Premier Jetten spreekt over een "asielcrisis" en is hiermee de eerste van zijn kabinet die het woord in de mond neemt. Hij deed dat op zijn wekelijkse persconferentie naar aanleiding van een vraag uit de zaal.

"Ik denk ook dat het een asielcrisis ís als je om half elf 's avonds nog aan de telefoon hangt om te kijken of je mensen ergens in een sporthal kunt laten slapen." Hij noemt dat geen normale situatie.

Dat Jetten nu over een asielcrisis spreekt, heeft juridisch overigens geen betekenis. Als een kabinet officieel een crisis uitroept, zou het ingrijpende maatregelen kunnen nemen. Dat is nu niet het geval.

'Het is gewoon een bende'

Jetten verzuchtte vervolgens dat hij "een beetje moe" wordt van "woordspelletjes". Het maakt volgens hem niet uit hoe de huidige situatie rond de asielproblematiek wordt genoemd. "Het is gewoon een bende."

Hij vindt het erg dat mensen voor aanmeldcentrum Ter Apel in het gras moeten slapen vanwege te weinig plekken, dat asielzoekers in noodopvanglocaties moeten slapen en dat statushouders veel te lang moeten wachten op woonruimte. "We moeten het oplossen", zegt Jetten op de vele vragen van de pers.

Er zijn nu acute problemen met de opvang, omdat er om tal van redenen minder plekken worden aangeboden in gemeenten. Sommige gemeenten doen al meer dan andere dorpen of steden en vinden het de hoogste tijd dat weigerachtige gemeenten ook hun deel leveren, zoals in de spreidingswet staat. "Ik heb er zeker begrip voor dat sommige gemeenten nu zeggen: kom niet bij mij aankloppen", aldus Jetten.

Geen noodopvang, wel klein azc

Andere gemeenten willen geen noodopvang, maar wel een kleinschalig asielzoekerscentrum waar meteen taal- en inburgeringscursussen worden gegeven. Daar zegt Jetten ook begrip voor te hebben. En bij sommige gemeenten is het protest zo groot en gewelddadig dat de komst van asielzoekers extra ingewikkeld is.

Jetten veroordeelt opnieuw het optreden van deze geweldplegers en heeft deze week met de leiding van het Openbaar Ministerie gesproken over het "stevig bestraffen van deze relschoppers".

Hij weerspreekt dat hij als premier te weinig actief betrokken is bij het oplossen van de huidige problemen met de asielopvang, onder meer omdat hij in de week van de stevige rellen het Caribisch deel van Nederland bezocht. Minister Van den Brink van Migratie en Asiel was druk aan het werk, ook in de Tweede en Eerste Kamer, om snel strengere asielwetten in te voeren. Jetten wilde niet in de weg lopen en heeft wel veel gebeld.

Vliegende teams

Afgelopen maandag was er ook een speciaal overleg in het Catshuis over extra steun waar gemeenten behoefte aan hadden vanwege de toenemende onrust en intimidatie. Er komen nu vliegende teams van specialisten die gemeenten gaan helpen om opvanglocaties te regelen. Bewoners willen zich niet overvallen voelen en niet alle gemeenten hebben de kennis in huis om via goede communicatie en overleg vooraf draagvlak te creëren.

Ook heeft Jetten deze week, net als asielminister Van den Brink, verschillende burgemeesters gebeld om te kijken of er op korte termijn meer noodopvang geregeld kan worden. Ook hoopt hij dat de nieuwe strengere asielwetten snel door het parlement worden aangenomen, waardoor er meer gedaan kan worden aan de instroom en het uitzetten van ongewenste vreemdelingen.

Volgende week dinsdag debatteert de Tweede Kamer opnieuw over de problemen rondom de asielopvang, de weerstand in gemeenten en de situatie in Ter Apel.

Drie Nederlandse opvarenden die deel uitmaakten van de vloot met hulpgoederen voor Gaza zijn vanavond aangekomen op Schiphol. Ze werden eerder deze week door het Israëlische leger in internationale wateren opgepakt en meegenomen naar Israël.

Twee andere Nederlandse opvarenden, BNNVARA-journalist Gijs Sanders en zijn cameraman waren eerder vandaag al geland in Nederland. De twee deden verslag van de tocht naar Gaza. Volgens het journalistieke platform De Marker gaat het "naar omstandigheden goed met hen". "Onze eerste zorg gaat nu uit naar de nazorg voor de journalisten, aldus De Marker.

De activisten werden gisteren Israël uitgezet en overgebracht naar Turkije. Vanaf Istanbul vlogen ze vandaag door naar Amsterdam. Volgens Turkse media zijn 53 opvarenden van de Global Sumud Flotilla naar het ziekenhuis in Istanbul gebracht. 353 activisten zijn voor onderzoek naar een forensisch instituut gebracht.

Documentaire

Cerisa van Kesteren, een van de teruggekeerde opvarenden, zei bij aankomst dat ze heel blij is dat ze weer thuis is en dat haar familie haar stond op te wachten. Over haar ervaring met het Israëlische leger zei ze dat ze op een gegeven moment geen eten en geen drinken meer kreeg. "Ik heb zeker acht uur aan één stuk door op mijn knieën gezeten, met mijn handen achter de rug."

"We hebben afschuwelijke dingen meegemaakt", vertelde Pieter Rambags, een andere deelnemer. Volgens hem is iedereen op het schip waarop hij meevoer mishandeld en moesten ze met zestig mensen slapen in een container. Een woordvoerder van de Nederlandse delegatie van de flotilla gaf eerder al aan dat deelnemers zouden zijn mishandeld nadat Israël hen had gevangengenomen.

De zesde Nederlandse opvarende heeft de vlucht gemist en zal naar verwachting later op de avond naar Nederland terugkeren.

De vloot vertrok op 12 april vanuit Barcelona naar Gaza. Begin deze week enterde het Israëlische leger de boten in internationale wateren, dat is volgens het internationaal recht illegaal. De opvarenden werden tegen hun zin meegenomen naar de haven van de Israëlische plaats Ashdod.

De extreemrechtse Israëlische minister van Veiligheid Ben-Gvir plaatste op sociale media een video van zijn bezoek aan de activisten waar veel kritiek op kwam. Daarop is onder meer te zien hoe een vrouw met haar vastgebonden handen hardhandig tegen de grond wordt gewerkt nadat ze "Free free Palestine" heeft geroepen.

Meerdere landen, waaronder Nederland, hebben de behandeling van de opvarenden door Israël veroordeeld en riepen hun Israëlische ambassadeurs op het matje.

Seksueel geweld

De activisten zijn volgens hun advocaat mishandeld. Zo zouden ze zijn geslagen. Sommige van de activisten die naar het ziekenhuis in Turkije werden gebracht, hadden verwondingen op hun lichaam. Ook zijn er volgens de organisatie van de Global Sumud Flotilla zeker vijftien gevallen van seksueel geweld, waaronder verkrachting, gemeld.

"Er zijn mensen met gebroken ribben en er is iemand van wie twee tanden uit de mond zijn geslagen", vertelde de Nederlandse opvarende Jesse van Schaik (21) gisteren aan de NOS.

Van Schaiks handen zaten zestien uur in handboeien, vertelde ze. Die waren volgens haar "zo strak dat ik het in mijn polsen voelde snijden". "Je bent behandeld als beesten, en je weet dat de Palestijnen erger behandeld worden."

