Na een hele warme week ontstonden er vrijdag en dit weekend veel onweersbuien. Daarbij was er in sommige gebieden behoorlijk wat (water)overlast en vielen er uit enkele buien grote hagelstenen. Op foto's van ooggetuigen zijn hagelstenen van 3 tot 6 centimeter te zien die, naast een meetlint liggen.

In België liep het water door de straten en viel de stroom uit door de vele blikseminslagen. Er was schade aan auto's en kassen door de grote hagelstenen. Op een festival werden zelfs gewonden gemeld door de hagel.

Op beelden uit verschillende plaatsen in België is de impact van de hagelstenen te zien:

Dat onweersachtige weer is voorlopig niet voorbij, maar de scherpe randjes lijken er komende week wel een beetje af te gaan omdat het iets gaat afkoelen. Morgen wordt nog een vrij warme dag met 20 tot 25 graden.

Het is zonnig en in de loop van de dag ontstaan stapelwolken. Dat zou nog een enkele bui kunnen opleveren in het binnenland, maar op veel plaatsen blijft het de hele dag droog.

Buien

Dat is dinsdag een ander verhaal. Vanuit het zuidwesten trekken meerdere gebieden met buien over het land die vooral tijdens de middag en avond lijken te intensiveren. Met meerdere hoosbuien die over dezelfde regio trekken is wateroverlast niet uit te sluiten.

De buien zorgen voor afkoeling en woensdag en donderdag is het een graad of 20 tijdens het warmste moment van de dag, in de ochtend en avond is het frisser. De zon schijnt af en toe, maar ook dan blijven er buien mogelijk.

Later in de week neemt de hoeveelheid buien waarschijnlijk af en de temperatuur komt dan weer vaker boven 20 graden uit.

De Israëlische premier Netanyahu noemt de bezetting van een strategisch gelegen kasteel uit de kruisvaardertijd op een hoog gelegen plek in Zuid-Libanon een belangrijke overwinning. "We zijn verenigd, vastberaden en sterker dan ooit teruggekeerd", zegt Netanyahu. Het is voor het eerst in ruim 25 jaar dat Israël zo diep is doorgedrongen in Libanon.

Tot 2000 gebruikte het Israëlische leger het kasteel uit de middeleeuwen als militaire basis. Israël bezette Libanon bijna twintig jaar lang, van 1982 tot 2000. De inname van het kasteel Beaufort nabij Arnoun volgt op dagenlange gevechten in nabijgelegen plaatsen.

Het kasteel ligt enkele kilometers ten noorden van de Israëlische grens en kijkt uit over grote delen van Zuid-Libanon en het noorden van Israël.

"Het is nu mijn opdracht om onze greep op gebieden die onder controle van Hezbollah stonden, te versterken en uit te breiden", zegt Netanyahu. "We nemen het initiatief en opereren op alle fronten, in Syrië, in Gaza en in Libanon", aldus de Israëlische premier.

De Israëlische minister Katz van Defensie schrijft op X dat de inname van het kasteel bij Arnoun een duidelijke boodschap aan de vijand is. "Wie de burgers van Israël bedreigt, zal één voor één zijn strategische posities verliezen."

Begin deze week zei Netanyahu dat Israël de aanvallen tegen de militante sjiitische beweging Hezbollah zou opvoeren in reactie op aanvallen van Hezbollah op Israëlische strijdkrachten in Zuid-Libanon. "We gaan Hezbollah de beslissende slag toebrengen."

Hezbollah

Kort na het uitbreken van de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran is het geweld tussen Israël en Hezbollah in Libanon opgelaaid. Begin maart voerde Hezbollah, een bondgenoot van Iran, vergeldingsaanvallen uit op Israël na de dood van de Iraanse opperste leider ayatollah Khamenei. Israël sloeg hierop terug.

Hoewel er sinds 16 april officieel een wapenstilstand geldt tussen Israël en de Libanese regering gaan de aanvallen onverminderd door. Bij de aanvallen zijn sinds begin maart ruim 3000 mensen om het leven gekomen.

Spoedvergadering

Frankrijk heeft een spoedvergadering van de VN-Veiligheidsraad aangevraagd naar aanleiding van het oprukken van het Israëlische leger in het zuiden van Libanon, meldt de Franse minister Barrot van Buitenlandse Zaken.

"Niets kan de aanhoudende Israëlische militaire operaties in Libanon en de steeds verdere bezetting van Libanees grondgebied rechtvaardigen", zei hij tegen televisiezender BFMTV. Barrot spreekt van een schending van het internationaal recht.

In Rotterdam is iemand omgekomen bij een brand. Die woedde in een huis in Rotterdam-Feijenoord. Het lichaam werd gevonden nadat het sein brand meester gegeven was. Over de identiteit van het slachtoffer heeft de politie niets bekendgemaakt.

De brand ontstond rond 11.30 uur. De oorzaak is volgens de politie nog niet duidelijk. Volgens Rijnmond begon de brand buiten en woedde daarna in het dak en een spouwmuur van de woning. Daarbij stortte ook een deel van de achtergevel in.

Tientallen omliggende panden werden ontruimd, omdat de angst bestond dat de brand zou overslaan. Dat gebeurde ook deels; volgens de regionale omroep vatte ook de schuur van de buren vlam. Het is niet bekend wanneer de bewoners van de omliggende huizen weer terug kunnen.

Bij de brand kwam veel rook vrij, daarom werd in de omgeving een NL-Alert verstuurd.

In een restaurant in Werkendam is vannacht een gewonde gevallen bij een grote vechtpartij. Ook zijn er in de horecagelegenheid vernielingen aangericht. Het geweld zou te maken hebben met een eerdere confrontatie tussen supportersgroepen van twee amateurclubs, schrijft Omroep Brabant.

De vechtpartij was vannacht rond 01.30 uur bij Vulcano Eetparadijs in Werkendam. Een ruit van de horecagelegenheid werd vernield en er werd vuurwerk naar binnen gegooid.

"Ik was aan het serveren toen ik ineens geschreeuw hoorde. Toen is er een fIes van een klant gepakt en in de richting van het raam gegooid. Zo is het raam ook kapot gegaan", vertelt medewerker Sumeyye aan de regionale omroep. "Ik was geshockeerd, ik begreep niet wat er gebeurde." Volgens haar zijn er tijdens de confrontatie ook fakkels, stoelen en een fiets gegooid. "Mijn broer is ook geraakt door een stoel."

Confrontatie tussen voetbalsupporters

Naar verluidt houdt het geweld verband met ongeregeldheden na een voetbalwedstrijd gistermiddag tussen Kozakken Boys 3 uit Werkendam en het Zwijndrechtse ZVV Pelikaan 6.

De amateurclubs speelden de finale om de KNVB-districtsbeker in Wijk en Aalburg op neutraal terrein, schrijft Omroep Brabant. Nadat de club uit Werkendam de wedstrijd met 2-1 had gewonnen, liep het uit op een conflict tussen de supporters. Een aantal mensen raakte daarbij lichtgewond. De politie greep in om de rust te herstellen.

"Wat ik heb begrepen, is dat de Pelikaan-supporters vervolgens hiernaartoe zijn gekomen om de supporters van Kozakken Boys te pakken", zegt Sumeyye. "Die waren hier aan het eten, dat kon je zien aan de voetbalshirtjes."

Politie doet onderzoek

Zij en haar familie zijn er zonder kleerscheuren vanaf gekomen, vertelt ze. "Maar sommige klanten hadden wel verwondingen.". De politie laat weten dat er inderdaad een gewonde is gevallen, en dat die naar het ziekenhuis is gebracht.

Over de aard van zijn verwondingen is bij de politie niets bekend. Ook de aanleiding voor het geweld bij het restaurant is de politie nog niet duidelijk. Daar wordt verder onderzoek naar gedaan.

De Nicaraguaanse inheemse leider Brooklyn Rivera is op 73-jarige leeftijd overleden in gevangenschap. Dat bericht het lokale medium 100%Noticias op basis van bronnen rondom de familie. Rivera zat al sinds 2023 vast, nadat hij volgens mensenrechtenorganisaties om politieke redenen was gearresteerd.

De Nicaraguaanse overheid leverde vorige week voor het eerst in ruim twee jaar bewijs dat hij nog in leven was, nadat Rivera's familie, de Amerikaanse overheid en de Verenigde Naties dat hadden geëist.

Op foto's was een sterk vermagerde Rivera te zien. Het Nicaraguaanse ministerie van Binnenlandse Zaken schreef dat de inheemse leider in slechte gezondheid verkeerde door "meervoudig orgaanfalen, een cirrotische lever en een actieve longinfectie".

Geen teken van leven

Rivera was leider van de inheemse Miskito-gemeenschappen. Hij sprak zich geregeld uit over de rechten van inheemse volkeren en kaartte problemen zoals discriminatie en landroof aan.

Zo ook in 2023, toen hij door de Verenigde Naties was uitgenodigd om een lezing te geven in New York. Bij terugkeer in Nicaragua werd hij gearresteerd door het regime van president Ortega. Volgens mensenrechtenorganisaties was de arrestatie onderdeel van een bredere actie tegen politieke tegenstanders.

Meer dan twee jaar lang kregen zijn familieleden geen informatie over hem. Zij wisten niet waar Rivera was of hoe het met hem ging.

