Oprichter Dario Amodei van AI-bedrijf Anthropic heeft op het Witte Huis de ontwikkeling van super-AI Mythos besproken. De ontmoeting is opmerkelijk, omdat president Trump Anthropic juist in de ban heeft gedaan omdat het bedrijf wil vasthouden aan strenge ethische regels.

Amodei ging langs bij Trumps chef-staf Susie Wiles. Een woordvoerder van de president sprak na afloop van een productief en constructief gesprek, waarin mogelijkheden tot samenwerking zijn besproken. Ook werd er gesproken over de balans tussen innovatie en veiligheid.

Anthropic kondigde eerder deze maand aan dat zijn nieuwe AI-technologie Mythos voorlopig nog niet publiekelijk beschikbaar maakt. Het model is zo krachtig dat het volgens het bedrijf verstrekkende veiligheidsrisico's met zich meebrengt. Anthropic werkt daarom voorlopig alleen samen met een groepje bedrijven als Google, Apple en Microsoft om de risico's en mogelijkheden in kaart te brengen.

Veiligheidsgaranties

Eerder dit jaar kreeg Anthropic het nog aan de stok met de regering-Trump omdat het veiligheidsgaranties eiste bij het gebruik van zijn huidige AI-technologie. Zo wilde het bedrijf dat zijn bot nooit gebruikt wordt bij autonome wapensystemen, die zelf mogen bepalen of ze het vuur mogen openen. Ook was uitgebreide surveillance van Amerikaanse burgers taboe.

De regering was tegen dergelijke beperkingen en zei dat Anthropic ervan uit mocht gaan dat de Amerikaanse overheid zich aan bestaande wetten zou houden. Toen het bedrijf toch verdere garanties eiste, schortte Trump alle contracten met Anthropic op.

Het Pentagon duidde het bedrijf zelfs officieel aan als een risicofactor in de productieketen, een ongekende kwalificatie voor een binnenland bedrijf.

Onder de rechter

Anthropic vecht de verbroken contracten aan bij de rechter. Die heeft in een tussenvonnis al geoordeeld dat de overheid zich aan bestaande afspraken moet houden zolang er geen definitieve uitspraak is.

Ondanks de vete was ook het Witte Huis geïnteresseerd in de verbeterde technologie van Anthropic. Als het AI-model Mythos inderdaad zo krachtig is als dat Anthropic voorspiegelt, dan heeft dat ook gevolgen voor de economie, de nationale veiligheid en cybersecurity.

Anthropic zei na afloop dat er met het Witte Huis is gesproken over die zorgen, maar ook de noodzaak om de VS voorop te laten lopen in de AI-race met bijvoorbeeld China. Het bedrijf "kijkt ernaar uit dat gesprek voort te zetten".

De Britse premier Starmer noemt het onvergeeflijk dat hem niet is verteld dat partijgenoot Peter Mandelson is benoemd hoewel die niet door een veiligheidskeuring was gekomen. Tegelijk benadrukt hij dat zowel hijzelf als zijn ministers daar totaal geen weet van had. De oppositie neemt geen genoegen met die uitleg.

Starmer raakte begin dit jaar in de problemen toen bleek dat Peter Mandelson veel nauwere banden had met de veroordeelde zedendelinquent dan eerst gedacht. Uit vrijgegeven mailberichten bleek dat Mandelson zelfs gevoelige informatie had doorgespeeld aan de zakenman. Mandelson was eerder al ontslagen als ambassadeur in de VS nadat de connectie aan het licht was gekomen.

Labour-prominent Mandelson werd in februari opgepakt omdat hij met het lekken van geheimen mogelijk een ambtsmisdrijf had begaan. Ook toen kwam Starmer al onder vuur te liggen: enkele prominente leden binnen zijn partij riepen op tot zijn vertrek, maar de kritiek verstomde uiteindelijk weer.

Topadviseur afgetreden

Nieuwe onthullingen van The Guardian brachten de premier deze week weer in de problemen: Mandelson bleek niet door het antecedentenonderzoek te zijn gekomen dat wordt uitgevoerd als iemand wordt voorgedragen voor een gevoelige positie. Het is onduidelijk waarom de oud-minister precies werd afgewezen, maar mogelijk speelt zijn band met Epstein en zijn goede relatie met China een rol.

Hoewel hij dus niet door de ballotage was gekomen, werd de benoeming van Manselson toch doorgedrukt. Topadviseur Olly Robbins trad deze week af vanwege dat besluit.

'Verbijsterend'

In zijn eerste publieke reactie op de hernieuwde ophef benadrukte Starmer vrijdagmiddag dat hij niet wist dat er een uitzondering was gemaakt voor Mandelson. "Het is verbijsterend dat mij niet is verteld dat hij niet door de veiligheidskeuring is gekomen."

"Er is mij niets verteld, geen enkele minister is iets verteld. Dat is volledig onacceptabel." Starmer zei aanstaande maandag in het parlement tekst en uitleg te zullen geven.

Gevraagd of het besluit echt alleen door een topambtenaar was genomen, en of de premier niet destijds wel genoeg de regie op dit dossier heeft genomen, herhaalde Starmer zijn eerdere opmerkingen.

Roep tot aftreden

Een woordvoerder van 10 Downing Street legde eerder uit dat het niet ongebruikelijk is dat zo'n besluit onafhankelijk wordt genomen door ambtenaren. Juist omdat er extreem gevoelige informatie wordt getoetst (financieel, seksueel of religieus bijvoorbeeld) is slechts een handjevol mensen betrokken.

De oppositie neemt geen genoegen met die uitleg. "Dit slaat nergens op. De premier denkt zeker dat we sukkels zijn", reageert Tory-leider Badenoch. Zij vindt dat Starmer het parlement heeft voorgelogen door te zeggen dat Mandelson de normale procedure heeft doorlopen. Dat is een politieke doodzonde en in haar ogen reden voor ontslag van de premier.

De Schotse premier Swinney denkt dat Starmer niet bewust heeft gelogen, maar noemt het dan wel "ongelofelijk incompetent" dat Mandelson werd aangesteld zonder bemoeienis van de premier. Daarom komt ook hij tot de conclusie dat Starmer beter kan vertrekken.

Een Duitse machinist heeft gisteren in de trein twintig vogelspinnen gevonden in een pakketje dat door een reizigers was achtergelaten. Er zat een label op met de tekst "spinnen en schorpioenen".

Het pakket werd gevonden in een regionale trein die in de zuidelijke deelstaat Baden-Württemberg van Herrenberg naar Tübingen reed. Agenten uit Stuttgart hebben het pakketje meegenomen.

De politie kon de tarantula's diezelfde dag nog herenigen met de eigenaar die ze per ongeluk in de trein had achtergelaten. Omdat de 31-jarige vrouw ze goed had ingepakt, waren er geen wetten overtreden.

Vogelspinnen komen voornamelijk buiten Europa voor, in tropische gebieden. Ze zijn giftig, maar over het algemeen niet gevaarlijk voor de mens. Een beet is vergelijkbaar met een wespensteek.

Drugscrimineel Daniel Kinahan is door de politie van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) gearresteerd in Dubai, meldt de Ierse omroep RTE. Ierland had de VAE gevraagd om de 47-jarige man aan te houden. Hij wordt ervan verdacht een van de leiders te zijn van de misdaadfamilie Kinahan.

De Ier werd afgelopen woensdag gearresteerd, zo'n 48 uur nadat de politie van de Emiraten het aanhoudingsverzoek had binnengekregen. Een woordvoerder van de politie zei dat gespecialiseerde teams zijn ingezet en dat er "intensieve opsporings- en observatieoperaties" zijn uitgevoerd.

De Kinahans, vader Christy en zoons Daniel en Christopher Junior, runnen een van de grootste en machtigste georganiseerde misdaadnetwerken in Ierland. Sommige experts noemen het kartel zelfs een van de grootste misdaadorganisaties in Europa, die zijn geld verdient met drugshandel, wapensmokkel en witwaspraktijken.

