsgegevens.

Bij de bank kunnen rekeningen worden geopend via een app op je telefoon, maar daarvoor moet je wel eerst een identiteitskaart of paspoort laten scannen en daarna je gezicht. De bank controleert daarmee of de pasfoto en de gezichtsscan van dezelfde persoon zijn. Maar volgens het OM omzeilde de man die methode, waardoor hij tientallen rekeningen kon openen op naam van anderen en deze kon gebruiken. 

Dat zou de man hebben gedaan door de foto op ID-bewijzen te vervangen door een pasfoto van hemzelf. Ook paste hij volgens justitie zijn eigen gezichtsfoto's aan, zodat die leken op de pasfoto's op ID-bewijzen. Dat deed hij via deepfake, een technologie waarmee realistische, maar valse, beelden of video's kunnen worden gegenereerd. De man kwam aan de legitimatiebewijzen door persoonlijke documenten op te vragen van mensen die geïnteresseerd waren in de appartementen die hij aanbood.

Rekening van een vrouw, foto van een man

ABN Amro kwam de oplichting in mei van vorig jaar op het spoor. Er bleek een bankrekening geopend met een kopie van een paspoort en een selfie die niet overeenkwamen: op het paspoort was een vrouw te zien, terwijl de selfie van een man was. In de gezichtsscan waren kenmerken te zien uit de pasfoto van de vrouw, zoals haar ogen en mond. Dit was aanleiding voor de bank om aangifte te doen. 

De man liep in december tegen de lamp, nadat de Koninklijke Marechaussee opmerkte dat hij bij een grensovergang meerdere pinpassen bij zich had. De politie, die al bezig was met een onderzoek naar de oplichter, kon hem aanhouden.

De politie trof op de telefoon van de man van ongeveer de helft van de slachtoffers een foto van het identiteitsbewijs. Ook werden e-mailadressen die zijn opgegeven bij het aanmaken van de bankrekeningen teruggevonden op de telefoon en is er een Whatsapp-gesprek aangetroffen waarin de man bespreekt hoe hij een bankrekening kan openen met de identiteit van een ander persoon, hoe hij creditcards kan aanvragen en telefoons kan bestellen.

Verdachte ontkent

"Diverse mensen zijn slachtoffer geworden van identiteitsfraude. Hun paspoort, rijbewijs of ID-kaart wordt vervalst en gebruikt voor doeleinden waar het slachtoffer niets van weet", aldus de officier van justitie. "Er zijn bankrekeningen geopend op naam van een ander, officiële documenten vervalst en dat allemaal om crimineel geld wit te wassen, bankrekeningen te kunnen gebruiken voor oplichtingen en om op andere wijze snel geld te maken. De verdachte heeft alleen aan zijn eigen gewin gedacht en op geen enkele wijze rekening gehouden met de slachtoffers."

De verdachte zegt zelf niets met de fraude te maken te hebben, maar dat hij filmpjes van zijn eigen gezicht had gemaakt in opdracht van iemand anders. Wat er met die video's gebeurde, wist hij niet.

De rechter doet over twee weken uitspraak. 

Een extra aflevering op verkiezingsdag! We bespreken de slotdebatten van deze week: wie piekte er precies op tijd en wie zakte er door het ijs? Uiteraard staan we ook stil bij de mishandeling van Kevin Kreuger (JA21) na het slotdebat van AT5 in theater De Meervaart.  Nicolaï Brannan van AT5, David Hielkema van Het Parool en Marijn Schrijver van De Telegraaf bespreken in de podcast Politiek aan de Amstel de bubbel van de Stopera.

Tot slot maken we de balans op van de afgelopen campagneweken: hoe hebben de partijen het gedaan? 

Luister de podcast via Spotify door hier te klikken (met beeld). Liever Apple? Dat kan hier.

Vandaag kunnen Amsterdammers naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. In dit artikel lees je onder meer waar je kunt stemmen en wanneer de uitslag bekend wordt gemaakt. Voor de laatste ontwikkelingen van deze verkiezingsdag kun je terecht op dit liveblog van AT5.

De meeste stembureaus gaan morgenvroeg om 7.30 uur open, maar er zijn uitzonderingen. Op de website van de gemeente kun je zien hoe laat een stembureau precies open gaat. Stemmen kan vandaag op exact 406 stemlocaties in de stad. Sommige locaties hebben meerdere stembureaus. Er zijn in totaal 460 stembureaus in Amsterdam.

