Curaçao speelt vanavond op het WK tegen Ivoorkust. Een eerste zege voor het land kan, afhankelijk van de andere uitslag in de groep, de volgende ronde betekenen.

Curaçao, onder leiding van bondscoach Dick Advocaat, staat als kleinste natie ooit op het grootste voetbalpodium ter wereld. Het eerste Curaçaose WK-doelpunt kwam er, tegen Duitsland, net als het eerste WK-punt, tegen Ecuador.

Vanavond kan daar een volgende eerste keer bijkomen: de eerste overwinning en mogelijk dus een plek in de volgende ronde. Op Curaçao worden die records niet gezien als voetbalfeitjes. Op het eiland heeft dit toernooi nu al iets opgeleverd dat niet in punten is uit te drukken. De records vormen de bewijzen dat iets wat lang onmogelijk leek, toch kan gebeuren.

Nieuw woord bedacht

Voor dat gevoel is inmiddels een woord bedacht: blueity. De term komt van Curaçaose influencer Curd Evertsz en verwijst naar het blauw van het nationale elftal, maar blueity gaat niet over een shirt of een vlag. Het gaat over wat er gebeurt wanneer mensen zichzelf terugzien in een ploeg die voor het eerst op een WK staat.

"Livano heeft hem geschopt, maar wij hebben met z'n allen gescoord", zegt Evertsz over het doelpunt tegen Duitsland. "Ik voel dat ik ook gescoord heb."

In Nederland had het 7-1 verlies tegen Duitsland gegolden als een mislukking. Op Curaçao telde ook iets anders: het eiland stond daar zelf, met een eigen vlag en een eigen volkslied.

Antropoloog Rose Mary Allen ziet die emotie in een breder perspectief. Curaçao wordt in het volkslied aangeduid als Isla Chikí, klein eiland. Klein zijn werd volgens haar door de jaren heen ook verbonden aan minder invloed, minder zichtbaarheid en minder betekenis. "Dan zie je inderdaad dat het toch wel een beetje aan onze eigenwaarde heeft getornd", zegt Allen.

Dubbeltje wordt geen kwartje

Volgens de antropoloog werken slavernij en kolonialisme niet alleen door in politieke en economische verhoudingen, het heeft ook invloed op het beeld dat mensen van zichzelf en hun mogelijkheden hebben: "Als generaties lang de boodschap meekrijgen dat zij klein zijn en weinig kunnen veranderen, kan de gedachte ontstaan dat hun plaats in de samenleving vastligt."

Allen vergelijkt dat met het idee dat wie voor een dubbeltje wordt geboren, nooit een kwartje wordt. Niet omdat iemand geen talent heeft, maar omdat hij of zij niet leert zichzelf als regisseur van het eigen leven te zien. De toekomst ligt dan niet in eigen hand, maar lijkt vooral bepaald door afkomst, geschiedenis en grotere machten buiten het eiland.

Het WK zet die gedachte op losse schroeven. Niet omdat een voetbaltoernooi de problemen van Curaçao oplost, maar omdat de ploeg laat zien dat een ambitie die ooit belachelijk of onrealistisch klonk, na jaren werk toch kan uitkomen.

'Mensen vieren hun gemeenschap'

De Curaçaose psychiater Carl Blijd, die in Nederland woont, zag hoe ook mensen die normaal nauwelijks voetbal volgen, werden geraakt door de wedstrijden. "Mensen vierden niet alleen voetbal, ze vierden zichzelf. Ze vierden hun gemeenschap, hun eiland."

Dat gevoel is volgens hem meer dan nationale trots. Het kan ook leiden tot de vraag wat mensen zelf kunnen bijdragen: aan onderwijs, sport, welzijn of de band tussen Curaçao en de diaspora. Blijd: "Je mag weer dromen, want ze kunnen uitkomen."

Die zin vat de betekenis van dit WK samen. Curaçao heeft nog niets gewonnen, maar heeft wel een reeks grenzen verlegd. Eerst de kwalificatie, toen het debuut. Daarna het eerste doelpunt en het eerste punt.

Nu wacht Ivoorkust. Met een overwinning zou Curaçao opnieuw geschiedenis schrijven en het eiland een kans geven op de volgende ronde. Maar de belangrijkste grens is misschien al verlegd. Psychiater Blijd: "Dromen is weer toegestaan. Niet als ontsnapping aan de werkelijkheid, maar als beginpunt om haar te veranderen."

Een 'historische hittegolf', zo omschrijft het Franse weerinstituut de uitzonderlijk hoge temperaturen die Frankrijk nu al ruim een week in zijn greep houden. Met een gemiddelde van 30 graden Celsius beleefde het land gisteren de warmste dag ooit gemeten; vandaag geldt in 72 departementen code rood.

De gevolgen zullen de rest van de zomer merkbaar blijven, vooral door het verhoogde risico op bosbranden, waarschuwt de brandweer in het Zuid-Franse departement Hérault.

"Normaal gesproken begint het bosbrandseizoen eind juli, begin augustus," zegt commandant Eric Flores vanuit de controlekamer van de kazerne. "Nu vrees ik dat er al vanaf begin juli een groot risico is. Als dit zo doorgaat, wordt het gevaar groter dan in andere jaren."

Vroeg in het jaar

Aan de wand hangt een groot scherm waarop het korps de omgeving in de gaten houdt: meldingen uit de meldkamer, live webcambeelden en een dagelijks weerbericht speciaal gericht op het risico op bosbranden. Flores wijst naar een oranje strook die dwars door de Hérault loopt. "Voor eind juni is het risico op bosbranden heel groot. Dat zien we vrijwel nooit zo vroeg in het jaar."

Door klimaatverandering neemt het aantal natuurbranden in Frankrijk toe en worden steeds grotere gebieden verwoest. "Het seizoen waarin er risico is op natuurbranden wordt langer. Door de droogte ontstaan er soms zelfs in de winter grote brandhaarden. Dat is de echte uitdaging: we moeten ons langer voorbereiden dan vroeger."

Zwembadwater opslaan

Onderdeel van hun strategie is het grootschalig opslaan van bluswater. Sinds enkele jaren pompt de brandweer in aanloop naar de zomer zwembaden uit de omgeving leeg. "We recyclen het water, dat anders toch vervangen zou worden," legt brandweerman Mathieu Perez uit. Hij houdt vandaag toezicht bij een operatie in het gemeentelijke zwembad van het dorp Cournonterral.

"Het water wordt vanaf de bodem opgezogen," zegt Perez, terwijl hij wijst naar een grote slang die vanuit het wedstrijdbad naar een gemotoriseerde pomp loopt. Die is verbonden met een grote brandweerwagen die voor de ingang staat geparkeerd. "Daarmee vullen we brandweerwagens met elk zo'n 15 kuub water."

Om het zwembad volledig leeg te krijgen, worden vandaag zo'n vijftig wagens gevuld. Die rijden af en aan naar grote silo's waar vroeger wijn werd opgeslagen. "Bij grote branden gebruiken we dit water om het vuur te bestrijden," zegt Perez. "We zitten in een gebied met waterschaarste, vooral in de zomer. Daarom willen we drinkwater zoveel mogelijk besparen."

Rond het middaguur valt de pomp plotseling stil. "Oververhit geraakt," zegt Perez hoofdschuddend. Terwijl hij wacht op een nieuw exemplaar trekt hij een pluk gras uit de grond. "Zoals je ziet heeft de hittegolf zijn werk al gedaan," zegt hij, terwijl hij de verdorde halmen door zijn handen laat gaan. "Het kan zo vlam vatten."

"Het is momenteel heel heet, maar er staat nog geen wind," zegt commandant Flores. "Het gaat heel lastig worden als het hierna gaat waaien. De Franse strategie is om kleine vuurtjes zo snel mogelijk te bestrijden. Als we met zulke extreme temperaturen niet snel in actie komen, kan het al heel snel uit de hand lopen."

De camper die vorige week wegzakte op een vlonderpad in natuurgebied Grolloërveen, is weg. Er was al een bergingsbedrijf geregeld, maar nu blijkt dat de eigenaar zijn voertuig zelf weer aan het rijden heeft gekregen.

"De gaten zijn gedicht, de camper is opgekrikt en met behulp van rijplaten kon het voertuig naar achteren rijden", zegt Hans Alting van Staatsbosbeheer bij RTV Drenthe. "Dus de camper is nu terug bij de eigenaar."