Groot huwelijksfeest

Christy Kinahan was in Ierland een spil in de distributie van drugs in de hoofdstad Dublin. De fundamenten van het kartel werden echter in de jaren 90 in Nederland gelegd, toen de Kinahans naar ons land verhuisden. De Rotterdamse haven werd toen ook al gezien als centrum van de drugssmokkel in de wereld.

Nadat Nederlandse autoriteiten de Kinahans in het vizier kregen, vertrokken ze naar Spanje. Daar groeit het kartel uit tot een internationaal misdaadnetwerk.

Toen Daniel Kinahan in 2016 een aanslag op zijn leven had overleefd, weken de Kinahans uit naar Dubai. Daar leefden ze in luxe. Daniel gaf in die stad een groot huwelijksfeest. De belangrijkste drugscriminelen waren uitgenodigd. Ook Nederlands beruchtste drugscrimineel, Ridouan Taghi, was aanwezig.

Geen strafblad

Kinahan zal door de VAE uitgeleverd worden aan Ierland - de twee landen hebben een uitleveringsverdrag. In Ierland zal hij terechtstaan voor zijn betrokkenheid bij de georganiseerde misdaad. Hij heeft zelf altijd gezegd dat hij geen strafblad heeft en ontkent elke betrokkenheid bij misdaden.

Wanneer hij uitgeleverd zal worden is nog niet bekend.

Vooraf waren er zorgen over het hitteschild van het ruimteschip waarin de astronauten van de Artemis II-missie onlangs om de maan reisden. Maar het schild lijkt zich goed te hebben gehouden, zegt Reid Wiseman, de commandant van de missie. "Het zag er fantastisch uit."

Het hitteschild beschermt de astronauten tijdens de terugkeer in de atmosfeer tegen de helse temperaturen die door wrijving ontstaan als de capsule met 40.000 kilometer per uur terugkeert van de maan.

De ongerustheid had te maken met de eerste Artemisvlucht. Na die onbemande missie in 2022 bleek het hitteschild van de Orion-capsule flink beschadigd te zijn door de hitte en de druk van de terugkeer.

Het schild hoort te slijten tijdens het afremmen in de atmosfeer, waarbij de temperatuur oploopt tot meer dan 2700 graden, maar die keer was er nog iets anders aan de hand. Er waren hele stukken van het materiaal verdwenen, soms van wel een paar centimeter groot. Niet genoeg om een gevaar te vormen, maar wel een onverwacht en zorgelijk fenomeen.

Na onderzoek werd de oorzaak ontdekt: door de hitte waren gassen gaan uitzetten in het hitteschild. Die konden niet goed ontsnappen omdat het niet poreus genoeg was. Voor Artemis II was aanpassen echter niet meer mogelijk: het schild zat er al op. Wel besloot NASA het terugkeertraject - de hoek waaronder de capsule de dampkring binnenkomt - iets aan te passen, waardoor er minder belasting zou zijn.

Dat lijkt effect te hebben gehad. De astronauten die na hun terugkeer hun hitteschild inspecteerden, zagen deze keer geen stukken verdwenen materiaal. Astronaut Reid Wiseman zag alleen wat slijtage aan de buitenkant van het schild, waar het aansluit op de capsule.

"Maar we bukten ook om de onderkant te bekijken, en voor vier mensen die het hitteschild met het blote oog bekeken zag het er fantastisch uit", aldus Wiseman op een persconferentie. "Echt heel goed." De terugkeer verliep "geweldig", volgens Wiseman. "Het was een heel soepele vlucht."

Artemis III

De observaties van de astronauten zijn nog prematuur. NASA zal het hitteschild aan een grondige inspectie onderwerpen. Voor de volgende Artemis-missies zijn ook wijzigingen aan het schild doorgevoerd die ervoor moeten zorgen dat gassen tijdens de afdaling in de atmosfeer kunnen ontsnappen zonder schade aan te richten.

De komende missie, Artemis III, zal het bij terugkeer waarschijnlijk ook minder zwaar krijgen omdat die missie in een baan om de aarde blijft en een minder hoge snelheid opbouwt.

In de video zie je een aantal bijzondere momenten van de Artemis II-missie:

Oekraïne lijkt niet meer te geloven in veiligheidsgaranties van het Westen. President Zelensky hamerde vorig jaar voortdurend op deze garanties, als voorwaarde om een einde te maken aan de oorlog. Maar tijdens zijn rondreis door Europa afgelopen week heeft hij ze niet eens meer genoemd.

Op 15 december was er nog een top in Duitsland met de leiders van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, die geheel gewijd was aan de veiligheidsgaranties. Daar kwam de 'Verklaring van Berlijn' uit, dat een kader schetste voor vrede in Oekraïne.

"Die garanties werden gezien als iets concreets, dat geleverd moest worden. Dat is nu compleet veranderd, hoor je, als je je oor te luisteren legt bij de Oekraïense top", zegt Julia Soldatiuk van Instituut Clingendael.

Niet verwonderlijk

Op zich is dat niet verwonderlijk, want de veiligheidsgaranties werden nooit concreet. En het belangrijkste probleem voor Kyiv: de garanties zouden pas in werking treden na een wapenstilstand.

Maar niets duidt erop dat Moskou wil stoppen met vechten. En al helemaal niet als Europese vredestroepen een staakt-het-vuren komen bewaken in Oekraïne. Want dat was het plan van de zogenoemde Coalition of the Willing.

Om te overleven zet Oekraïne volgens Soldatiuk nu vooral in op een sterk leger, een sterke economie en een sterke defensie-industrie. Vanuit dat perspectief moet je volgens haar kijken naar Zelensky's reis langs de Golfstaten en de bezoeken afgelopen dagen aan Duitsland, Italië, Noorwegen en Nederland. In Middelburg kreeg hij gisteren de Four Freedoms Award uitgereikt.

Behoefte aan raketten

Het bezoek aan Berlijn was het belangrijkst. De Duitse bondskanselier heeft toegezegd honderden Patriot-raketten te zullen financieren en te kopen in de Verenigde Staten. Of dat gaat lukken is nog onzeker, want in de Golfstaten is er ook grote behoefte aan die raketten nu de dreiging uit Iran zo groot is.

Zelensky zelf zegt dat de Patriots het belangrijkste doel zijn van zijn reis: "We hebben alles om Shahed-drones uit de lucht te schieten, maar geen Patriots om ballistische raketten te raken", zegt hij in het NPO 1-programma Buitenhof, dat aanstaande zondag een exclusief interview met de president uitzendt.

Lege lanceerinrichtingen

"Afgelopen winter waren de lanceerinrichtingen een paar keer leeg", zegt hij ook. Zelensky is bang dat de voorraad Patriots "ieder moment kan opraken".

Wanneer dat gebeurt, hangt af van de intensiteit van de Russische beschietingen. De bombardementen door de Russen zijn weer hevig. In de nacht van donderdag op vrijdag namen ze bijna alle grote Oekraïense steden onder vuur. Daarbij vielen bijna twintig burgerdoden.

Het belangrijkste wapen op het slagveld is op dit moment de drone. Het Oekraïense leger gebruikt er steeds meer per dag. Daarom heeft Zelensky afgelopen dagen op zijn reis overal afspraken gemaakt om samen drones te gaan maken. Met bondskanselier Merz is afgesproken om ook langeafstandswapens te gaan produceren.

De Britten hebben deze week beloofd om 120.000 drones te maken voor Oekraïne, een recordlevering. Ook Nederland produceert drones voor Oekraïne.

De Russen lijken nerveus te worden van al deze leveranties en samenwerkingen. Moskou waarschuwt dat aanvallen met in Europa gemaakte drones "onvoorspelbare gevolgen" kunnen hebben.

