Kunstmatige intelligentie (AI) vindt steeds meer zijn weg naar de werkvloer. Kansen op een baan in bepaalde beroepen nemen daarom af, liet uitkeringsinstantie UWV vanochtend weten.

Volgens de uitkeringsorganisatie heeft AI vooral impact op beroepen die veel met talen bezig zijn. "De AI-tools vliegen je inmiddels om de oren. Tekstschrijvers en dat soort creatieve beroepen merken dat meteen", zegt Stef Molleman van het UWV.

Het UWV zag de afgelopen jaren een afname van het aantal vacatures in creatieve beroepen zoals vertalers, grafisch vormgevers en accountmanagers in de reclamewereld. Daarbovenop steeg het aantal aanvragen voor uitkeringen bij deze beroepen.

'Het roer om'

Online drukkerij HelloPrint merkte deze verschuiving al. De Rotterdamse vestiging van het bedrijf, dat promotiemateriaal maakt als folders en stickers, besloot kort geleden het roer om te gooien. Bijna iedere afdeling werkt nu met kunstmatige intelligentie.

Het persoonsbestand slonk hierdoor van zestig naar dertig werknemers. "We kunnen nu met minder mensen hetzelfde werk verzetten", zegt directeur Hans Scheffer. Volgens hem is bij alle rollen achter de schermen de impact van AI groot. "We werken in kleinere teams, intensiever met elkaar samen."

Er is met name gekort op software ontwikkelaars, administratieve functies en tekstschrijvers. "We zijn actief in dertien landen in Europa. Voorheen had ieder land een eigen copywriter die de website onderhield. Maar op dit moment wordt dat door slechts twee mensen gedaan die AI-agents aansturen."

Volgens Scheffer zijn de competenties veranderd om succesvol te zijn op je werk: "Voorheen stuurde je mensen aan en nu techniek".

Ook bij marketingadviesbureau Artefact worden werkprocessen naar eigen zeggen productiever. Het Utrechtse bedrijf bouwt AI-oplossingen voor klanten.

"Ons personeelsbestand is de afgelopen jaren steeds technischer geworden. Het creatieve en procesmatige deel wordt door AI uit handen genomen", zegt directeur AI Dirk Melief.

Zo hielp het bureau een klant bij het herschrijven van 33.000 webpagina's. Deze moesten worden voorzien van een nieuwe stijl die de herpositionering van het merk moesten passen. "Zonder AI-toepassingen zou zo'n traject al snel een jaar duren, maar nu kun je met een goede copywriter in twee maanden klaar zijn."

Ook Cynthia Kromhout merkt veel van de invloed van kunstmatige intelligentie. Zij vertaalt naast haar baan al ruim 10 jaar juridische teksten vanuit het Engels. Ze besloot in 2021 om volledig als freelance vertaler aan de slag te gaan.

Door de opkomst van automatische vertaalprogramma's ziet ze opdrachten steeds meer opdrogen. "Eerst kon je niet op die programma's vertrouwen, maar inmiddels zijn ze zo ver gevorderd dat de teksten bijna foutloos zijn."

Hoewel het Kromhout in het verleden juist veel voordeel bracht dat juridische vertalingen heel nauw luisteren, overweegt ze toch een carrièreswitch naar het onderwijs. "Het tekort aan leerkrachten blijft groot. Aangezien ik toch een opleiding heb in taal is het misschien beter."

Rechercheurs van het coldcaseteam van de politie Zeeland-West-Brabant hebben een 38-jarige verdachte aangehouden op verdenking van een strafbaar feit dat hij twintig jaar geleden zou hebben gepleegd. Zij kwamen de man uit Halsteren op het spoor door een DNA-match, schrijft Omroep Brabant.

De man werd begin juni opgepakt en wordt verdacht van een verkrachting en poging tot moord of doodslag in Bergen op Zoom in de nacht van 6 juni 2006. Hij is de afgelopen week voor de raadkamer van de rechtbank verschenen. Die heeft bepaald dat het voorarrest met negentig dagen wordt verlengd.

'Maakt niet uit hoe oud een zaak is'

Hoewel de zaak al twintig jaar oud is, zijn de rechercheurs van het coldcaseteam de zaak niet uit het oog verloren. Zij vonden de verdachte door een match van aangetroffen DNA-sporen in deze zaak en DNA in de databank voor strafzaken.

Voor de politie maakt het niet uit hoe oud een zaak is, schrijft de politie in een bericht: "Waar mogelijkheden zijn, blijven rechercheurs van het coldcaseteam kijken naar nieuwe aanknopingspunten. Ook na vele jaren kunnen nieuwe technieken, informatie of ontwikkelingen leiden tot een doorbraak."

De invloedrijke econoom Alan Greenspan is vandaag op 100-jarige leeftijd overleden. Dat bevestigt zijn vrouw Andrea Mitchell aan NBC News, de Amerikaanse nieuwszender waar zij zelf voor werkt.

Greenspan was van 1987 tot 2006 voorzitter van de Federal Reserve (Fed), de Amerikaanse centrale bank. Met zijn heilig geloof in de vrijemarkteconomie hielp Greenspan de Amerikaanse economie verschillende zware crises door.

Maar de grootste crisis, die uit 2008, zag hij niet aankomen. Zijn beleid met als uitgangspunt dat de markt zichzelf met hulp van lage rentes kon corrigeren, was juist een grote mede-veroorzaker van de kredietcrisis.

De Fed lette lange tijd niet op hoe Amerikaanse banken bijna hypotheken uitdeelden aan mensen met een veel te kleine portemonnee. Ook greep de Fed niet in toen banken vervolgens talloze hypotheken van wanbetalers verpakten als pakketten goede leningen, om die door te verkopen aan andere banken, verzekeraars en pensioenfondsen.

Nadat de zeepbel uiteen was gespat, kwam een ontnuchterde Greenspan terug van zijn ideologie van een vrije markt die zichzelf kon reguleren. Er was toch strenger toezicht nodig.

Hoofdrekenende saxofonist

De carrière van Greenspan begon ver weg van de financiële wereld. Als tiener schreef hij zich in 1943 in bij het Juilliard-conservatorium in New York. Na een jaar ging hij klarinet en saxofoon spelen in de band van jazztrompetist Henry Jerome.

Greenspan verruilde in 1948 zijn muziekcarrière voor een studie economie aan de universiteit van New York, waar hij summa cum laude afstudeerde. "Het beste economische besluit dat ik ooit heb genomen", zei hij daar later over.

Vers uit de studiebanken begon hij in 1953 in New York het financieel-economisch adviesbureau Townsend-Greenspan. In 1967 klopte Nixon bij hem aan voor economisch advies bij zijn verkiezingscampagne. Toen de Republikein in 1969 president werd, sloeg Greenspan het aanbod af om toe te treden tot zijn regering.

Wel bleef hij Nixon op persoonlijke titel van economisch advies voorzien. Pas nadat de president in 1974 het veld had moeten ruimen door het Watergate-schandaal, werd Greenspan officieel adviseur van Nixons opvolger Gerald Ford. Greenspan vreesde op dat moment dat de VS stuurloos zou raken.

