Demonstranten van protestbeweging Extinction Rebellion hebben de snelweg A12 ter hoogte van De Meern bezet. Een groep mensen is op de snelweg gaan zitten in de buurt van knooppunt Oudenrijn. Volgens verslaggevers ter plaatse gaat het om enkele honderden mensen.

De demonstranten scanderen leuzen en zwaaien met Palestijnse vlaggen. Behalve Extinction Rebellion nemen ook Debt 4 Climate en Utrecht for Palestine deel aan het protest.

Het verkeer rond Utrecht staat vast, de weg is dicht in de richting van Arnhem. In de andere rijrichting kan het verkeer er mondjesmaat langs. Sluiproutes via Nieuwegein zijn afgesloten. Rijkswaterstaat roept weggebruikers op om Oudenrijn voorlopig te mijden vanwege forse verkeershinder.

Demonstranten verwijderen

De politie is massaal aanwezig, maar heeft nog niet ingegrepen. Wel probeerde de politie eerder te verhinderen dat de demonstranten de snelweg op zouden lopen. De politie bereidt zich voor om in te grijpen, laat een woordvoerder van burgemeester Dijksma weten aan RTV Utrecht. Het blokkeren van een snelweg is verboden.

De stad Utrecht had een andere locatie aangewezen voor het protest, maar demonstranten vonden dat de impact daar, op een rotonde in het zuiden van de stad, niet groot genoeg zou zijn.

Het protest is gericht tegen subsidies op fossiele brandstoffen. De demonstranten vinden dat het kabinet-Jetten zijn beloftes niet nakomt en niet eerlijk is over de klimaatcrisis.

Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazaanse stad Deir-al-Balah kunnen vandaag naar de stembus om lokale bestuurders te kiezen. Vooral in Deir-al-Balah gaat het om een symbolische stap.

Het lokale bestuur op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever gaat vooral over zaken als de water- en elektriciteitsvoorziening, de afvalinzameling en bouwvergunningen. Het opkomstcijfer zal laten zien hoeveel vertrouwen de bevolking nog heeft in zijn leiders.

Die leiders moesten de afgelopen jaren toezien hoe Israël steeds vaker invallen pleegde om Palestijnen op te pakken die zich verzetten tegen de Israëlische bezetting. Daarbij vielen doden en gewonden.

Ook heeft het Israëlische leger al ruim een jaar drie verstedelijkte vluchtelingenkampen onder volledige controle. De 40.000 inwoners zijn sindsdien ontheemd. Naast de invallen door het Israëlische leger hebben Palestijnen ook steeds meer te maken met terreur door Joodse kolonisten, die met geweld de Westoever etnisch willen zuiveren van Palestijnen. Ook daar kunnen de Palestijnse maar weinig tegen doen.

Op de Westoever mogen ongeveer een miljoen mensen hun stem uitbrengen. Persbureau AP zag vanmorgen een gestage stroom van kiezers de stemlokalen binnengaan.

Gaza

De oprichting van de Palestijnse Staat is door de Gaza-oorlog (2023-2025) verder uit het zicht geraakt. De Palestijnse Autoriteit (PA) op de Westelijke Jordaanoever wil aan de internationale gemeenschap laten zien dat de Westelijke Jordaanoever en Gaza bij elkaar horen. De Palestijnse Autoriteit en een deel van de internationale gemeenschap willen dat die gebieden in de toekomst samen met Oost-Jeruzalem die Palestijnse Staat gaan vormen.

Daarom is ervoor gekozen om behalve op de Westelijke Jordaanoever ook in tenminste een grote stad in Gaza verkiezingen te houden. Deir-al-Balah is daarvoor het meest geschikt. Die stad liep in de oorlog relatief minder schade op dan andere steden in Gaza, doordat Israëlische grondtroepen daar niet binnenvielen. Zo'n 70.000 mensen kunnen hier hun stem uitbrengen.

Hamas

Het is voor het eerst in twintig jaar dat de inwoners dat kunnen doen. De verkiezingen in 2006 werden gewonnen door de militante Palestijnse beweging Hamas. Een jaar later werd de Palestijnse Autoriteit van president Abbas uit Gaza verdreven.

Hamas doet vandaag in geen van beide gebieden mee. Palestijnen die zich verkiesbaar wilden stellen, moesten het partijprogramma van de partij van president Abbas onderschrijven. Die partij erkent de staat Israël en wijst de gewapende strijd af. Hamas en andere Palestijnse groepen doen dat niet.

Op een aantal plekken in Mali is het onrustig. Er zijn al enkele uren berichten over schietpartijen, onder meer bij het vliegveld van de hoofdstad Bamako.