"Europese leiders kunnen zich beter richten op hun eigen veiligheid, in plaats van zich in een conflict met Moskou te laten zuigen", aldus het Russische ministerie van Defensie.

Oorlogszuchtige taal

Om deze dreigende taal kracht bij te zetten publiceerde Moskou een lijst van defensiebedrijven in het VK, Duitsland, Denemarken, Letland, Polen en Nederland - in Hengelo om precies te zijn. Het zijn allemaal bedrijven die connecties hebben met Oekraïne en die wat Dmitri Medvedev betreft legitieme doelwitten zijn voor het Russische leger. Medvedev, de vicevoorzitter van de Russische veiligheidsraad, staat bekend om zijn oorlogszuchtige taal.

Met andere woorden: vrede is op dit moment verder weg dan ooit. Het Amerikaanse plan om de Donbas, het industriegebied in Oost-Oekraïne, af te staan aan de Russen - in ruil voor vrede inclusief veiligheidsgaranties - lijkt dan ook dood en begraven.

Zelensky in Buitenhof: "Mensen denken dat als de Oekraïners zich terugtrekken, de oorlog dan stopt. Dat is een fout. Als we ons terugtrekken worden we zwakker. Mijn Amerikaanse vrienden vertellen me dat Poetin dat zelf zegt (dat de Russen zullen stoppen met vechten als Oekraïners de Donbas opgeven, red.). What the fuck? Poetin zei ook dat hij Oekraïne nooit zou bezetten."

Sinds het begin van de oorlog tegen Iran zijn er geen vredesbesprekingen van betekenis meer geweest tussen de Russen, Amerikanen en Oekraïners. "Alleen nog op technisch niveau", aldus Zelensky.

Een Poolse man die na zeven jaar uitzendwerk door Albert Heijn werd weggestuurd, is in het gelijk gesteld in een rechtszaak die hij tegen de supermarktketen had aangespannen. Albert Heijn moet de man met terugwerkende kracht een vast contract geven en in zijn functie herstellen. Een belangrijke uitspraak voor andere uitzendkrachten, zegt vakbond FNV.

De 31-jarige Pawel Rudzki ontpopte zich de afgelopen maanden tot een symbool voor de rechten van Oost-Europese arbeidsmigranten die op uitzendbasis werken. In oktober werd hij weggestuurd bij een distributiecentrum van Albert Heijn in het Zuid-Hollandse Delfgauw.

Na een staking voor betere rechten voor uitzendkrachten merkte Rudzki volgens de FNV dat hij anders werd behandeld. Hij kreeg zwaardere roosters, werd genegeerd en beschuldigd van lage productiviteit, schrijft de vakbond. Uiteindelijk werd hij na enkele waarschuwingen weggestuurd.

Misgelopen salaris

Maar Rudzki liet het er niet bij zitten en stapte samen met de FNV naar de kantonrechter. Ook kwam er een actie op gang waarbij medestanders als steunbetuiging "Justice 4 Pawel" op de stoep voor verschillende AH-filialen kalkten.

De rechter heeft nu bepaald dat de Pool al sinds juni 2021 recht had op een vast contract. Albert Heijn moet hem weer in dienst nemen en misgelopen salaris uitbetalen.

Albert Heijn voerde tijdens de behandeling van de zaak aan dat Rudzki niet in dienst was genomen omdat hij niet goed genoeg Nederlands spreekt, maar volgens de kantonrechter is dat bij zijn diverse sollicitaties niet altijd duidelijk gemaakt.

De rechter vroeg zich ook af waarom de man hetzelfde werk dan wel mocht doen als uitzendkracht. Ook waarschuwingen die de Pool kreeg waren volgens Albert Heijn reden om hem bij sollicitaties af te wijzen, maar volgens de rechter was dat argument onvoldoende onderbouwd.

Signaal voor arbeidsmarkt

De FNV noemt de uitspraak belangrijk. "De rechter bevestigt in Pawels situatie dat iemand die ergens drie jaar lang als uitzendkracht werkt, het recht heeft om daarna in dienst genomen te worden", zegt FNV-bestuurder Levin Zühlke-van Hulzen. "Dit gaat niet alleen over Pawel. Dit is een signaal voor de hele arbeidsmarkt. Wie structureel werk doet, hoort daar ook zekerheid voor terug te krijgen."

Rudzki zelf is verheugd over de uitspraak en zegt ernaar uit te kijken weer aan het werk te gaan bij de supermarktketen.

Albert Heijn zegt kennis te hebben genomen van de uitspraak en deze te gaan bestuderen.

Nederland betaalt voor het eerst mee aan projecten in België die ervoor moeten zorgen dat de Geul in Zuid-Limburg niet overstroomt. Dat meldt L1 Nieuws. In België komen ongeveer zestig beken en sloten uit op de Geul, die richting Zuid-Limburg stroomt en in de Maas uitmondt.

De komende jaren worden twintig van deze Belgische beken en sloten aangepakt om wateroverlast in Nederland en België te verminderen. Nederland draagt voorlopig 300.000 euro bij.

Later dit jaar komen er nieuwe afspraken, dan gaat het om een miljoeneninvestering, schrijft de omroep. De wethouder van de Belgische gemeente Plombières, André Scheen, is blij met de financiële steun uit Nederland. "Het begin is in ieder geval goed."

Badkuipen

Plombières is deze maand begonnen met de bouw van twee enorme badkuipen van 5000 en 12.000 kubieke meter om regenwater in op te vangen. De komende jaren worden op verschillende plekken in België dat soort waterbuffers, kades en dijken aangelegd.

Geograaf Didier Bonni, werkzaam bij Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL): "Voor ons betekent dit dat we de wateroverlast kunnen verminderen hier in het Geuldal aan de Belgische zijde. Maar ook dat we solidair zijn met wat er kan gebeuren aan de Nederlandse kant."

Extreme regenval

In juli is het vijf jaar geleden dat Limburg te maken kreeg met zware overstromingen door extreme regenval. In België en Duitsland vielen daardoor meer dan tweehonderd doden. Hoewel er in Limburg geen slachtoffers vielen, was de schade groot.

Meer dan twee derde van de Limburgers verwacht dat extreme regenval en overstromingen de komende jaren vaker zullen voorkomen, blijkt uit een onderzoek van Ipsos I&O uit 2025.

Bekijk hier een terugblik op de overstromingen in 2021:

Geschrapte vluchten, dure brandstof en gesloten restaurants: veel Aziatische landen kampen met de gevolgen van de energiecrisis door de oorlog in het Midden-Oosten. In China vallen de gevolgen juist mee.

Peking had geanticipeerd op een verstoring van de internationale energiemarkt door een crisis in het Midden-Oosten en heeft fors ingezet op de eigen energieproductie en het aanleggen van reserves. Maar het land heeft meer.

Want behalve investeren in groene energie, kan China ook leunen op wat er in de eigen grond zit: steenkool. China is verreweg de grootste verbruiker van steenkool wereldwijd. Nog elk jaar graaft het land meer steenkool op en bouwt het mijnen bij. Dat scheelt nu, al is het de vraag hoe lang steenkool nog een oplossing is.

Toverwoord 'energiezekerheid'

"China had in 2022 te kampen met stroomuitval", vertelt Gao Yuhe, energiespecialist bij Greenpeace China. Al snel werd in speeches van president en partijleider Xi Jinping "energiezekerheid" een toverwoord.

China zou alleen maar meer energie nodig hebben voor de groeiende en technologisch moderniserende economie, dus moest er wat veranderen. "Daarna zijn provinciale overheden begonnen met het goedkeuren en bouwen van meer steenkoolprojecten", zegt Gao.

Ook de steeds fellere competitie met Amerika deed Peking het gevaar inzien van de afhankelijkheid van buitenlandse energie. China importeert ongeveer 20 procent van zijn totale energiebehoefte, voornamelijk in de vorm van olie en gas. Dat zijn grondstoffen waarvan China zelf relatief weinig heeft.