Internationale reactie

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken schrijft op X naar aanleiding van de gepubliceerde foto's: "Deze repressie, dit geweld en dit gebrek aan menselijkheid zijn afschuwelijk; wij herhalen onze oproep tot zijn onvoorwaardelijke en onmiddellijke vrijlating, en die van alle politieke gevangenen."

De Amerikaanse overheid en mensenrechtenorganisaties als Amnesty International pleitten al zijn hele gevangenschap voor Rivera's vrijlating.

Correspondent Midden-Amerika Boris van der Spek:

"Rivera was een van de prominentste leiders van de inheemse Miskitu-gemeenschap in Nicaragua, en daarom een van de tegenstanders van dictator Daniel Ortega. Tijdens de Sandinistische Revolutie vochten groepen Miskitu tegen de sandinisten, leden van de socialistische politieke partij van Ortega. Toen diezelfde Ortega later leider werd van het land, nam de repressie tegen inheemse groeperingen zodanig toe dat duizenden Miskitu naar Honduras vluchtten.

Pas eind jaren 80 normaliseerden de betrekkingen tussen de Miskitu en de Nicaraguaanse autoriteiten, mede dankzij Brooklyn Rivera, die na periodes in ballingschap in Costa Rica en Colombia de vredesonderhandelingen met de sandinistische regering leidde.

Toch is de positie van de Miskitu en andere inheemse groeperingen in Nicaragua nooit écht verbeterd, ondanks pogingen van onder meer Brooklyn Rivera om die groeperingen te verenigen en via de politieke weg verzet te bieden tegen de repressie. Juist door die vreedzame strijd en zijn verleden met de sandinisten werd hij doelwit van Ortega."

De gemeente Zundert organiseert een bijeenkomst na een tragisch incident gisteravond, waarbij een persoon uit een luchtballon is gesprongen. Het lichaam werd aangetroffen in de tuin van een woning midden in een woonwijk. Burgemeester Joyce Vermue laat weten dat het samenzijn is bedoeld "voor wie daar behoefte aan heeft".

Op sociale media schrijft zij dat haar gedachten en medeleven "in de eerste plaats uitgaan naar de familie en ballonvaarder". "Ik kan me goed voorstellen dat veel inwoners het incident hebben zien gebeuren", voegt zij daaraan toe. "Het is mooi weer, veel mensen zijn buiten en ook wanneer een ballon boven ons dorp voorbij komt, kijken we."

Ze zegt dat mensen die er behoefte aan hebben contact kunnen opnemen met Slachtofferhulp.

Iedereen is aangedaan

De ballonvaarder heeft zelf de hulpdiensten gealarmeerd, nadat de persoon uit de ballon was gesprongen. Kort daarna troffen de uitgerukte hulpdiensten het levenloze lichaam van het slachtoffer aan in de achtertuin van een woning. De zoektocht naar het lichaam trok veel aandacht van omwonenden. Buurtbewoners stonden massaal op straat, schrijft Omroep Brabant.

Tegen de lokale omroep zegt Alex Jan Barends, voorzitter van de afdeling ballonvaren van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart, dat de impact ook binnen de ballonvaartwereld groot is. "Iedereen is ontzettend aangedaan." Hij zal aanwezig zijn bij de informatiebijeenkomst.

Het ballonvaartbedrijf en de ballonvaarder hebben volgens hem gehandeld zoals het moet. "Op het moment dat er zoiets gebeurt, treedt er een noodplan in werking. Iedereen wist wat er moest gebeuren." Daar wordt ook op getraind, zegt hij. "De autoriteiten zijn meteen gewaarschuwd en ook andere ballonnen zijn direct geland."

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl(opent in nieuw venster) of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Omdat het maar niet lukt de veroordeelde drugscrimineel Jos Leijdekkers uitgeleverd te krijgen door Sierra Leone, gaat het kabinet proberen het ontwikkelingsgeld van de Europese Unie aan het land stop te zetten. Nederland hoopt met hulp van andere Europese landen zo de druk op Sierra Leone op te voeren.

"Het is natuurlijk bizar dat wij een land faciliteren of ondersteunen dat tegelijkertijd een veilige haven biedt aan een van de grootste drugscriminelen die we wereldwijd kennen", zei minister Van Weel van Justitie in het tv-programma Buitenhof.

De EU heeft voor de periode van 2021 tot 2027 352 miljoen euro aan subsidies aan Sierra Leone toegekend, vermeldt de website van de Europese Commissie. Het West-Afrikaanse land profiteert daarnaast van regionale en internationale EU-programma's.

Tachtig jaar aan gevangenisstraf

Van Weel noemt de arrestatie van Jos Leijdekkers, ook wel Bolle Jos genoemd, een van zijn grootste prioriteiten. "Deze man heeft naar onze schatting een inkomen van honderden miljoenen euro's per maand in een land met een bruto nationaal product dat lager is dan zijn inkomsten. Dat gaat zo'n land natuurlijk helemaal corrumperen."

Daarom wil het kabinet hem daar weghalen, zegt de minister. Ook benadrukt hij dat het tijd is dat Leijdekkers de tachtig jaar gevangenisstraf komt uitzitten die hij opgeteld in Nederland en België heeft gekregen.

Begin mei probeerde Van Weel nog op een diplomatieke manier druk te leggen op het uitleveringsproces, door te praten met zijn ambtgenoot van Sierra Leone. Hij kreeg het antwoord dat hij al een half jaar hoort, zegt Van Weel: "Druk mee bezig, procedures lopen, rapport van de politie bijna afgerond".

De minister heeft "niet de illusie" dat er via de politiek iets in beweging komt. "Dus zoeken we het ook breder." Via de Europese ontwikkelingsgelden dus.

Drugs uit Freetown

In Buitenhof haalde Van Weel de grote drugsvangst op de Canarische Eilanden aan van begin mei, een recordvangst van tussen de 30.000 en 45.000 kilo drugs.

Een ongekend groot transport, zei de minister daarover, waarvan iedereen weet dat het in Freetown [de hoofdstad van Sierra Leone] geladen is. "Als je kijkt naar de hoeveelheid drugs die van dat schip kwam, kan het niet waar zijn dat daar niet door alle lagen heen medewerking is verleend aan deze operatie."

Volgens verschillende bronnen heeft Leijdekkers een relatie met de dochter van president Maada Bio. Dat bemoeilijkt mogelijk de uitlevering.

De Telegraaf meldde deze maand dat Nederland een operatie op touw had gezet met speciale eenheden van de politie en de marine om te proberen Leijdekkers op zee in West-Afrika te arresteren. Die actie zou op het laatste moment zijn afgeblazen. Van Weel wilde daar in Buitenhof geen uitspraken over doen.

Jongens op de nek van hun vader, meisjes hand in hand met hun moeder, bijna iedereen volledig in het oranje en muziek van André Hazes en Wolter Kroes uit de speakers. De uitzwaaitraining van het Nederlands elftal in de bossen van Zeist trok 1500 enthousiaste fans en had een hoog festivalgehalte.

Het was de eerste training van de selectie van bondscoach Ronald Koeman op weg naar het WK en de enige openbare.

Voor de vele jonge bezoekers en hun ouders was het daarmee de enige kans om hun helden in het echt te bewonderen. Zij werden niet teleurgesteld, want op Jurriën Timber na, die gisteren met zijn club Arsenal nog de Champions League-finale speelde en verloor, waren alle sterren aanwezig: Frenkie de Jong, Virgil van Dijk, Ryan Gravenberch, Cody Gakpo en ook Memphis Depay.

Ze waren er allemaal, zag ook Thomas vanaf de rug van zijn vader. Over hoe het WK in de VS, Canada en Mexico gaat verlopen, kent hij geen twijfels. Of Nederland wereldkampioen wordt? "Ik denk het wel", zegt hij lachend. Zijn vader zag op de training goede dingen, vult hij aan: "We hebben de juiste spelers en we zien saamhorigheid op het veld."

Veel fans kwamen naar Zeist om de Oranjespelers uit te zwaaien:

Even verderop staan een moeder en zoon. Zij zijn mogelijk nog enthousiaster. "We worden wereldkampioen!", roepen zij in koor. "Kijk wat voor spelers we hebben. We hebben gewoon de beste selectie!"

Waar vele deskundigen al weken hun hersens breken over de vraag wie er in de spits moet spelen (Donyell Malen of misschien toch good old, maar de nog niet helemaal fitte Depay?), spreken zij hun vertrouwen uit in een andere kandidaat. "Brobbey moet het gaan doen!"

Ronald Koeman begon de training om 12.00 uur en precies na een uur blies hij op zijn fluitje: de training was alweer afgelopen. Dat Koeman het na een uurtje wel voldoende vond, had ongetwijfeld te maken met het weer: het was warm en klam. Misschien niet ideaal voor een al te lange intensieve training, maar wel omstandigheden die lijken op het weer in Kansas City, waar Oranje zijn trainingskamp opslaat.

In een flow komen

Naast de vele Oranjesupporters waren er ook oud-internationals door de KNVB uitgenodigd om de training bij te wonen. Denny Landzaat, John van Loen, Stan Valckx, Willy van de Kerkhof, Ernie Brandts, Jan Poortvliet en Theo de Jong waren present.