Boeken van Ayn Rand

Greenspan hielp Ford met maatregelen om de hoge inflatie van 11 procent in drie jaar te halveren. De remedie: bezuinigen en de rente verlagen. Hiervoor liet Greenspan zich inspireren door de ideeën van de in Rusland geboren Amerikaanse schrijfster Ayn Rand.

In Rands boeken vecht het eenzame individu heldhaftig tegen de volgzame massa en een controlerende overheid. "Haar filosofie heeft me geleerd dat het kapitalisme niet alleen praktisch en efficiënt is, maar ook moreel verdedigbaar", zei Greenspan daar later over.

Greenspan ging vervolgens doceren aan de universiteit van New York. In 1987 zag president Ronald Reagan in hem de juiste persoon om Paul Volcker op te volgen als voorzitter van de Fed. Greenspan had Reagan eerder al geadviseerd over het hervormen van de sociale zekerheid.

"Kleurloos en degelijk", zo omschreef NRC de buiten de VS nog onbekende Greenspan. Hoewel hij op economisch gebied veel gemeen heeft met Volcker, kwam hij een stuk saaier over dan zijn sigaarrokende voorganger.

Toch bleek Greenspan uitstekend te passen in het Reaganisme van de jaren tachtig, met minder overheid en meer vrije markt.

Zwarte maandag

Maar de nieuwe Fed-baas zat er nog maar net of de beurzen stortten op Zwarte Maandag in. De economie bleef overeind doordat Greenspan zorgde dat banken via de Fed met lage rentes aan geld konden blijven komen en uitlenen. Daarmee bleef ook de dollar overeind.

Met diezelfde instelling leidde Greenspan de Amerikaanse economie ook door de financiële crisis die in 1997 Azië trof en na de terreuraanslagen op 11 september 2001 de VS.

Al in 1996 merkte Greenspan op dat de aandelenkoersen harder stegen dan de werkelijke waarde van met name technologiebedrijven. Hij sprak van "irrationele euforie" onder beleggers en voorspelde daarmee het knappen van de dot-com bubble (de internetzeepbel) in 2000.

Fout gemaakt

Maar waar Greenspan die crisis allang zag aankomen, miste hij de totale ontsporing van het wereldwijde financiële systeem in 2008. Mede door het soepele toezicht van de Fed waren banken too big to fail geworden: zij waren zó groot dat zij bij een faillissement de hele economie mee onderuit zouden trekken.

Greenspan was de eerste die zelf toegaf dat de vrije markt niet grenzeloos kan zijn: "Ik heb een fout gemaakt door aan te nemen dat het eigenbelang van bedrijven, met name banken, zo groot was dat zij het beste zelf in staat waren hun eigen aandeelhouders te beschermen", zei hij naderhand in het Amerikaanse Congres.

Familie en vrienden van de man en de vrouw die vorige week in hun woning in het Groningse Meerstad werden vermoord, treden voor het eerst naar buiten. In een verklaring bedanken ze voor alle steun die ze hebben ontvangen, maar vragen ze ook om rust.

De 15-jarige tiener van het echtpaar is kort na de dood van de ouders opgepakt en wordt verdacht van dubbele moord.

Speculaties

De afgelopen dagen is er met name op sociale media veel gespeculeerd over wat zich heeft afgespeeld in de woning aan de Meerhoven, meldt RTV Noord. Her en der werden ook foto's verspreid.

Voor de nabestaanden was dat de aanleiding om via slachtofferhulporganisatie Namens de Familie met een verklaring te komen. Hierbij hebben ze ook een foto van het echtpaar vrijgegeven.

'Nauwelijks te bevatten'

De nabestaanden zijn dankbaar voor de ontvangen steun die zij ervoeren: "Wij, familie en vrienden van Johan en Mathilda, kunnen het nauwelijks bevatten. Maar de steun en het medeleven die we van velen hebben mogen ontvangen doen ons goed en zijn hartverwarmend."

In het statement zeggen de nabestaanden "erg onder de indruk" te zijn van de dramatische gebeurtenissen rondom het overlijden van het echtpaar.

Ze vragen om terughoudendheid. "Wij willen nu in alle rust en beslotenheid afscheid nemen van Johan en Mathilda en hopen dat iedereen die wens respecteert."

Bij de explosie in een aardgasterminal in Qatar zijn zeker 13 mensen gekomen. Zij hadden de Indiase en Pakistaanse nationaliteit. Daarnaast zijn 66 mensen gewond geraakt, geen van hen is in levensgevaar. Dat heeft energieminister Saad al-Kaab bekendgemaakt.

De minister van Energie herhaalt dat het om een ongeval gaat en er geen sprake is van een aanval of sabotage. Eerder op de dag sprak de minister van Buitenlandse Zaken al van een technisch probleem. De autoriteiten hebben een onderzoek naar de oorzaak van de explosie ingesteld.

Dicht door de oorlog

Gisteravond ontstond de explosie bij werkzaamheden in de Barzan-fabriek op het industrieterrein Ras Laffan. Medewerkers waren bezig om het complex klaar te maken voor een heropening. In maart raakte het terrein flink beschadigd bij een Iraanse luchtaanval. Daarvoor was het werk al stilgelegd vanwege de oorlog.

Qatar produceert in de Barzan-fabriek dagelijks bijna 40 miljoen kubieke meter gas. Het grootste deel van de fabriek is in bezit van Qatar, ook ExxonMobil heeft een klein aandeel. Volgens de energieminister heeft het incident geen gevolgen voor de binnenlandse gasvoorziening, of voor de export. Er zijn geen gevaarlijke stoffen vrijgekomen.

De TU Delft mag van het College voor de Rechten van de Mens (CRM) studieplaatsen reserveren voor vrouwelijke studenten, meldt het College. Het voorkeursbeleid geldt voor de bachelorstudie Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek.

De instroom van vrouwelijke studenten bij de studie is al jaren erg laag. Zo'n 20 procent van de studenten is vrouw, zegt de TU Delft.

Twee jaar geleden kondigde de faculteit het voorkeursbeleid aan waarmee 30 procent van de beschikbare studieplekken wordt gereserveerd voor vrouwen. Het gaat om 132 van de 440 plekken.

Strenge eisen

Een voorkeursbeleid is een uitzondering en moet aan strikte eisen voldoen, zegt het College. De universiteit had het College gevraagd om het beleid te toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving.

TU Delft heeft groen licht gekregen om het beleid uit te voeren. Volgens het CRM heeft het voorkeursbeleid een legitiem doel en is het aantoonbaar dat vrouwen al jaren ondervertegenwoordigd zijn op de opleiding, terwijl het potentiële aanbod hoger is.

De universiteit stelt dat de ondervertegenwoordiging "het studieklimaat onder druk zet en leidt tot genderstereotypering". Ook zorgt die scheve verhouding volgens de universiteit voor een onevenwichtige verdeling van mannen en vrouwen bij het wetenschappelijke personeel. Met het voorkeursbeleid wil de universiteit dat veranderen. Daar is het College het mee eens.