Een leerling van een basisschool in Hilversum is dinsdag gewond geraakt door een aanval van een hond. De aanval vond vlak bij het schoolplein van basisschool Kindercampus plaats.

Omdat het onderzoek nog bezig is, wil de politie niets vertellen over de identiteit van het jonge slachtoffer. Volgens De Telegraaf is het een jongen van 7. Door de aanval liep hij volgens de krant ernstige bijtwonden in het gezicht op.

Een politiewoordvoerder bevestigt aan de regionale omroep NH dat er dinsdag aan het einde van de middag een "bijtincident" is geweest in de Willem Bontekoestraat. De eigenaar van de hond zou in de omgeving wonen.

Volgens omwonenden was de hond uit een tuin ontsnapt. Het dier was niet aangelijnd en de tuindeur zou niet goed afgesloten zijn geweest.

Gesprek met leerlingen

De school is woensdag in gesprek gegaan met de leerlingen. Volgens een medewerker werken mensen uit de wijk en ouders van de leerlingen "zo goed mogelijk samen zodat ze zo rustig en veilig mogelijk hun gevoelens kunnen uiten".

"Alles gaat in eendracht", zegt de basisschoolmedewerker. "We zijn nu in afwachting en sturen positiviteit naar de leerling, en hopen dat hij zo goed mogelijk geholpen kan worden in het ziekenhuis."

Bij een Oekraïense drone-aanval op een studentencomplex in de door Rusland bezette regio Loehansk zijn zes mensen gedood, zeggen Russische functionarissen. Bij de aanval, in de nacht van woensdag op donderdag, raakten 35 anderen gewond. President Poetin spreekt van een opzettelijke en terroristische aanval.

De Russische beweringen zijn nog niet door onafhankelijke (internationale) media geverifieerd. Er zijn amper onafhankelijke nieuwsbronnen in het door Rusland bezette gebied, in het oosten van Oekraïne.

Het Oekraïense leger noemt de beweringen door Rusland "manipulatie". De stafchef benadrukt dat het leger zich strikt houdt aan het internationale humanitaire recht en militaire infrastructuur en faciliteiten aanvalt die voor militaire doeleinden worden gebruikt.

Volgens de Russische mensenrechtencommissaris, Yana Lantratova kwamen Oekraïense drones neer op een studentenflat van de Universiteit van Loehansk en een aangrenzend gebouw in de stad Starobilsk.

Een andere Russische functionaris, Leonid Pasechnik, zegt dat er op het moment van de aanval 84 kinderen sliepen in slaapzalen in het gebouw, in de leeftijd van 14 tot 18 jaar.

De Oekraïense stafchef zegt dat "een aantal" Russische doelen zijn getroffen, waaronder een olieraffinaderij, munitiedepots, luchtafweersystemen en commandoposten.

Zowel Rusland als Oekraïne ontkent in de oorlog expres burgers aan te vallen. Wel is bekend dat Rusland in het verleden civiele gebouwen zoals scholen en ziekenhuizen gebruikte om militairen in te huisvesten.

Het is niet bekend of dat ook bij dit universiteitscomplex het geval was. Poetin zegt dat er in het gebied "geen militaire faciliteiten, inlichtingendiensten of aanverwante diensten" zijn.

Volgens de president werden zestien drones in drie golven op de gebouwen afgevuurd.

De Amerikanen blijven herhalen dat ze meer betrokkenheid willen van hun NAVO-bondgenoten bij de Iranoorlog. Ook houden ze de druk op de Europese lidstaten en Canada hoog om echt miljardeninvesteringen te doen in hun eigen veiligheid, zoals vorig jaar toegezegd op de top in Den Haag.

"De Amerikanen moeten ook iets hebben aan de NAVO", zei minister Rubio op de bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO-landen in de Zweedse havenstad Helsingborg. "Het doel is om de NAVO te versterken."

Stevig gesprek

In Helsingborg voerden de Amerikanen een stevig gesprek met hun Europese bondgenoten. Nadat hij de vorige keer niet de moeite nam te komen, was de Amerikaanse buitenlandminister Rubio er vandaag wel bij, met de verwijten van zijn president in de binnenzak.

Die is ernstig teleurgesteld over de reactie van de NAVO-bondgenoten op de oorlog tegen Iran. En ja, de VS zal doorgaan met het verplaatsen en soms terughalen van troepen. Dat is geen straf, maar een proces dat ook in de toekomst door zal gaan, zei Rubio.

Hij las zijn bondgenoten "elegant" de les over de weigering betrokken te raken bij de Iranoorlog, zeggen ingewijden.

Onder leiding van secretaris-generaal Rutte zaten de 32 ministers in een soort kringgesprekopstelling bij elkaar. De bedoeling was informeel met elkaar te praten over de toekomst van de organisatie.

De bijeenkomst in Zweden is de laatste voor de grote NAVO-top over anderhalve maand in Ankara, waar ook president Trump zal aanschuiven. Dat is het moment waarop Europese landen zullen moeten laten zien dat ze zich houden aan hun belofte 3,5 procent van hun economie aan defensie te gaan besteden.

Europa zal massaal moeten investeren in luchtverdediging, tankvliegtuigen, strategische bommenwerpers en het vergaren van inlichtingen. Door deze miljardeninvesteringen moeten Europese landen meer en meer zelf verantwoordelijk worden voor hun veiligheid. De VS wil zijn troepen in Europa op den duur deels terugtrekken uit Europa, volgens Rutte is dat niet meer dan logisch.

Het bondgenootschap zit de afgelopen maanden geregeld in een crisismodus, waarbij de bondgenoten tegenover in plaats van naast elkaar staan. De hoop was dat de bijeenkomst vandaag en gisteren zou zorgen voor nieuw optimisme, zoals vorig jaar na de top in Den Haag.

'Plan B is er niet'

Europese bondgenoten doen hun uiterste best uit te stralen dat er geen plan B is, een NAVO zonder de VS is volgens hen niet denkbaar. Het Britse tijdschrift The Economist citeert een anonieme ingewijde die zegt dat NAVO-topman Rutte zelfs verboden heeft te praten over zo'n alternatief "omdat dat olie op het vuur zou zijn".

Toch wordt op andere plekken volop gesproken over de opties die Europeanen hebben. Sommige Europese legers maken volgens The Economist geheime plannen om zonder de hulp en commandostructuren van Amerika te vechten. "De Groenlandcrisis schudde ons wakker", zegt een Zweedse betrokkene.

Ook in een gezamenlijk rapport van vier gerenommeerde denktanks waaronder het Nederlandse Clingendael dat vorige week uitkwam, staat het zwart op wit: als de VS de NAVO zou verlaten, dan moeten de Europeanen in staat zijn de boel over te nemen. Het rapport beschrijft drie mogelijkheden om de Europese defensie te verstevigen.

Nu geen geloofwaardig alternatief

Als eerste pleiten de auteurs voor het versterken van de Europese rol in de NAVO en het tegelijkertijd onderhouden van de trans-Atlantische band. Dat moet, schrijven ze, want er is nog geen geloofwaardig alternatief voor het militaire bondgenootschap.

Daarnaast zouden allerlei Europese veiligheidssamenwerkingsverbanden met elkaar verbonden moeten worden. Er zou bijvoorbeeld een Europese veiligheidsraad moeten komen, met de top van de NAVO en de Europese Unie erin en eigen commandostructuren en budget.