Oud-PSV'er Willy van de Kerkhof, die in 1974 in de selectie zat en meespeelde in de WK-finale van 1978 in Argentinië, is positief. "We kunnen wereldkampioen worden. De eerste wedstrijd, tegen Japan, is belangrijk. Als je die wint, kom je in een flow."

Maandag en dinsdag traint het Nederlands elftal nog achter gesloten deuren. Donderdag vliegt het naar New York voor een kort trainingskamp en een oefenduel met Oezbekistan. En op zondag 14 juni speelt Oranje in Dallas zijn eerste groepswedstrijd, tegen Japan.

De jongen die gisteren uit het water werd gehaald bij de Maarsseveense Plassen is overleden, heeft de politie laten weten.

Gistermiddag rond 17.00 kregen de hulpdiensten een melding binnen dat er iemand te water was geraakt. Omstanders lieten aan RTV Utrecht weten dat het toen erg druk was in het recreatiegebied.

Er is met onder meer een duikteam van de brandweer, een helikopter en een droneteam naar het slachtoffer gezocht. Niet veel later werd de jongen uit het water gehaald. Het slachtoffer is gereanimeerd en naar het ziekenhuis gebracht, maar hulp mocht niet meer baten.

De politie doet onderzoek naar het incident. De recreatieplas meldt op sociale media vandaag "wegens omstandigheden" gesloten te zijn.

Vandaag gaat Colombia naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. De huidige linkse president Gustavo Petro is na een wettelijke termijn van vier jaar niet meer verkiesbaar.

Zijn opvolger, Iván Cepeda van de linkse coalitie Pacto Historico (Historisch Pact), staat voorop in de peilingen. Gevolgd door twee rechtse partijen, met onder meer de centrumrechtse kandidaat Paloma Valencia, die kans maakt de eerste vrouwelijke president van Colombia te worden. Daarnaast doet ook de radicaal-rechtse Abelardo de la Espriella het goed.

Het belangrijke verkiezingsthema voor veel Colombianen is veiligheid en geweld. Ondanks de beloofde Paz Total (Totale Vrede) van Petro, waarbij hij met alle gewapende partijen wilde onderhandelingen over vrede, wordt Colombia geteisterd door drugsbendes en uiteenlopende guerrillabewegingen die soms hele gebieden onder controle hebben.

Dagelijks aanslagen

Vooral in conflictgebieden als Cauca en Valle del Cauca, Narino en Norte de Santander vond in aanloop naar de verkiezingen een enorme geweldsgolf plaats met verschillende aanslagen. Een maand geleden was in het departement Cauca een van de bloedigste aanslagen sinds jaren, toen een bus ontplofte op de Pan-Amerikaanse snelweg met 21 doden en tientallen gewonden tot gevolg.

De aanslag is opgeëist door guerrillabeweging EMC (Estado Mayor Central), die daarmee het signaal zou willen afgeven dat zij macht en wapens hebben en het gebied controleren. Wie straks ook de nieuwe president wordt, er moet rekening met hen houden worden. ,,Ze willen een plek aan de onderhandelingstafel en laten zien dat zij de macht in de regio hebben'', zegt Eduin Capaz van de CRIC, de inheemse regionale raad in Cauca.

De spanning neemt toe in de regio naarmate de verkiezingsdag nadert, met bijna dagelijks aanslagen met drones en explosieven en bedreigingen tegen de kandidaten. Vorig jaar werd de rechtse presidentskandidaat Miguel Uribe Turbay vermoord en dit jaar werd de kandidaat voor het vicepresidentschap van Pacto Historico, Aida Quilcue, ontvoerd.

Geweld diepgeworteld

De rechtse kandidaten beschuldigen links ervan dat er de laatste jaren te weinig is gedaan om Colombia veiliger te maken. De drugshandel nam toe, Colombia is de grootste producent van cocaïne ter wereld. Drugskartels en guerrillabewegingen strijden onderling om de drugshandel, territorium en om het beheer van goudmijnen.

Geweld zit diepgeworteld in de Colombiaanse samenleving. Na een burgeroorlog van meer dan 50 jaar tussen de regering en de grootste en oudste guerrillabeweging, de FARC, werd in 2016 een vredesakkoord getekend. Maar een deel van de FARC was het niet eens met de vrede en bleef doorstrijden in de jungle. Er ontstonden de afgelopen jaar steeds meer splintergroepen van deze zogeheten FARC-dissidenten, waarvan de EMC de grootste groep is.

Om de verkiezingen te winnen moet een kandidaat een meerderheid van stemmen halen. Als dat niet lukt dan komt er een tweede ronde op 21 juni.

De belangrijkste kandidaten

Minister Vijlbrief wil de komende dagen bij alle partijen in de Tweede Kamer langs om te praten over een soort sociaal akkoord voor de arbeidsmarkt en de economie. Hij wil het daarbij nog niet over geld hebben. Dat zei hij in het tv-programma Buitenhof. Donderdag is er een debat over de eis van de vakbonden. Die willen pas weer aan tafel als de plannen voor een versobering van de WW- en WIA-uitkeringen helemaal van tafel zijn.

De werknemers lieten donderdag na een overleg op het Catshuis weten dat zij niet meer in overleg zijn met het kabinet. Ze zitten nog wel met de werkgevers om de tafel en hopen daarmee tot een gezamenlijke voorzet te komen. Vijlbrief zei in Buitenhof dat hij het "alleen maar goed" vindt dat de twee partijen "alvast een beginnetje" maken. Hij hoopt dat ze daar nog voor de zomer mee komen en dat zij dan weer bij het kabinet willen aanschuiven.

Hij richt zich nu eerst op de Tweede Kamer, waar het kabinet maar 66 van de 150 zetels heeft en afhankelijk is van de steun van partijen als JA21, GroenLinks-PvdA (Pro), ChristenUnie en 50Plus. Hij wil horen wat zij belangrijk vinden in de te maken afspraken. "Ik weet bijvoorbeeld dat de fractie van JA21 de periode van loondoorbetaling bij ziekte een belangrijk punt vindt voor kleine werkgevers die daar nogal onder lijden. En ik weet dat de fractie van Pro vindt dat er nog eens naar de sociale zekerheid moet worden gekeken."

Stakingen in het ov

Vorige week zette het kabinet een streep door het plan om de AOW-leeftijd sneller te verhogen. Over de voorgenomen versoberingen van de werkloosheids- en de arbeidsongeschiktheidsuitkering werd gezegd dat die voorlopig niet doorgaan. De hoop was dat het 'polderoverleg' met werkgevers en vakbonden over "hervormingen van de sociale zekerheid" daardoor weer op gang zou komen. Maar dat was niet het geval.

FNV-voorzitter Spekman zei dat het kabinet zich verschuilt achter "verhullend taalgebruik". Volgens hem is er geen sprake van "hervormingen" maar van "bezuinigingen van 6,5 miljard euro" op de WW en de WIA. En die zijn niet helemaal van tafel. "Dus moeten we staken. Niet omdat we dat leuk vinden, maar omdat dit niet als een zwaard van Damocles boven ons hoofd mag hangen."

De FNV liet eerder weten op woensdagochtend 24 juni te gaan staken in het ov. Trein-, bus-, tram- en metropersoneel zal pas om 08.00 uur beginnen, waardoor er in de vroege ochtend geen openbaar vervoer rijdt.

In het programma WNL op Zondag zei VVD-fractievoorzitter Brekelmans vanmorgen al dat hij niet zal tekenen als de bonden en werkgevers met een gezamenlijke voorstel komen dat minder oplevert dan 6,5 miljard euro. "Die financiële opgave blijft gewoon staan", zei hij. Er kan wat hem betreft wel gesproken worden over "alternatieve oplossingen binnen de sociale zekerheid."

Gat op de begroting

Minister Vijlbrief is daar minder stellig over. "Mijn grote taak is het om die meerderheid te zoeken. En ik wil de werknemers en werkgevers weer aan tafel hebben." Dat betekent wat hem betreft: "eerst praten over het probleem en de oplossingen en die tabel leggen we even opzij". Die tabel houdt in dat er op de begroting van Vijlbrief een gat kan ontstaan van 6,5 miljard als de verhoging van de AOW-leeftijd en de versobering van de uitkeringsregelingen niet doorgaan.

Normaal gesproken moet hij dat probleem op zijn eigen ministerie oplossen en dat zou minister Heinen van Financiën volgens Vijlbrief "in eerste instantie" ook willen. Hij voegt daaraan toe dat "we hier echt met een heel bijzondere situatie te maken hebben", omdat er een minderheidskabinet zit. Of het geld alleen bij Sociale Zaken vandaan komt, hangt wat hem betreft af van de resultaten van alle besprekingen, met Kamer en met de sociale partners.

De verwachting van banken, investeerders en het Energieagentschap was dat we nu in de ergste energiecrisis ooit zouden zitten. Sinds de Straat van Hormuz dichtging in februari wordt veel minder olie geëxporteerd uit het Midden-Oosten.

Mondiale tekorten en torenhoge prijzen van olie, benzine en gas werden voorspeld. Ook zouden mensen niet met vakantie kunnen, omdat de vliegtuigbrandstof kerosine op zou zijn.