Beperkte gevolgen

Het CRM heeft ook gekeken naar de gevolgen voor mannelijke studenten. Die blijven beperkt omdat "het nadeel dat zij ondervinden naar oordeel van het college niet opweegt tegen het zwaarwegende belang van de universiteit". Ook stopt de universiteit met het voorkeursbeleid als er geen achterstand meer is.

Er geldt echter geen automatische voorrang, vrouwen moeten net als mannen de selectieprocedure succesvol afronden. Prinses Ariane, de jongste dochter van koning Willem-Alexander en koningin Máxima heeft dat recent gedaan. Zij begint na de zomer aan de studie Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek.

Dat studiejaar geldt het voorkeursbeleid nog niet. De TU Delft wil het beleid vanaf 2027/2028 invoeren en gaat hierover in gesprek met het ministerie van Onderwijs.

Want hoewel het college groen licht heeft gegeven om het beleid uit te voeren op basis van de gelijkebehandelingswetgeving, is voorkeursbeleid op basis van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) niet toegestaan.

Het college adviseert minister Letschert van Onderwijs te onderzoeken hoe het voorkeursbeleid wel juridisch mogelijk gemaakt kan worden. Rector magnificus Hester Bijl van de TU Delft roept Letschert op de "aanbeveling van het college voortvarend op te pakken, zodat de huidige wet geen belemmering meer hoeft te zijn".

De excuses van premier Jetten aan de Molukse gemeenschap passen in een trend. Nederland biedt de laatste jaren steeds vaker excuses aan voor onrecht dat burgers is aangedaan. Vraag is: wat zijn die waard en hoe doe je het goed?

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Niké Wentholt, verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek, doet onderzoek naar erkenning en rechtvaardiging van institutioneel onrecht. In de podcast vertelt ze aan de hand van fragmenten van verschillende excuses hoe gekozen woorden, momenten of vormen soms goed en soms ook juist helemaal niet werken.

Wentholt vindt dat Nederland "niet heel goed is in toegeven dat het fout zit" al denken we vaak juist van wel. Maar ze ziet ook hoe er geleerd wordt van de hausse aan excuses van de afgelopen jaren.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Max Smedes

Eindredactie: Rosanne Sies

De voormalige minister van Justitie van Zuid-Korea, Park Sung-jae, is door de rechtbank in Seoul veroordeeld tot 25 jaar cel. De rechter ziet voldoende bewijs dat hij in december 2024 een belangrijke rol speelde bij de afkondiging van de staat van beleg door president Yoon Suk-yeol.

Yoon probeerde met die noodmaatregel het parlement buitenspel te zetten. De oppositie, met een meerderheid in het parlement, zou nauwe banden onderhouden met Noord-Korea en er alles aandoen om het beleid van de regering te frustreren. Volgens Yoon waren dat voldoende redenen om een militaire noodtoestand uit te roepen.

Deze duurde slechts enkele uren: ondanks een blokkade door het leger bereikten parlementsleden toch de vergaderzaal waar ze een resolutie aannamen om de staat van beleg terug te draaien.

Sleutelrol bij noodtoestand

De rechter oordeelt nu dat Park een sleutelrol heeft gespeeld in het afkondigen van de militaire noodtoestand. De rechtbank acht bewezen dat hij ambtenaren opdracht heeft gegeven om de capaciteit in gevangenissen in kaart te brengen ter voorbereiding op mogelijke arrestaties van oppositieleden.

Daarnaast maakte hij plannen om openbare aanklagers onder Yoons zeggenschap te krijgen en wilde hij dat ambtenaren die verantwoordelijk waren voor het uitdelen van reisverboden zich bij hem zouden melden.

De rechtbank zegt dat "de verdachte zich uiteindelijk afkeerde van zijn plicht om de grondwet te handhaven toen hij het idee kreeg dat de opstand zou kunnen slagen". Het Openbaar Ministerie had 20 jaar cel geëist.

Drones boven Pyongyang

De rechtbank in Seoul veroordeelde ex-president Yoon eerder tot een levenslange gevangenisstraf wegens rebellie. Ook kreeg hij onlangs nog een gevangenisstraf van 30 jaar voor het bevel om dronevluchten te laten maken boven de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang om spanningen met het buurland te veroorzaken. Hiermee wilde hij de staat van beleg uiteindelijk rechtvaardigen.

De voormalig premier van Zuid-Korea, Han Duck-soo, werd in mei in hoger beroep veroordeeld tot 15 jaar cel voor zijn rol bij de militaire noodtoestand. De minister van Defensie van toen, Kim Yong-hyun, is veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf voor het lekken van geheime informatie in de dagen voor de staat van beleg.

Park heeft alle beschuldigingen ontkend. Volgens hem voerde hij slechts taken uit die hoorden bij "een nationale noodsituatie". Het is nog niet bekend of hij in hoger beroep gaat.

Op het strand van Vlissingen is een man overreden door een tractor. Het voertuig reed over hem heen toen hij in een tentje op het strand lag.

Het ongeluk gebeurde rond 08.00 uur vanochtend bij een van de grote vuilnisbakken die op het strand staan, meldt Omroep Zeeland. Het slachtoffer is een man van 45 uit het Zeeuwse Koewacht. Hij is met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Hoe het nu met hem gaat is niet bekend.

Over de bestuurder van de tractor wil de politie geen informatie geven. De tractor is in beslag genomen voor onderzoek.

De politie heeft op het strand sporenonderzoek gedaan. Volgens Omroep Zeeland is het strand inmiddels weer vrij toegankelijk.

De storing in de luchtverkeerstoren op Eindhoven Airport is voorbij. Rond half twaalf werd de storing ontdekt. Het vliegverkeer werd toen stilgelegd. Rond tien over twee kon de eerste lijnvlucht weer vertrekken, meldt Omroep Brabant.

De verkeerstoren wordt beheerd door defensie, vanwege de naastgelegen vliegbasis. De problemen zijn ontstaan door een netwerkstoring in de verkeerstoren. Militaire vliegtuigen mochten wel nog landen en opstijgen vanaf de vliegbasis.

Vluchten geannuleerd

Meerdere vluchten werden geannuleerd of waren vertraagd door de storing. Andere vluchten die al onderweg waren zijn uitgeweken naar onder meer Rotterdam The Hague Airport en de luchthaven van Weeze in Duitsland.

Een brede coalitie van provincies (IPO), gemeenten (VNG) en de mobiliteits- en logistieke sector ziet niets in de plannen van minister Karremans om de focus te leggen op het opknappen van infrastructuur in plaats van die te vernieuwen, schrijft De Telegraaf. Volgens Ina Adema van IPO, die namens de coalitie spreekt, zijn er meer investeringen nodig om Nederland toekomstbestendig te maken.

De infrastructuurminister en staatssecretaris Bertram schreven vrijdag in een Kamerbrief dat er vaker voor gekozen zal worden om bruggen, wegen, het spoor en andere infrastructuur op te knappen om geld te besparen. Karremans en Bertram lieten in maart ook al weten dat vanwege de miljardentekorten "scherpe keuzes" moeten worden gemaakt.