De camper was vorige week donderdag in een benarde positie beland toen de bestuurder een verkeerde afslag nam en op het vlonderpad terechtkwam. De houten planken die bedoeld zijn voor wandelaars en fietsers konden het gewicht van de camper niet dragen. Meerdere planken braken en de camper zakte weg.

Kwetsbare natuur

De camper weg krijgen, bleek niet eenvoudig. Vooral vanwege de kwetsbaarheid van het natuurgebied wilde Staatsbosbeheer per se geen zwaar materieel in het gebied. Ook het voorstel om de camper weg te halen met behulp van een zware Chinook-legerhelikopter werd beleefd afgeslagen; Staatsbosbeheer vreesde voor het verstoren van de vogels bij het broeden.

In overleg met de verzekeraar schakelde de eigenaar een bergingsbedrijf uit Hoogeveen in, maar vanochtend belde hij dat hij zijn camper zelf al had weggehaald.

"Ik was ook wel verrast door deze mededeling", zegt berger Henry de Jonge. "Wij waren in de veronderstelling dat wij deze klus zouden uitvoeren, maar we waren nog aan het wachten op groen licht van de verzekeraar. De inventarisatie hadden wij vrijdagavond al uitgevoerd. Het bergingsplan lag klaar."

Beschadigde delen dichtgemaakt

Die klus is dus geannuleerd. Volgens De Jonge is de campereigenaar gisteren met zijn zoon aan de slag gegaan. Hij heeft met wat houtwerk de beschadigde delen dichtgemaakt en het voertuig toen zelf met de "nodige risico's" weggehaald.

Volgens Staatsbosbeheer is dat in goed overleg gegaan met de natuurorganisatie. De schade aan het pad leek aanvankelijk groot te zijn, zegt Hans Alting. "Maar de fundering is direct gecontroleerd en die blijkt goed. Zoals het nu lijkt, kunnen we de beschadigde planken vrij snel vervangen. Met een beetje geluk kan het vlonderpad nog deze zomer weer open."

De afhandeling van de schade is volgens Staatsbosbeheer een kwestie voor de verzekering.

Open of dicht, fietsers trekken zich daar weinig van aan, zij gebruiken het vlonderpad alweer.

Drie rechters van het Internationaal Strafhof in Den Haag spannen een rechtszaak aan tegen de Amerikaanse regering. Die heeft hen en andere medewerkers van het Hof vorig jaar sancties opgelegd vanwege rechterlijke besluiten die zij hadden genomen. Die sancties, zoals financiële straffen en visumrestricties, noemen de rechters onrechtmatig.

Het Internationaal Strafhof onderzoekt en vervolgt oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. De drie rechters, afkomstig uit Canada, Uganda en Benin, waren betrokken bij onderzoek naar acties van Israëliërs en Amerikanen.

Zo hadden ze onder meer een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu wegens oorlogsmisdagen in de Palestijnse gebieden. Ook werd Amerikaans personeel onderzocht wegens betrokkenheid bij oorlogsmisdaden in Afghanistan.

De Amerikaanse regering erkent het Hof niet en zegt daarom geen toestemming te hebben gegeven om dat soort besluiten te nemen. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Rubio heeft het Hof geen bevoegdheid om Amerikaanse staatsburgers of burgers van Amerikaanse bondgenoten te vervolgen.

Hij noemde het een "inbreuk op de soevereiniteit en nationale veiligheid" van de Verenigde Staten en zijn bondgenoten, zoals Israël. Het "machtsmisbruik" van het Internationaal Strafhof zou een "bedreiging" zijn voor de Verenigde Staten. Er zou daarom sprake zijn van een "noodtoestand". Volgens de Amerikaanse regering rechtvaardigt die noodtoestand de sancties.

Beperkende sancties

Door de sancties hebben de rechters onder meer geen toegang meer tot hun eigendommen en tegoeden in de VS, zoals geld dat zij op een Amerikaanse bankrekening hebben staan. Daarnaast mogen zij ook niets meer van Amerikaanse bedrijven kopen of gebruik maken van hun diensten.

Zo zou een andere door de sancties getroffen jurist van het Hof geen toegang meer hebben tot Microsoft. Ook kregen Amerikaanse personeelsleden te horen dat ze het risico lopen om opgepakt te worden als ze naar hun thuisland afreizen.

Persbureau AP meldde in mei vorig jaar dat de sancties grote invloed hadden op het werk van het Hof, waar de meest basale taken "steeds moeilijker" werden.

Rechters onder druk

De drie rechters vechten de sancties aan bij de rechtbank van Manhattan in New York. Ze zeggen dat de Amerikanen de sancties niet mochten opleggen, omdat er helemaal geen sprake was van een noodtoestand. Daarnaast vinden ze het besluit om de sancties op te leggen, "willekeurig en grillig". Volgens de Amerikaanse krant The New York Times worden deze argumenten vaker aangehaald om het beleid van de regering Trump aan te vechten.

De Beninse rechter zegt dat de sancties bedoeld waren om de rechters onder druk te zetten en hen te straffen. De advocaten van een van de rechters zegt daarover: "Het aanvallen van internationale rechters vanwege de uitoefening van hun rechterlijke taken is een ongekende aanval op de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de rechtsstaat."

Friesland gaat laaggeletterdheid bestrijden door 30 miljoen euro te investeren in verschillende (taal-)programma's. Hiermee wil de provincie inwoners die niet goed kunnen lezen, schrijven en niet digitaal vaardig zijn helpen om beter mee te komen in de samenleving.

Bijna een op de zeven Friezen worstelt met laaggeletterdheid, schrijft Omroep Fryslân. Zij hebben moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak vinden laaggeletterden het ook moeilijk om met de computer of smartphone om te gaan.

"Ik hoorde van een boer dat zijn loonwerker de opdrachtbriefjes meenam naar huis, zodat zijn vrouw ze kon voorlezen", geeft de Friese gedeputeerde Eke Folkerts als voorbeeld. "Het kwam pas uit toen zijn vrouw in het ziekenhuis kwam te liggen."

Basisvaardigheden

In Friesland heeft gemiddeld 13,4 procent van de volwassenen moeite met lezen en schrijven. Dat ligt boven het landelijke gemiddelde van 12,2 procent, blijkt uit onderzoek.

Ruim driekwart van de Friezen met beperkte basisvaardigheden heeft een Nederlandse achtergrond, landelijk ligt dat op 65 procent. Waar mensen met een migratieachtergrond hun weg vaak wel vinden naar taalcursussen of andere begeleiding, is die eerste groep veel minder zichtbaar, aldus een woordvoerder van de provincie.

Lokale aanjagers

De provincie steekt de 30 miljoen in een "brede aanpak" van het probleem, samen met gemeenten, bibliotheken, scholen, bedrijven, kinderopvang en verschillende zorg- en maatschappelijke instellingen. Er komen zogenoemde "lokale aanjagers" die in wijken en dorpen actief laaggeletterde inwoners gaan benaderen die nu nog buiten beeld blijven.

Het geld wordt ook gebruikt om bestaande taalprogramma's op te schalen. Laaggeletterde ouders krijgen direct vanaf de geboorte van hun kind hulp en kunnen dan samen met hun kind met taal en lezen aan de slag. Het idee is dat laaggeletterden niet zelf op zoek hoeven te gaan naar een cursus of opleiding, maar dat de ondersteuning naar ze toe komt, via het werk, de school van de kinderen, de bibliotheek of het buurthuis.

Vanaf middernacht geldt in acht provincies in Nederland code rood vanwege de verwachte extreme hitte. Het is voor het eerst dat het KNMI dit hoogste waarschuwingsniveau voor gevaarlijk weer in Nederland afgeeft vanwege hitte. Ook bij de recordtemperaturen van 2019 was dit niveau niet van kracht.

Het gaat om de provincies Noord-Brabant, Gelderland, Utrecht, Limburg, Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland en Overijssel. In Zeeland, Friesland, Groningen en Drenthe blijft code oranje van kracht en op de Waddeneilanden code geel.

Landinwaarts worden temperaturen van 36 tot 39 graden Celsius verwacht, met plaatselijk mogelijk 40 graden. In het noorden en westen van het land wordt het tussen de 33 en 36 graden. Ook 's nachts blijft het lang warm.

Advies aangepast

Bij code rood moet iedereen zo veel mogelijk uit de zon blijven en rekening houden met uitdrogingsverschijnselen, oververhittingsklachten en zelfs een levensbedreigende hitteberoerte.