Maar voorlopig pakt het anders uit. Na een stijging van de olie- en brandstofprijzen aan het begin van de oorlog van de VS en Israël tegen Iran zijn ze vrij stabiel. Benzine en diesel zijn zelfs iets goedkoper geworden afgelopen dagen, hoewel er nog steeds nauwelijks olie op de markt komt via de Straat van Hormuz. Waardoor blijven de prijzen niet stijgen? Vier factoren spelen mee.

Verwachte prijs

"De oliemarkt snakt ernaar dat de Straat opengaat en alles normaliseert", zegt Lucia van Geuns, energie-expert bij HCSS. "Er wordt verwacht dat er een deal komt tussen Iran en de VS, en dat er dan weer olie geëxporteerd kan worden vanuit de Golfstaten. De olieprijs heeft heen en weer bewogen de afgelopen weken, als reactie op berichten daarover in het nieuws."

Die prijs schommelde deze week rond de 95 dollar. Maar "de olieprijs" gaat meestal niet om de fysieke prijs van een vat (of 159 liter) olie. Het is de verwachte prijs voor volgende maand. "De olieprijs", bijvoorbeeld brentolie, is dus een schatting van wat het bezit van olie waard zal zijn voor de volgende maand.

Met meer aanbod van olie verwachten handelaren een lagere prijs. En daarom daalt nu ook de prijs van zogenoemde oliefutures. Van Geuns: "Als jij vandaag een vat olie wil kopen in de Rotterdamse haven, dan is de prijs veel hoger."

Nog een oorzaak dat er geen extreme energiecrisis is ontstaan, is dat landen buiten het Midden-Oosten meer olie zijn gaan exporteren ter compensatie.

Andere energiebronnen

"Vooral de toenemende oliewinning in de VS, Brazilië en Guyana zorgt voor wat meer aanbod op de wereldwijde oliemarkt", zegt Michel Don Michaloliákos, geopolitiek analist bij het Haagsch Instituut GeopolitiekNu.

"Nog een compenserende factor is dat Saudi-Arabië olie probeert te exporteren uit de regio via een pijpleiding. Misschien dat de Verenigde Arabische Emiraten dat ook gaan proberen. Dat soort verwachtingen zorgen er dus ook voor dat de olieprijs redelijk onder controle blijft."

Daar komt nog bij dat de vraag naar olie is gedempt omdat veel landen gedeeltelijk overstappen op andere energiebronnen. Een voorbeeld is China, dat weer meer kolen is gaan stoken.

Ook het feit dat veel landen hun oliereserves hebben ingezet heeft ervoor gezorgd dat er wereldwijd geen extreme tekorten zijn ontstaan. "De VS, Europa en Japan hebben hun reserves aangesproken en dat heeft ze uit de brand geholpen", zegt Don Michaloliákos.

Door deze ontwikkelingen is de schok van de afgesloten Straat van Hormuz wat verzacht. Tegelijkertijd zijn experts het eens: deze maatregelen werken nu even, maar er is nog steeds een tekort op de oliemarkt. In de VS maken economen zich zorgen over de zomer. Want de vakanties komen er aan en dan willen de Amerikanen op roadtrip met een volle tank.

Voor maart werden dagelijks 20 miljoen vaten olie geëxporteerd via de Straat van Hormuz. Dat wordt bij lange na niet gecompenseerd doordat oliebedrijven nu dieper zijn gaan boren elders in de wereld.

Opnieuw escalatie

"Een ding is nu al zeker: de reservecapaciteit in de wereld is sterk geslonken - er is weinig flexibiliteit meer", constateert Lucia van Geuns.

Als er een staakt-het-vuren en vervolgens een vredesakkoord komt tussen de VS en Iran kun je dalende olieprijzen en goedkopere benzine verwachten.

De mogelijkheid bestaat natuurlijk ook dat de verhoudingen weer verder verslechteren en het conflict opnieuw escaleert. Dan kunnen consumenten een nieuwe piek in de olieprijs tegemoetzien, met alle gevolgen van dien.

Jongeren moeten beschermd worden tegen content van influencers op sociale media waarop ze rokend te zien zijn, vindt de 19-jarige Boy Tanis uit Geertruidenberg. Een petitie die hij begon, is inmiddels meer dan 12.000 keer ondertekend.

Tanis ergert zich aan influencers en artiesten die op sociale media foto's en video's delen waarop ze rokend of met een vape te zien zijn. Hij vindt dat het roken hiermee genormaliseerd en verheerlijkt wordt.

Als voorbeelden noemt hij een post van Lil Kleine die met een sigaret op de foto zijn nieuwe nummer aankondigt. Of een Instagramfoto van PSV na het behalen van het kampioenschap, waarop trainer Peter Bosz en assistent-trainer Rob Maas te zien zijn terwijl ze een sigaar roken.

"Bizar dat een account als PSV met zoveel volgers, zoveel jonge kinderen die fan zijn van voetbal, dit beeld meegeeft", zegt Tanis tegen Omroep Brabant. "Niet slim van Peter Bosz en PSV. Ik likete het niet. Daar help je het algoritme alleen maar mee, zodat het nog meer mensen bereikt."

'Je krijgt meteen weer zin in een sigaretje'

Tanis begon op zijn 17de zelf met roken, mede doordat hij het om zich heen zag. Hij stopte, maar tijdens een vakantie in Engeland pakte hij toch weer een sigaret.

"En toen zat ik in de trein terug naar huis en zat ik op Instagram te scrollen. Daar zag ik die takke-influencers roken. Waarom doen ze dat? Je krijgt meteen weer zin in een sigaretje."

Dat was voor hem het besefmoment. "Er worden al zoveel dingen gedaan tegen roken. Maar waar kun je de meeste mensen bereiken? Op sociale media. En juist op die plek wordt, zo ongeveer als enige, roken nog gepromoot door influencers. Misschien onbewust, maar ze doen het wel."

Duidelijke richtlijnen

De handtekeningen wil Tanis uiteindelijk aanbieden aan de Tweede Kamer. "Ik wil jongeren beschermen zodat ze nooit beginnen met roken. Maar ook mensen die willen stoppen, door ze niet telkens met rookposts te confronteren."

In de petitie roept hij onder meer de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op om duidelijke richtlijnen op te stellen voor het tonen van roken op sociale media door influencers met een jong publiek. Hij doelt onder meer op waarschuwingen en leeftijdsgrenzen voor rookposts.

Ook vindt hij dat socialemediaplatforms hierin kunnen bijdragen. "Je krijgt nu al waarschuwingen bij AI-content en expliciete beelden. Waarom niet bij roken?", zegt hij. Hij denkt dat mensen op die manier zelf een afweging kunnen maken om een post te bekijken.

Roken op sociale media

Het is in Nederland wettelijk verboden om op wat voor manier dan ook reclame te maken voor sigaretten, vapes of andere tabaksproducten. Dit geldt ook voor influencers, zij mogen dus op sociale media geen rookwaren verkopen of promoten. De NVWA houdt toezicht op het verbod en kan dus bij overtreding boetes uitdelen.

Wanneer een influencer zelf rokend op foto's en in video's te zien is, dan is dat volgens de Nederlandse wetgeving niet direct strafbaar zolang er geen sprake is van betaalde tabaksreclame.

Tegelijkertijd ligt de keuze om te roken uiteindelijk bij iemand zelf. Toch vindt Tanis dat influencers daarin een verantwoordelijkheid hebben, juist omdat ze zoveel jongeren bereiken.

"Iedereen mag zelf bepalen of ze roken. Ik heb ook de nodige sigaretten gerookt. Maar het is een keuze om dat te posten op sociale media. Wat mij betreft is dat een domme keuze."

Bij loopevenementen van de marathons in Amersfoort, Utrecht en Groningen zijn meerdere hardlopers onwel geworden door de hitte. Volgens de Utrechtse veiligheidsregio is in zowel Amersfoort als Utrecht iemand gereanimeerd.

In Groningen schaalden de veiligheidsdiensten flink op, omdat er te weinig ambulances waren om alle slachtoffers te behandelen. "Het is een groot parcours en her en der liggen er mensen die acute zorg nodig hebben", schetste een woordvoerder van de veiligheidsregio de situatie aan het begin van de middag. In totaal ging het volgens hem om zeven deelnemers, van wie er twee naar het ziekenhuis zijn overgebracht. De anderen konden ter plekke worden behandeld.

Uit Drenthe en Overijssel werden ambulances opgeroepen om te helpen, op de nabijgelegen Zernike Campus is een commandopost ingericht om de hulpverlening te coördineren. Het publiek wordt opgeroepen niet meer naar het evenement te komen om de hulpdiensten hun werk goed te kunnen laten doen.

Inmiddels noemt de veiligheidsregio de situatie stabiel. "Er steekt nu ook een klein windje op, misschien helpt dat."

Drukkend warm

De plaatselijke omroep OOG meldt dat het in Groningen misging op de laatste kilometers van de halve marathon. Op de Pleiadenlaan en de Zonnelaan werden mensen bevangen door de hitte. Tegenover het Dagblad van het Noorden beklagen sommige deelnemers zich erover dat er te weinig waterpunten waren onderweg.