Tot slot vinden de auteurs dat de onderlinge Europese samenwerking op defensieterrein versterkt moet worden. Niet alleen binnen de EU, maar ook met landen als Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk. Obstakels voor die samenwerking moeten worden weggenomen. Ook moeten landen beloven elkaar militair bij te staan waar nodig.

'Niet de luxe'

De drie opties moeten tegelijk onderzocht worden, vinden de auteurs, want Europeanen hebben simpelweg niet de luxe om het niet te doen.

Topman Rutte is nog niet zover. "Zou het niet handig zijn als de Europeanen zo sterk zijn dat ze ook zonder de VS kunnen als dat nodig zou blijken?", vraagt de NOS hem op de afsluitende persconferentie. Hij gaat er alleen zijdelings op in. "Daar bereiden we ons niet op voor", antwoordt hij.

"De Verenigde Staten willen betrokken blijven bij de NAVO, maar verwachten dat de Europeanen en Canada een grotere verantwoordelijkheid nemen voor de verdediging van het Europese deel van de NAVO."

De tijdelijke noodopvang voor asielzoekers in het gemeentehuis in Loosdrecht mag openblijven. Dat oordeelt de bestuursrechter van de rechtbank Midden-Nederland. Volgens de rechter weegt het maatschappelijk belang zwaarder dan het belang van omwonenden.

Een groep omwonenden probeerde de opvang in de gemeente Wijdemeren voor de tweede keer via juridische weg te stoppen. In april kwam de rechtbank in Lelystad via een spoedprocedure tot hetzelfde oordeel. Het hoger beroep in die zaak loopt nog.

De groep die de gemeente voor de rechter sleepte, bestaat uit acht bedrijven en vijf inwoners van Loosdrecht. Zij hebben zich verenigd onder de naam Burgergroep Loosdrecht, schrijft de regionale omroep NH.

'Acute situatie'

De gemeente Wijdemeren gebruikte een spoedprocedure om de opvang zo snel te openen. De gemeente deed dat om opvangorgaan COA te hulp te schieten wegens het nijpende tekort aan opvangplekken. De nodige vergunningen werden later aangevraagd.

De groep omwonenden voelt zich niet gehoord door het besluit van de gemeente en zegt dat de procedures niet zorgvuldig zijn gevolgd.

De rechter "begrijpt goed" dat de omwonenden zich overvallen voelen, maar oordeelt toch dat de spoedprocedure geoorloofd was. "De maatschappelijke behoefte aan asielopvang is dringend en acuut en de nood is zo hoog dat de vergunning niet kan worden afgewacht."

Gewelddadige demonstraties

De noodopvang in Loosdrecht stuit op veel verzet. Daarbij hebben anti-azc-demonstranten en relschoppers meerdere avonden op rij geweld gebruikt tegen de politie en vernielingen aangericht.

Onder druk van alle onrust stelde het gemeentebestuur de komst van de asielzoekers uit en is het maximale aantal dat wordt opgevangen teruggebracht van 110 tot 70.

Op 12 mei gooiden relschoppers vuurwerk en fakkels naar de tijdelijke opvanglocatie, waar kort daarvoor de eerste asielzoekers waren aangekomen. De bosschage tegen het gebouw vatte hierdoor vlam.

Op dit moment verblijven 39 asielzoekers in het pand. In de komende periode zullen daar nog maximaal 31 mensen bijkomen. Het is de bedoeling dat de asielzoekers tot uiterlijk 1 november op de locatie blijven.

Versoepeling maatregelen

Eerder vandaag maakte de gemeente bekend dat de noodverordening en het veiligheidsrisicogebied in het dorp niet worden verlengd.

De noodverordening hield in dat mensen alleen in de buurt van het gemeentehuis, waar de asielzoekers worden opgevangen, mochten komen met "een aantoonbaar redelijk doel". Ook was er een samenscholingsverbod van kracht en mochten agenten preventief fouilleren.

De Franse oud-premier Gabriel Attal stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen van volgend voorjaar. Dat heeft hij gezegd in een toespraak in een dorpje in het departement Aveyron in het zuidwesten van Frankrijk. De 37-jarige politicus is fractievoorzitter van Renaissance in het Franse parlement, de partij van president Macron.

Hij wordt gezien als een potentiële opvolger van president Macron, die zich na twee termijnen niet meer kandidaat mag stellen. In de toespraak zei Attal opnieuw de verbinding te willen opzoeken met het volk met een vorm van optimisme.

Ook beloofde hij van Frankrijk weer "de leidende Europese macht" te maken. "Ik ben ervan overtuigd dat de mooiste pagina's nog geschreven moeten worden. Het beste ligt voor ons."

Op het dorpsplein konden de 700 inwoners van Mur-de-Barrez vragen stellen aan Attal. Dit zogeheten débat citoyen was georganiseerd door de burgemeester. Drie dagen daarvoor werden burgers uitgenodigd om in gesprek te gaan met een "nationale politicus".

Er werd al verwacht dat Attal zich snel kandidaat zou stellen, omdat hij al campagne voerde. Ook de plek waar hij het bekend zou maken werd al genoemd. Le Monde schrijft dat het bewuste keuze was, om te laten zien dat hij verder kijkt dan Parijs.

In zijn speech benadrukte Attal verder dat hij af wil van het label dat hij een pure macronist is. Dat doet hij niets voor niets: volgens recente peilingen is Macron uitermate impopulair: drie op de vier Fransen zijn ontevreden met de koers van de huidige president.

Attal klom snel door de gelederen van Renaissance. Hij was eerder staatssecretaris en minister van Onderwijs en Jeugd, daarvoor was hij onderminister van Financiën. Hij verwierf tussen 2020 en 2022 nationale bekendheid als regeringswoordvoerder tijdens de coronapandemie.

In 2024 werd hij als 34-jarige de jongste premier ooit van Frankrijk. Ook werd hij de eerste openlijk homoseksuele premier van het land. In een interview met NRC zei Attal dat hij inspiratie putte uit het succes van generatiegenoot Rob Jetten.

Relatie onder druk

Aan zijn premierschap kwam na zeven maanden abrupt een einde, nadat Macron onverwacht vervroegde parlementsverkiezingen had uitgeschreven na de voor hem teleurstellend verlopen Europese verkiezingen. Een besluit waar Attal tegen was, waardoor zijn relatie met de president onder druk kwam te staan.

Attal moet het binnen het centristische kamp opnemen tegen een andere voormalige premier, Édouard Philippe, die zich al in 2024 kandidaat stelde. Uit opiniepeilingen blijkt dat Attal in de eerste ronde op ongeveer 14 procent van de stemmen kan rekenen, terwijl Édouard Philippe rond de 25 procent zou kunnen halen. Philippe was de eerste premier onder Macron. Hij is momenteel burgemeester van de havenstad Le Havre.

Frans populisme

De grote uitdaging voor het centrumblok is het vormen van een gezamenlijk front dat het moet opnemen tegen de steeds sterker wordende flanken. Een verdeeld centrum kan volgens Franse media de weg vrijmaken voor kandidaten van radicaal-rechts en radicaal-links.

Jordan Bardella, de 30-jarige leider van de radicaal-rechtse partij Rassemblement National (RN) staat in de peilingen aan kop. Hij groeide onder de vleugels van Marine Le Pen uit tot het gezicht van het Franse populisme. Deze zomer moet duidelijk worden of Le Pen mag meedoen aan de verkiezingen, na haar veroordeling wegens het verduisteren van EU-geld.