Het KNMI adviseerde in eerste instantie om alleen naar buiten te gaan als dat echt nodig is, maar trok dat advies al snel weer in, omdat ook huizen erg warm kunnen zijn. Het advies is nu: zoek verkoeling!

Maar ga dan liever niet met de auto op pad, adviseert Rijkswaterstaat. En wie toch de weg op gaat, moet zich goed voorbereiden door bijvoorbeeld voldoende water en een paraplu of parasol mee te nemen.

Zware lichamelijke activiteiten worden afgeraden en ook wordt geadviseerd om genoeg water te drinken, ook als je geen dorst hebt. Verder moet er goed gelet worden op huisdieren, die niet goed tegen de hitte kunnen, en op mensen die misschien hulp kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld ouderen hebben vaak een minder sterke dorstprikkel, waardoor ze eerder uitdrogingsklachten kunnen krijgen.

"Waar we ons echt zorgen om maken, is dat dit soort hitte grote gevolgen heeft voor het menselijk lichaam", zegt KNMI-hoofddirecteur Maarten van Aalst. "Heel veel mensen hebben daar last van. En wat we bij de eerdere dagen die zo heet waren gezien hebben, is een stevige oversterfte. De boodschap bij deze code rood is: hou er echt rekening mee, want dan kunnen we die gevolgen beperken."

Maatschappelijke ontwrichting

Sinds gisteren is in vrijwel heel Nederland code oranje van kracht vanwege de extreme hitte, na eerder al code geel. Weerkundigen gaan over die twee kleurcodes.

Meteorologisch gezien is er geen verschil tussen code oranje en code rood. Het besluit om code rood af te geven, wordt genomen door het zogenoemde weerimpactteam (WIT), waarin het KNMI aan tafel zit met partijen als politie en brandweer, het Nationaal Crisiscentrum, het Verkeerscentrum Nederland, ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Dat team besluit tot code rood wanneer gevaarlijk weer maatschappij-ontwrichtend kan zijn. Het schat de kansen in op letsel, schade en grote overlast. Ook in België en Frankrijk werd deze hoogste waarschuwingscode de afgelopen dagen meermaals afgegeven.

Liveblog

Volg ook ons liveblog over de hitte in Nederland en de rest van Europa.

Hoewel de adviezen die bij code rood horen niet bindend zijn, hebben overheden, organisaties en bedrijven vaak plannen klaarliggen voor extreem weer. Ziekenhuizen bereiden zich bijvoorbeeld voor op patiënten met uitdroging, hitte-uitputting of hitteberoertes. Ook verpleeg- en verzorgingshuizen doen extra controles bij bewoners en thuiszorgorganisaties houden risicogroepen extra in de gaten.

Veel werkgevers passen de werktijden aan wanneer de waarschuwingen voor hitte zijn afgegeven en zwaar buitenwerk kan worden stilgelegd. Ook zijn er bedrijven die extra drink- en rustvoorzieningen voor het personeel beschikbaar maken. Gemeenten kunnen koele openbare gebouwen openstellen.

Evenementen, waarvan er dit weekend veel zijn gepland, kunnen worden ingekort of afgelast. Hardstylefestival Defqon.1 besloot al minder bezoekers toe te laten vanwege de hitte.

Dat ook in Nederland code rood wordt afgekondigd is bepaald geen verrassing. In België werd vanochtend al overgegaan tot code rood in de provincies Limburg en Luik. Ook in Frankrijk werd code rood ingesteld; de hitte is daar al een paar dagen geleden zo extreem als vandaag en morgen in Nederland.

Nederland maakt sinds 2010 gebruik van de kleurcodes. Al veel vaker is code rood afgekondigd vanwege andere weersomstandigheden, zoals een zware storm. Vaak was er dan kans op zware overlast, schade of letsel.

Gaan we dit vaker zien?

Hoewel het historisch is dat code rood geldt vanwege de hitte, valt te verwachten dat extreme hitte zoals de afgelopen dagen in de toekomst vaker zal voorkomen. Door klimaatverandering neemt de kans op hittegolven toe en worden ze ook intenser. Zolang de mens op grote schaal fossiele brandstoffen blijft verbranden, blijft de aarde extra opwarmen. Dat zal dus vaker leiden tot dit soort hitte-extremen, waarop voorbereidingen moeten worden getroffen.

Het grootste hardstylefestival van Nederland, Defqon.1 in Biddinghuizen, gaat dit weekend niet door voor bijna 30.000 bezoekers. De organisatie heeft gisteravond besloten om minder mensen toe te laten. Vrijdag en zaterdag mogen alleen bezoekers met een weekendticket het terrein op, bezoekers met een dagticket niet.

Het festival neemt extra maatregelen vanwege de extreem hoge temperaturen. "Deze maatregelen zijn effectiever bij een lager bezoekersaantal. Bezoekers kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van extra schaduwplekken en tijdens drukke momenten ontstaat er meer spreiding tussen mensen", zegt een woordvoerder.

Defqon.1 is een van de grootste hardstyle- en hardcorefestivals ter wereld en trekt normaliter zo'n 72.500 bezoekers per dag. Het loopt van vandaag tot en met zondag en vindt plaats op hetzelfde terrein als het festival Lowlands, bij Walibi in Flevoland.

'Serieus veel geld'

Ralph (48) uit Rotterdam zou zaterdag samen met zijn twee zoons een dag naar het festival gaan. Hij is vaker naar Defqon.1 geweest. Hij heeft begrip voor het besluit, maar noemt de timing heel naar: "We kregen gisteravond om 23.00 uur een bericht. Dat had wat mij betreft eerder gekund."

Hij vertelt dat hij met veel moeite drie tickets had bemachtigd en duizend euro had uitgegeven voor twee nachten in een hotel in de buurt van het festival. In totaal heeft hij al 1600 euro uitgegeven, ook voor kleding. "Dat is serieus veel geld en ik weet nog niet eens of ik het terugkrijg."

Voor een van zijn zonen die net 18 jaar is geworden, stond Defqon.1 al een tijdje op zijn bucketlist. De andere zoon gaat hierna een halfjaar op uitwisseling. De drie zagen het als hun laatste grote uitje samen. "Toen ik het gisteravond vertelde, barste er een in huilen uit. Dat vond ik heel naar om te zien. We gaan ons best doen om hier overheen te komen.

"Het was een heel lastige beslissing", zegt Rob Souren van Q-Dance, de organisator van Defqon.1 tegen muziekplatform 3voor12. "We hebben fans die een jaar uitkijken naar dit evenement." Volgens hem was het niet verantwoord om met zulke grote aantallen per dag het festival door te gaan.

Ralph snapt het besluit, maar zegt dat toen hij er in 2019 was, het net zo warm was. "Toen liep ik de hele dag met zwembroek rond. Het terrein vangt niet veel wind, maar is wel enorm uitgestrekt, waardoor je mensen goed kan spreiden. Ik denk dat je beter het festival eerder of later kan laten beginnen."

Internationaal publiek

Hij wijst ook op het feit dat het enorme festival veel internationale bezoekers trekt, van Frankrijk en België tot aan Australië. "Ik denk dat je daarmee veel geneuzel gaat krijgen. Sommige zijn echt pas net geland en hebben nog meer geld uitgegeven dan wij."

Een vrouw uit Frankrijk reageert op Instagram onder een post van Defqon.1 "Is dit een grap? Ik kom uit Frankrijk. Ik heb vluchten en een hotel geboekt om dit festival voor het eerst mee te maken. Waarom niet gewoon het festival laten doorgaan, maar (of en?) vervroegen?"

Q-Dance zegt het besluit te hebben genomen in overeenstemming met de gemeente Dronten en hulpdiensten. "De veiligheid van alle bezoekers en medewerkers staat bij dit besluit voorop" zegt Burgemeester Gebben van Dronten.

Dj-duo D-Block & S-te-Fan uit op Instagram begrip voor het besluit: "Met de hitte is dit waarschijnlijk de enige verantwoorde beslissing, al breekt het ons hart."

Zondag wel welkom

Q-Dance blijft de weersomstandigheden in de gaten houden en past de programmering mogelijk nog aan. Een van de grootste shows van het festival is uit voorzorg al verplaatst van 16.00 uur naar 19.00 uur.