Inmiddels zijn er geen deelnemers van dit gedeelte van het evenement meer onderweg. De hele marathon is nog niet afgerond, maar omdat die lopers vaak beter getraind zijn, waren hier volgens de woordvoerder minder problemen. "Ze gaan met gepaste spoed naar de finish." De brandweer zorgt op twee plekken voor extra verkoeling met de verneveling van water.

Hoewel het vandaag minder benauwd is dan de voorgaande dagen, is het met 20 graden nog altijd drukkend warm in Groningen. De organisatie had daarom van tevoren al opgeroepen voldoende water te blijven drinken en naar het eigen lichaam te luisteren. Wel stond in een weerbericht gisteren nog dat de weersomstandigheden allemaal binnen de acceptabele waarden lagen.

In totaal doen aan het evenement ongeveer 12.000 mensen mee, verdeeld over verschillende afstanden. Gisteren werd de marathonafstand van het Drenthe Loopfestijn nog afgelast, de organisatie vond die vanwege het warme weer onverantwoord.

Vaker mis

Bij de Utrecht Marathon, die eveneens vandaag wordt gehouden, is ook iemand onwel geworden. Hier landde een traumahelikopter om het slachtoffer te behandelen. Het is nog niet duidelijk hoe de deelnemer eraan toe is.

Bij de marathon in Amersfoort, ook vandaag, werden twee deelnemers onwel, meldt RTV Utrecht. Zij zijn naar het ziekenhuis gebracht. Bij beide marathons werd volgens de Utrechtse veiligheidsregio iemand gereanimeerd.

Begin deze maand overleed een 15-jarige deelnemer van de marathon in Leiden. Er werd toen ook gewaarschuwd voor de impact die dit soort wedstrijden kunnen hebben op het lichaam, zeker bij warm weer.

Kinderen uit verschillende stadsdelen strijden om een plek in de finale van de Cruyff Street League. In Weesp, Zuidoost en Nieuw-West werden vandaag de halve finales gespeeld.  Het straatvoetbaltoernooi wordt georganiseerd door de gemeente Amsterdam en de Johan Cruyff Foundation. AT5 neemt een kijkje bij de wedstrijden op het Nouriplein in Nieuw-West. 

"Veel plezier hebben met de meiden, dat het gezellig is en gewoon leuk voetballen”, vertelt een speelster over de deelname aan het toernooi. Toch is niet iedereen even ontspannen. “Nu kunnen we nog lachen, maar straks als we op het veld staan, dan is er wel concurrentie,” zegt een andere deelneemster.

Ook de organisatie geniet zichtbaar van de wedstrijden. “Ik word persoonlijk heel blij”, zegt Desmond Post van de Cruyff Foundation: “Ik moet altijd denken aan een uitspraak van Cruijff zelf:  ga naar buiten en geniet. Ik denk dat kinderen hier naar buiten gaan en ook genieten, dus in die zin ben ik heel tevreden.”

Meer meiden op het plein

De organisatie is er heel blij mee dat er veel meiden meedoen met het straatvoetbaltoernooi. Hoewel vrouwenvoetbal de afgelopen jaren flink is gegroeid, wordt straatvoetbal volgens de organisatie nog vaak gezien als iets voor jongens. 

“Je merkt dat pleintjes heel erg door jongens worden gedomineerd en dat voetbal onbewust nog steeds als een jongenssport wordt gezien”, zegt Dounia el Ghayyati Fares, coördinator bij El Mazouni coaching.“Maar als we activiteiten organiseren, merk je dat meiden het heel leuk vinden. Ik denk dat het stigma er een beetje af moet.”

“Ze zeggen vaak: voetbal is voor jongens. Maar uiteindelijk zie je hoeveel meisjes er zijn en hoe gezellig het is. Iedereen is gewoon hetzelfde”, vertelt een van de speelsters.

De winnaars van de halve finale mogen op 13 juni de finale spelen op de Dam. 

Per dag worden er in de stad zo'n 125.000 pakketjes bezorgd bij mensen thuis of bij bestelpunten. Maar wat als je huis ook een bestelpunt is? Voor Michelle Hoetmer is dat al zes jaar het geval en Wij Zijn Amsterdam liep een dagje mee in de drukte. 

Voor de deur van het huis van Michelle staat een behoorlijke rij met mensen die een pakketje komen ophalen. En die rij wordt de hele dag niet minder. DPD, GLS of UPS. Noem het maar op, of bezorgbedrijven leveren hun pakketjes af bij Michelle thuis. 

De benedenverdieping van de woning is volledig omgetoverd tot een pakketpunt. "Ik woon hierboven. Nou ja, wonen, ik val er in slaap", zo grapt Michelle. Het is namelijk op de dagen dat ze open is een drukte van jewelste. "Mensen halen hun pakketjes op en er komt van alles binnen dat je moet verwerken. Ik moet daardoor regelmatig een nacht slaap skippen en dan weten ze me zelfs te vinden als ik dicht ben."

Verbinding in de buurt

Maar ondanks de drukte, de late uurtjes en het 'geleefd worden', geniet Michelle er ook na al die jaren nog steeds van. "Je kan mensen met elkaar verbinden en dat maakt het gezellig en leuk. Kinderen die vanuit school met hun ouders meekomen, geef ik een snoepje en de honden een koekje."

In een woning aan het Zwanenplein in Noord is zondagochtend een iemand lichtgewond geraakt bij een steekpartij. De politie heeft een verdachte aangehouden, maar kan nog niks zeggen over de toedracht van het incident. 

De melding kwam rond 07.47 uur binnen bij de politie, en er kwam ook een ambulance ter plaatse. De gewonde persoon is meegenomen naar het ziekenhuis, het zou om lichte verwondingen gaan. 

Wat er precies gebeurd is, wordt nog onderzocht. Over de relatie tussen de verdachte en het slachtoffer kon de politiewoordvoerder nog niks kwijt. 

Een groot tekort aan crisispleegouders zorgt ervoor dat kinderen soms op grote afstand van de stad terechtkomen of onnodig veel moeten verhuizen. Jeugdhulporganisatie Levvel roept Amsterdammers (en inwoners van andere gemeenten) daarom op om zich aan te melden als pleegouder. 

Vanwege het tekort wordt er ook opnieuw een beroep gedaan op mensen die nu al crisispleegouder zijn. Clemens en Caroline uit Zuid vangen al 27 jaar pleegkinderen op en hebben nu drie pleegdochters van 10, 19 en 20 jaar oud in huis. Een maand geleden kregen ze de vraag of ze daarnaast een baby op wilden vangen.

Baby in je armen

"Het is leuk, het went natuurlijk ook weer heel erg snel, want je wordt 's middags gebeld en 's avonds heb je een baby in je armen", vertelt Clemens. Hij noemt het tekort schrijnend. "Ik denk ook dat het niet nodig is. Ik denk dat heel veel mensen eigenlijk niet weten dat ze er geschikt voor zijn en er gelukkig van worden."

Iedereen die 21 jaar of ouder is kan crisispleegouder worden. Daarna wordt gekeken door Levvel gekeken hij of zij geschikt is. "Je krijgt begeleiding van ons en moet ook begeleiding willen aanvaarden en met ons willen gaan samenwerken en met andere hulpverleners. Het is belangrijk dat je ook oog hebt voor ouders. Dus dat je daar contact mee hebt."

Clemens en Caroline hebben de afgelopen jaren gemerkt dat veel mensen daar tegenop zien, maar dat is volgens hen niet terecht. "Bij ons komt een moeder nu een paar keer per week met haar kindje knuffelen, flesjes geven", legt Caroline uit. "En dat moet je ook vinden. En dat vinden wij allebei heel leuk." Volgens Clemens geven de bezoeken van ouders juist rust bij de kinderen.

Wie overweegt om ook crisispleegouder voor een kind tussen de 0 en 18 jaar oud te worden, kan zich voor een gesprek aanmelden op de website van Levvel. 

“De stad is niet voorbereid op het klimaat van de toekomst”, waarschuwt Jan Henk Tigelaar van Rooftop Revolution. Daarnaast bouwen en wonen we steeds dichter op elkaar. Het is vechten om de ruimte. Daarom kijken we massaal omhoog voor een oplossing. Het dak moet de stad gaan redden met groen, zonnepanelen en wateropvang. Maar het begint er flink te dringen. In een nieuwe aflevering van Bouw Woon Leef onderzoeken we de Amsterdamse dakenpuzzel.

De daken van nieuwbouwprojecten zijn allang niet meer die saaie, lege plak zwart bitumen van vroeger. Wie nu een nieuwbouwproject neerzet, moet werkelijk alles uit die vierkante meters persen. Het dak moet het water opvangen, de boel koelen met groen en stroom opwekken met zonnepanelen. En o ja, die ronkende warmtepompen en ventilatiebuizen moeten ook nog ergens staan. 

Concurrentie per vierkante meter

Al die ambities komen uiteindelijk samen en dan wordt het best spannend of dat allemaal samen past. “Er is behoorlijk wat concurrentie per vierkante meter,"zegt gebiedsontwikkelaar Esther Agricola. Zeker bij nieuwbouwprojecten stapelen de eisen zich op, want gebouwen moeten klimaatadaptief, natuurinclusief en bijna energieneutraal zijn. 