Zoals altijd kan dat op bijzondere locaties, zoals in De Nieuwe Kerk, in de Westermoskee, in Het Anne Frank Huis of in de Wispe Brouwerij in Weesp. In de Kempenaerstudio kun je (als je er tussen 12.40 en 13.50 uur bent) luisteren naar klassieke muziek dat door het Oorkaan Ensemble gespeeld wordt.

Voor de gemeenteraad kun je in principe overal in de stad stemmen, maar let op: want voor de verkiezingen voor de stadsdeelraad moet je bij het stemmen wel in je eigen stadsdeel zijn. De stadsdeelverkiezingen (in dit artikel lees je er meer over) zijn in Amsterdam altijd gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen.

Wat heb je nodig om te kunnen stemmen?

Om te kunnen stemmen moet je naast je identiteitsbewijs ook een stempas meenemen. Die stempas heb je als het goed is voor 28 februari al per post gekregen. Tot gisteren had je de mogelijkheid om bij de gemeente een vervangende stempas aan te vragen.

Op het stembiljet dat je op de stemlocatie krijgt, is uit flink meer vakjes te kiezen dan tijdens eerdere verkiezingen. In totaal zijn er 622 kandidaten verkiesbaar.

Zij zijn aangesloten bij een van de 35 verschillende partijen die meedoen in Amsterdam. Dat zijn er negen meer dan de vorige keer. Dertien van die partijen zitten op dit moment in de gemeenteraad en de andere 22 proberen dus zo'n plekje te bemachtigen.

Wanneer kunnen we een uitslag verwachten?

De gemeente verwacht pas volgende week zaterdag (28 maart) een definitieve uitslag bekend te kunnen maken, maar we weten al veel eerder er in grote lijnen is gestemd in de stad.

De eerste tussenuitslag wordt vanavond laat of vannacht bekendgemaakt. Het gaat om een uitslag die is gebaseerd is op 50 en op 70 procent van de stemmen. De rest van de stemmen is dan naar verwachting nog niet geteld. De voorlopige definitieve uitslag wordt komende zaterdag bekendgemaakt.

Een woordvoerder van de gemeente zegt dat de definitieve uitslag nog flink kan verschillen van deze eerste tussenstand, omdat de stemmen nog niet gecheckt zijn. Bovendien worden alleen de stemmen van de stembureaus waar alle stemmen tenminste één keer geteld zijn meegenomen. 

Vermoedelijk wordt deze tussenuitslag tussen 23.00 en 1.00 uur bekendgemaakt. Het kan zijn dat het nog iets later wordt, zegt de gemeente: "De tijden zijn geen garanties want dit ligt aan de opkomst en de snelheid van het tellen. Hoe hoger de opkomst, hoe langer het duurt voordat alle stemmen geteld zijn."

Donderdag zijn alle stemmen 'op partijniveau' geteld. Dat betekent dat er op dat moment alleen gekeken is naar de partij op wie mensen gestemd hebben. Op welke kandidaten er precies is gestemd is tegen die tijd nog niet duidelijk.

Komende zaterdag moet dat wel het geval zijn. Dan presenteert de gemeente een voorlopige uitslag op partij- en kandidaatsniveau. Een echte definitieve uitslag is er dus pas volgende week zaterdag, maar die komt meestal grotendeels overeen met de laatste voorlopige uitslag.

Peiling

De coalitiepartijen PvdA, GroenLinks en D66 gaan op dit moment aan kop in de peilingen. Volgens Dienst Onderzoek & Statistiek (O&S) gaat PvdA aan de leiding met 17,6 procent, gevolgd door GroenLinks met 15,2 procent. PvdA en GroenLinks zijn landelijk al gefuseerd, maar zijn als twee losse partijen de verkiezingen ingegaan. Na de verkiezingen worden ze ook in Amsterdam één partij.

D66, grote winnaar van de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen, is volgens de peiling van O&S op koers de derde partij van de stad te worden. Bij de op maandag gepubliceerde slotpeiling zei 13,8 procent van de ondervraagden op deze partij te zullen stemmen. 

In hoeverre de peilingen een goede voorspeller zijn voor de definitieve uitslag, moet natuurlijk nog blijken. Dat is ook afhankelijk van de opkomst. In Amsterdam is het opkomstpercentage bij de gemeenteraadsverkiezingen normaal gesproken relatief laag.

De opkomst was de vorige keer historisch laag. In 2022 kwam minder dan de helft van de stemgerechtigden opdagen: 46,6 procent.