Na het weekend laat Q-Dance meer weten over hoe ze gedupeerde bezoekers gaan compenseren. Vooralsnog zijn dagjesmensen zondag nog wel welkom op Defqon.1.

Vorig jaar gingen er opnieuw minder mensen naar de GGD-centra om zich op een soa te laten testen. Het aantal kwam uit op bijna 147.000. Dat is een daling van acht procent, meldt het RIVM. Daarmee ligt het aantal voor het eerst weer onder het aantal van voor de COVID-pandemie.

Vooral bij vrouwen en bij mannen die seks hebben met vrouwen nam het aantal testen af. In zeventien procent van de consulten werd een soa vastgesteld. Dat is meer dan een jaar eerder.

In 2024 lieten ook al minder mensen zich bij de GGD op een geslachtsziekte testen dan het jaar ervoor. Toen was de daling zeven procent.

De meeste mensen gaan naar de huisarts om zich te laten testen op een geslachtsziekte, maar wie dat niet wil kan voor een gratis test ook terecht bij een Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) van de GGD. De cijfers van de huisartsen over 2025 zijn er nog niet.

Ander testbeleid chlamydia

De meest voorkomende soa is net als de afgelopen jaren gonorroe. Bij de CSG's werden bijna 14.300 gevallen geregistreerd, bijna drie procent meer dan een jaar eerder. Syfillus werd ruim 1900 keer vastgesteld en het aantal nieuwe hiv-gevallen was 440. Voor beide soa's is dat een lichte stijging.

Chlamydia is de meest gerapporteerde soa onder vrouwen en mannen die seks hebben met vrouwen. Het aantal testen is hier sterk afgenomen, maar doordat het testbeleid is aangepast, is dit cijfer niet goed vergelijkbaar met een jaar eerder.

Tegenwoordig worden alleen mensen met soa-klachten of met een partner die zulke klachten heeft standaard getest op chlamydia. Door selectiever te testen, nam het aantal sterk af, terwijl het aandeel positieve testen juist sterk steeg. Er waren vorig jaar bij de CSG's ruim 10.700 mensen met chlamydia.

Minder condooms

Soa Aids Nederland maakt zich zorgen over het stijgende aantal geslachtsziekten. Het expertisecentrum denkt dat mensen het misschien minder belangrijk vinden om een soa te voorkomen. "Dat zien we ook terug in het afnemende condoomgebruik."

De organisatie pleit voor meer investeringen in voorlichting, testmogelijkheden en preventie. Het vindt het vooral belangrijk om jongeren en andere groepen met een grotere kans op soa's te bereiken.

De publieke tribune van de Tweede Kamer zat vandaag vol met bewoners van het dorp Moerdijk. Op de agenda stond een debat over de toekomst van hun dorp. Dat moet mogelijk wijken voor de aanleg van energieprojecten en uitbreiding van het haven- en industrieterrein.

Dat maakte de gemeente bekend toen het vorige kabinet er nog zat. Het huidige kabinet zei twee weken geleden dat er misschien toch minder grond nodig is voor alle projecten en dat het mogelijkheden ziet om het dorp te redden.

Ondertussen zitten de Moerdijkers al jaren in onzekerheid. Sommigen hebben hun huis verkocht en zijn verhuisd, terwijl dat misschien niet nodig was geweest.

Staatssecretaris De Bat van Klimaat en Groene Groei, die het dossier nu onder zich heeft, richtte zich tot de Moerdijkers op de tribune. "Dit dossier is verre van goed gegaan de afgelopen jaren", zei hij. "Het moet anders en beter. We moeten het vertrouwen herstellen en dat is niet makkelijk."

Economisch van belang

Dat geldt ook voor de gemeente en de provincie Noord-Brabant. Die hebben naast bewonersbelangen ook een financieel belang in de haven en het industriegebied rondom Moerdijk. Voor het Rijk en de rest van het land is het gebied belangrijk voor windenergie en de ontwikkeling van waterstof.

Veel Kamerleden willen dat het dorp behouden blijft, maar niet alle fracties zeggen daarbij "koste wat het kost", omdat de energieprojecten van groot belang zijn voor de economie.

SP-leider Jimmy Dijk bedankte de Moerdijkers voor hun verhalen over hoe zij het beleven. "Als een speeltje waar je niet meer mee wilt spelen, zo slingert het kabinet het dorp rond."

De SGP is bang dat het dorp Moerdijk verdwijnt door verkeerde inschattingen. "In Groningen zijn in het verleden drie dorpen verdwenen om ruimte te maken voor de industrie", zei Kamerlid Flach. "Maar die kwam niet en de dorpjes zijn er niet meer, alleen de begraafplaatsen."

Maar het is ook niet de bedoeling dat over vijf jaar blijkt dat er voor industrie en energie toch meer ruimte nodig is, vindt de VVD. Kamerlid Müller: "Het dorp moet niet alleen op papier blijven bestaan, het moet ook gezond en prettig wonen zijn."

Maandag afspraken maken

De staatssecretaris begrijpt de wensen. "Het liefst zou je zo snel mogelijk zeggen: dit wordt het. Maar dat zou ook weer onzorgvuldig zijn." Maandag gaat hij met de gemeente en de provincie afspraken maken.

Die gaan over hoe de komende tijd wordt vastgesteld wat er echt in het gebied van Moerdijk moet worden aangelegd, welke invloed dat heeft op de bewoners en of dat met of zonder behoud van het dorp kan. De Bat: "Het moet een gezamenlijk proces zijn."

De overheid moet ingrijpen om alcoholgebruik voor alle Nederlanders te ontmoedigen en minder normaal te maken. Dat adviseert de Gezondheidsraad. Dat kan bijvoorbeeld door alcohol uit de supermarkt te halen of hogere accijnzen in te stellen.

"Alcoholgebruik zou minder normaal moeten worden in onze samenleving" zegt Karien Stronks van de Gezondheidsraad. "Er is geen veilige ondergrens, ieder glas dat je drinkt is schadelijk. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor anderen."

De Gezondheidsraad ziet sterk bewijs dat het risico op zeven soorten kanker toeneemt bij iedere inname van alcohol. Ook stijgt het risico op orgaanschade.

Daarnaast neemt ook het risico op verkeersongevallen en incidenten met agressie en geweld toe door alcoholgebruik. "Een kwart van de doden in het verkeer (75 tot 140 doden) komt door alcohol. Jaarlijks belanden ook 65.000 mensen op de spoedeisende hulp waarbij alcohol in het spel is", legt Stronks uit.

De overheid moet ervoor zorgen dat de norm verandert, adviseert de Gezondheidsraad. "Net zoals bij roken is gebeurd. Borrels op het werk kunnen ook niet alcoholisch. We associëren alcohol nu vaak met gezelligheid, maar vergelijk het met roken, dat is inmiddels ook niet meer de norm."

Neutrale verpakkingen

De raad beschrijft drie strategieën die volgens de Wereldgezondheidsraad effectief zijn om alcoholgebruik te verminderen: het verhogen van de prijs van alcoholhoudende dranken, de beschikbaarheid ervan beperken en marketing en reclame ervoor beperken.

Concreet gaat het dan bijvoorbeeld over het verhogen van accijnzen, het beperken van de verkoop van alcoholische dranken tot slijterijen en het verplichten van neutrale, onaantrekkelijke verpakkingen met gezondheidswaarschuwingen.

Andere adviezen uit het rapport luiden: verbied alcohol in het verkeer, dus 0.0 procent, draag uit dat alcoholgebruik niet normaal is en help mensen om te minderen of stoppen met alcohol. Minister Hermans van Volksgezondheid gaat de aanbevelingen bestuderen en komt later met een reactie.

Minder drinkers

Het aantal volwassen Nederlanders dat drinkt, neemt al af. In 2014 zei 81 procent van de volwassenen weleens te drinken. Vorig jaar was dat gedaald tot 76 procent. In 2025 zei 7 procent van de volwassenen een zware drinker te zijn. Dat houdt in: minstens eens per week minimaal vier glazen bij vrouwen of zes bij mannen.

"De schade van alcoholgebruik is 2 tot 6 miljard euro per jaar", zegt Stronks. Het RIVM becijferde in 2013 in een kosten-batenanalyse dat alcohol ons jaarlijks netto 2,3 tot 4,2 miljard euro kost. Daarin zitten bijvoorbeeld inkomsten uit accijnzen en kosten zoals behandelingen bij letsel en de inzet van politie bij festiviteiten. Dit najaar komt het RIVM met een nieuwe analyse.