Wat er precies aan de hand is, is onduidelijk. Het Malinese leger zegt dat "terroristische groepen" op diverse plaatsen aanvallen hebben uitgevoerd, zowel in de hoofdstad als op andere plekken in het land. Om wat voor groepen het gaat en wat het doel is van hun actie is niet duidelijk.

Inwoners en journalisten melden dat er met zware wapens en automatische geweren wordt geschoten. Dat gebeurt onder meer bij het internationale vliegveld Modibo Keïta, dat op zo'n 15 kilometer van het centrum van Bamako ligt. Niet ver van het vliegveld ligt ook een basis van de Malinese luchtmacht.

Banden met al-Qaida

In Mali zijn, net als in de buurlanden Niger en Burkina Faso, terreurgroepen actief die nauwe banden hebben met al-Qaida. In 2024 pleegde een van die groepen een aanval op het vliegveld waarbij meerdere doden vielen.

Voor alle drie de landen geldt dat de militaire machthebbers zich recent van Westerse landen hebben afgekeerd en toenadering zoeken tot Rusland, in de strijd tegen extremistische islamitische bewegingen.

Langs de provinciale weg N217 bij Heinenoord in Zuid-Holland is een streekbus in een sloot terechtgekomen. De chauffeur was onwel geworden achter het stuur. Toen voorbijrijdende agenten de bus vanochtend rond 06.00 uur aantroffen, was de vrouw bewusteloos. Ze is naar het ziekenhuis gebracht.

In de bus zaten geen passagiers. Het voertuig is zwaar beschadigd uit de sloot getakeld.

Op beelden is te zien dat het ongeluk gebeurde vlakbij een kruispunt, waar een verkeerslicht is geraakt. De bus kwam in de sloot langs de parallelweg terecht. Over de weg verspreid liggen brokstukken.

Het lijkt erop dat de bus door de groenstrook van de busbaan langs de provinciale weg op de parallelweg is terechtgekomen en daarna van de weg is afgeraakt en in de sloot is beland. Hoe laat het ongeluk is gebeurd, is niet duidelijk.

Stel je voor: een militair op het slagveld wil zich op het allerlaatste moment overgeven. Hij heeft geen schijn van kans want het systeem dat hem op de hielen zit, wordt niet bestuurd door een mens, maar door kunstmatige intelligentie.

Nog een voorbeeld: een zwerm drones heeft de opdracht gekregen een brug op te blazen waar militairen overheen lopen. Op het laatste moment stroomt de brug vol met vluchtelingen, maar er is niets meer aan te doen: de machine is geprogrammeerd om aan te vallen en doet dat ook, terwijl de situatie totaal is veranderd.

Nog niet zo lang geleden was dit iets voor in de verre toekomst of zelfs totaal ondenkbaar, maar tegenwoordig zijn het voorstelbare situaties, geschetst door diplomaat en ontwapeningsambassadeur Robert in den Bosch. Aan hem de taak om de discussie hierover te leiden, zodat voorkomen wordt dat het helemaal uit de hand loopt met dodelijke autonome wapensystemen.

"Het is een race tegen de klok", zegt hij op zijn kantoor in Genève. "Dit soort wapens zijn er, ze worden gebruikt en in de toekomst zal het gebruik alleen maar toenemen. Dat machines besluiten over leven en dood, heeft enorme impact."

Geen simpele klus

In den Bosch geeft leiding aan een groep experts uit 128 landen die het eens proberen te worden over het gebruik van autonome wapensystemen. En "dat is geen simpele klus".

Rusland, China, India en de Verenigde Staten doen allemaal nog mee aan de onderhandelingen en dat is volgens In den Bosch maar goed ook. "Als we dit alleen met onze beste vrienden zouden bespreken, kunnen we makkelijk prachtige afspraken maken.

Maar het gaat hier over wapenbeheersing en over humanitair oorlogsrecht en dan moet je bijvoorbeeld ook met je mogelijke tegenstanders om tafel, zéker als ze er militair toe doen."

Het gebeurt allemaal in een tijdelijke zaal op het terrein van de Verenigde Naties, die het proces ondersteunen: een grijze hal zonder daglicht met ruimte voor zo'n 300 mensen. De onderhandelaars proberen het hier tijdens urenlange vergadersessies eens te worden over de vraag of er nieuwe en aanvullende wetten en regels nodig zijn om te voorkomen dat het in de toekomst misgaat.

"Wat kun je nog wel doen met die systemen en wat niet? Welke systemen kunnen door de beugel van het internationaal recht en humanitair oorlogsrecht en welke niet?"

Grondig overleggen

Tien jaar is de werkgroep nu bezig en het is een stroperig en traag proces. Het contrast met de razendsnelle ontwikkelingen op het slagveld kan bijna niet groter. "Maar het kan niet anders", zegt Jessica Dorsey, expert moderne oorlogsvoering bij Universiteit Utrecht.