Anticiperend op een mogelijke energiecrisis heeft China voor zo'n drie maanden aan olie- en gasreserves aangelegd. Ook daardoor wordt het nu minder hard geraakt door de razendsnelle prijsstijgingen dan andere landen.

China's grote investeringen in groene energie en technologie moeten niet alleen gelezen worden als het vervullen van klimaatambities, zeggen experts. Want hoewel die ambities groot blijven, staat energiezekerheid op één.

Steenkool als geheim wapen

China's geheime wapen om energiezekerheid te bereiken is dus steenkool. Meer dan de helft van China's energieverbruik bestaat uit die fossiele brandstof.

Op deze grafiek zie je hoe China's energieverbruik verdeeld is per energiesoort:

Steenkool wordt vooral gebruikt voor elektriciteitsopwekking. Een steeds groter deel van de economie loopt op elektriciteit. Denk bijvoorbeeld aan China's groeiende elektrische wagenpark, of airco's voor verkoeling of juist verwarming.

Maar steenkool wordt ook in gigantische hoeveelheden gebruikt in de petrochemische industrie, bijvoorbeeld om kunstmest te maken. Het is een kostbaardere en vervuilendere methode dan met olie, maar het beschermt China nu wel tegen de verstoringen op de oliemarkt. Inmiddels hebben landen als de Filipijnen al bij China aangeklopt voor kunstmest.

Deze oude techniek om steenkool te gebruiken werd ook gebruikt door bijvoorbeeld Zuid-Afrika tijdens de apartheid, toen dat land moeilijk aan olie kon komen door economische sancties.

Geen andere keus

Ongeveer een derde van China's steenkool komt uit de provincie Shanxi. De steenkoolindustrie is de grootste werkgever van de regio. Voor de lokale economie zou het catastrofaal zijn als China het steenkoolgebruik zou verminderen.

In een bijna verlaten en vervallen appartementencomplex dicht bij de mijnen in Datong zit meneer Li te wachten tot zijn dienst begint. Datong wordt ook wel "de steenkoolhoofdstad" van China genoemd.

Li gaat al decennialang elke dag naar beneden, de mijn in. Het is vies en gevaarlijk werk, maar je verdient meer als je onderin werkt dan boven. Hij krijgt 650 tot 750 euro per maand.

Hij zou graag een andere baan willen, ook voor zijn zoon, die in zijn voetsporen is getreden. "Maar ik kan hier alleen maar dit werk doen. Als ik niet in deze industrie werk, is er niks wat ik kan doen en kan ik niet leven."

Ondanks de belangen die met de steenkoolindustrie gepaard gaan, probeert de provinciale overheid van Shanxi de economie te moderniseren. Het wordt steeds duurder en moeilijker om steenkool uit de grond te halen en de milieueffecten zijn overduidelijk. Meerdere mijnwerkers zeggen tegen de NOS dat sommige mijnen leeg beginnen te raken.

"Ik denk niet dat vertrouwen op de eigen steenkool China energiezekerheid kan bieden, ook al helpt het nu bij de schokken uit het buitenland", zegt Gao Yuhe van Greenpeace. Uiteindelijk moet China naar hernieuwbare energie als kern van het energiesysteem, denkt ze. Ook dan zal China onafhankelijk zijn van het buitenland in de energievoorziening.

Het kabinet wil een subsidie invoeren om automobilisten met een laag- of middeninkomen te helpen met de aanschaf van een elektrische auto. Haagse bronnen bevestigen berichtgeving door RTL Nieuws.

Om die subsidie te krijgen moet er wel een brandstofauto worden ingeruild. Voor het plan is mogelijk zo'n 50 miljoen euro beschikbaar. Bij het inruilen zou het vooral om oudere, vervuilende brandstofauto's gaan die vervolgens naar de sloper gaan.

De regeling zit in het pakket maatregelen die het kabinet neemt om de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te verzachten. De maatregelen worden maandag gepresenteerd, maar er zijn de afgelopen dagen al een aantal voorstellen uitgelekt.

Noodfonds

In totaal wil het kabinet bijna 1 miljard euro uittrekken om bedrijven, automobilisten en andere burgers, die op verschillende manieren geconfronteerd worden met hogere kosten, tegemoet te komen. Een ingreep om de benzine- en dieselprijzen aan de pomp te verlagen, komt er voorlopig niet.

Sinds de oorlog zo'n zeven weken geleden uitbrak en er minder olie en gas naar Europa komt door de blokkade van de Straat van Hormuz zijn allerlei prijzen gestegen, zoals de benzineprijs aan de pomp.

Het kabinet heeft de tijd genomen, ondanks ongeduld in de Tweede Kamer, om verschillende maatregelen te bedenken. Een zogenoemde 'generieke' maatregel, zoals bijvoorbeeld het verlagen van de prijs aan de pomp, kost de schatkist veel geld.

En er zijn ook automobilisten die de hogere brandstofprijzen wel kunnen opbrengen. Zeker is wel dat er opnieuw een noodfonds komt voor mensen die in de koude maanden moeite hebben om de energierekening te betalen.

Structurele vredesafspraken

Details over de subsidieregeling voor de aanschaf van een elektrische auto zijn nog niet naar buiten gekomen. Een eerdere regeling om automobilisten te stimuleren zo'n auto te kopen is eind 2024 afgeschaft.

Het kabinet gaat dit weekend nog praten met verschillende oppositiepartijen om vooraf zeker te zijn van voldoende steun, omdat de coalitie van D66, VVD en CDA geen meerderheid heeft, zo zei premier Jetten op zijn wekelijkse persconferentie.

Het kabinet vindt het steunpakket nog steeds nodig, ook al is vandaag de blokkade van de Straat van Hormuz opgeheven. Het zal nog weken duren voor de olie- en gastoevoer naar Europa weer op peil is en de impact van de oorlog zal nog langer voelbaar zijn, maakte Jetten duidelijk.

Ook is het niet te voorspellen wat er precies in het onrustige oorlogsgebied gaat gebeuren en of er structurele vredesafspraken gemaakt zullen worden.

Persoonsgegevens van Nederlanders kunnen in handen komen van de Amerikanen, en dat houdt de politiek flink bezig. Het zegt veel over de veranderende relatie met de Verenigde Staten, maar het is onduidelijk of Nederland wel helemaal los kán komen van Amerikaanse tech.

DigiD en MijnOverheid worden beheerd door de overheidsorganisatie Logius, maar een deel van de IT-dienstverlening staat op computers van het Nederlandse bedrijf Solvinity. Het Amerikaanse bedrijf Kyndryl wil Solvinity overnemen en daar is al maanden onrust over.

Als de overname doorgaat, zou Kyndryl namelijk toegang kunnen krijgen tot persoonsgegevens zoals namen en adressen, maar ook de hoogte van iemands inkomen. Dat staat allemaal op MijnOverheid. Daarnaast kan het Amerikaanse bedrijf mogelijk de toegang tot DigiD blokkeren als het dat zou willen.

"En dat kan makkelijk voorkomen worden", zegt techspecialist Bert Hubert. "IT-dienstverleners zoals Solvinity bieden vaak diensten aan die echt maatwerk zijn en verweven zitten in het bedrijf, maar bij DigiD is dat niet het geval. Dat zit niet zo vastgekleefd aan Solvinity en is daarom vrij makkelijk naar een andere aanbieder te verhuizen." Hij ergert zich daarom aan de opstelling van de Nederlandse overheid.

Echt slappe hap

In de Tweede Kamer wordt gekeken naar de mogelijkheid om het DigiD-contract met Solvinity, dat in 2028 afloopt, niet te verlengen als het bedrijf in Amerikaanse handen komt. Een meerderheid van de Kamer roept het kabinet hiertoe in een motie op. Daar wordt dinsdag over gestemd. Tot de beëindiging van het contract zou de Amerikaanse overheid wel toegang hebben tot de gegevens.