Eerder stelde de radicaal-linkse politicus Jean-Luc Mélenchon (74) zich namens La France Insoumise kandidaat voor de presidentsverkiezingen, die volgend voorjaar plaatsvinden. Het is nog niet bekendgemaakt wanneer precies ze worden gehouden.

Bij een explosie bij een bedrijf in Harderwijk zijn twee mensen gewond geraakt. De explosie vond plaats tijdens werkzaamheden in het pand. Volgens eerste berichten is de oorzaak een lekkage in een ondergrondse afvoerleiding van een gastank.

De hulpdiensten zijn op grote schaal aanwezig bij het bedrijf. Ook een traumahelikopter kwam ter plaatse.

Beide slachtoffers, een man en een vrouw die werkzaam zijn bij het bedrijf, konden na de explosie op eigen kracht het pand verlaten. Ze zijn met spoed overgebracht naar het ziekenhuis.

De brandweer voert metingen uit en de arbeidsinspectie is een onderzoek gestart naar de toedracht van het ongeval.

Opnieuw was het een week waarin het kabinet worstelde met de asielopvang. Opvangcentrum Ter Apel is vol, waardoor er mensen buiten op het gras sliepen. Toch wilde Minister Van den Brink van Asiel niet van een crisis spreken.

Intussen zette Gidi Markuszower de boel verder op scherp met uitspraken over Palestijnse asielzoekers en had hij het ook over omvolking. Wat voor impact hebben deze uitspraken op de politiek en de asielopvang?

En dan benoemde voorzitter Duisenberg van de Algemene Rekenkamer ook nog dat er een opvallend gebrek aan vooruitgang heerst en Nederland stilstaat. Hoe gaat kabinet-Jetten Nederland weer in beweging krijgen?

De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren bij NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.

Minister Van Weel wil dat er ook in Nederland een wet komt die partners het recht geeft te checken of hun partner een gewelddadig verleden heeft. Hij hoopt volgend jaar met een concreet voorstel te komen, zegt hij naar aanleiding van onderzoek naar de Britse wet Clare's Law.

Clare's Law is genoemd naar Clare Wood, een 36-jarige vrouw uit Yorkshire die in 2009 door haar ex-partner werd vermoord. De politie wist dat de man een gewelddadig verleden had, maar zij was daar niet van op de hoogte.

De wet geeft burgers in Groot-Brittannië het recht om informatie over hun partner op te vragen. Daarnaast kan de Britse politie vrouwen ook proactief waarschuwen als zij weet dat hun partner eerder gewelddadig was.

Haken en ogen

Nederlandse juristen hebben voor Van Weel onderzocht of het mogelijk is een Nederlandse variant van Clare's Law in te voeren. Daar zitten nog wel wat haken en ogen aan, stellen zij in hun onderzoek dat vandaag naar de Tweede Kamer is verstuurd.

Zo kan dit soort wetgeving botsen met de privacyregels en moeten politiemedewerkers goed weten hoe ze met aanvragen om moeten gaan. Er moet ook voldoende hulp zijn voor vrouwen die de informatie hebben opgevraagd.

1,3 miljoen meldingen per jaar'

Toch is de minister van Justitie en Veiligheid naar eigen zeggen enorm gemotiveerd om ermee aan de slag te gaan. Hij zegt dat er 1,3 miljoen meldingen per jaar zijn van vrouwen die slachtoffer zijn van geweld,

"Ik denk dat die wet meerwaarde heeft. Elke kans om een vrouw te beschermen tegen een gewelddadige partner, moeten we grijpen. En we zien vaak dat als mensen in één relatie geweld gebruiken, ze dat vaker doen."

Het aantal besmettingen met seksueel overdraagbare aandoeningen zoals gonorroe en syfilis is in Europa in tien jaar tijd fors toegenomen.

Volgens Hanna Bos, Arts infectieziekten-bestrijding bij SOA Aids Nederland, komt de stijging niet als verrassing, maar is deze wel problematisch: "We waarschuwden al eerder voor met name een opmars aan gonorroe. Het zijn hele nare infecties die je kan hebben zonder dat je klachten hebt en die ook op lange termijn gevolgen kunnen hebben", aldus Bos.

De meest recente cijfers, over 2024, zijn geïnventariseerd door het Europese RIVM, het ECDC. De toename van geslachtsziektes heeft volgens het de Europese gezondheidsorganisatie verschillende oorzaken. Mensen wachten tegenwoordig vaak langer voordat ze een test laten doen. Ook kan het preventiebeleid in veel landen beter.

Dat geldt ook voor Nederland, aldus Bos. "Het condoomgebruik daalt al jaren. Zeker onder jongeren. De afgelopen tijd is er bijvoorbeeld geen gerichte campagne geweest voor condoomgebruik en dat heeft invloed op de kennis van die doelgroep."

Uit onderzoek blijkt ook dat veel jongeren moeite hebben met het vinden van juiste informatie op het gebied van seksualiteit, anticonceptie en soa-preventie. Betrouwbare sites voor jongeren met informatie over seks en soa's worden steeds minder bezocht.

"Tegelijkertijd horen we dat jongeren AI raadplegen met bijvoorbeeld de vraag of ze een test moeten doen. ChatGPT gebruikt wel betrouwbare info, maar haalt dat vaak door elkaar. Zo krijg je advies dat geldt voor genitale wratten voor een hele andere soa", aldus Bos.

Grote druk op soapoli's

In 2024 waren er ruim 160.000 consulten bij seksuele gezondheidscentra zoals de GGD. "De soapoli's kunnen de vraag niet aan en dat is zorgelijk", stelt Bos.

Het budget voor soa-zorg is al sinds 2015 hetzelfde, terwijl de kosten voor een consult zijn gestegen. De centra kunnen daardoor steeds minder consulten plannen voor het geld dat zij ieder jaar ontvangen. Dit raakt vooral mensen met een verhoogd risico op soa's zoals jongeren, mensen met een migratieachtergrond, lhbtiq+-ers en sekswerkers.

Voor een soa-test kunnen mensen ook bij hun huisarts terecht, maar ze kiezen er soms uit schaamte voor dat niet te doen.

'Jong geleerd, oud gedaan'

Bos pleit voor laagdrempelige zorg en goede seksuele voorlichting, "daar hebben jongeren hun hele leven profijt van".

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport staan er dit jaar nog activiteiten gepland. Deze zijn gericht op jongeren van 16 tot 20 jaar oud met het doel om condoomgebruik te promoten. Hoe die activiteiten er precies uit komen te zien is nog niet duidelijk.

In 2027 komt er vijf miljoen euro beschikbaar, geld dat onder meer bedoeld is om de samenwerking tussen GGD's en huisartsen te verbeteren. In 2028 loopt dat op tot 7 miljoen euro.

Het RIVM komt eind juni de met de Nederlandse soa-cijfers over 2025.

Het kabinet is bereid de plannen uit het regeerakkoord over de sociale zekerheid aan te passen. Maar vakbonden en werkgevers moeten dan wel meedenken over hoe de AOW, WW en WIA in de toekomst betaalbaar kunnen blijven, zei premier Jetten op zijn wekelijkse persconferentie.