Vorige maand zeiden gemeenten en provincies al dat ze meer geld nodig hebben omdat veel sterk verouderde bruggen en viaducten vervangen moeten worden. Als dat niet gebeurt, moeten bijvoorbeeld sommige wegen lange tijd worden afgesloten.

'Woningen in gevaar'

Adema begrijpt de plannen van de minister vanwege de beperkte middelen, maar stelt dat het kabinet toch ook naar de lange termijn moet kijken. Anders loopt Nederland vast, en dat gebeurt volgens haar al op een aantal plekken, zegt ze tegen de NOS.

Als voorbeeld noemt Adema de vernieuwing van de spoorverbinding tussen Leiden en Dordrecht (Oude Lijn). De bouw van tienduizenden woningen dreigt daar in gevaar te komen, doordat er volgens haar geen extra geld is voor spoorverdubbeling en de bouw van nieuwe treinstations.

Adema: "Dat is de urgentie van extra geld, omdat ook onze woningbouw en onze economie onder druk staan als dat niet gebeurt. En op het moment dat je nu niet gaat investeren dan wordt het alleen maar duurder."

Bedwantsen, verhuurders die extreem hoge huurprijzen vragen of studenten die wonen in huizen zonder verwarming, werkende wasbak of ramen: de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) in Utrecht trekt aan de bel over het stijgende aantal internationale studenten met ingewikkelde huurproblemen.

Dat baseert de studentenvakbond op de 263 hulpverzoeken die dit jaar bij hun meldpunt Housing Hotline binnenkwamen. De signalen die zij kregen lopen uiteen. Studenten kregen bijvoorbeeld te maken met illegale verhuur, onhygiënische toestanden of online oplichting. Ze durfden geen hulp in te schakelen, of wisten niet hoe ze dat moesten doen.

Bedwantsenplaag

Bij de vakbond kwam een aantal voorbeelden binnen van schrijnende woonsituaties. Zo zegt een student in een kleine, raamloze kamer te wonen met een gat in de muur, zonder officieel huurcontract, voor 725 euro per maand.

Een ander is de dupe van een bedwantsenplaag, schrijft RTV Utrecht. "Mijn huisgenoot ontdekte dat ze beten had die waren veroorzaakt door bedwantsen in haar bed. We hebben meteen het verhuurbedrijf geïnformeerd en de huisbaas gebeld, maar niemand reageerde", aldus een anonieme student.

Tekort aan studentenkamers

Van de tientallen telefoontjes die de vakbond elke maand krijgt, gaan de meeste nog altijd over het grote tekort aan studentenkamers in universiteitssteden. Maar als internationale studenten eenmaal een kamer hebben gevonden, gaat het dus alsnog geregeld mis.

"Het probleem wordt mede veroorzaakt door de hoge woningnood. Internationale studenten moeten daardoor noodgedwongen kiezen voor verhuurders die vrijwel alle regels aan hun laars lappen", zegt LSVb-voorzitter Evy Kras.

Huurteams

De situatie wordt er volgens de studentenvakbond niet beter op door de verdwijning van zogeheten huurteams in universiteitssteden als Utrecht en Rotterdam. Huurteams informeren Nederlandse en internationale studenten over hun rechten en kunnen problemen op de huurmarkt eerder signaleren.

"Huurrecht op papier betekent in veel gevallen nog niet huurrecht in de praktijk. Huurteams zijn essentieel voor studenten om te vechten tegen onrechtvaardige situaties. Dat precies hierop wordt bezuinigd tijdens een wooncrisis is niet uit te leggen", zegt Kras.

Het kabinet streeft er al enkele jaren naar om het aantal internationale studenten in Nederland te beperken. Onlangs bleek dat dat aantal voor het eerst in twintig jaar is gedaald.

De Britse politiek is genadeloos: twee jaar nadat Keir Starmer de verkiezingen voor Labour won met een grote meerderheid, wordt hij afgezet door zijn eigen partij. Hij moet plaatsmaken voor een betere kandidaat. Waarschijnlijk is dat Andy Burnham (56), de charismatische politicus uit het Noorden die na Starmers bekendmaking weinig tijd nodig had zich officieel kandidaat te stellen.

Starmer heeft gekozen voor een 'waardig' vertrek en heeft een tijdspad geschetst voor de overdracht van de macht. Een pijnlijk moment voor Starmer: hij beloofde kiezers juist dat zijn partij na alle chaos bij de Conservatieven niet weer van leider zou wisselen.

Tientallen missers

Starmer zou een stabiele, zij het wat saaie, regering leiden. Hij zou de problemen van het land oplossen, ook als daarvoor onpopulaire keuzes nodig waren. En Starmer kan zeker op successen wijzen: de wachtlijsten in de zorg zijn afgenomen, de illegale migratie over het Kanaal daalt en er zijn tekenen van een aantrekkende economie.

Maar die boodschap is niet aangekomen. Wat wel aan hem bleef kleven zijn tientallen missers en U-turns: beleid dat weer moest worden teruggedraaid. Belastingverhogende begrotingen. Het schrappen van een subsidie voor armere ouderen. Zijn beslissing om Peter Mandelson aan te stellen, die diepe banden met Epstein bleek te hebben. En daar kwam nog een zware nederlaag bij de gemeenteraadsverkiezingen in mei bovenop.

In dit artikel gaan we dieper in op het korte premierschap van Starmer:

Starmer werd steeds meer gezien als iemand zonder visie, zonder politiek instinct, een slechte communicator en geen winnaar die de partij naar de volgende verkiezingen kon leiden.

Wie is Andy Burnham?

Vanaf afgelopen vrijdag werden de argumenten voor een leiderschapswissel binnen Labour nog overtuigender. Andy Burnham won de kiesregio Makerfield en overtuigend ook van de rechtse anti-immigratiepartij van Nigel Farage. Als er een ding is waar Labourleden 's nachts wakker van liggen, dan is het: hoe stoppen we de opmars van die radicaal-rechtse populistische partij van Farage? En dat is precies wat Burnham nu wél lijkt te lukken.

Hij lijkt een antwoord te kunnen bieden. Daarom groeit binnen Labour het idee: Burnham is een winnaar, hij is populair. Hij kan Reform verslaan. Hij zou de Labour partij weer omhoog kunnen trekken in de peilingen.

Maar wie is Andy Burnham, de noorderling die zeer binnenkort premier van het Verenigd Koninkrijk kan worden? Mind you: de vijfde in zeven jaar tijd.

Andy, zoals hij liefkozend wordt genoemd, is een man van het volk. In plaats van in een maatpak loopt hij rond in bomberjacks, shirts en sneakers. Hij is 'down to earth', benaderbaar en hij heeft charisma. Hij houdt van voetbal en neemt belangrijke beslissingen in zijn leven het liefst in de pub.

Hoe verloopt nu de procedure?