Frankrijk heeft opnieuw een schip van de Russische schaduwvloot onderschept. De olietanker Deliver voer op de Middellandse Zee in de buurt van Sicilië, toen militairen van de Franse marine de controle overnamen. Dat gebeurde dinsdag, maar is nu pas bekendgemaakt.

De Franse president Macron heeft op X beelden van de actie gepost. Daarop is te zien dat zwaarbewapende militairen vanuit een helikopter op het dek van het schip landen. De Deliver is bijna 25 jaar oud, zo'n 275 lang en vaart onder de vlag van Kameroen.

De Russische schaduwvloot bestaat uit tankers die door Rusland worden gebruikt om de sancties tegen dat land te omzeilen. De sancties zijn ingesteld vanwege de Russische oorlog tegen Oekraïne. De vloot bestaat uit vaak verouderde schepen die varen onder de vlag van andere landen om olie en gas te vervoeren.

Volgens westerse landen is de schaduwvloot illegaal, omdat de sancties ermee worden ontdoken. Rusland op zijn beurt noemt de acties tegen de schepen in strijd met het zeerecht.

Vastberaden

Ruim een week geleden onderschepte het Verenigd Koninkrijk in Het Kanaal een tanker met Russische olie. Frankrijk bood daarbij ondersteuning. Dat was voor de Britten de eerste keer dat ze optraden tegen een schip van de schaduwvloot. Frankrijk heeft dat al zeker vijf keer gedaan.

President Macron verwees naar de Britse actie van vorige week. Hij zei dat Europa "vastberaden" is om te voorkomen dat de sancties tegen Rusland worden omzeild. "We zullen al het mogelijke doen om de kosten van de oorlog voor Rusland te verhogen en duurzame vrede in Oekraïne mogelijk te maken."

Nederland kwam tot nu toe niet in actie tegen schepen van de Russische schaduwvloot.

Nieuwsuur maakte afgelopen week deze video over het aanpakken van de Russische schaduwvloot:

De prijs voor een vat olie zit weer op het niveau van voordat de VS en Israël begonnen met het bombarderen van Iran.

Een vat Brent-olie, de belangrijkste standaard als het om olie gaat, wordt nu op de wereldmarkt verhandeld voor zo'n 73 euro. Dat is om en nabij het niveau van voor 28 februari dit jaar, de dag waarop de aanval op Iran begon.

Ook de prijs aan de pomp zal daardoor verder dalen, verwachten experts. Wel benadrukken ze dat niet goed te voorspellen is hoe snel en in welke mate dat zal gebeuren.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) houdt de komende tijd extra in de gaten of de prijs aan de pomp niet te langzaam daalt.

Niet normaal

Op dit moment adviseert United Consumers Nederlandse pomphouders om een liter benzine (Euro 95) voor 2,45 euro te verkopen. Dat is 20 cent lager dan begin mei, toen een akkoord tussen de VS en Iran ver weg leek. Het ligt nog wel 16 cent boven de adviesprijs van voor de oorlog.

De prijzen aan de pomp volgen normaal gesproken de prijs van ruwe olie. "Mits alle andere omstandigheden ook normaal zijn. En dat is nu zeker niet het geval," zegt Paul van Selms van United Consumers.

Hij doelt op de onzekere situatie in het Midden-Oosten. "Het risico van verstoring van de toevoer blijft bestaan. We hebben alternatieven gevonden voor olie uit het Midden-Oosten. Die alternatieven zijn duurder en zullen dat blijven."

Bovendien, zegt van Selms, duurt het nog lang voordat de olie die door de blokkades niet bij ons kwam, alsnog bij ons zal komen.

Ook Jilles van den Beukel, energiedeskundige van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, wijst op omstandigheden buiten de olieprijs om die mede de benzineprijs bepalen.

"Bijvoorbeeld de capaciteit van raffinaderijen. Het is een markt van vraag en aanbod en die verschilt voor benzine, diesel en kerosine," zegt Van den Beukel. "Voor kerosine was de raffinagecapaciteit laag, mede daarom was de prijs van vliegtuigbrandstof de afgelopen tijd zo hoog."

Volgens Van den Beukel is het "echt onzeker dat de benzineprijs net als die van de olie daalt tot die van voor de oorlog".

Van Selms is het met hem eens. "Een adviesprijs voor benzine onder de 2,00 euro verwacht ik niet snel, maar er zijn misschien wel prijsvechters die eronder duiken. Lage prijzen van 1,60 gaan we echt niet meer meemaken."

Precair evenwicht

Ook Lucia van Geuns, energiedeskundige van het The Hague Centre for Strategic Studies, denkt dat de onzekerheid voorlopig aanhoudt. Zij verwacht dat er tijdelijk een overaanbod van olie zal ontstaan als de tankers uit de Straat van Hormuz gaan varen. "Hoe meer er vaart, hoe lager de prijs", legt Van Geuns uit. Daarnaast zijn er andere stromen uit andere landen op gang gekomen, waardoor de olieprijs verder kan zakken.

Toch is het de vraag wat er over een paar weken gebeurt. "Als de lege tankers weer teruggaan, is de vraag wat dan de situatie zal zijn", zegt Van Geuns. "Zijn de beschadigde installaties gerepareerd? Ook zal meewegen of Iran een vrijbrief voor export krijgt."

Ze verwacht dat China meer gaat inkopen en dat de VS minder zal exporteren. Dat kan de prijs weer doen stijgen. Na een prijsdaling ontstaat er mogelijk een nieuwe evenwicht, zegt Van Geuns. "Maar dat is een precair evenwicht. Er hoeft maar iets te gebeuren of het raakt verstoord, want alle reserves zijn uit het systeem."

Sneller stijgen dan dalen

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) houdt in de gaten hoe hard de prijzen voor benzine en diesel stijgen of dalen. De toezichthouder beoordeelt of de pompprijzen zijn zoals je mag verwachten op basis van de wereldwijde olieprijs.

Uit de laatste update van 15 juni blijkt dat de prijs aan de pomp de stijgingen en dalingen van de prijs van olie op de wereldmarkt volgt met één of twee dagen vertraging. Nu de prijs voor een vat olie op de wereldmarkt opeens hard daalt, houdt de ACM extra in de gaten of de pompprijzen snel genoeg meedalen.

Twee jaar geleden deed de ACM een vergelijkbaar onderzoek. Toen bleek dat pomphouders hun prijzen sneller lieten stijgen dan dalen. Wel bleef dat verschil acceptabel, zei de ACM toen. Volgens de toezichthouder waren er toen geen aanwijzingen voor prijsafspraken of marktmachtmisbruik.

Het Openbaar Ministerie (OM) gaat in hoger beroep in de zaak die bekendstaat als de Berkelse vergismoord. De verdachte werd eerder deze maand door de rechtbank in Rotterdam wegens gebrek aan bewijs vrijgesproken.

Het gaat om een zaak uit 2014, schrijft de regionale omroep Rijnmond. Ggz-directeur Rob Zweekhorst (44) liet op nieuwjaarsdag zijn honden uit in het Zuid-Hollandse Berkel en Rodenrijs toen hij in zijn hoofd werd geschoten. Hij overleed ter plekke.

Al snel bleek uit onderzoek dat hij niet het eigenlijke doelwit van de moord was. Mogelijk had de dader hem verward met drugsbaas Dennis van den B., die in de buurt woonde.

Onbetrouwbaar en onbruikbaar bewijs

Het Openbaar Ministerie denkt dat de 59-jarige René F. uit Schiedam opdracht heeft gegeven voor de moord. F. heeft betrokkenheid bij de moord sinds zijn aanhouding in 2018 altijd ontkend.

De advocaat van F. is van mening dat zijn cliënt onschuldig is. "Het dossier bestaat louter uit verklaringen, allemaal van horen zeggen en uit de media. De verklaringen zijn onbetrouwbaar en onbruikbaar voor het bewijs. Mijn cliënt moet worden vrijgesproken", zei hij daar eerder over.

Het OM ziet de verklaringen wél als bewijs voor de moord op het slachtoffer en eiste 24 jaar gevangenisstraf voor het medeplegen van de moord. Ook het voorbereiden van de moord op het eigenlijke doelwit woog zwaar mee in de strafeis.

Op een parkeerplaats bij Schiphol zijn vanmorgen twee lijnbussen op elkaar gebotst. Een chauffeur van een van de bussen is naar het ziekenhuis gebracht, twee passagiers raakten lichtgewond. De bussen zijn enorm beschadigd.