"Dat is echt slappe hap en typisch Nederlands. De overheid heeft afgelopen jaren van alles uitbesteed en lijkt te zijn vergeten hoe ze zelf proactief moeten handelen, en dat gaat ten koste van onze data", zegt Hubert.

Hij schat dat je binnen een half jaar DigiD kan verhuizen naar een Nederlands techbedrijf. Volgens hem zijn er meerdere Nederlandse IT-aanbieders die deze data kunnen opslaan.

Maatwerk

Dan zijn er nog andere diensten met gevoelige informatie, zoals Mijnoverheid, maar ook het beveiligingssysteem van het ministerie van Justitie en Veiligheid, die niet makkelijk te verhuizen zijn. Dat is echt maatwerk en het is juist erg verweven met het bedrijf, zegt Hubert. "Het is een stuk moeilijker te verplaatsen, maar dat betekent niet de overheid daar niks aan kan doen."

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) schreef dat er meerdere Nederlandse alternatieven zijn, maar dat het wel tijd en geld kost om de diensten over te zetten.

"Ik zie een grote beweging in de techsector waarbij klanten van IT-bedrijven steeds meer vragen stellen over de mogelijke risico's van hun data", zegt, Mark van Kampen die de techsector volgt bij de Rabobank.

"Met name in sectoren waarbij gewerkt wordt met gevoelige data, zoals bij de overheid en zorg- en financiële instellingen, worden meer eisen gesteld aan waar die data worden opgeslagen. Zij willen niet dat dit in handen kan komen van Amerika."

Niet gerust

Kyndryl heeft Tweede Kamerleden verzekerd dat Nederlandse gegevens geen gevaar lopen na een overname, maar de Kamer is daar niet gerust op. "De overheid zou extra maatregelen kunnen nemen om het de Amerikanen moeilijker te maken bij de data te komen, maar daarmee blijft het wel in Amerikaanse handen en dat moet je niet willen", zegt Hubert.

"De beveiliging van data kunnen zowel Amerikaanse als Nederlandse bedrijven goed verzorgen. Solvinity kan dit ook en is nu nog Nederlands, maar als het in Amerikaanse handen komt valt het onder de Cloud Act. Het risico bestaat dat de VS in het uiterste geval bij gevoelige data kan." zegt Van Kampen van de Rabobank.

De overname van het bedrijf achter DigiD en MijnOverheid wordt nog getoetst door toezichthouder Bureau Toetsing Investeringen (BTI). Dat geeft een advies, uiteindelijk besluit de minister van Economische Zaken of de overname door mag gaan.

"IRAN ZEGT DAT DE STRAAT VAN HORMUZ HELEMAAL OPEN IS", schreef de Amerikaanse president Trump, zoals vaker helemaal in hoofdletters, op zijn platform Truth Social. Hij reageert op de Iraanse aankondiging dat de Straat weer opengaat voor de commerciële scheepvaart.

Ondanks het enthousiasme van Trump is er nog veel onduidelijk over het opnieuw openstellen van de zeestraat, zeggen energiedeskundigen tegen de NOS.

"De schepen die momenteel vastliggen in de Perzische Golf gaan pas varen als bekend is wat de aankondiging van Iran precies inhoudt", zegt Lucia van Geuns, onderzoeker bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). "Wat gaat Amerika doen? Hoe lang houdt het bestand aan? Hoe zit het met de mijnen in het gebied? Er moeten eerst concrete veiligheidsgaranties worden gegeven."

ING-econoom Rico Luman noemt de opening goed nieuws. "Maar eerst zien, dan geloven. Er is al eerder aangekondigd dat de Straat open zou gaan en toen bleek het toch niet veilig genoeg."

Op de kaarten zie je waarom de Straat van Hormuz zo'n belangrijke plek is:

Als blijkt dat het inderdaad veilig is om erdoorheen te varen, is de volgende vraag hoe dat er praktisch uit gaat zien, zegt Luman. "Er liggen momenteel meer dan 800 schepen in de regio. Die kun je absoluut niet allemaal tegelijkertijd door de Straat krijgen."

Hans van Cleef, hoofd energieonderzoek bij onderzoeksbureau EqoLibrium, vermoedt dat de rederijen eerst de kat uit de boom kijken. "Als je naar de financiële markten kijkt, lijkt het alsof met de aankondiging van Iran alles weer in orde is. Maar dat is echt niet zo."

Als een olietanker dit weekend vanuit de Saudische oliehaven Ras Tanura vertrekt naar Rotterdam, dan kan de reis via de Rode Zee zo'n 24 dagen duren, schat ING-econoom Luman. "Als de reis rondom Kaap de Goede Hoop gaat moet je daar meer dan twee weken bij optellen." In die tijd blijven de olietekorten oplopen. "In het beste scenario kunnen we net op tijd het dreigende kerosinetekort voor vliegtuigen voorkomen."

De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) reageert positief over de heropening van de Straat van Hormuz, maar is ook terughoudend. "Onze leden willen zo snel mogelijk weer kunnen varen, maar veiligheid en betrouwbaarheid moeten voorop staan", zegt directeur Annet Koster.

Er liggen momenteel een kleine honderd Nederlandse schepen vast in de Perzische Golf. Een heropening van de zeestraat kan betekenen dat die schepen na weken wachten weer terug naar huis kunnen varen.

Maar voor het zo ver is, wil de KVNR eerst garanties en volledige transparantie over eventueel geplaatste zeemijnen en andere risico's. Daarnaast moet er meer duidelijk worden over de feitelijke uitvoering. "Het is bijvoorbeeld nog niet helder of er sprake zal zijn van de eerder door Iran gevraagde tolbetalingen."

Aan de pomp

Een echte opening van de Straat kan snel doorwerken aan de pomp, zegt energie-deskundige Jilles van den Beukel van het HCSS. Toch kan het nog maanden duren voordat de prijs weer op niveau is van voor de oorlog.

"Het is niet zo dat als de olieprijs met 10 procent daalt, de prijs aan de pomp net zo hard zakt", zegt Paul van Selms van consumentencollectief United Consumers. "Dat komt ook doordat twee derde van de prijs uit belastingen bestaat. Het gaat waarschijnlijk niet meer dan een paar cent omlaag."

Volgens expert Van den Beukel kan het herstel van de brandstofprijzen zeker drie tot vier maanden duren. Hij wijst ook op de olieproductie die deels is stilgevallen. "Het kost tijd om de productie weer op gang te krijgen", zegt hij.

De spanning tussen het Vaticaan en Washington liep de afgelopen dagen flink op. President Trump beledigde de paus in een reeks berichten op zijn platform Truth Social. Paus Leo XIV heeft op zijn beurt opnieuw scherpe kritiek geuit over de oorlogen die wereldwijd aan de gang zijn.

In de strijd tussen hun geestelijk en politiek leider komen katholieke Amerikanen voor een ongemakkelijk dilemma te staan: steunen ze nu hun president of de paus?

De rel ontstond nadat de paus zich kritisch had uitgesproken over de oorlog in Iran en had opgeroepen tot vrede, waarna Trump hem publiekelijk aanviel. Hij noemt de paus een slappeling, die geen verstand heeft van buitenlandpolitiek. Daarna plaatste de president een AI-afbeelding waarop hij zichzelf als een Jezus-achtige figuur neerzet. Dit riep brede verontwaardiging op.

Loyaliteitsdilemma

"Conservatieve katholieken zitten in een loyaliteitsdilemma", zegt hoogleraar John Kenneth White van de katholieke universiteit in Washington. Ze zijn Trump dankbaar dat hij zich inzet voor de godsdienstvrijheid en delen veel van zijn conservatieve denkbeelden. Toch heerst onder dit deel van zijn achterban het gevoel dat hij hier te ver is gegaan.