"Het overleg met vakbonden en werkgeversorganisaties over een sociaal akkoord is van belang voor iedereen in Nederland", zegt Jetten. Hij hoopt de partijen volgende week met een 'openingsvoorstel' aan de onderhandelingstafel te krijgen. Maar de bezuiniging van 6,5 miljard euro op de sociale zekerheid is nog steeds "waar het kabinet naar streeft".

Werkgeversorganisatie VNO-NCW heeft zich, na de vakbonden, vandaag ook uitgesproken tegen die bezuiniging. De werkgevers vinden dat andere zaken prioriteit hebben zoals de economische groei, het volle stroomnet en de oplopende inflatie.

De hervorming van de sociale zekerheid is gezien het belang voor het bedrijfsleven wel bespreekbaar, zegt voorzitter Van Oostrom van VNO-NCW. Maar dan niet met een vooraf ingeboekte bezuiniging. De werkgeversorganisatie wil hiermee het grootste bezwaar van de vakbonden wegnemen om aan tafel te komen.

Steun in de rug

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken ziet het signaal van de werkgevers als steun in de rug. Zij zijn in ieder geval bereid inhoudelijk te praten. En door de kant te kiezen van de vakbonden bieden de werkgevers hun in feite een opening om toch aan tafel te komen.

De vakbonden willen vooralsnog pas met het kabinet praten als de bezuiniging van 6,5 miljard op de sociale zekerheid definitief wordt geschrapt. Zij geven het kabinet tot het eind van de maand. De eerste actie staat al met potlood in de agenda: een staking bij het openbaar vervoer op 24 juni.

Vijlbrief puzzelt dit weekend nog door op de brief met het voorstel van het kabinet aan de vakbonden en de werkgevers. Hij noemt de WIA een van de grote problemen van Nederland.

Wereldeconomie

"Die problemen wachten niet", zegt hij. "Mijn vak is om mensen met elkaar te laten praten: waar zitten de compromissen. Ik zie mogelijkheden de partijen aan tafel te krijgen en constructief te gaan praten."

Jetten wijst op de onzekere situatie in de wereld en de wereldeconomie door de oorlog in Iran, die vraagt om een andere aanpak dan toen het regeerakkoord werd gesloten. Het kabinet wil daarom "een beetje tempo". Nog voor de zomer wil hij principeafspraken over een sociaal akkoord maken.

Afspraken over de arbeidsmarkt en een competitieve economie zijn in ieders belang, zegt hij. "Als je niet durft te hervormen dan gaan we vanaf 2030 met zijn allen de rekening betalen."

De voor morgen aangekondigde spoorblokkade van actiegroep Extinction Rebellion (XR) op Utrecht Centraal wordt verboden. Dat heeft de lokale driehoek van burgemeester, politie en OM in Utrecht laten weten.

Burgemeester Dijksma roept actievoerders die het spoor morgen willen blokkeren, met klem op dat niet te doen. De politie zal een eventueel spoorwegblokkade of pogingen daartoe tegenhouden, schrijft RTV Utrecht.

"Demonstreren mag in Utrecht, maar wel binnen de kaders van de wet. Een spoorwegblokkade is géén demonstratie", zegt Dijksma. "Het blokkeren van het spoor is een strafbaar feit en bovendien levensgevaarlijk."

De burgemeester wijst er verder op dat de activisten met de voorgenomen actie een van de duurzaamste manieren van reizen verstoren.

Mogelijk hinder voor treinreizigers

Leden van de actiegroep willen Utrecht Centraal morgen vanaf 13.00 uur platleggen. Ook zijn ze van plan om een sit-in in de stationshal te houden.

XR eist "een volledig economisch embargo" en andere sancties tegen Israël, vanwege het militaire optreden tegen de Palestijnse bevolking in Gaza.

De politie staat volgens de gemeente klaar om op te treden. Toch is het "niet volledig uit te sluiten dat treinreizigers morgen enige hinder ondervinden van de voorgenomen actie".

Treinreizigers krijgen het advies de actuele NS-reisinformatie goed in de gaten te houden.

Grote gevolgen

Eerder zeiden NS en ProRail al dat het spoor geen plek is om te demonstreren. Een actie op de sporen van Utrecht Centraal zou grote gevolgen hebben voor het treinverkeer. Utrecht is het belangrijkste spoorwegknooppunt van het land.

Eind april werd een aangekondigd protest van XR op A12 ook door burgemeester Dijksma verboden. De activisten trokken zich niets aan van dat verbod en blokkeerden de snelweg toch.

In het ziekenhuis Radboudumc in Nijmegen is een patiënt opgenomen met een mogelijke ebola-infectie. Het gaat om "een lage verdenking", de kans dat de patiënt het zeer besmettelijke virus heeft is klein.

De patiënt ligt op een speciaal ingerichte afdeling voor ernstige infectieziekten. In deze 'High Level Isolation Unit' wordt onderzocht of er daadwerkelijk sprake is van ebola. Dat wordt gedaan op verzoek van de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI) van het RIVM.

Patiënt was in gebied van uitbraak

In de Democratische Republiek Congo en omringende landen is momenteel een grote uitbraak van het ebola-virus. De patiënt is in het gebied geweest waar een uitbraak gaande is, zegt Tjalling Leenstra, hoofd van de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding.

De persoon is daar in een gezondheidszorginstelling geweest. Of de patiënt in contact is geweest met ebola-patiënten, kan Leenstra niet delen.

"Op basis van het verhaal van de patiënt kon ebola niet worden uitgesloten", zegt hij. Volgens hem zijn de klachten niet heel specifiek. "Op dit moment schatten wij de kans laag in. Maar uit voorzorg is het heel belangrijk dat we dit goed uitzoeken", zegt Leenstra. Ook om zorgmedewerkers te beschermen, zegt hij.

Morgen moet duidelijk worden of het om een ebolabesmetting gaat.

Eerst langs Zwolle

Gisteravond is de patiënt eerst naar het Isala-ziekenhuis in Zwolle gebracht met een speciale ambulance. Daar is in overleg met GGD IJsselland besloten om door te rijden naar het Radboudumc, vanwege een verdenking van een besmetting met het virus.

"De patiënt is alleen kortstondig op het voorterrein geweest", meldt een woordvoerder van het Isala-ziekenhuis aan de NOS.

Het aantal officieel vastgestelde ebolabesmettingen staat op 82 in Congo en twee in Uganda. De wereldgezondheidsorganisatie WHO vreest dat er veel meer gevallen zijn. Zeven mensen in Congo zijn overleden aan het virus. In Uganda gaat het om één geregistreerd sterfgeval.

Het aantal verdachte sterfgevallen is opgelopen tot 177, laat WHO-topman Tedros vandaag weten. Ook zijn er 750 vermoedelijke besmettingen.

Het Rode Kruis heeft gisteren een gironummer geopend voor donaties om de crisis te bestrijden. De uitbraak werd vorige week door de WHO als internationale noodsituatie bestempeld.

Vier vragen over ebola

Wat is ebola? Wat zijn de symptomen en waarom verspreidt de variant die nu heerst zich zo snel? Lees hier meer over de uitbraak.

Burgemeester Halsema voert op dit moment een grondige evaluatie uit naar het op het laatste moment afblazen van het muziekfestival Music On in Oost. Ze sluit niet uit dat er lessen moeten worden getrokken; zowel door de gemeentelijke organisatie als door de organisator zelf. 