Regionale omroep NH schrijft dat het ongeluk rond 10.15 uur plaatsvond aan de Koetsierstraat, nabij een parkeerterrein van Schiphol. Vanwege de ernst van de melding werden meerdere ambulances, een traumateam en de brandweer met spoed opgeroepen.

Een van de bussen was volgens een woordvoerder van de marechaussee leeg. In de andere bus zaten acht passagiers, van wie er twee lichte verwondingen opliepen. Zij hoefde niet naar het ziekenhuis maar konden ter plaatse worden behandeld.

Een 15-jarig meisje is vanochtend zwaargewond geraakt toen ze op de Draaierweg in Noord op haar fiets werd aangereden. De politie kreeg in eerste instantie een melding van een auto met een kapotte voorruit, daarna pas kregen ze melding van het gewonde meisje. De politie vermoedt dat de auto betrokken is geweest bij het ongeluk en heeft de bestuurder aangehouden. De bestuurder van de auto met de kapotte ruit bleek onder invloed. Onduidelijk is of dat om alcohol en/of drugs gaat.

Rond 11.00 uur kreeg de politie een melding binnen dat er iemand op de weg reed met een kapotte voorruit. Zo'n tien minuten later kregen de hulpdiensten melding over het aangereden meisje. Zij is zwaargewond overgebracht naar het ziekenhuis. 

Onderzoek moet uitwijzen of de bestuurder van de auto met de kapotte voorruit, ook verantwoordelijk is voor het ongeluk. De man zit vast in afwachting van het onderzoek. 

De politie vraagt getuigen om zich te melden. Iedereen die iets heeft gezien of over bruikbare dashcambeelden beschikt, wordt verzocht contact op te nemen

Hulpdiensten zijn vanmiddag massaal uitgerukt naar een verzorgingstehuis aan de Schoenerstraat in Noord, omdat het daar binnen te warm werd voor veel bewoners. Ze zijn met hulp van onder andere brandweermensen naar koelere ruimtes in het pand gebracht. Er is niemand gewond geraakt.

Rond 14.15 uur werd er door de hulpdiensten opgeschaald naar 'GRIP 1'. Die melding wordt uitgegeven bij grote calamiteiten waarbij hulpdiensten gecoördineerd met elkaar moeten samenwerken. Een woordvoerder van de brandweer laat weten dat in dit geval GRIP 1 vooral werd aangekondigd uit voorzorg. 

De brandweer bekijkt hoe ze het koeler kunnen krijgen in het tehuis. Er zijn wel koelingssystemen, maar die bieden onvoldoende verkoeling. 

Of bewoners overgebracht moeten worden naar andere locaties, is nog niet bekend. 

De komende dagen krijgt de stad te maken met een hittegolf. Vanaf woensdag 12 uur heeft het KNMI code oranje afgegeven vanwege de hoge temperaturen. Vrijdag wordt het volgens Weeronline zelfs 37 graden. In dit liveblog volg je alles over de hitte. Heb je een tip of mooie foto of video? Stuur die ons via 0651190938!

Het zou zomaar kunnen dat morgen de heetste dag ooit in de stad wordt gemeten. Het record in de stad staat nu op 25 juli 2019: toen liepen in Zuidoost de temperaturen op tot 38,4 graden. Ook voor morgen voorspelt Weeronline 38 graden in de stad. Tussen gebouwen kan het volgens meteoroloog Matthijs van der Linden van Weeronline nog warmer worden.  

De werkzaamheden die van vrijdag tot maandag gepland stonden aan de Coentunnel, gaan vanwege de hitte niet door. Van vrijdag 23.00 uur tot maandag 05.00 uur zou er gewerkt worden aan het asfalt, maar daarvoor moet het dus eerst wat afkoelen. Er zijn nog geen nieuwe data ingepland voor de werkzaamheden. De weekendafsluiting bij Zuidasdok gaat wel door, daar staan onder meer hijswerkzaamheden gepland. 

Morgen en zaterdag wordt de lucht mogelijk "slecht" en is er kans op smog, meldt het RIVM. Vooral mensen met een kwetsbare gezondheid kunnen daar last van hebben. Het RIVM adviseert hen binnen te blijven en zware lichamelijke inspanningen te vermijden. Het advies geldt voornamelijk aan het einde van de middag en in de vroege avond, omdat de lucht dan het meest verontreinigd is. 

Vandaag lijken alleen de provincies Zeeland, Noord-Brabant en Limburg met smog te maken te krijgen. Voor zondag is de situatie nog onzeker, maar de verwachting is dat er een koelere lucht vanuit het westen richting ons land komt waardoor er meer bewolking ontstaat. Hierdoor is de kans op smog kleiner. 

De temperatuur van het wegdek op de A10 is rond 18.00 uur opgelopen tot maximaal 46 graden Celsius. Dat blijkt uit gegevens van Rijkswaterstaat. 

Toch hoeven we niet te vrezen voor situaties zoals die in Frankrijk, waarbij het asfalt in sommige gebieden smelt door de hoge temperaturen. "In de rijkswegen in Nederland zit veel holle ruimte. Het wegdek hoeft in warme omstandigheden niet gekoeld te worden", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. 

Wel geldt er vanwege de hitte een zogenoemd hitteprotocol. Daarbij brengt Rijkswaterstaat automobilisten die met pech langs de snelweg staan zo snel mogelijk naar een andere plek, zoals een tankstation.

De thermometer in de stad tikte om 15.30 uur 33,7 graden Celsius aan. Dat blijkt uit het officiële meetstation bij Schiphol, zegt een meteoroloog van Weeronline. Vanwege de hoge luchtvochtigheid voelt het volgens haar aan als 36 graden. "Het kan dat de temperatuur de komende uren nog iets stijgt, maar ik verwacht met maximaal een halve graad."

Vandaag is volgens Weeronline zelfs officieel de warmste 24 juni ooit gemeten. In De Bilt bereikte het kwik om 14.30 uur 32,8 graden, de hoogste temperatuur sinds de metingen begonnen in 1901. Landelijk is het met 35,4 graden nog warmer. Of ook in Amsterdam een officieel record is verbroken, kon Weeronline niet zeggen. 

Waternet laat aan AT5 weten dat de geplande werkzaamheden op de Sanderijnstraat in Bos en Lommer zijn verplaatst. Bewoners ontvingen gisteren een brief dat ze het donderdag een groot deel van de dag zouden moeten doen zonder kraanwater. Een woordvoerder van Waternet laat weten dat de werkzaamheden ergens volgende week worden uitgevoerd, wanneer de temperaturen minder hoog zijn. 

Het KNMI verwacht dat de nacht van donderdag op vrijdag de warmste nacht ooit wordt in Nederland. Het weerinstituut spreekt van een 'zeer uitzonderlijke situatie'. 

Stadspashouders kunnen van woensdag tot en met zaterdag zwemmen in de zes buitenbaden van Amsterdam vanwege de extreme hitte. Normaal kost dat met een stadspas een euro, maar tijdens code oranje is dat voor hen gratis. In het Flevoparkbad, het Brediusbad, het De Mirandabad, het Noorderparkbad, het Optisport Sloterparkbad en Sportplaza Mercator kunnen zij kosteloos badderen. 

''“Het warme weer de komende dagen is een serieus gezondheidsrisico", zegt wethouder Sofyan Mbarki (Sport). "Iedere Amsterdammer verdient verkoeling op warme dagen, je portemonnee mag niet bepalen of je wel of niet verkoeling kunt vinden in een zwembad.'' Vorig jaar waren er ook drie dagen waarop gratis kon worden gezwommen. Daar maakten toen 6600 van de ruim 130.000 stadspashouders van het zwemvoordeel gebruik.

Het RIVM heeft een smogwaarschuwing afgegeven voor woensdag en donderdag. Op sommige plekken in het land kan de luchtkwaliteit 'slecht' worden. In Amsterdam is de verwachting dat de luchtkwaliteit in ieder geval 'onvoldoende' zal zijn.

Mensen die gevoelig zijn voor smog kunnen hier last van hebben. Dat zijn vooral kinderen, ouderen en mensen die last hebben van luchtwegaandoeningen, zoals astma. Zij worden geadviseerd binnen te blijven en zware inspanning te beperken. Irritatie aan ogen, neus en keel kan extra voorkomen. 