"Persoonlijk vind ik het nogal smakeloos", zegt Leandro. Hij is naar een katholieke kerk in Washington gekomen voor een speciaal avondgebed voor jongvolwassenen. Vanavond staat het thema verbinding centraal. Toch hoopt Leandro dat de beledigingen van de president aan het adres van de paus ter sprake komen: "Ik zou hier graag meer discussie over willen zien."

De discussie lijkt zich online in ieder geval volop af te spelen. Uitspraken van zowel Trump als de paus worden breed gedeeld en becommentarieerd. Zelfs onder christelijke kopstukken, politieke bondgenoten en invloedrijke aanhangers van Trump klonk duidelijke afkeuring van de afbeelding. Trump verwijderde deze vervolgens, maar daarmee is de strijdbijl nog niet begraven.

Onder de katholieken die zich in een spagaat bevinden, gaan de meesten toch achter hun katholieke leiders staan, ziet White. Die leiders verdedigen de paus fel: "Niet omdat ze daartoe opdracht krijgen van het Vaticaan, maar omdat ze theologisch gezien grote meningsverschillen hebben met Trump". Hij verwacht dat die onenigheid alleen maar zal toenemen.

Dat werd woensdag al zichtbaar. Tijdens zijn bezoek aan Kameroen ging paus Leo opnieuw in op het geweld en de rol van wereldleiders. Zonder Trump bij naam te noemen sprak hij over een wereld die "wordt geteisterd door een handvol tirannen" en hekelde hij het gebruik van religie om macht mee te rechtvaardigen. Volgens hem wordt er wereldwijd meer geïnvesteerd in vernietiging dan in herstel en onderwijs.

Zoeken naar middenweg

JD, ook aanwezig bij de mis in de kerk, vindt het "absoluut beneden de waardigheid van een president om zomaar de paus aan te vallen." Maar zijn politieke voorkeur beïnvloedt het niet: bij de tussentijdse congresverkiezingen gaat hij weer Republikeins stemmen. "Ik was Republikein vóór Trump en zal dat ook na hem blijven."

Leandro wil ook niet kiezen tussen de twee, maar hij erkent dat het ongemakkelijk is om de twee meest invloedrijke Amerikanen op het wereldtoneel met elkaar in strijd te zien: "Idealiter zou ik willen dat er helemaal geen conflict was, uiteraard."

Daarmee lijken conservatieve katholieken een middenweg te zoeken: ze verwerpen de toon en sommige acties van Trump, maar blijven hem in grote lijnen politiek steunen. Het zorgt ervoor dat zowel hun politieke als religieuze principes op de proef worden gesteld, en dat met belangrijke tussentijdse verkiezingen in november.

Unieke manier

"De katholieke steun voor Trump, en daarmee de Republikeinen, is fragiel en kan in toekomstige verkiezingen sterk teruglopen", voorspelt hoogleraar White. "De rol van deze paus kan daarin doorslaggevend zijn."

"Paus Leo weet als Amerikaan zijn landgenoten op een unieke manier te bereiken, uiteraard ook nog in hun eigen taal. Het is ongekend dat de paus Amerikanen en katholieken in het bijzonder oproept om contact op te nemen met hun Congresleden om hen te vragen zich in te zetten voor vrede."

Na geannuleerde concerten in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk zal rapper Ye, die eigenlijk Kanye West heet, ook in Polen niet te zien zijn. Een optreden dat op 19 juni gepland stond is afgelast, meldt de Poolse organisator op de site van het Slaski-stadion in de stad Chorzów. Twee concerten in Nederland gaan wel door.

Het concert van Ye gaat "om formele en juridische redenen" niet door, schrijft de organisatie, zonder daar verder over uit te wijden.

De Amerikaanse artiest ligt al langere tijd onder vuur vanwege antisemitische uitspraken. Hij bracht een nummer uit met de titel Heil Hitler, verkocht T-shirts met een hakenkruis erop en noemde zichzelf ooit een nazi. Zelf zegt hij dat te maken had met een bipolaire stoornis. Hij zou daardoor "het contact met de werkelijkheid" zijn verloren.

'Getekend door de Holocaust'

Het VK liet eerder weten dat Ye vanwege zijn uitspraken niet welkom is. Hij zou optreden in Londen, maar kreeg geen visum. Woensdag werd duidelijk dat ook een show in Marseille niet doorgaat. Ye besloot zelf "na lang wikken en wegen" het concert uit te stellen, nadat duidelijk was geworden dat ook Frankrijk maatregelen overwoog om hem te weren.

In Polen dreigden de autoriteiten eveneens met het weigeren van een visumaanvraag voor Ye. "In een land dat zo getekend is door de Holocaust kunnen we niet doen alsof dit concert alleen maar entertainment is", zei de minister van Cultuur deze week.

Twee concerten in Arnhem

Ye staat begin juni wel twee keer in de Gelredome in Arnhem. Minister Van den Brink zei vorige week geen reden te zien voor een inreisverbod in Nederland. Diverse organisaties en politieke partijen hadden daartoe opgeroepen.

Iemand kan de toegang tot Nederland worden ontzegd als die een gevaar vormt voor de openbare orde of de nationale veiligheid. Burgemeester Marcouch van Arnhem zei vorige week donderdag al dat er "geen signalen zijn dat de openbare orde in het geding is".

De politie heeft vanavond een dode vrouw gevonden in een woning aan de Madurastraat in de Indische Buurt. Hoe ze om het leven is gekomen, is nog onduidelijk. De omgeving van de woning is afgezet.

Het lichaam van de vrouw werd even voor 20.00 uur gevonden. Onder andere medewerkers van de Forensische Opsporing zijn aanwezig om onderzoek te doen; dat team wordt ingezet als er mogelijk geen sprake is van een natuurlijk overlijden.

AT5 ontving meerdere tips van buurtbewoners die zich afvroegen wat er rond de woning aan de hand is. "Er staan veel politieauto's en ook staat er zo'n politiecontainer voor de deur." Een ander: "Ze kwamen hier ook aan de deur voor buurtonderzoek."

De identiteit van de vrouw is nog onbekend.

De kroegen mogen deze zomer alle WK-wedstrijden uitzenden, ook als ze diep in de nacht gespeeld worden. Kroegbazen zijn blij, maar zenden niet alles uit. "We kiezen voor de grote wedstrijden."

"Heel blij dat de horeca wordt gesteund door de gemeente", zegt John Sijmons van Café De Oude Schaper aan de Tweede Hugo de Grootstraat. "Is ook een keer positief over de gemeente, in plaats van altijd negatief. Bij deze mevrouw Halsema, dank je wel."

Sijmons is dan ook van plan om flink wat wedstrijden uit te zenden. Bij zijn café zullen straks in ieder geval alle wedstrijden van Oranje te zien zijn, maar ook voor een paar 'grote wedstrijden' gaat hier de televisie aan. "Ik heb hier veel Spanjaarden, Engelsen, Fransen en een paar Duitsers."

Het WK voetbal, dat plaatsvindt in Canada, Mexico en de Verenigde Staten, begint op 11 juni. Door het tijdsverschil wordt een groot deel 's nachts gespeeld.

Normaal gesproken zijn kroegen en bars doordeweeks open tot maximaal 01.00 uur en in het weekend tot uiterlijk 03.00 uur. Een paar zaken hebben een nachtvergunning, waardoor die tot 04.00 uur (doordeweeks) of 05.00 uur (weekenden) open mogen blijven. Maar tijdens WK-wedstrijden mogen ze dus allemaal langer openblijven.

De uitzondering geldt niet alleen voor de wedstrijden van Oranje. Kroegen mogen voor alle WK-wedstrijden langer openblijven. Sijmons gaat het per wedstrijd bekijken, maar bij De Oude Scheaper kan je ook weer niet alles zien. "Als het Qatar is, om 3.00 uur 's nachts, dan denk ik: toedeledokie. Dan ligt papa lekker in z'n bedje."