Starmer heeft gezegd aan te blijven totdat Labour een nieuwe leider kiest. Kandidaten kunnen zich daarvoor melden bij de partij. Starmer zei dat er voor het einde van de zomer een opvolger moet zijn. Labour kan zich ook scharen achter Burnham, die zich kort na Starmers bekendmaking kandidaat stelde. Als er geen verkiezingsstrijd komt, kan Burnham al sneller worden aangewezen als de nieuwe Labour-leider en premier.

King of the North

Burnham zit al lang in de politiek. Hij begon zijn carrière onder Tony Blair en maakte deel uit van de New Labour-generatie. Daarna vertrok hij, gedesillusioneerd door de politiek in Westminster, terug naar het Noorden waar hij vandaan komt. Daar werd hij burgemeester van de stad Manchester - zijn succes leverde hem de bijnaam King of the North op. Hij werd drie keer herkozen en maakte van Manchester een snelgroeiende economische motor.

Burnham is een voorstander van een sterke rol van de overheid en hij is kritisch op de privatisering van publieke diensten. Hij wil zich hard maken voor sterke publieke voorzieningen en voor een politiek die dichter bij 'gewone mensen' staat.

En Burnham belooft verandering voor de partij en voor het land. Maar tegelijkertijd kan hij niet te veel afwijken van de beleidsplannen waarmee Labour twee jaar geleden door het land werd gekozen - anders zouden eigenlijk opnieuw landelijke verkiezingen moeten worden gehouden. Bovendien zit Burnham ook vast aan de huidige staatsfinanciën. Die zijn niet ruim; ook hij heeft niet ineens een magische geldboom in zijn achtertuin.

Laag vertrouwen in de politiek

En de kiezer zal hem weinig tijd geven. Al langer heerst teleurstelling en frustratie in het land: er wordt steeds opnieuw verandering beloofd, die niet wordt waargemaakt.

Het resultaat is dat vertrouwen in de politiek steeds verder afneemt - en nog nooit zo laag is geweest. Het zal niet makkelijk zijn voor 'Andy' om dat te herstellen.

Legale gokbedrijven in Nederland stappen naar de rechter in een poging om Meta te dwingen illegale goksites harder aan te pakken. Ook dienen ze een klacht in bij de Europese Commissie. Die zou te weinig doen om de regels te handhaven die gelden voor online gokken.

De Telegraaf meldt dat vanochtend. Illegale goksites vormen een geduchte concurrent van gokbedrijven met een vergunning. Volgens de branchevereniging van die vergunde gokbedrijven VNLOK waren in het laatste kwartaal van 2025 ruim 70.000 gokadvertenties te zien op Meta-platforms, zoals Facebook en Instagram. Meer dan 95 procent van die advertenties zou afkomstig zijn van illegale aanbieders.

Meta haalt alleen advertenties van illegale goksites offline als die advertenties zijn gemeld. Dat is dus achteraf. De VNLOK noemt dat "dweilen met de kraan open".

Meta erkent in een reactie aan de NOS dat het niet lukt om alle illegale gokadvertenties tegen te houden. Het bedrijf zegt dat het kijkt naar verbeteringen om te voorkomen dat illegale gokadvertenties op Facebook en Instagram verschijnen.

Vluchtige tegenstander

De Kansspelautoriteit (KSA) houdt in Nederland toezicht op de gokmarkt. "We zien maandelijks duizenden advertenties van illegale goksites bij Meta, en maken daar ook melding van", zegt een woordvoerder. "Die advertenties zijn gemiddeld zo'n anderhalve dag zichtbaar. Nadat ze zijn verwijderd, komen ze terug, met een iets andere naam of een iets ander internetadres. We hebben te maken met een vluchtige tegenstander."

Legale gokbedrijven willen dat Meta meer doet om advertenties van de illegale concurrentie te weren. Meta zou daartoe verplicht zijn volgens de Digital Service Act (DSA), de EU-wetgeving die geldt voor alle onlinebedrijven die actief zijn in de Europese Unie.

Voetballers

Illegale goksites gebruiken nu tijdens het WK in hun advertenties afbeeldingen van populaire voetballers, zoals Cristiano Ronaldo en Virgil van Dijk.

Legale gokbedrijven wijzen erop dat de illegale concurrenten zich niet houden aan beperkingen om gokverslaving tegen te gaan. "Kwetsbare spelers, onder wie jongeren, worden blootgesteld aan grote risico's", zegt VNLOK-voorzitter Björn Fuchs in een persbericht.

Het is zeer warm in het land en de komende dagen gaat het kwik zelfs nog verder stijgen. Woensdag, donderdag en vrijdag worden temperaturen ruim boven 30 graden Celsius verwacht. Het KNMI heeft daarom code oranje gegeven voor bijna het hele land. 

Sinds vorige week geldt er al een code geel voor de warmte, maar vanaf woensdag schaalt het meteorologisch instituut de waarschuwing op naar code oranje. De weerswaarschuwing geldt vanaf woensdag 12.00 uur tot en met ten minste vrijdag.

"Extreme hitte kan gevolgen hebben voor de gezondheid, ook voor gezonde mensen, vooral bij fysieke inspanning. De hittekracht komt vanaf woensdag uit op 9-10", zo waarschuwt het KNMI. 

De temperaturen kunnen oplopen tot 33 graden in de stad, maar volgens het KNMI blijft het ook nog erg heet in de avond. "In grotere steden ligt de temperatuur 's nachts tussen 22 en 27 graden Celsius."

Hitteplan

Sinds vorige week geldt het landelijke en gemeentelijke hitteplan. De gemeente roept Amsterdammers op om op elkaar te letten tijdens de warme dagen. Help bijvoorbeeld iemand met boodschappen doen als dit door hitte lastig is, of neem de hond van een buur mee uit als die daar zelf niet toe in staat is. Daarnaast zijn zwembaden en inloophuizen langer open.

Het hitteplan blijft van kracht totdat de hitteperiode voorbij is. 

De 39-jarige Clen V., die wordt verdacht van de moord op zijn partner in een woning aan de Koninginneweg, zou zijn vrouw volgens het OM om het leven hebben gebracht door vergiftiging en verdrinking. De advocaat van V. spreekt de verdenking tegen en zegt dat justitie juist rekening houdt met meerdere scenario's en dat er nog veel onduidelijkheid is.

Het Openbaar Ministerie heeft V. aangehouden op verdenking van de moord op de vrouw. Dat zou hij hebben gedaan door onder andere giftige middelen toe te dienen en haar hoofd onder water te houden, waardoor ze geen lucht meer kon krijgen.

De 40-jarige vrouw werd op 26 maart dood gevonden in een woning aan de Koninginneweg in Oud-Zuid, waar ze samenwoonde met V. en hun jonge kind. De politie deed vervolgens dagenlang onderzoek in en rond de woning omdat er sterke aanwijzingen waren voor een misdrijf. Zo'n twee weken daarna werd V. aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij haar dood. 

Clen V. is ondernemer en als organisatiesocioloog afgestudeerd op geluk. Hij deed in het verleden mee aan televisieprogramma's Lang leve de liefde en Iris en de 12 dates.