"Als u die brief heeft gelezen waarin ik zeg dat ik met mijn rug tegen de muur sta, dan heeft u ook kunnen lezen dat ik daarin zeg dat dit niet voor herhaling vatbaar is en dat ik wil dat dit heel grondig geëvalueerd wordt", aldus de burgemeester in het AT5-programma Het Gesprek met de Burgemeester.

Het festival Music On werd twee weken geleden in sportpark Middenmeer op het allerlaatste moment afgelast vanwege acute zorgen over de veiligheid van een festivaltent. De organisator had in de oorspronkelijke vergunningsaanvraag een ander type tent opgegeven dan er uiteindelijk op het terrein werd geplaatst. Hoewel de organisatie dit medio maart al had laten weten aan de vergunningverlener, gaf de Omgevingsdienst uiteindelijk een negatief advies af. 

Volgens Halsema was er onder meer angst dat de wind via de ingangen vat zou krijgen op de constructie, waardoor de tent zou kunnen opbollen en instorten.

Nachtelijk mailtje

Halsema werd pas in de nacht voorafgaand aan het festival rond 01.00 uur via de mail op de hoogte gesteld van de problemen. Omdat zij om half vier 's nachts wakker werd en haar e-mail checkte, kon zij om 04.00 uur reageren. "Het is gewoon een samenloop van toevalligheden. Maar ik checkte het en dat was maar goed ook", blikt Halsema terug. "Ik ben een slechte slaper."

Normaal gesproken lopen dit soort vergunningstrajecten via de stadsdelen, die gemandateerd zijn om de vergunningen te verlenen. Halsema: "Alleen in situaties waarin er onzekerheden ontstaan, waarin men ook zich afvraagt wat te doen, word ik erbij getrokken en dat is hier gebeurd."

Met de rug tegen de muur

Halsema deelt de frustratie over het late besluit, maar stelt dat zij geen andere keuze had. "De Omgevingsdienst gaf een negatief advies. Het was voor mij op dat moment niet meer te beoordelen of dat alleen een theoretische kwestie was."

De burgemeester zegt dat het advies stond vol met complexe, technische omschrijvingen die voor haar niet te controleren waren. "Of dat alleen een theoretische aangelegenheid was of ook een reëel risico, kon ik niet beoordelen. En ik kan natuurlijk zo'n risico niet nemen met een negatief advies. Want u weet ook allemaal, stel dat ik dat advies in de wind had geslagen. En ik had gezegd, ach, het stadsdeel zegt het zal wel goed komen, die zegt het komt wel goed en er gebeurt iets. En ik heb zo'n negatief advies terzijde geschoven. Nou, dan hadden wij hier een heel ander gesprek gehad."

Nauwkeurige reconstructie

Hoewel de Omgevingsdienst al op dinsdag 5 mei een negatief advies had neergelegd bij het stadsdeel, werd de burgemeester pas dagen later ingelicht. Waar het in die tussentijd precies is misgegaan tussen het stadsdeel, het Stedelijk Evenementenbureau en de Omgevingsdienst, durft Halsema nog niet te zeggen. "We zijn het echt heel nauwkeurig aan het reconstrueren, bijna van dag tot dag, zodat we weten wanneer welke beslissingen zijn genomen, wie wanneer steken heeft laten vallen. En ik durf er nu nog niet precies een oordeel over te vellen, maar we gaan het wel nauwkeurig na."

Halsema weet wel dat er tussen dinsdag 5 mei en zaterdag 9 mei nog gesprekken zijn gevoerd. "En dat men blijkbaar ook gedacht heeft dat men dat op zou kunnen lossen. En op vrijdagmiddag, ik geloof om een uur of 18.00 uur, is men gaan bellen met het Stedelijk Evenementenbureau, omdat men tot de conclusie kwam, 'het blijft een negatief advies en we komen er niet uit'. En of daar fouten bij zijn gemaakt, kan ik nu niet beoordelen."

Zorgen in de sector

Organisator Loveland liet eerder weten dat de samenwerking met de gemeente normaal gesproken altijd soepel verloopt en dat er in de sector vaak vanuit wordt gegaan dat 'het wel goed komt'. Halsema heeft zelf nog geen contact gezocht met de organisatie. "Nee, nog niet. Ik wil eerst gewoon precies weten wat er is gebeurd. Want kijk, ik kan me niet voorstellen, maar als het zou zijn dat de organisator fouten heeft gemaakt, dan moet ik dat ook in een telefoontje kunnen zeggen."

Dat andere festivalorganisatoren zich na dit incident zorgen maken over de betrouwbaarheid van hun vergunningen, begrijpt Halsema. Toch benadrukt ze dat deze situatie uniek is. "Het is goed om daarbij op te merken dat dit uitzonderlijk is. Het is ook voor mij de eerste keer in bijna acht jaar, dat ik op het allerlaatste moment zo moet ingrijpen en een evenement af zeg."

Tegelijkertijd wijst ze op de aangescherpte veiligheidsmaatregelen die destijds zijn ingevoerd na het tragische overlijden van de Jimmy Schepers. Hij werd doodgestoken bij een festival in Sloterdijk. Die organisator had onder andere meer mensen binnengelaten dan volgens de vergunning mocht. "En dat betekent dat er sneller geëscaleerd wordt naar mij, dat ik er sneller bij betrokken word en daarmee ook sneller de bevoegdheid heb om te zeggen, we gaan niet door, want het is niet veilig."

Concrete adviezen aan de sector wil Halsema nu nog niet meegeven. "Nee, dat kan ik op dit moment niet. Geeft u mij even de tijd, nog een paar dagen, om te zorgen dat we alles goed op een rij hebben. En dan zal ik ook daar lessen uittrekken. En dat zijn lessen voor onszelf en wellicht ook voor een organisator."

Bekijk hierboven de hele uitzending van Het Gesprek met de Burgemeester, waarin Halsema ook vertelt over wat het betekent dat zij voorzitter is geworden van het internationale gezelschap Pact of Free Cities. 

Zo'n veertig activisten hebben vanmiddag gedemonstreerd tegen de verkoop van foie gras bij groothandel Hanos in Amsterdam-Duivendrecht. Het is in Nederland vanwege dierenleed verboden om foie gras te maken, maar importeren en verkopen mag nog wel. "Wij blijven net zo lang doorgaan tot het verbannen is uit Nederland."

Op een handjevol bezoekers na is het rustig bij de Hanos aan de Spaklerweg, tot er rond 15.30 uur een grote touringcar stopt. Vlak voor het hek stappen zo'n vijftig mensen van protestgroep Active for Justice uit, die onmiddellijk aan hun protest beginnen met fluiten, megafoons en borden.

Hun punt is duidelijk: foie gras moet zo snel mogelijk uit de schappen van de Hanos. Op hun protestborden, met foto's van ganzen met een stalen buis door hun strot, is te zien waarom. Het product, een Franse delicatesse, wordt gemaakt door ganzen zo snel mogelijk vet te mesten. Want hoe vetter de gans, hoe beter de leverpaté.

"De dieren worden drie keer per dag gedwangvoerd waardoor hun lever tot abnormale proporties groeit", zegt Natasja Verkaik, woordvoerder van Active For Justice. "En dat is een gruwelijke pijn die die dieren moeten doormaken." 