Waar nieuwbouw-daken vanaf het eerste moment worden volgepland, ligt er een grote uitdaging bij bestaande daken. Alleen al in Amsterdam ligt een dakoppervlak ter grootte van 25 Vondelparken volledig onbenut. Vaak zijn die bestaande daken niet gebouwd voor het extra gewicht. En kan het technisch wel? Dan strandt het plan vaak door geldgebrek of buren die dwarsliggen.

Dat merkt ook Wouter Martens, die op de vierde verdieping pal onder het dak woont en er zomers flink zit te zweten. "Een groen dak is gewoon niet goedkoop", vertelt hij. Juist tegen die hittestress zou het dé oplossing zijn, maar probeer de buren maar eens mee te krijgen. "Iedereen in de VvE moet erachter staan. En zo’n dak vervang je pas als het volgens het onderhoudsplan echt aan de beurt is" legt Martens uit.

Experiment

Bij een woningcorporatieproject in Amsterdam-Oost wordt al geëxperimenteerd met blauwgroene daken: systemen die regenwater opslaan, vertraagd afvoeren en tegelijk ruimte bieden aan biodiversiteit. Onder de vegetatielaag bevindt zich een waterbuffer die via slimme weersoftware wordt aangestuurd. Komt er een zware bui aan? Dan loost het systeem vooraf water op het riool zodat maximale opvangcapaciteit ontstaat.

Een plek om te ontsnappen

Uiteindelijk draait de dakenpuzzel om veel meer dan alleen techniek en klimaatadaptatie. Het dak heeft voor veel Amsterdammers ook een sociale functie. Het is een plek om te ontsnappen aan de hectiek van de stad.“Op het dak is alles anders,” vertelt Harro de Jong glimlachend. “Je zorgen worden kleiner. Daar beneden lopen kleine mensjes en kleine autootjes. Je dagelijkse beslommeringen blijven een beetje beneden"aldus de Jong”

En misschien is dat wel de beste reden om massaal omhoog te kijken. Tijd dus om die loze ruimte definitief te omarmen!

Bij de steiger op de Borneokade in Oost, waar sinds gisteren hekken zijn geplaatst, hebben omwonenden een bijeenkomst gehouden tegen de plaatsing daarvan. De buurtbewoners willen dat de hekken verdwijnen en dat de steiger weer gebruikt kan worden voor zwemmen. "Blauw was toch groen?"

Gisteren plaatste de gemeente meerdere hekken op de steiger. De steiger is tijdens warme dagen een populaire zwemlocatie voor Amsterdammers die verkoeling zoeken. De hekken werden geplaatst nadat een stel op een naastgelegen woonboot een rechtszaak had gewonnen over overlast door zwemmende mensen. 

Buurtbewoners reageerden gisteren met onbegrip op het plaatsen van de hekken. "Ik vind het echt absurd. Het is maar een paar dagen in het jaar", aldus een van hen. "Iedereen heeft er plezier van, behalve een woonboot", zei een andere teleurgestelde woonbootbewoner.

Spandoeken, slingers en opblaasspullen

Uit protest hingen omwonenden gisteren al spandoeken op aan de hekken. "Wat een armoe, weg met die hekken. Laat onze buurt met rust", zo staat er op een van de doeken te lezen. "Jammer! Dit hek op onze vlonder vraagt om veel gedonder", staat er op een ander. 

Vandaag hebben bewoners ook nog vlaggetjes en opblaasspullen over de hekken heen gehangen. Vanavond kwamen rond 20.00 uur tientallen omwonenden bij elkaar voor een kort protest tegen de hekken. "Er wordt ons een stukje ontnomen", zei een van de buurtbewoners door een megafoon. 

Een andere buurtbewoner heeft een brief naar de gemeente gestuurd om het gesprek aan te gaan over het gebruik van de steiger. Bij de bijeenkomst werden andere buurtbewoners ook opgeroepen om de brief naar de gemeente te sturen. "We willen graag in gesprek."

Gisteren liet Jan-Bert Vroege, stadsdeelbestuurder van Oost, al weten dat de gemeente bezig is met een langetermijnoplossing. Ze willen het mogelijk maken dat op de steiger ook gerecreëerd mag worden. "Maar dat gaat nog wel jaren duren."

Je bent nooit te oud om een vroegere hobby weer op te pakken. Dat dacht ook Nelly Quakernaat, toen zij twee jaar geleden in verzorgingshuis De Makroon kwam wonen. Ze is negentig jaar en maakt elke week minstens één schilderij. Inmiddels staat de teller al op meer dan tweehonderd. 

"Dit is mijn hoek." Mevrouw Quakernaat wijst naar een plekje in haar kleine keuken. Schildersezel voor de kastjes, op het aanrecht het palet, de verf uitgestald op de grond (en wat spatjes op de muur). Op dit plekje maakt ze, sinds ze hier twee jaar geleden kwam wonen, wekelijks schilderijen.

Ze heeft vanmorgen alvast een beginnetje gemaakt aan het schilderij van deze week: "Ik ga nu verder met de blaadjes van die bollen." Normaal gesproken schildert ze elke woensdagochtend, samen met de andere bewoners: "Maar vaak begin ik daarvoor al in mijn kamer."

Droevige gebeurtenissen

Ze bracht een groot deel van haar leven in Portugal door, waar ze ook schilderde. Maar nadat haar man en zoon kort na elkaar overleden, zat ze, zoals ze het zelf zegt, 'vast': "Door die droeve omstandigheid was bij mij alles weg. Ik kon niet meer zingen, ik kon niet meer schrijven, ik kon niet meer schilderen."

Tot de activiteitenbegeleider van De Makroon haar aanspoorde om het toch weer eens te proberen. Ze gaf haar een ezel en schilderspullen, waarna mevrouw Quakernaat toch weer aan de slag ging. Inmiddels staat de teller op meer dan tweehonderd schilderijen. Die passen niet allemaal in haar kamer, dus ze worden opgehangen in het verzorgingshuis, samen met die van een paar andere bewoners. 

Of er ook wel eens een minder goed gelukt schilderij bij zit? "Ja, het is niet allemaal geweldig hoor, kind!" Soms verdwijnt er ook een schilderij in de prullenbak, al mag ik daar 'eigenlijk niet naar vragen', zegt ze lachend.

Schilderen is volgens mevrouw Quakernaat 'goed tijdverdrijf'. Afgelopen week deed het verzorgingshuis mee met de Open Ateliers Jordaan, waar veel interesse voor haar werk bleek: "Er gaat er zelfs eentje naar Amerika!" 

Wie een schilderijtje wil kopen, kan contact opnemen met verzorgingshuis De Makroon. Alle opbrengsten gaan naar de Poezenboot. Mevrouw Quakernaat maakt volgende week weer een nieuw schilderij.

Voor omwonenden van het Holendrechtplein in Zuidoost is door Waternet een kookadvies afgegeven voor het drinkwater. Volgens Waternet is het kraanwater op dit moment niet veilig genoeg om te drinken. De omwonenden die het water niet mogen gebruiken, hebben een brief gekregen van Waternet. 

Waternet adviseert om het kraanwater eerst 3 minuten te koken voordat je het drinkt, er eten of drinken mee klaarmaakt, groenten of fruit wast of je tanden ermee gaat poetsen. Het water kan gekookt worden in een pannetje of via de waterkoker met de deksel open, anders slaat de waterkoker af. 

Het water kan wel gebruikt worden voor douchen, schoonmaken, handen wassen of de planten water geven. Waternet verwacht dat het kookadvies tot en met 2 juni duurt, maar stuurt omwonenden een brief als het water weer veilig is om te gebruiken. 

Vuurwerk dat ondanks controle toch het stadion binnenkomt, stewards die zeggen dat ze uit angst voor de F-side minder ingrijpen en bestuurders van Ajax die werden bedreigd. Dat beeld komt naar voren uit onderzoek van AT5. We spraken de afgelopen maanden met stewards, oud-bestuurders, F-siders, deskundigen en de voltallige driehoek. Ook keken we mee achter de schermen bij de veiligheidsoperatie in het stadion. Want hoeveel grip is er op de harde kern van Ajax? En wie is de baas in het stadion?

Op zondag 30 november loopt de spanning in de Johan Cruijff Arena hoog op. De F-side kleurt rood door fakkels. Vuurwerk wordt vanuit het vak op het veld gegooid tijdens een herdenkingsactie voor een overleden supporter. De wedstrijd tegen Groningen wordt al na zes minuten stilgelegd en later definitief gestaakt. Achteraf blijkt dat circa 150 supporters met dozen vol vuurwerk via een nooddeur het stadion zijn binnengedrongen.  

De F-side werd in 1976 opgericht door een kleine groep supporters en groeide uit tot een tribune met zo’n vijfduizend supporters. Met collectief gezang en spandoeken zorgen ze ervoor dat het soms voelt alsof Ajax met een twaalfde man speelt. Maar soms gaat het ook flink mis met de fanatieke aanhang. Voor AT5 aanleiding om te onderzoeken hoe goed Ajax de beveiliging in het stadion op orde heeft, maar ook hoeveel grip de club en andere autoriteiten nog hebben op deze groep.