Ook zij ziet de oorlogsvoering volledig veranderen door kunstmatige intelligentie. "Op het slagveld in Oekraïne, in Gaza en nu ook in Iran en Libanon." Ze laat een voorbeeld zien, de Oekraïense Saker Scout.

Het is een drone die geprogrammeerd is om 64 verschillende soorten objecten uit te schakelen, zoals militaire voertuigen. Een mens moet hem nog wel aanzetten, maar daarna gaat de drone zijn eigen weg.

Dorsey: "Het systeem kan zelf identificeren, selecteren en uitschakelen, zonder menselijke tussenkomst. Maar hoe weet je zeker dat de Saker Scout het juiste doel uitschakelt? Dat hij een burger niet voor een soldaat aanziet en een vrachtwagen met hulpgoederen niet verwart met een militair voertuig?"

Toch, zegt ze, is het goed dat de ontwapeningsambassadeur in Genève de tijd neemt. "Diplomatie, onderhandelen en discussie voeren kost nou eenmaal veel tijd. Het is beter om grondig te overleggen, zodat er straks een goede basis ligt om op verder te bouwen."

Verbod

De onderhandelingen kunnen leiden tot nieuwe regels, aanvullingen op een bestaand verdrag of zelfs tot een nieuw verdrag, zoals die er ook zijn voor mijnen en voor nucleaire en chemische wapens.

"Heel veel is al geregeld in bestaand oorlogsrecht, maar het zou sterk zijn als er in een verdrag een verbod komt op echt gevaarlijke systemen, bijvoorbeeld systemen die we niet voldoende begrijpen of kunnen voorspellen", zegt Dorsey.

In den Bosch wil daar nog niet op vooruitlopen, dat zou het delicate proces in de war kunnen schoppen. In november wordt op een toetsingsconferentie gekeken naar het werk van de ambassadeur en valt er een besluit over hoe het verder gaat. Maar over een ding is de werkgroep het wel eens: "Volledig autonome systemen wil niemand, geen enkel land."

De voormalige eigenares van een uitvaartcentrum in de Amerikaanse staat Colorado die samen met haar man 189 ontbindende lichamen verborg, is veroordeeld tot 30 jaar gevangenisstraf.

In de omgeving van Colorado Springs runde het inmiddels gescheiden echtpaar het ecologische uitvaartcentrum Return to Nature. Nabestaanden werd een "groene uitvaart" beloofd, waarbij lichamen niet gebalsemd zouden worden met chemicaliën en een biologisch afbreekbare kist zou worden gebruikt.

In plaats van de lichamen te cremeren, werden die opgeslagen in een vervallen gebouw. Ze lagen onder meer op de grond en opgestapeld in kamers. De rouwende families kregen in plaats van echte as vermalen beton mee naar huis. Sommige families kwamen daar pas achter nadat zij de 'as' al hadden uitgestrooid.

'Waardigheid vernietigd'

Zo ook Tanya Wilson, die met haar familie naar Hawaï reisde om daar de as van haar moeder uit te strooien. Later bleek dat haar lichaam nog in het gebouw lag. "Carie Hallford heeft die waardigheid vernietigd", zei Wilson gisteren tijdens de zitting.

Het echtpaar, Carie en Jon Hallford, had volgens de aanklagers een duidelijke taakverdeling. Carie was verantwoordelijk voor het contact met nabestaanden, terwijl Jon de lichamen verborg. Autoriteiten vonden in 2023 stapels lichamen op een tweede locatie van het bedrijf, nadat buurtbewoners hadden geklaagd over stank.

Carie (48) riskeerde een straf tot 35 jaar, maar kreeg een lagere straf opgelegd. Ze zei dat ze slachtoffer was van huiselijk geweld door haar man, die al in februari werd veroordeeld tot 40 jaar cel. Hij bekende toen schuld. Volgens de rechter was Jon de drijvende kracht achter de praktijken.

Luxeartikelen, auto's en vakanties

Carie bood haar excuses aan aan de nabestaanden en zei dat ze geen monster was. Wel zei ze straf te verdienen. De aanklager verweet de Hallfords grof geld te hebben verdiend met hun praktijken. Per cliënt werd minstens 1200 dollar gerekend. Dat werd niet besteed aan crematies, maar aan luxeartikelen, auto's en dure vakanties.

Eerder werden de Hallfords al veroordeeld in een gerelateerde federale fraudezaak. Carie kreeg 18 jaar cel, Jon 20 jaar. Beiden zijn in beroep gegaan. Hun celstraffen in deze strafzaak komen boven op die federale straffen.