'Juist meerdere scenario's mogelijk'

Volgens Sophie Hof, de advocaat van V., staat de doodsoorzaak van de vrouw helemaal niet vast. "Er is geen doodsoorzaak vastgesteld in het onderzoek. Het Openbaar Ministerie heeft gekozen om een hele waaier aan mogelijkheden op de tenlastelegging te zetten. Het staat erop, omdat ze het allemaal niet kunnen uitsluiten."

Hof zegt dat ook nog niet kan worden uitgesloten dat de 40-jarige vrouw aan een natuurlijke dood kan zijn gestorven. "Het staat nog niet eens vast dat ze door een misdrijf is omgekomen, laat staan door mijn cliënt. Hij zegt er niets mee te maken te hebben."

ABN Amro

Het slachtoffer werkte bij ABN Amro. Een paar dagen na de vondst van haar lichaam werd een directe collega, een 59-jarige vrouw, om het leven gebracht in Nieuw-Vennep. Dit leidde tot speculatie over een mogelijk verband, maar dat bleek er volgens de politie niet te zijn. In die zaak is een 36-jarige Italiaan zonder vaste woon- of verblijfplaats aangehouden.

Op 1 juli is de eerste pro-formazitting in de zaak. 

In Amsterdam vinden per dag gemiddeld 4 tot 5 inbraken plaats. En met de zomer in aantocht worden de kansen van inbrekers vergroot om hun slag te slaan. In Amsterdam Informeert laat wijkagent Mike Jansen zien wat je kan doen om een inbraak te voorkomen. 

Volgens wijkagent Mike Jansen denken buurtbewoners vaak dat inbraken vooral 's nachts plaatsvinden, maar in de zomer vinden ze vaak juist in de middag of aan het begin van de avond plaats. ''Mensen zijn op vakantie, naar buiten, in de zomer is het warm en mensen zetten hun ramen en deuren dan open en dat maakt het voor inbrekers makkelijker om binnen te komen.''

Open kiepraam 

We lopen een rondje door de Scheldebuurt waar Jansen ons voorbeelden laat zien van kansen voor inbrekers. Bij een open kiepraam op de begane grond zegt hij: ''Ook al ben je even weg voor een boodschap, zorg ervoor dat je hem sluit.'' Dat geldt natuurlijk ook voor een openstaande portiekdeur. ''Daarmee verschaffen ze zichzelf toegang tot de eerste, tweede en misschien wel derde woonlaag en ze zijn er zo in en uit.'' Heb je een voordeur met raampjes, laat dan niet je sleutel aan de binnenkant van het slot zitten, want ''Met een raampje intikken is een inbraak zo gebeurd.''

Vakantiekiekjes 

Het komt er eigenlijk op neer dat je het de inbreker zo moeilijk mogelijk moet maken. Naast het sluiten van ramen en deuren met degelijk hang-en-sluitwerk, raadt Jansen aan om geen vakantiekiekjes te delen op social media als je weg bent. En zie je iets verdachts, bel de politie en deel het in de buurtapp.

Twee gewonden bij schietpartij in kapperszaak in Zuidoost en de 'Welwitschia mirabilis', een woestijnplant die na jaren afwezigheid weer te bewonderen is. Dat en meer in het AT5 Nieuws van maandag 22 juni, gepresenteerd door Fabiënne Mucuk.

Bij een schietpartij in een kapperszaak bij flat Kouwenoord in Zuidoost zijn vanmiddag twee mannen gewond geraakt. Ze zijn aanspreekbaar, zegt een politiewoordvoerder. Naar aanleiding van een onderzoek heeft de politie in de buurt een man aangehouden. Zijn betrokkenheid wordt onderzocht.

De melding over de schietpartij kwam rond 13.00 uur binnen. Aan het incident ging volgens de politie mogelijk een ruzie vooraf, maar waarover is niet bekend.

De politie is op zoek naar één verdachte, die na het schieten op de vlucht is geslagen. Via Burgernet is een signalement van de man gedeeld. Hij droeg onder meer een bruin 'Ajax-tenue'.

Het AT5 Weer van maandag 22 juni, gepresenteerd door Ank vanuit het Oosterpark.

Ze was tot voor kort een topambtenaar in Den Haag, maar werkt ook als vrijwilliger bij de Voedselbank. Araya Sumter (47) is een van de nieuwe wethouders namens PRO. Als wethouder is ze verantwoordelijk voor sociale rechtvaardigheid (armoede & schuldhulpverlening), herstel toeslagenouders en diversiteit & inclusie.

Araya Sumter doet boodschappen bij haar favoriete supermarkt in Geuzenveld. Haar moeder woont erboven, net als haar tante. Zelf heeft Sumter iets verderop gewoond in haar studententijd. "We vieren hier altijd kerst samen. En op 1 januari eten we altijd samen. Met mijn broer, met mijn zusje en mijn tantes. Dan kookt mijn moeder altijd uitgebreid. Dat zijn herinneringen die je maakt met je gezin en familie voor het leven."

Met een grote fles wasmiddel in haar handen: "Ik kijk altijd erg naar de prijs. Wasmiddel is echt superduur. Dus je moet altijd goed kijken naar de prijs." Sumter, geboren in Oost en opgegroeid in West, weet hoe het is om elk dubbeltje te moeten omdraaien.

"Ik groeide op in een heel liefdevol gezin, maar we hadden niet altijd alle middelen. Ik merk het aan mezelf, dat zit nog steeds in mij. Als ik ga lunchen kijk ik altijd eerst even op mijn rekening om te kijken of ik nog wel geld heb. Terwijl ik weet dat ik wel geld heb. Het zit gewoon diep in mij dat je weet dat je creatief moet zijn met geld, dat je elk dubbeltje moet omdraaien. Daarom vind ik het ook belangrijk om uit te stralen dat mensen die met weinig geld opgroeien de beste budgetbeheerders zijn. Want het is superknap om met 50 euro per week rond te komen. "

Sumter werkte eerder voor vakbond FNV en was de afgelopen jaren topambtenaar in Den Haag. In 2024 werd ze directeur-generaal Sociale Zekerheid en Integratie op het ministerie van Sociale Zaken. Politieke ervaring heeft ze nog niet.

"Als ambtenaar kon ik heel veel dingen binnen bestaand beleid voor elkaar krijgen, en nu heb ik de kans gekregen om, samen met de ambtenaren, beleid te maken. Ik moet ook wel een beetje wennen aan mijn nieuwe rol, want soms denk ik gewoon nog als ambtenaar. Ik vind het belangrijk dat je een meervoudigheid aan perspectieven aan tafel hebt. Dus niet alleen maar vanuit je eigen partij denken. Je moet doen wat nodig is voor de stad. Wat het voor de Amsterdammers beter maakt. En ik wil juist al die perspectieven aan tafel hebben.  Het is belangrijk dat je niet vanuit je eigen bubbel kijkt naar de wereld."