Op sommige momenten stuitte je vandaag op een muur van fotografen, fans en verbaasde voorbijgangers op de Zeedijk en de Warmoesstraat. Op dag twee van de kennismakingstour door Amsterdam brengt prinses Amalia een bezoek aan het Wallengebied. Sommige buren hadden zich goed voorbereid: "We hebben twee flessen rosé gekocht en een bankje neergezet, laat Amalia maar komen."

Gisterochtend werd prinses Amalia ontvangen door Femke Halsema bij de ambtswoning en sindsdien nam de burgemeester de kroonprinses op sleeptouw. Van een potje basketbal tot een dj-workshop in de Nachbar. 

Vandaag stond Bonne Reijn de kroonprinses op te wachten bij zijn winkel op de Warmoestraat. Hij organiseert de Warmoes Biënnale, een kunstfestival over de Wallen, en leidde de burgemeester en de kroonprinses vandaag rond langs een aantal van die plekken. Zo bezocht ze het Leger des Heils en ging ze langs Café het Mandje. En haar tocht trok behoorlijk wat bekijks. "Bizar", vindt een voorbijganger. "Ze is 22, laat haar lekker naar de kroeg gaan."

Druk

Op de Zeedijk hebben een aantal buren besloten er maar een feestje van te maken. De bankjes staan buiten en er zijn twee flessen rosé ingeslagen.  En het viel niet tegen. "Ze zag er prachtig uit. Heel erg leuk om haar eens voor je deur langs te zien wandelen", vertelt ze. 

Amalia woont en studeert zelf al een tijdje in Amsterdam, dus vanavond kan ze weer in haar eigen bed slapen. Daarvoor gaat ze nog langs Noord om te praten met jongeren en jongerenwerkers en sluit ze nog even aan bij de patrouille van de politie. 

De prinses ging ook nog op bezoek bij een buurthuis in Noord:

Een scooterrijder is vanavond gewond geraakt bij een aanrijding met een auto op de Ookmeerweg in Osdorp. Hij is met hoofdletsel naar het ziekenhuis gebracht. 

De aanrijding gebeurde rond 19.15 uur. Volgens een fotograaf zou er een verkeersruzie aan vooraf zijn gegaan, maar dat kan een politiewoordvoerder niet bevestigen.

De bestuurder van de auto bleef ongedeerd en heeft een verklaring afgelegd. De politie heeft een onderzoek ingesteld naar de toedracht van de aanrijding. 

Een 20-jarige man is door de rechtbank veroordeeld tot een celstraf van acht maanden, waarvan drie maanden voorwaardelijk, voor een woninginbraak in Nieuw-West. Samen met twee anderen stal hij daarbij onder meer designertassen en een kostbare armband.

De daders drongen op 13 december 2025 's nachts de woning binnen door een ruit te vernielen met een baksteen en een stoeptegel. Vervolgens haalden ze het huis overhoop en namen ze tassen mee van merken als Louis Vuitton, Gucci en Bottega Veneta. Ook verdwenen een agenda van Louis Vuitton, armbanden van Michael Kors en contant geld.

De bewoonster was op dat moment op vakantie en ontdekte toen ze terugkwam dat er was ingebroken. De vloer van haar huis lag bezaaid met glasscherven. 

Vingerafdrukken

Op de stoeptegel die agenten vonden, is DNA van de verdachte gevonden. Ook zijn zijn vingerafdrukken aangetroffen op een kast in de woning. Hij beriep zich tijdens het proces op zijn zwijgrecht, maar volgens de rechtbank bewijzen de sporen dat hij bij de inbraak betrokken was. Hem wordt aangerekend dat de bewoonster en haar dochter nog altijd last hebben van het feit dat er onbekenden in hun huis zijn geweest.

Bij het bepalen van de straf heeft de rechtbank onder meer rekening gehouden met de jonge leeftijd van de verdachte. De straf viel daarom ongeveer een maand lager uit dan de eis van het Openbaar Ministerie. Naast de celstraf moet de man de bewoonster een schadevergoeding van ruim 4240 euro betalen. Ook moet hij zich verplicht melden bij reclassering en werken aan een dagbesteding.

PRO en D66 willen Amsterdammers gaan betrekken bij de onderhandelingen voor het nieuwe coalitieakkoord. 2000 willekeurige inwoners krijgen binnenkort een brief op de mat om zich daarvoor op te geven; 75 van hen mogen uiteindelijk meepraten. Daarnaast worden er veertien stadsgesprekken georganiseerd over verschillende thema’s. 

Dat schrijft formateur Hendrik-Jan Biemond vandaag in een update over de formatie aan de gemeenteraad. Volgens Biemond verlopen de gesprekken goed en is de planning om voor het zomerreces van begin juli een coalitieakkoord te bereiken 'zeker haalbaar'. 

De twee partijen zitten op dit moment nog in de verkenningsfase; deze wordt pas na het meireces afgerond. Daarin worden onder andere belangrijke discussiepunten in kaart gebracht, waar later over onderhandeld kan worden. Om die punten goed in kaart te brengen, praten de partijen met ambtenaren, ondernemers, de driehoek (burgemeester, politie en justitie), de ombudsman, de provincie, het Rijk en dus met bewoners. 

In gesprek met Amsterdammers

Daarvoor heeft de afdeling Onderzoek en Statistiek willekeurig 2000 Amsterdammers uitgekozen die zich kunnen opgeven om in gesprek te gaan over onderwerpen waar volgens hun de nieuwe coalitie aandacht aan moet besteden. Op 13 mei zullen 75 Amsterdammers (geloot uit de 2000 die zich hebben opgegeven) in gesprek gaan met de partijen. 

Ook worden er veertien stadsgesprekken georganiseerd over verschillende thema's voor maatschappelijke organisaties, ondernemers en andere belanghebbenden. Welke thema's er worden besproken, wordt niet duidelijk uit de brief van Biemond, maar in ieder geval gaat het om thema's als wonen en economie.

Drie stadsformateurs

Omdat niet alle Amsterdammers aan de formatietafel kunnen aanschuiven, hebben de partijen ook nog drie 'stadsformateurs' aangesteld. Zij moeten ervoor zorgen dat de blik tijdens de onderhandelingen niet te veel naar binnen gericht is en moeten steeds de vraag stellen: 'Wat heeft de Amsterdammer hieraan?' 

Het gaat om Eva Bollen van Red Amsterdam Noord, Saskia Bosnie die jarenlang directeur was van gebiedsorganisatie Zuidoost City en Abdelhamid Idrissi van Stichting Studiezalen en Fris Supermarkt, dat kwetsbare gezinnen helpt.

'Gedeeld ideaal'

Na de verkiezingen sprak Biemond als verkenner met alle partijen uit de gemeenteraad. Daarin viel hem op dat veel partijen een gedeeld ideaal hebben: een gemeente die dicht bij de mensen staat en waar je op kunt rekenen. Daarom nodigt de formateur opnieuw de partijen uit de gemeenteraad uit voor een gesprek over hoe de gemeentelijke dienstverlening kan worden verbeterd. 

Circus Amalia trekt opnieuw door de stad, als student én rugbyer mogelijk geschiedenis schrijven en COA in gesprek met gemeente over toekomst pendelbus asielboot. Dat en meer in het AT5 Nieuws van vrijdag 17 april. 

Het AT5 Weer van vrijdag 17 april, gepresenteerd door Ilona.

Naast je studentenleven, als rugbyer een heel seizoen lang alles winnen: het is de realiteit voor spelers van studentenrugbyclub Ascrum. Het eerste team is al kampioen en als ze morgen weer winnen zijn ze het hele seizoen ongeslagen. Bovendien maken ze kans om met een perfect seizoen door te stomen naar de Ereklasse. "Hoe mooi is het dat wij als studenten het gaan opnemen tegen clubs waar allemaal geld in wordt gepompt?"