Hanos wil stoppen met verkoop 

Door dat dierenleed is het in Nederland al langer verboden om foie gras te produceren. Maar importeren en verkopen, dat mag dan weer wel. En dus ligt het nog in de schappen bij de groothandel.

Hanos onderkent de discussie in de samenleving over dierenwelzijn bij de productie van 
foie gras, laat het bedrijf desgevraagd weten. "Wij hebben uiteindelijk hetzelfde doel voor ogen, 
namelijk dat dit product verdwijnt."

Ook de gemeenteraad heeft onlangs al een motie aangenomen waarin staat dat de stad ernaar streeft om foie gras-vrij te worden. Toch willen de activisten daar niet op wachten. "Wij blijven net zo lang doorgaan tot foie gras verbannen is uit Nederland", zegt een van de activisten. 

En als je de delicatesse dan toch heel graag wil eten, dan heeft een activist nog wel een suggestie. "Je hebt ook vegan alternatieven: faux gras. Dat smaakt hetzelfde, ook heel vet. Ik moet er niet aan denken, maar het is wel te koop."

Bij het kantoor van ING aan de Bijlmerdreef in Zuidoost zijn opnieuw vernielingen aangericht. Deze maand zijn tientallen ruiten vernield. 

Sommige van de beschadigingen en barsten doen denken aan kogelgaten, maar een woordvoerder van de bank benadrukt dat er geen sprake van beschietingen was. De beschadigingen zijn vermoedelijk aangericht met een klauwhamer. 

De woordvoerder van ING zegt dat de vernielingen begin mei al zijn aangericht. Het kantoorpand is toen ook beklad. Er is daarom nog wat rode verf bij de ingang te zien. Hij spreekt van aanzienlijke schade.

Behalve dit kantoor zijn verschillende andere panden van de bank in de stad zowel dit jaar als vorig jaar ook het doelwit geweest. Klimaatactivisten en pro-Palestijnse activisten eisten die acties eerder op.

"Over het exacte aantal incidenten of de omvang van de schade doen we geen mededelingen", zegt de woordvoerder van de bank. "In dergelijke gevallen doen wij altijd aangifte bij de politie en zullen wij ons inspannen om de schade op de daders te verhalen."

Politie

Een woordvoerder van de politie kan om privacyredenen ook niet zeggen hoe vaak de bank aangifte heeft gedaan van vernieling van het pand aan de Bijlmerdreef. Wel zegt ook zij dat dit kantoor meerdere keren is vernield of beklad. De politie onderzoekt nog wie daarvoor verantwoordelijk zijn geweest. Op 7 mei werden er wel twee aanhoudingen verricht, maar toen kon niet bewezen worden dat zij daadwerkelijk het pand beklad hadden. 

De woordvoerder van de ING wil niet zeggen of er maatregelen zijn genomen tegen nieuwe incidenten, 'om te voorkomen dat kwaadwillenden hiervan gebruik kunnen maken'. "Wij vinden deze vernielingen misplaatst. Ze lijken ingegeven door onvolledige of onjuiste informatie en dragen niet bij aan een constructief gesprek."

Een jongen is op klaarlichte dag ontvoerd, de verdachten zijn na een achtervolging aangehouden. En vrouwen bespuugd en met gelblasters beschoten in het Westerpark. Dat en meer in het AT5 Nieuws van vrijdag 22 mei, gepresenteerd door Quirien Euwe. 

Een 26-jarige man is veroordeeld tot 6 maanden gevangenisstraf, waarvan 1 maand voorwaardelijk, nadat hij zijn vader eind vorig jaar aanviel met een mes. De man zou lijden aan een licht verstandelijke beperking en verslaafd zijn aan cannabis en alcohol, waardoor hij mogelijk psychotisch was.

De aanval vond plaats op 9 november in Noord, toen de man zijn vader in diens huis tijdens een ruzie aanviel met een mes. Zijn moeder was ook aanwezig bij het incident, en probeerde de twee nog uit elkaar te halen. Ondanks ingrijpen liep de vader alsnog een schram in zijn hals op, en een snede van zeven centimeter in zijn onderarm. 

Door de psychische problematiek van de man, worden de strafbare feiten hem minder streng aangerekend. Wel benadrukt de rechtbank dat het van belang is dat de man begeleid wordt in het aanpakken van zijn verslavingsproblematiek en het herstellen van de familiebanden.

Eerder incident

Het is niet de eerste keer dat de man problemen veroorzaakt. Eerder dat jaar veroorzaakte hij een ongeluk, waarna hij wegreed zonder zijn gegevens achter te laten. Daarvoor moet hij een schadevergoeding van ruim tweeduizend euro betalen.

Een jongen is vanochtend ontvoerd op de Zeeburgerdijk in Oost. Na een korte achtervolging kon de politie de jongen bevrijden en drie verdachten aanhouden. 

De politie kreeg rond 8.50 uur melding dat een jongen tegen zijn wil een auto werd ingesleurd op de Zeeburgerdijk. Kort daarna kwamen agenten de auto op het spoor op de A10 richting Noord. Uiteindelijk konden ze bij de afslag Durgerdam de mannen klemrijden. Het slachtoffer zat vastgebonden op de achterbank.

De mannen zitten nog vast. De politie is op zoek naar getuigen of mensen met meer informatie. Ook wordt iedereen met bruikbare (dashcam)beelden gevraagd om contact op te nemen. 

Er wordt volop gewerkt op de Oostelijke Handelskade. De kruising bij het Rietlandpark wordt veiliger gemaakt. Projectleider Bastiaan Nijskens praat de makers van Het Verkeer bij.

Nijskens kijkt uit over de Oostelijke Handelskade, waar rood-witte hekken en omleidingsborden het straatbeeld bepalen.

"De veiligheidsituatie gaan we verbeteren, omdat er geen officiële oversteekplaats was voor fietsers", legt de projectleider uit. "We brengen een nieuwe oversteekplaats ter hoogte van het Rietlandpark om de verkeersveiligheid, en de zichtbaarheid van de fietsers en voetgangers te verbeteren, en om auto's langzamer te laten rijden", legt Nijskens uit.  

Veel voorbijgangers reageren positief op de werkzaamheden, omdat ze het kruispunt als gevaarlijk hebben ervaren. Een buurtbewoonster vertelt: "Ze rijden hier soms best hard, dus dat vind ik prima.'' "Ik denk dat de veranderingen een goede toevoeging zijn voor de straat'', zegt een andere voorbijganger.

Puzzelen met de bereikbaarheid

Hoewel fietsers en auto's een andere route moeten kiezen, kan niet al het verkeer zomaar worden omgeleid. "De grootste uitdaging is de parkeergarage hier bij het Rietlandpark, want die moeten we bereikbaar houden, en daardoor hebben we de fasering ook aangepast", legt Nijskens uit.

De Oostelijke Handelskade is afgesloten ter hoogte van het kruispunt met het Rietlandpark. Auto's en fietsers worden omgeleid via de Piet Heinkade, Borneolaan en de C. van Eesterenlaan. De nachtbus heeft een tijdelijke route, en het winkelcentrum blijft goed bereikbaar

"De werkzaamheden duren tot en met 19 juni, dan ligt hier een veiliger en mooi kruispunt", sluit Nijskens af.