Bekend maakt bemind

Sumter is expert op het gebied van armoede en schulden. Als ambtenaar ging ze altijd met de mensen in gesprek, en dat wil ze ook blijven doen als wethouder.

"Je moet altijd zichtbaar zijn. Want alleen dan kan je aan vertrouwen werken. Bekend maakt bemind. Wat ik in ieder geval ga doen is heel actief zijn in de stadsdelen, en uiteraard ook in Weesp. Het is belangrijk dat we naar de mensen toe gaan en in gesprek gaan. Ik wil ook een spreekuur houden, stadsgesprekken organiseren. Waardoor je samen kan kijken wat er nodig is. Ik denk dat dat heel belangrijk is: je moet er zijn wil je werken aan vertrouwen. En wat ik belangrijk vind: niet eenmalig komen. Niet alleen komen wanneer het verkiezingstijd is, of als er een camera bij is. Je moet er altijd zijn. Zoals ik hier altijd al ben."

Sumter woont nu met haar partner en drie kinderen in Haarlem. Daar blijft ze wonen omdat een van haar kinderen zorg nodig heeft. "Ik hoop dat de Amsterdammers me dat kunnen vergeven", lacht ze.

Ze heeft ontzettend veel zin om in haar stad aan de slag te gaan. "Ik vind het ook spannend. Het is een grote verantwoordelijkheid. Maar ik kijk er vooral heel erg naar uit om samen met mensen het verschil te maken. In Den Haag maak je impact voor 18 miljoen mensen, maar om het te doen in de stad waar ik geboren en getogen ben, dat is voor mij het grootste geluk wat je kan treffen."

Ze vervolgt: "De afgelopen jaren heb ik in Den Haag gezien dat er heel veel goede initiatieven zijn om armoede en schulden aan te kaarten, dat geldt overigens ook voor diversiteit en inclusie, tegelijkertijd zie ik dat het pas echt werkt als je dicht bij de mensen hulp biedt. Vaak informeel. We moeten echt terug naar minder systemen, zodat eenvoudiger wordt en beter uitlegbaar. In Amsterdam mag ik dat komen doen. Dat is natuurlijk fantastisch."

Het Zuiderbad, het zwembad aan de Hobbemakade, gaat grotendeels van het gas af. Het water van het 25 meter lange bad werd nog altijd met gas verwarmd, maar sinds vandaag moet het water op ideale temperatuur worden gebracht door drie warmtepompen en 263 zonnepanelen.

Het zwembad, dat tot de oudste baden van Europa hoort waar nog gezwommen kan worden, gaat daarmee bijna volledig van het gas af. 90 procent van het aardgasgebruik gaat worden teruggedrongen. Alleen de kantoren worden voorlopig in de winter nog verwarmd met aardgas. Het is het eerste zwembad dat straks vrijwel volledig elektrisch wordt verwarmd. 

"In het zwembad hebben duizenden Amsterdamse kinderen hun zwemdiploma gehaald, maar zwembadwater verwarmen kost heel veel energie. Dankzij deze verduurzaming kan het bad weer jaren mee", aldus verantwoordelijk wethouder Elise Moeskops. "Minder CO₂-uitstoot is een groot voordeel, maar levert ook een kostenbesparing op. Zeker nu de gasprijzen blijven stijgen, helpt deze investering om zwembaden ook in de toekomst betaalbaar te houden."

Het Zuiderbad opende in 1912 als zwembad, maar was daarvoor al jaren een overdekte rijwielschool. Het gebouw is een rijksmonument, wat betekent dat aanpassingen voor verduurzaming onder zeer strenge regels moeten worden gedaan. De gemeente is trots dat verduurzaming nu is gelukt bij zo'n gebouw en wil de komende jaren nog honderden panden verduurzamen. 

De werkzaamheden worden uitgevoerd tijdens de jaarlijkse zomersluiting van het zwembad. Het Zuiderbad gaat op 31 augustus weer open voor publiek.

Bij een woningoverval op de Anna van den Vondelstraat in West is vannacht een schot gelost. Een man werd in zijn vakantieverblijf het slachtoffer van twee overvallers. Hij raakte verwikkeld in een worsteling met een van hen, waarna er werd geschoten. Er is niemand geraakt door de kogel.

De eerste overvaller kwam iets voor 3.00 uur de woning binnen. De man werd daar mishandeld, waarna de tweede overvaller de woning binnendrong. De twee zijn uiteindelijk met buit vertrokken. Het slachtoffer is met verwondingen overgebracht naar het ziekenhuis.

De politie is een onderzoek gestart en hoopt dat getuigen zich melden. Ook iedereen met bruikbare beelden, zoals videodeurbellen, wordt gevraagd contact op te nemen. 

Brahim Abid (PRO), de beoogd stadsdeelvoorzitter van Nieuw-West die zich vorige week plotseling terugtrok, wordt wethouder in Utrecht. Dat is vandaag bekendgemaakt. 

Abid trok zich vorige week terug uit de procedure om stadsdeelvoorzitter van Nieuw-West te worden, omdat hij in beeld was voor het wethouderschap in een 'grote stad'. Hij liet toen in het midden om welke stad het ging, maar het blijkt vandaag dus Utrecht te zijn. Hij wordt daar volgens lokale media verantwoordelijk voor werk en inkomen. 

Kritiek van oppositie 

Abids plotselinge vertrek kwam hem op felle kritiek te staan. De oppositiefracties van stadsdeel Nieuw-West, Denk, VVD, CDA, SP, Bij1, ChristenUnie en GoedBeterWest!, noemden het in een gezamenlijke verklaring 'onacceptabel' richting de bewoners van Nieuw-West 'dat een voorgedragen stadsdeelvoorzitter kort voor de hoorzitting afziet van de functie omdat elders een andere bestuurlijke positie in beeld komt'. 

In de raad werd een spoeddebat aangevraagd vanwege Abids vertrek. "Dit raakt aan de bestuurlijke continuïteit in een stadsdeel met grote opgaven, dat werd opgeschrikt door de zware explosie in Osdorp", schreven Denk, Bij1 en Ja21.

In plaats van Abid wordt Lotte Terwel (PRO) nu voorgedragen als stadsdeelvoorzitter van Nieuw-West. Loubna El Fahim (PRO) moet stadsdeelbestuurder worden.

Een explosie bij garageboxen aan de Barentszstraat in de Zeeheldenbuurt heeft afgelopen nacht flinke schade veroorzaakt. Wie daarvoor verantwoordelijk is, is nog onbekend; de politie heeft nog niemand aangehouden.

De melding over de ontploffing kwam rond 03.30 uur binnen. Daarop kwamen de politie, brandweer en ambulance ter plaatse. Één iemand is nagekeken door ambulancepersoneel vanwege het inademen van rook, maar die hoefde niet mee naar het ziekenhuis. “Het was een grote schok en het duurde even voordat ik doorhad wat er gebeurd was”, vertelt een buurtbewoner.