Oppervlakkige fouillering  

Bij een thuiswedstrijd zet Ajax gemiddeld zo’n 350 stewards in. Zij controleren supporters bij de ingangen en moeten ervoor zorgen dat verboden voorwerpen, zoals vuurwerk, niet binnenkomen. Uit achtergrondgesprekken met tien stewards blijkt dat juist bij ingang Zuid van de F-side, waar het risico op vuurwerk volgens betrokkenen het grootst is, niet altijd goed wordt gecontroleerd.

“Collega’s zijn bij sommige ingangen meer aan het aaien over kleding in plaats van het echt grondig fouilleren van mensen”, zegt een steward. Een ander vertelt dat supporters bij ingang Zuid eigenlijk altijd een-op-een gecontroleerd zouden moeten worden, maar dat dit niet voortdurend gebeurt. “Sommige F-siders mogen zo doorlopen.”

Stewards zijn bovendien alleen bevoegd om oppervlakkig te fouilleren en mogen dus niet onder kleding controleren. Een politieagent is hier bijvoorbeeld wel voor bevoegd. Toch ziet de driehoek het niet als oplossing om agenten bij de toegangspoorten in te zetten. Dit zou te veel capaciteit vragen.  

Vuurwerk naar binnen gesmokkeld 

Volgens stewards wordt vuurwerk ook al voor wedstrijden in het stadion neergelegd. Grote spandoeken worden vooraf klaargelegd door F-siders en zouden soms gebruikt worden om vuurwerk in te verstoppen. Ook zouden schoonmakers soms spullen neerleggen. Om dat tegen te gaan, zet Ajax bij sommige wedstrijden speurhonden in die het stadion vooraf controleren op vuurwerk. Toch worden deze niet elke wedstrijd ingezet.  

"Het is een kat-en-muisspel", zegt Joris de Lange, de manager wedstrijdoperatie en veiligheid van Ajax. "Wij hebben de verplichting om vuurwerk buiten te houden, terwijl sommige supportersgroepen vinden dat vuurwerk bij voetbal hoort." Volgens hem is het onmogelijk om alles tegen te houden. "Bij Schiphol of havens wordt ook nog steeds van alles binnengesmokkeld terwijl ze daar meer tijd en apparatuur hebben dan in stadions." 

Tijdens wedstrijden houden stewards toezicht op wangedrag op de tribunes. Volgens de stewards die wij op anonieme basis spraken, wordt op de F-side meer toegestaan dan op andere tribunes. Bijvoorbeeld roken, blowen en het gooien van bier. Wat meespeelt bij het niet ingrijpen is dat stewards te maken hebben gehad met intimiderend en soms zelfs gewelddadig gedrag. "Bij ingrijpen krijg je al die gasten op je dak", zegt een steward. Een ander kreeg een klap in haar gezicht. "Hij zei daarna dat hij me buiten zou opwachten." 

Ook tijdens Ajax-Groningen werden stewards met geweld opzij geduwd door supporters. Vooral als de club verliest is het volgens een steward "billenknijpen". Hoewel fysiek geweld volgens stewards bij excessen blijft, is verbaal geweld volgens hen structureel. "Uitgescholden worden, waarbij je familie erbij wordt gehaald. Je weet dat het een onderdeel van het werk is", aldus een steward. 

Burgemeester Halsema noemt het zorgelijk dat stewards zo onder druk komen te staan door sommige supporters. Tegelijkertijd vindt ze dat er niet met twee maten gemeten kan worden. "Het kan niet zo zijn dat stewards denken: daar bemoeien we ons niet mee, want dan wijk je eigenlijk voor geweld of de dreiging met geweld."

Volgens Ajax wordt ervoor gekozen om niet altijd direct in te grijpen bij ongeregeldheden. In het stadion hangen ongeveer tweehonderd camera’s waarmee supporters later alsnog kunnen worden geïdentificeerd en bestraft. "Soms werkt direct optreden de-escalerend, maar soms juist ook escalerend", zegt De Lange. Die afweging wordt gemaakt vanuit de controlekamer door personeel van de club, de Johan Cruijff Arena en de politie.  

Het Auditteam Voetbal en Veiligheid beoordeelt de veiligheid in Nederlandse stadions, het deed in 2023 de laatste audit bij Ajax. Vincent van der Vlies was destijds hoofdonderzoeker en onderzoekt al jaren de veiligheid rond voetbalwedstrijden. "Ik was best onder de indruk van het niveau hier, maar dat kan ook komen doordat de standaard in Nederland nog steeds relatief laag is", zegt hij.  

Professionaliteit stewards

Zo zijn er nog stappen te zetten in de professionaliteit van de stewards. De stewards die AT5 sprak zijn wisselende te spreken over hun opleiding. Elke steward moet een diploma behalen dat is geaccrediteerd door de KNVB, maar de basisopleiding duurt zo'n drie dagdelen, waarna ze nog een aantal wedstrijden stage lopen. Volgens sommige stewards "stelt de opleiding weinig voor", terwijl anderen benadrukken dat je het werk "vooral in de praktijk leert." Ter vergelijking: in Engeland duurt de opleiding tot steward enkele maanden voordat iemand daadwerkelijk aan de slag mag. 

Toch is de veiligheid in Nederlandse stadions de afgelopen jaren verbeterd. In seizoen 2018/2019 waren er 764 incidenten en vorig seizoen 363. Wel ziet Van der Vlies een verschuiving van incidenten naar buiten het stadion. Zo zijn er steeds vaker incidenten tijdens Europese wedstrijden in binnensteden en zogeheten hit-and-runacties, waarbij andere supportersgroepen worden aangevallen.  

Volgens de driehoek is vooral de nieuwe generatie supporters lastig in beeld te krijgen. Waar de harde kern vroeger uit één hechte groep bestond, bestaat de F-side tegenwoordig uit meerdere groepen met eigen leiders. "De harde kern van vroeger was nog best aanspreekbaar", zegt hoofdofficier van justitie René de Beukelaer. "Met de groep van nu is moeilijk verbinding te krijgen." 

Ajax heeft zogeheten supporters liaison officers (SLO’s) in dienst om contact te onderhouden met de harde kern. Deze werknemers zijn bij Ajax afkomstig uit diezelfde harde kern. Via de SLO’s worden afspraken gemaakt over sfeeracties of bijvoorbeeld herdenkingen van overleden fans. Maar afspraken maken gaat lastig door de vele groeperingen binnen de F-side. "Zo’n grote groep is een veelkoppig monster", zegt oud-teammanager van Ajax David Endt. "Als je met één vertegenwoordiger afspraken maakt, kan dat met voeten getreden worden door een andere leider."

Bestuurders thuis opgezocht

AT5 ging in gesprek met twaalf oud-bestuurders van Ajax over de invloed van de harde kern binnen de club. De meesten wilden anoniem blijven. De helft zegt te maken te hebben gehad met bedreigingen of intimidatie vanuit supporters. Sommige bestuurders werden thuis opgezocht of ontvingen dreigende appjes en telefoontjes. "Het kwam je privéleven binnen", vertelt een voormalig bestuurder. "Ze zoeken uit waar je woont en wie je kinderen zijn."

Twee bestuurders moesten zelfs beveiligd worden en bij een deel speelde het mee in het besluit om vroegtijdig te stoppen. Niet in alle gevallen is duidelijk of de dreiging daadwerkelijk vanuit de harde kern kwam. Ook klinkt kritiek dat de club zich soms weinig beschermend opstelt. '"Ze doen alsof ze er niets aan kunnen doen. Het hoort er een beetje bij, zeggen ze dan", zegt een oud-bestuurder.

Volgens betrokkenen leidt die druk er soms toe dat Ajax bij incidenten eerder kiest voor sussen dan voor hard ingrijpen tegen de harde kern. "Je hebt dan standvastige en principiële mensen nodig die voet bij stuk houden en zich niet laten intimideren. Maar dat is niet makkelijk", zegt oud-teammanager David Endt.  

De invloed van de harde kern reikt volgens sommige oud-bestuurders zelfs verder dan alleen op de tribune. "Ik denk dat de invloed groter is dan bij welke club dan ook. Op alle niveaus", zegt een oud-bestuurder. Ondanks dat Ajax de afgelopen jaren de veiligheidsmaatregelen heeft uitgebreid, laten de incidenten zien dat problemen blijven terugkeren. Het laat zien dat de grip op de harde kern slechts beperkt is.

Harry Styles verblijft sinds twee weken in Amsterdam voor zijn concertreeks in de Arena. Zijn fans weten inmiddels precies waar de Britse popster graag uithangt. In en rondom het Vondelpark zitten ze al dagenlang op de uitkijk.

Fans die Harry Styles willen zien, weten dat ze het beste naar het Vondelpark kunnen gaan. De zanger verblijft hier in de buurt en is er regelmatig te vinden als hij gaat hardlopen, of als hij een wandeling maakt met zijn verloofde Zoë Kravitz.

Dat wordt allemaal vastgelegd door fans die hem spotten en hun filmpjes vervolgens op TikTok of instagram zetten. Op fanaccounts zoals deze wordt alles bijgehouden. En ja, bijna al die foto's en filmpjes zijn in - of in de buurt van - het Vondelpark gemaakt.