Op zonnige dagen kan er een ophoping van luchtvervuiling ontstaan, vooral als er weinig wind staat. Vervuilende stoffen zoals stikstofoxiden en organische stoffen worden onder invloed van het zonlicht omgezet in ozon. Die hoge concentratie ozon noem je 'zomersmog'. Ook vrijdag kan die smog mogelijk voorkomen.

De NS rijdt met minder treinen vanwege de extreme hitte de aankomende dagen. Er rijden minder treinen op het traject Amsterdam - Den Haag, maar ook zullen er minder treinen van en naar Schiphol gaan. Morgen zal het openbaar vervoer ook beperkt worden door een landelijke staking. Vanaf 8.00 uur zal het OOV pas rijden en ook later op de dag zullen er vertragingen zijn.

De NS vreest deze week voor oververhitting van de treinen. "Vooral als het 's nachts ook warm blijft en een trein niet kan afkoelen, kunnen storingen optreden", zegt de spoorwegorganisatie. Vooral bij dubbeldekkers kunnen onderdelen verhit raken. Ook wordt reizigers geadviseerd water mee te nemen. "En let een beetje op de mensen om je heen." 

Volgens meteoroloog Matthijs van der Linden van Weeronline moeten Amsterdammers zich opmaken voor een paar pittige dagen. "Dit wordt een hele nare", vertelt hij. Vooral 's nachts krijgen we het zwaar, omdat het kwik niet onder de 20 graden komt. "Dan beginnen we de dag eigenlijk al oververhit", aldus Van der Linden. "En daarna krijgen we gedurende de dag te maken met nog hogere temperaturen."

"We moeten erdoorheen", aldus Van der Linden. "Zo simpel is het." Hij geeft alle Amsterdammers mee: "Voorkom inspanning."

Het weer van donderdag 25 juni, gepresenteerd door Bo vanuit Zuidoost.

Hoewel Amsterdam natuurlijk veel Oranjefans telt, zijn er ook behoorlijk wat Amsterdammers die ook juichen voor een ander land tijdens het WK. Omdat het WK groter is dan anders doen er veel landen mee die nog nooit, of niet vaak, op zo’n groot toernooi hebben gespeeld. Vandaag spreken we Mike Sjenks, misschien beter bekend als oud-basketballer en DJ Mr. Sjenks. Vanavond juicht hij heel hard voor Curaçao.

Mike woont in het centrum en heeft Curaçaose roots. In Amsterdam wonen zo’n 9500 mensen met een Curaçaose achtergrond. In de hoek van de ietwat krappe bruine kroeg zit Mike achter zijn draaitafel. Vanavond organiseert hij samen met vrienden van de Curaçaose community een spontaan draaiavondje. "We komen graag samen als het kan, Overal waar je komt, hoor je wel een beetje Papiamento."

Ondanks de tropische beats is de inrichting zoals die van een echte Amsterdamse kroeg. André Hazes en bitterballen hadden dit café ook niet misstaan. Toch voelt het nadat de tijd vordert en de temperatuur door de aanwezige mensen stijgt steeds meer alsof je aan de andere kant van de wereld op een wit strand met een cocktail in je hand staat te dansen. Op de muziek swing je zo mee naar een cultuur vol dans, trots en een hele chille vibe. “It’s the blue wave baby”, zegt MC Theo.

The Blue Wave is ook de bijnaam van het Curaçaose elftal. Ondanks het grote verlies tegen Duitsland (7-1) heeft de ploeg - door de 0-0 tegen Ecuador nog een kans om door te gaan, maar dan moeten ze vanavond wel winnen van Ivoorkust en dan mag Duitsland niet verliezen van Ecuador. En dat is iets wat niet meteen werd verwacht. “Maar alles wat wij winnen is mooi meegenomen”.

De wedstrijd van Curaçao tegen Ivoorkust zal vanavond beginnen om 22:00 uur. Om dezelfde tijd begint de laatste poulewedstrijd van Ecuador tegen Duitsland en weten we voor middernacht of Curaçao door is naar de volgende ronde.

Bij een schietpartij in de buurt van de Entrepotbrug in het Oostelijk Havengebied is vannacht een man gewond geraakt. Hij is, zoals de politie het omschrijft, 'aanspreekbaar' naar het ziekenhuis gebracht. De politie is nog op zoek naar een verdachte, die vluchtte in de richting van de Borneolaan. De aanleiding voor de schietpartij is onderdeel van het onderzoek.

De melding kwam rond 03.40 uur binnen, waarna zowel de ambulance als de politie met spoed ter plaatse kwamen. Na het schietincident is de verdachte op de vlucht geslagen. De gewonde man is in een poging om te vluchten in het water gesprongen.

De politie is nog op zoek naar de schutter, en roept mensen die iets gezien hebben op zich te melden. De verdachte zou gevlucht zijn in de richting van de Borneolaan en de Piet Heintunnel. 

De aftrap was pas om middernacht, maar een van de zalen van theater De Meervaart in Osdorp was al ruim van tevoren goed gevuld. De zaal zat afgelopen nacht vol met supporters van Marokko, die vol spanning en enthousiasme keken naar de wedstrijd Marokko-Haïti. En dat begon niet helemaal zoals verwacht, maar het kwam helemaal goed.

"Het voelt een beetje als een grote familie in een grote zaal", vertelt een jonge supporter. "Het is superleuk." Aan zelfvertrouwen is, na de goede prestaties van het Marokkaanse team de afgelopen jaren, geen gebrek onder de supporters. "Ze gaan sowieso met 4-0 winnen", zegt een man. 

Toch begint de wedstrijd anders dan gehoopt; na een mooi doelpunt van Haïti staat Marokko al snel op achterstand. Dat mag het optimisme in de zaal echter niet drukken: "We zijn net begonnen, dus we hebben nog goede hoop", klinkt het.

Dat zelfvertrouwen blijkt in de eerste helft terecht, wanneer sterspeler Hakimi gelijkt maakt. Helaas is dat van korte duur, want Haïti komt weer op voorsprong na een wereldgoal. Vlak voor de rust maakt Saibari toch weer gelijk. "Echt ongelooflijk", zegt een teleurgestelde fan. "Het had al 3-0 voor Marokko moeten staan. Ze kunnen niet scoren en ze laten de doelpunten vallen. Maar ik maak me geen zorgen hoor!" 

En zorgen zijn ook niet nodig, in de slotfase van de wedstrijd wint de ploeg namelijk met 4-2. Maar daar hebben de fans dan ook geen seconde aan getwijfeld: "Uiteindelijk komt het altijd goed. Het is Marokko, hè", zegt een fan. Een ander: "Dima Maghreb, begrijp je?" 

Het Marokkaanse team eindigt nu als tweede in de poule, als Nederland aankomende nacht eerste wordt, spelen de teams in de nacht van maandag op dinsdag, om 3.00 uur, tegen elkaar. 

Door een aanrijding op het spoor rijden er vanmorgen geen treinen tussen Sloterdijk en Haarlem. Volgens de NS zal dit ten minste tot 12.30 uur duren. 

De eerste melding van de aanrijding kwam om iets voor half tien vanochtend binnen bij de hulpdiensten. Reisplanners adviseren reizigers die toch tussen Amsterdam Sloterdijk en Haarlem moeten reizen, gebruik te maken van de bus en de metro. 

De bus- en tramhaltes in de stad zijn er qua toegankelijkheid veel slechter aan toe dan de gemeente beweert. Dat stelt de Rekenkamer in een onderzoek. Waar de gemeente rapporteert dat eenenveertig procent op orde is, schetst de Rekenkamer na een steekproef een heel ander beeld. Ruim twee derde van de haltes die ze onderzochten, voldoet niet aan de eisen.  

De gemeente heeft al langere tijd plannen om de toegankelijkheid tram- en bushaltes te verbeteren. Sterker nog, in 2030, over vier jaar, moet het Amsterdamse ov volledig toegankelijk zijn voor iedereen.

Maar uit het onderzoek van de rekenkamer blijkt dat de lijst met plekken die de gemeente heeft aangevinkt als onvoldoende, niet uitgebreid genoeg is. Er zijn namelijk veel bus- en tramhaltes die op het eerste gezicht goed toegankelijk lijken, maar dat in de praktijk helemaal niet zijn, vindt de Rekenkamer. 