Op foto's is te zien dat de brievenbussen uit de gevel zijn geblazen. Op de straat en stoep lagen na de klap meerdere onderdelen van de pui. Binnen in de garagebox was er ook schade aan meerdere deuren. "Deze deur is uit zijn scharnieren geblazen'', zegt een buurtbewoner terwijl hij de schade binnen laat zien.

Het motief voor de explosie is nog onbekend. De politie heeft een onderzoek ingesteld.

Meldpunt RITA opent tijdens de WorldPride volgende maand meerdere locaties in de stad waar bezoekers terechtkunnen als zij zich onveilig voelen. Deze zogenoemde 'Safer Spaces' moeten mensen een plek bieden waar zij onder meer hulp kunnen krijgen als ze bijvoorbeeld gediscrimineerd worden. "We hopen alleen dat het niet nodig is", benadrukt Jerrald Justin van stichting RITA. 

In iets meer dan een maand is het zover: WorldPride komt dan voor het eerst in de geschiedenis naar de stad. World Pride is een groot pride-evenement en wordt iedere twee jaar in een andere stad in de wereld georganiseerd. Op het lhbtiq+-evenement komen naar verwachting zo'n 1,4 miljoen bezoekers af. 

Hoewel het feest juist in het teken moet staan van vrijheid en jezelf zijn, ziet stichting RITA tijdens de Pride een toename in het aantal incidenten tegen queer personen. De stichting registreert meldingen van onder meer geweld en discriminatie tegen queers personen in de stad. "Vorig jaar hadden we 760 procent meer meldingen dan normaal", legt Jerrald Justin van RITA uit. "Hoe meer zichtbaarheid er is, hoe meer dingen gebeuren."

Safer spaces

Tijdens de WorldPride richt de stichting op een aantal locaties in de stad daarom speciale plekken op waar bezoekers die onder meer slachtoffer zijn van anti-lhbtiq+geweld terechtkunnen. "Daar kunnen mensen naar binnen als ze iets overkomt, weten mensen wat RITA is en kunnen een melding maken of even bijkomen", legt Jerrald uit.

De speciaal ingerichte plekken komen naast het centrum van RITA in de Reguliersdwarsstraat ook in de Nieuwe Kerk, het Stedelijk museum en het Stadsarchief. In een aantal hotels verspreid over de stad komen daarnaast ook enkele 'safer spaces'. De stichting publiceert binnenkort een kaart met alle locaties in de stad.  

"De boodschap is eigenlijk fijn dat je in Amsterdam bent en hopelijk gebeurt je niks", legt Jerrald Justin. "Maar als je iets overkomt zijn dit de locaties waar je naartoe kunt". 

'Hopelijk niet nodig'

Stichting RITA gaat tijdens de WorldPride bovendien actief campagne voeren om discriminatie bespreekbaar te maken en mensen aan te sporen incidenten te melden. "We hopen dat de mensen zich gehoord, gezien en gesteund voelen", zegt Jerrald.

Meldpunt RITA hoopt dat de speciaal ingerichte plekken verspreid over de stad niet gebruikt zullen worden. Of dat scenario werkelijkheid wordt, is de grote vraag. De WorldPride is van 25 juli tot en met 8 augustus in de stad.

Bij de theaterstudio in Noord waar acteur Thijs Römer vanavond optreedt, is een kleine demonstratie geweest. Enkele actievoerders bekladden vandaag onder andere de stoep en het hek van de studio met leuzen. Zij zijn boos dat het kleine theater ruimte geeft aan Römer. Hij werd in 2023 veroordeeld voor het in bezit hebben van kinderporno en het ertoe aanzetten van minderjarige meisjes om naaktfoto's naar hem te sturen.

Het platform Whispering Media deelde beelden van een actievoerder die vindt dat er geen tweede kans moet worden geboden aan een veroordeelde persoon ten koste van slachtoffers.

"Publiek waarom gaan jullie?" vraagt een demonstrant zich op X af. "Wat is een maand gevangenisstraf?"

In de theatervoorstelling reflecteert Römer op zijn veroordeling en de periode daaromheen. In 2023 kreeg hij een celstraf van drie maanden, waarvan twee voorwaardelijk, opgelegd. Ook moest hij 13.600 euro aan zijn drie slachtoffers betalen. Hij had hen onder druk gezet om filmpjes van seksuele handelingen van henzelf naar hem te sturen. Volgens de rechter zocht de 47-jarige Römer bewust contact met minderjarigen, omdat zij geen weerstand konden bieden. Sinds zijn straf stopte de acteur en theatermaker tijdelijk met optreden.

Vorige week stond Römer voor het eerst na zijn veroordeling al enkele keren in de studio op de planken, liet zijn oom Paul Römer weten aan het NPO1-radioprogramma De Spraakmakers. Het theater in Buiksloterham biedt ruimte aan zo'n vijftig bezoekers. ''Ik probeer de wereld iets meer begripvol te krijgen'', zei de eigenaar van Schram Studio's vandaag tegen Whispering Media. "Meneer Römer heeft zijn straf uitgezeten. Hoe geef je mensen een nieuwe kans nadat hun straf voldaan is?"

De eigenaar zegt geen aangifte te hebben gedaan van vernieling. Inmiddels zijn de leuzen al weer zo goed als geheel van het pand verwijderd. 

Stank van fabrieken uit het Westelijk Havengebied is vooral voor veel Noorderlingen een bekend probleem, zo ook voor Bas. Omdat hij klaar was met de onvoorspelbaarheid van de geuren van fabrieken als ICL en Bunge, ontwierp hij een app waarmee je in de gaten kunt houden welke richting de stank op gaat, en ook tot acht uur vooruit kan kijken. Ook kun je via de app, 'Stanktracker', stankoverlast melden bij de omgevingsdienst.

Als we vandaag met Bas afspreken, gaat de rookpluim uit de schoorsteen van ICL richting het zuiden. Goed nieuws dus voor de inwoners van Noord vandaag, maar dat is vaak anders. Aan de hand van open data over de verwachte windrichting kun je in de app zien of je in de komende acht uur stank kunt verwachten. Ook zie je van welke fabriek die geuren waarschijnlijk vandaan komen. 

Overlast melden

Verder kun je zien of je op het moment van het gebruiken van de app in een rookpluim zit. Als dat zo is en je hebt last van de geur, dan kun je dat via een knopje in de app melden bij de omgevingsdienst. Actiegroep Ademvrij aan het IJ strijdt al jaren tegen de stankoverlast en is blij met de app. "Je kunt nu zien of de wind in de aankomende nacht uit het zuidwesten komt", zegt Gert Jan Bakker van Ademvrij aan het IJ. "Dan weet je dat je beter de ramen dicht kunt doen als je 's nachts gaat slapen."

Deze week maakte ICL bekend in augustus drie weken dicht te gaan vanwege aanpassingen om de stankoverlast tegen te gaan. Maar dat is niet genoeg, vinden de bewoners en dus blijven ze de overlast melden. "Het liefst zou ik deze app überhaupt niet maken, want het is gewoon een beetje zonde dat het nodig is", zegt Bas. "Ik wil dat de overlast ophoudt en dat die app weer uit de lucht kan."