Dit is ook om een andere reden een uitgelezen moment om geschiedenis te schrijven. Een aantal belangrijke spelers vertrekt na dit seizoen, onder meer omdat ze voor hun studie naar het buitenland gaan. Of het niveau hierna even hoog blijft, is nog maar de vraag.

Het team neemt het zaterdag op tegen Hilversum. 

"Dit went nooit"

De spelers glunderen als het gaat over de prestaties van het team en ook coach Michiel Snijders is trots. "Geweldig; dit gaat nooit wennen. Ik loop al een tijdje mee als coach en elke promotie en elk kampioenschap is iets waar je iedere keer weer op dezelfde manier van geniet." 

En op 30 mei staat er opnieuw iets bijzonders op de planning: het team speelt dan een zogenoemde promotiewedstrijd, waarschijnlijk tegen Breda. Als ze die winnen, keren ze na vier jaar terug in de ereklasse, het hoogste landelijke niveau.

"Dan schrijven we geschiedenis in het Nederlandse rugby", zegt speler Jan Leemans. Zijn teamgenoot: "Hoe mooi is het dat wij als studenten het gaan opnemen tegen clubs waar allemaal geld in wordt gepompt? En dat wij hier staan met een studentenbar en een vloer die er half uit ligt."

Sinds eind vorig jaar rijdt er een bijzondere auto rond door de stad. Amsterdam had de primeur en is de eerste stad in Nederland waar deze techniek ingezet werd. Inmiddels rijden er meerdere auto's rond door het land. Maar wat doet deze auto precies? Het Verkeer rijdt een ochtend mee met de gasinspectieauto. 

Als we mensen op straat vragen of ze weten waar deze auto voor is, dan komen er veel verschillende antwoorden. ''Ik denk de waterleidingen nakijken van de fonteinen'' vertelt een dame op het Haarlemmerplein. ''Misschien om foto's te nemen van parkeertoestanden?'', zegt een man.

Maar het is geen camera die op het dak van de auto zit maar een windmeter. En aan de voorkant van de auto zit een sensor. Die zijn nodig om mogelijke gaslekkages op te zoeken, legt Paul Valk teamleider Gas uit. 

Alle gasleidingen in Amsterdam worden twee keer per jaar geïnspecteerd met deze auto. ''Dat is belangrijk voor de veiligheid en voor het klimaat'', vertelt Valk. ''Methaan is een sterk broeikasgas. Door lekken eerder op te sporen en te verhelpen, zorgen we ervoor dat uitstoot sneller uit de lucht kan verdwijnen. ''

Wanneer de auto een mogelijke lekkage meet, wordt dat door een specialist gecontroleerd. ''En als dan blijkt dat het echt om een lek gaat dan gaan we het zo snel mogelijk herstellen'', aldus Valk.

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) gaat in gesprek met de gemeente over de toekomst van de pendelbus die bewoners van de asielboot naar de stad brengt. Het COA wilde stoppen met de verbinding, maar dat kan volgens de gemeente niet omdat het onderdeel van de afspraak was. Binnenkort moet duidelijk worden wat er met de buslijn gaat gebeuren. 

De bus rijdt nu nog vanaf de MS Galaxy in het Westelijk Havengebied ieder uur richting de Isolatorweg en het Westerpark. 's Ochtends rijdt de bus zelfs elke 45 minuten. Alleen wil het COA dat niet meer, zo werd woensdag duidelijk. Volgens het COA was de pendeldienst onder andere bedoeld voor schoolkinderen, maar zitten zij niet meer op de opvanglocatie, en is de bus meestal ook niet gevuld.

"In het kader van de zelfredzaamheid van bewoners is de beslissing genomen om te stoppen met de pendeldienst. De bewoners kunnen gebruikmaken van het ov of eigen vervoer", aldus de woordvoerder eerder deze week. De dichtstbijzijnde bushalte zit echter wel op een kleine 40 minuten afstand van de asielboot. 

Gemeente verrast

De gemeente was verrast door de keuze van het COA en was ook niet op de hoogte gebracht. Zij hebben aan het COA laten weten dat de gemeente ervan uitgaat dat vervoer 'gewoon' geregeld blijft voor de bewoners. In de overeenkomst die de gemeente heeft gesloten met het COA voor de asielboot staat namelijk dat vervoer naar de stad beschikbaar moet zijn. Dat heeft het stadsbestuur ook besproken met de gemeenteraad. 

Het COA gaat daarom nu in gesprek met de gemeente over een passende oplossing. Of dat betekent dat de frequentie van de bus minder wordt of dat de lijn blijft rijden zoals nu, moet binnenkort duidelijk worden. 

AT5 sprak eerder deze week met bewoners van de MS Galaxy over het stopzetten van de buslijn:

Het kleinkind van de neef van Anne Frank heeft in samenwerking met de Anne Frank Stichting een nieuwe documentaireserie gemaakt over het leven van Anne. In acht afleveringen neemt Leyb Elias (28) de kijker mee naar de plekken waar Anne in haar leven is geweest en spreekt hen mensen die strijden tegen haat, discriminatie en antisemitisme. "Het blijft belangrijk dat wij het verhaal van Anne Frank blijven vertellen."

Leyb is het kleinkind van Buddy Elias die een volle neef was van Anne Frank. Zij was zijn lievelingsnicht, vertelt Annemarie Bekker van de Anne Frank Stichting. De stichting kwam een tijd geleden op het idee om een serie over Anne Frank speciaal voor jongeren.

"We vroegen ons toen af wie deze serie zou kunnen dragen'", zegt Bekker. De stichting kwam toen al gauw uit op Leyb Elias. "Ze was erg geïnteresseerd en wilde direct meedoen."

Elias, die in Duitsland werkzaam is als acteur en theaterspeler, bezoekt in de serie 'Anne Frank was here' de plekken waar Anne Frank in haar leven geweest is. "Het was een stressvolle en emotionele tijd. We hebben de nazi-kampen bezocht. En we waren hier in Amsterdam veel op pad, maar ook in Frankfurt en in Basel in ons familiehuis."

Diepere boodschap

De serie is meer dan alleen een historische reis, legt het kleinkind van Buddy Elias uit. Leyb wil de kijker ook waarschuwen voor discriminatie, haat en antisemitisme. "Ik was het meest onder de indruk van het feit dat er zoveel mensen zijn, die in Anne's naam daar iets tegen doen."

"Het is een boodschap van verbinding en dialoog", vervolgt Bekker van de Anne Frank Stichting. "Om een citaat van Anne Frank te gebruiken: niemand hoeft een minuut te wachten om de wereld ten goede te doen komen."

De eerste aflevering van de achtdelige serie 'Anne Frank was here' staat op het YouTube-kanaal van de Anne Frank Stichting. Iedere donderdag volgt dan een nieuwe aflevering. 

Een deel van het Frederiksplein in het centrum was vanochtend afgesloten, omdat er twee mannen met een vuurwapen waren gezien. De politie heeft ze aangehouden, inmiddels is duidelijk dat de mannen nepwapens bij zich hadden. 

De melding kwam rond 8.20 uur binnen bij de politie. Op foto's is te zien dat er politieagenten met zware vesten aanwezig waren op het plein. 

Het plein is inmiddels vrijgegeven en de mannen worden nu verhoord. De politie hoopt dat getuigen zich melden. Iedereen met bruikbare beelden wordt gevraagd contact op te nemen. 

Is de blokkade van Pro Amsterdam eigenlijk een glansrijke overwinning voor de indieners van het referendum? Nicolaï Brannan van AT5, David Hielkema van Het Parool en Marijn Schrijver van De Telegraaf bespreken in de podcast Politiek aan de Amstel de bubbel van de Stopera.

Hoe staat het met de onderhandelingen voor een nieuw college? En waarom pakte Femke Halsema niet de trein naar Madrid? Prangende vragen vlak voor de Amsterdamse politiek twee weken met reces gaat.

Luister de podcast via Spotify door hier te klikken (met beeld). Liever Apple? Dat kan hier.