"De gemeente zegt dat 41 procent van de bus- en tramhaltes toegankelijk voor iedereen is. Maar als wij in de praktijk gaan kijken, blijkt dat echt tegen te vallen. En bij veel haltes waar wij zijn gaan kijken, zijn er eisen waar niet aan wordt voldaan", zegt Jurriaan Kooij, die meeschreef aan het rapport over de ontoegankelijkheid van de tram- en bushaltes in de stad. 

Honderd haltes

Van de onderzochte haltes bleek zo'n twee derde niet aan alle eisen voor visuele toegankelijkheid en de helft niet aan alle eisen voor fysieke toegankelijkheid te voldoen. De problemen die de Rekenkamer het meest tegenkwam, waren het ontbreken van blindengeleidelijnen en zebrapaden. "Maar soms staan er ook gewoon objecten midden op de halte, waardoor het erg moeilijk wordt voor Amsterdammers met een fysieke of een visuele beperking", aldus Kooij. 

Te weinig

Hans van den Berg, zelf visueel gehandicapt, is het eens met de conclusie van de Rekenkamer. "Af en toe wordt er wel wat gedaan, maar er is vaak geen tijd en geld voor", zegt hij bij zijn vaste bushalte waar geen blindengeleidelijn aanwezig is. Zijn conclusie is dat de gemeente zich te weinig inzet voor de toegankelijkheid van tram- en bushaltes. "Ik ken mensen die nu niet meer buiten komen, omdat ze bang zijn dat ze de weg niet vinden."

De gemeente laat weten dat ze samenwerken met de vervoerregio om de haltes te verbeteren. "Iedereen wil natuurlijk dat dit morgen is opgelost, maar het is een ingewikkelde en tijdrovende klus om alle haltes aan te pakken. Het is goed dat de Rekenkamer onderzoek heeft gedaan en we gaan zodra het nieuwe bestuur van de Vervoerregio er is om tafel om te kijken hoe we de aanbevelingen kunnen oppakken", aldus een woordvoerder van de gemeente. 

In een kledingopslag aan de Visseringweg in Diemen is vannacht brand uitgebroken. De brandweer heeft het vuur inmiddels onder controle en is aan het nablussen. Hoe de brand heeft kunnen ontstaan, is nog niet duidelijk. 

De eerste melding kwam vannacht om 04.20 uur binnen bij de hulpdiensten. Toen werd direct opgeschaald naar een grote brand. Tot 06.30 uur zijn nog verschillende hulpdiensten richting de brand gegaan. 

Volgens een woordvoerder van de brandweer is de brand inmiddels onder controle en is er niemand gewond geraakt. 

Een 28-jarige Amsterdamse is maandag plotseling overleden tijdens een vakantie in Portugal. Sartianna Kasno, die in het verleden voor AT5 werkte, werd volgens lokale media onwel tijdens een festival in de plaats Crato. Reanimatie mocht niet meer baten. Een vriend is een crowdfundingactie gestart om haar lichaam naar Nederland te kunnen halen en de uitvaart te bekostigen. 

De doodsoorzaak van Sartianna is nog onbekend. 

Familie en vrienden zijn 'in diepe rouw', schrijven ze in een verklaring. "Het onverwachte verlies van Sartianna laat een enorme leegte achter." Omdat haar lichaam nog in Portugal is, wordt de familie naar eigen zeggen 'geconfronteerd met complexe administratieve procedures en hoge logistieke kosten'. De inzamelingsactie moet de zorgen daarover wegnemen. Er is inmiddels zo'n 40.000 euro opgehaald.

"Bekend gezicht in culturele sector"

Nabestaanden noemen Sartianna 'een geliefd en bekend gezicht in de Amsterdamse culturele en creatieve sector', onder meer door haar werk als producent bij Pakhuis de Zwijger. Nachtclub Sexyland deelt de inzamelingsactie ook op Instagram.

"Ze stond in haar grote netwerk bekend als iemand die de kamer deed oplichten zodra ze binnenkwam. Met haar onuitputtelijke positieve uitstraling, warmte en gulle persoonlijkheid werd ze door velen op handen gedragen", zo staat in de verklaring. "Vrienden en bekenden omschrijven haar als een bron van licht in een wereld die soms zo donker kan zijn."

"Geweldige, vrolijke collega"

Sartianna werkte voorheen onder meer voor het AT5-programma Wij Zijn Amsterdam, waarin jonge Amsterdammers laten zien wat hen bezighoudt.

"Ze was een geweldige, vrolijke collega en altijd vol energie en levenslust", reageert Annemijn van Hilten, eindredacteur van Wij Zijn Amsterdam. "Ze zat bomvol ideeën en had altijd wel een grappige invalshoek voor haar reportages. Ze zal enorm gemist worden en we zijn bij AT5 dankbaar dat we haar hebben mogen kennen."

 In onderstaand item kwam Sartianna aan het woord over verkiezingen, jongeren en sociale media: 

Het advies om niet te veel in de zon te komen, is helaas niet voor iedereen haalbaar. Veel Amsterdammers moesten gewoon buiten aan het werk. Geen tropische temperaturen of aanstaande hittegolf die dat kon voorkomen. "Het is afzien."

De prijs voor slechtst-geklede-man, wat temperatuur betreft dan, gaat vandaag naar de portier van de Beurs van Berlage. Niet omdat het hem niet staat, maar omdat het niet helemaal toegespitst is op het weer van vandaag. "Deze jas is dezelfde als in de winter. Verder een lange broek en een stropdas. En deze pet ga ik niet afdoen, dan druipt alles zo naar beneden", lacht hij. 

Bij de visboer op de Dappermarkt zijn de blokken ijs niet aan te slepen. "We hebben veel extra ijs nodig. Om alles koel te houden, pakken we alle vis helemaal in. Verder moeten wij ook koel blijven. We zweten ons gek." De stratenmakers op de Sarphatistraat stoppen vandaag een uurtje eerder. "Het asfalt is een graad of zestig. Straks gaan we ijs halen, want het is wel een beetje afzien hier."

De identiteit van de vrouw die gisteravond gewond werd gevonden in de bosschages vlak bij het Muiderpoortstation is bekend. Ze is 28 jaar en komt uit Amsterdam, meldt de politie.

Een voorbijganger trof de vrouw rond 18.00 uur aan in de bosschages langs de Insulindeweg in Oost. Ze was niet aanspreekbaar toen ze naar het ziekenhuis werd gebracht. De politie houdt er rekening mee dat ze mogelijk slachtoffer is geworden van een misdrijf. 

Omdat ze geen identiteitsbewijs bij zich had, wist de politie aanvankelijk niet wie ze was. Daarom werd een signalement van de vrouw gedeeld. Inmiddels is haar identiteit dus bekend.

Wat er met de vrouw is gebeurd, wordt nog onderzocht. De politie roept mensen die meer weten op zich te melden.

De meeste Amsterdamse kinderen die vanwege hun geloof of levensovertuiging niet naar school gaan, moeten dat vanaf volgend schooljaar wel weer. Dat schrijft onderwijswethouder Esmah Lahlah in een brief aan de raad. Er worden voortaan namelijk 'vrijwel geen' van zulke vrijstellingen van de leerplicht meer verleend na een recente uitspraak van de Hoge Raad.

Lange tijd konden ouders een leerplichtvrijstelling aanvragen op basis van geloof of levensovertuiging. De Hoge Raad heeft hier onlangs paal en park aan gesteld: alleen kinderen die verder dan 6 kilometer van een openbare basisschool of verder dan 20 kilometer van een openbare middelbare school wonen, komen voortaan nog in aanmerking. Eerder scherpte ook Den Haag de regels al aan.

Op dit moment hebben 108 kinderen in Amsterdam een leerplichtvrijstelling op basis van geloof of levensovertuiging. Zij krijgen bijvoorbeeld thuisonderwijs. Het college deelt de zorgen van D66 en de VVD over het gebrek aan toezicht op deze groep. "Ieder kind in Amsterdam verdient de beste kansen en goed onderwijs", aldus wethouder Lahlah. "Daarom is het heel goed dat de Hoge Raad heeft bepaald dat kinderen die nu niet naar school gaan door deze vrijstelling van leerplicht straks wel naar school moeten."

Ouders die het aangaat, ontvangen binnenkort een brief van de gemeente over de gevolgen. Bij sommigen zal er sprake zijn van maatwerk, bijvoorbeeld wanneer kinderen leerachterstanden hebben of 'niet gewend zijn aan een schoolse setting'.