Het coalitieakkoord tussen Pro Amsterdam en D66 komt eraan: wat zijn de laatste updates vanuit de onderhandelingen? Verder zat Job Cohen donderdagavond bij Jinek en daar haalde hij stevig uit naar de gemeenteraadsleden: zij zouden vooral in de raad voor zichzelf zitten. Wat zit er achter deze sneer? Nicolaï Brannan van AT5, David Hielkema van Het Parool en Marijn Schrijver van De Telegraaf bespreken in de podcast Politiek aan de Amstel de bubbel van de Stopera.

Ook gaat het over een mogelijke huldiging van het Nederlands elftal in de stad en de jaarrekening van de gemeente: heeft Hester van Buren – wethouder Financiën – de bonnetjes op orde?

Luister de podcast via Spotify door hier te klikken (met beeld). Liever Apple? Dat kan hier.

De politie heeft meldingen ontvangen van vrouwen die bespuugd of beschoten zijn in het Westerpark. Die beschietingen gebeurden zowel met waterpistolen als met gelblasters, waarbij kleine waterbolletjes worden afgeschoten. De daders van de incidenten zijn jongeren op fatbikes, meldt de politie.

Als de bolletjes uit de gelblasters het doelwit raken, spatten ze uit elkaar. Als die balletjes je raken, kun je er een blauwe of brandende plek aan overhouden. Vooral contact met het gezicht of met de ogen kan letsel veroorzaken.

Volgens de politie kan een gelblaster daarnaast ook op een echt wapen lijken, wat een bedreigend effect kan hebben op omstanders. 

Eerdere incidenten

Het is niet de eerste keer dat vrouwen in parken worden lastiggevallen. Begin deze maand werd bekend dat er extra agenten worden ingezet bij de Sloterplas, nadat meerdere vrouwen op hun billen werden geslagen. Gisteren kwamen vrouwelijke raadsleden daarvoor in actie, en renden ze een rondje om de Sloterplas om aandacht te vragen voor de veiligheid van vrouwelijke hardloopsters.

Ook in het Vondelpark is al langere tijd sprake van overlast door fatbikes, daar mogen fietsen met een grotere bandbreedte dan zeven centimeter het park helemaal niet meer in. 

De 68-jarige man die gisteren omkwam bij een ongeluk op station Bijlmer Arena, blijkt door de aanzuigende werking van een passerende trein richting het spoor te zijn getrokken. Volgens de politie stond hij te dicht langs het spoor.

Het ongeluk gebeurde gisteren iets voor 15.00 uur. De man uit Den Haag werd nog gereanimeerd, maar dat mocht niet baten. Het treinverkeer lag daarna uren stil. De politie sluit uit dat het gaat om een misdrijf of suïcide, en spreekt van een noodlottig ongeval.

Er is slachtofferhulp ingeschakeld voor omstanders die het ongeluk zagen gebeuren. 

De politie heeft een 16-jarige jongen aangehouden voor een steekincident op de Stuyvesantstraat in De Baarsjes afgelopen zaterdag. De politie was al een aantal dagen naar hem op zoek, maar hij meldde zichzelf woensdag bij het bureau. 

Aan de steekpartij is een ruzie voorafgegaan, vertelde de politie zaterdag. Waar dat precies over ging, of wat de relatie is tussen de jongen en het slachtoffer, kan een woordvoerder niet zeggen. Ook over de toestand van de neergestoken man kan hij niets zeggen. 

De jongen zit nog altijd vast. Het politieonderzoek loopt nog.

Meerdere bewoners van de Marathonbuurt in Zuid willen niet dat een gezin terugkeert in de Herculesstraat. Bij de sociale huurwoning van het gezin ging in maart een explosief af, waardoor naast die woning meerdere andere woningen onbewoonbaar raakten. Het gezin zorgt volgens hen al langer voor overlast. 

Een van de bewoners schreef deze week een open brief in Het Parool. Die was gericht aan burgemeester Halsema. "Sinds zes maart denk ik geregeld aan de woorden van Eberhard van der Laan, uw voorganger. Dat Amsterdam zo'n lieve stad zou zijn. Hoe niet-lief moet ik doen, om uit mijn huis gezet worden?", vroeg hij zich af.

De brief is een reactie op het antwoord van burgemeester Halsema op een verzoek van een andere bewoner. Die bewoner vroeg Halsema om de woning te sluiten, maar de burgemeester zag daar nog geen noodzaak voor. Ze noemde als reden dat de woning door de schade voorlopig toch onbewoonbaar is. Voor het beëindigen van het huurcontract verwees ze naar de woningcorporatie.

De buurtbewoner die de brief naar de krant stuurde vindt het een ambtelijk antwoord van Halsema. Hij wijst erop dat de impact op de buurt groot is en dat de explosie niet als 'een incident' kan worden omschreven. Ook vindt hij dat de burgemeester de buurt had moeten bezoeken. "Ik heb het als een zeer intimiderende aanslag ervaren en vooral omdat er kinderen van het balkon gehaald moesten worden."

Verder erkent hij dat het wrang is dat het gezin de dupe is van een door een ander geplaatste explosie, maar hij zegt ook: "Ik denk dat het wel met hun business te maken heeft dat er zo'n explosief geplaatst is", zegt de buurtbewoner die de brief naar de krant stuurde. "Maar goed, dat is natuurlijk aan de politie om dat uit te zoeken. Maar dat er een verband tussen zit, dat is zeker niet uitgesloten, om het diplomatiek te zeggen."

De finale van de play-offs voor Europees voetbal zondag tussen Ajax en FC Utrecht is vervroegd naar 12.15 uur. Dat maakte Ajax vandaag bekend. Die wedstrijd wordt, net als de halve finale, in Volendam gespeeld. 

De wedstrijd zou oorspronkelijk om 18.00 uur plaatsvinden. Vanochtend kwamen de betrokken partijen (beide clubs, de driehoek van Edam/Volendam en de KNVB) samen over de wedstrijd. Daaruit kwam naar voren dat de wedstrijd vervroegd wordt. Wat de exacte reden is voor het vervroegen, wordt niet gezegd.

Omdat Harry Styles met een concertenreeks in de Arena staat, moet Ajax uitwijken naar Volendam. Gisteren wonnen ze daar met 2-0 van FC Groningen. 

De winnaar van het duel van zondag plaatst zich voor de voorronde van de Conference League.

Na wat wisselvallige dagen kunnen Amsterdammers zich opmaken voor warm, zomers weer. Dit pinksterweekend kan het kwik zelfs oplopen tot 28 graden. Ook na Pinksteren kunnen we genieten van zomerse dagen.

Wie dit weekend een van de vele festivals in de stad bezoekt, of ergens anders in de stad in de zon gaat zitten, moet rekening houden met hoge temperaturen. Zaterdag blijft het droog en wordt het 28 graden. Smeer je dus goed in en drink genoeg water, is het advies. Je huid kan binnen vijftien minuten verbranden.

Hele week mooi weer

Zondag wordt het iets minder warm, maar voelt het alsnog zomers aan: het wordt 24 graden. Volgens Weeronline wordt pinkstermaandag de mooiste pinksterdag. Met 26 graden, weinig wind en geen regen krijgt die dag het weercijfer 9.

Ook de daaropvolgende dagen worden er mooie dagen verwacht met temperaturen boven de twintig graden. De eerstvolgende dag waarop het kwik vooralsnog niet boven de twintig graden komt, is de woensdag. Het blijft dan 19 graden.

Daarna stijgen de temperaturen en blijft het de rest van de week warm en droog.