Op veel van die filmpjes is te zien dat Harry benaderd wordt door fans die om een foto of handtekening vragen of hem alleen even begroeten. En ook deze middag zijn er overal plukjes fans te vinden - herkenbaar aan tassen of T-shirts die bedrukt zijn met het logo van de Together-tour, waarvan tien concerten deze maand in de Arena plaatsvinden.

Praatje maken

HvA-student Collin knoopte zelfs even een gesprekje aan toen hij de zanger tegenkwam op de Eerste Constantijn Huygensstraat. "Nadat hij ons groette, liep hij in eerste instantie door en bleven wij staan van: 'wat de fuck gebeurt hier allemaal?'  Net toen we van plan waren om weer weg te gaan, kwam hij weer teruglopen."

Waar hij het over heeft gehad? "Over de tour, over Amsterdam, dat soort dingen eigenlijk. En met Zoë heb ik het even over haar vader (zanger Lenny Kravitz, red.) gehad. Mijn ouders zijn groot fan van hem."

Collin ontmoette Harry in de buurt van een koffiezaak in de Eerste Constantijn Huygensstraat, waar hij vaker gespot is. Net als in het Vondelpark zijn daar meerdere fans die op hem wachten. Veel van hen willen overigens niet op camera met ons praten.

Koffiezaak

Stefanie, die in de brandende zon op het terras van het betreffende koffiezaakje zit, wil dat wel. Ook Stefanie is Harry al een keer eerder tegengekomen en heeft hem toen een brief overhandigd waarin ze schreef dat hij veel voor haar betekende in een tijd waarin ze het moeilijk had.

Het is natuurlijk wel de vraag of het niet een beetje ver gaat om Harry Styles zo in de gaten te houden. De fans die wij spreken, vinden allemaal dat er een verschil zit tussen de artiest netjes aanspreken of hem achtervolgen. Online zijn bijvoorbeeld meerdere filmpjes te zien van fans die een hardlopende Harry Styles achtervolgen.

"Dat kan echt niet", vindt Stefanie. "Dat je fan bent: oké. Maar ik zie op TikTok echt dat mensen echt achter hem aan gaan rennen en vervolgens helemaal gaan freaken dat ze hem gezien hebben."

Zelf pakt Stefanie het naar eigen zeggen op een subtiele manier aan. "Ik pak gewoon een terrasje en als hij toevallig langsloopt, pak ik mijn kans. Maar achter hem aanrennen, dat kan gewoon niet. Ga gewoon ergens in het Vondelpark zitten en als je hem voorbij ziet rennen, zeg dan netjes hoi. Het is een wereldster, maar het is ook gewoon Harry. We moeten hem respecteren als de persoon die hij is."

Harry Styles spotten in het Vondelpark, ondrinkbaar water in Zuidoost en wie heeft de macht in de Johan Cruijff Arena? Dat en meer in het AT5 Nieuws van zaterdag 30 mei. 

Van Polen tot Suriname en van Angola tot Cuba; een ritje maken in een (oude) GVB-bus kan op heel veel plekken in de wereld. De herkenbare blauw-witte bus, of zelfs de paars-rode voorloper daarvan, rijdt inmiddels in zoveel landen dat waar je ook bent Amsterdam nooit ver weg is.

Een TikTok-gebruiker keek onlangs gek op bij een bezoek aan Albanië: hij stapte in een bus die wel heel erg leek op die van het GVB. "Hoe komt deze bus hier?", vroeg hij zich af. "Lijp." Maar zo uniek is zijn vondst eigenlijk helemaal niet.

Het GVB, de gemeente en de Vervoerregio Amsterdam willen het openbaar vervoer in de stad in 2028 volledig uitstootvrij maken, nog voor de landelijke deadline van 2030. Maar nu al rijdt de overgrote meerderheid van de stadsbussen elektrisch. Dat betekent dat de oude (diesel-)bussen worden verbannen; ze krijgen meestal een tweede (of derde) leven in het buitenland en gaan daar soms nog jarenlang mee. 

Uit een lijst van een hobbyist die de export van onder meer GVB-bussen en trams al tientallen jaren bijhoudt op traminfo.nl, is te zien dat de bestemmingen verschillen per decennium. Zo kwamen oude Amsterdamse bussen en trams voor de eeuwwisseling vooral terecht in Suriname, Cuba, Kroatië, het Oostblok (Roemenië en Polen) en Afrika (Angola en Marokko). 

Tussen 2000 en 2010 verschoof het zwaartepunt naar Centraal- en Oost-Europese landen (Polen, Roemenië, Hongarije, Oekraïne) en Rusland en Kazachstan. Op die laatste twee na bleef dat zo in het decennium daarna; toen werd naast naar het Oostblok vooral geëxporteerd naar de Balkan (toenmalig Macedonië en Albanië) en Litouwen.

En sinds 2020 gaan er relatief veel blauw-witte bussen naar Duitsland, Italië, Albanië en (nog steeds) Roemenië.

Deze ontwikkelingen worden bevestigd door de 42-jarige Hugo Richter, specialist bij ProRail, die de boekenreeks 'Bestemming Buitenland' schreef over de 'reis' van oud-ov-materieel. Na een duik in internationale databases gaat hij op pad en dat doet hij al vele jaren. 

In het buitenland worden de bussen meestal opnieuw ingezet in het ov, zegt Richter. "Tegenwoordig is dat vaker tijdelijk; tot ook dat land overgaat op elektrisch vervoer." En dan kan je denken; wat is het nut van het exporteren van vervuilende bussen? Dan heb je immers dezelfde vervuiling op een andere plek. "Maar in die landen vervangen ze vaak nog oudere bussen; dus eigenlijk is het dan een win-winsituatie."

Naast het ov worden afgedankte Amsterdamse bussen soms ook ingezet voor hotels, als schoolbussen (zoals in Cuba), of voor passagiersvervoer op luchthavens (onder meer in Libië en Roemenië).

GVB-kenmerken moeten geschrapt van bus

De oude Amsterdamse exemplaren worden verkocht aan 'gespecialiseerde opkopers of handelspartijen', zegt een woordvoerder van de gemeente tegen AT5.

De verkoop is gebonden aan strikte regels. Zo moeten de voertuigen worden ontdaan van GVB-logo’s, bestickering en andere kenmerken die direct naar het bedrijf verwijzen. "Tegelijkertijd herkennen mensen een voormalig GVB-voertuig soms nog wel aan het model of de kleurstelling. Zeker liefhebbers en kenners zien dat vaak direct."

Het AT5 Weer van vrijdag 29 mei, gepresenteerd door Charlotte vanuit Noord.

Bewoners van de Borneokade konden hun ogen vanochtend niet geloven: op een deel van hun favoriete steiger zijn hekken geplaatst door de gemeente om overlast tegen te gaan. Dat gebeurde na een uitspraak van de Raad van State. 

Op warme zomerdagen is de steiger een populaire verzamelplek voor Amsterdammers die verkoeling zoeken. Ook omwonenden genieten van de zwemplek voor de deur, maar een stel dat op een woonboot naast de steiger woont, is de overlast van zwemmers zat.

Door de uitspraak van de Raad van State is de gemeente genoodzaakt om in te grijpen. "Dat is de reden dat we als gemeente hebben besloten om de steiger in te korten met hekken om recht te doen aan de uitspraak van de hoogste bestuursrechter", zegt Jan-Bert Vroege, stadsdeelbestuurder van Oost.

Geen extra handhavers

Gewoon extra handhavers inzetten om de overlast tegen te gaan, is volgens Vroege geen optie. "Handhaven is erg lastig in het water. Bovendien hebben we dan heel veel handhavers nodig. Ook zijn we nu bezig met een langetermijnoplossing: namelijk het bestemmingsplan aan te pakken, maar dat gaat nog een jaar duren", zegt hij.

Dat bestemmingsplan houdt nu in dat intensieve recreatie niet is toegestaan, enkel kleinschalig. Het lijkt erop dat de gemeente hoopt dat intensief gebruik bij een nieuw bestemmingsplan wel mag. 

Onbegrip

De buurtbewoners snappen niks van de actie van de gemeente. "Dit is zo ongelooflijk dom", vertelt een zwemmer en buurtbewoner. "Ik vind het echt absurd. Het is maar een paar dagen in het jaar", zegt een andere buurtbewoner. Terwijl de hekken worden geplaatst, komen er steeds meer buurtbewoners kijken. "Iedereen heeft er plezier van, behalve een woonboot", zegt een teleurgestelde woonbootbewoner.

Maar de woonbootbewoners die last hebben van de overlast zien dat anders. "We zijn moe van alles en angstig over de sfeer in de buurt. Maar we hebben ook schoon genoeg van de niet constructieve benadering van dit probleem door het bestuur én omwonenden, en buurtbewoners en iedereen die zich ermee bemoeit", zeggen zij tegen ons in een schriftelijke reactie. 

Jarenlange strijd

Over de overlast liepen in de afgelopen jaren verschillende juridische procedures. Uiteindelijk bleven de bewoners van de woonboot overlast houden van de zwemmers en belandde de zaak bij de hoogste bestuursrechter, die hen nu toch in het gelijk stelt.

Die zegt nu: de gemeente moet er alles aan doen om de overlast te verminderen. Daarom zijn de hekken geplaatst. De gemeente is nu bezig om het bestemmingsplan van die plek te veranderen.