Geen diploma nodig

De praktijken werden in 2023 ontdekt en leidden tot strengere regels in de uitvaartbranche in Colorado, die daarvoor nauwelijks werd gecontroleerd. De staat was de enige in de VS waar uitvaartondernemers geen vergunning of diploma's hoefden te hebben.

Sinds het schandaal wordt vaker gecontroleerd en is een vergunningensysteem ingevoerd. Bij zo'n controle werden vorig jaar nog 24 ontbindende lichamen aangetroffen bij een uitvaartonderneming in Pueblo County.

Rusland heeft vannacht weer een massale luchtaanval op Oekraïne uitgevoerd. Daarbij zijn kruisraketten, ballistische raketten en drones ingezet. Voor het eerst veroorzaakten brokstukken van neergehaalde drones schade in buurland Roemenië.

Volgens de Oekraïense luchtmacht zette Rusland 619 drones en 47 raketten in. 580 drones en 30 raketten zouden door Oekraïne zijn neergehaald.

President Zelensky zegt dat bij de aanvallen vier mensen gedood zijn en dertig mensen gewond zijn geraakt. Het belangrijkste doelwit was de stad Dnipro in het zuidoosten van Oekraïne. Daar worden achttien burgers vermist. Ook in Kyiv, Charkiv en andere steden zijn explosies gehoord.

Brokstukken in Roemenië

In de Roemeense stad Galaţi zijn brokstukken terechtgekomen van Russische drones die vermoedelijk door Oekraïne zijn neergehaald. Ze veroorzaakten schade aan een elektriciteitsmast en aan een aanbouw van een woning.

Galaţi ligt dicht aan de grens met Oekraïne. In het grensgebied komen vaker brokstukken van Russische drones neer. Dit is de eerste keer dat daarbij schade is ontstaan.

Roemenië is lid van de NAVO. Het Roemeense ministerie van Defensie beschuldigt Rusland van onverantwoordelijk gedrag. "Deze incidenten laten zien dat Rusland geen respect heeft voor het internationale recht. Ze bedreigen niet alleen Roemeense burgers maar ook de collectieve veiligheid van de NAVO."

Roemenië hoopt binnen enkele dagen een Amerikaans AI-gestuurd drone-afweersysteem in gebruik te nemen. In Polen is dat systeem al actief.

Oekraïense aanvallen

Het Russische ministerie van Defensie deelt mee dat zijn luchtafweer 127 Oekraïense drones heeft onderschept. Die zouden onderweg zijn geweest naar doelen in het stroomgebied van de Wolga en naar nog oostelijker gelegen steden in de Oeral, waaronder Jekaterinenburg. Daar zouden zes mensen gewond zijn geraakt. Over schade is niets bekendgemaakt.

China's export van elektrische en hybride auto's bereikte vorige maand een recordniveau. Door stijgende olieprijzen en de onzekerheid rond de oorlog in het Midden-Oosten groeit de vraag naar elektrische auto's, van Europa tot Zuid-Amerika en in grote delen van Azië.

Hoewel China wereldwijd leidend is, domineren in Europa nog altijd westerse merken de automarkt. Maar de vraag is voor hoelang nog. Chinese elektrische auto's, die doorgaans aanzienlijk goedkoper zijn dan die van hun Amerikaanse of Duitse concurrenten, zijn bezig aan een duidelijke opmars. En die lijkt door de crisis in het Midden-Oosten een flinke prikkel te krijgen.

Betaalbaar rijden

Er hangt een sfeer van optimisme op 's werelds grootste autobeurs, in de hoofdstad Peking. Hoewel met zo'n 700 bedrijven bijna alle bekende autobouwers ter wereld aanwezig zijn, zijn het vooral de Chinese elektrische auto's die de show stelen.

Op gigantische beeldschermen spatten strakke reclamefilmpjes van de nieuwste modellen van het scherm. De ene na de andere glimmende auto wordt met bombastische termen als smart driving en digital cockpit geïntroduceerd.

Maar het zijn niet zozeer de technologische snufjes die het hem doen: vooral betaalbaar rijden maakt de auto's zo aantrekkelijk. Studies tonen aan dat stijgende brandstofprijzen de vraag naar elektrische auto's aanjagen. Dat tanken duurder is geworden in Europa, merken de automakers.

En vooral Chinese merken profiteren dus. BYD, 's werelds grootste maker van elektrische auto's, zag het aantal registraties in Europa vorige maand met 155 procent toenemen. Ook opkomende automerken, zoals Chery en Leapmotor, zagen de afgelopen maanden het aantal verkopen in Europa procentueel flink stijgen.

Joint venture

Het Chinese succes komt niet uit de lucht vallen. De ambitie van China om een autogrootmacht te worden gaat terug tot de vroege jaren 80, toen het land al een moderne auto-industrie wilde opbouwen, maar nog te weinig kennis en ervaring had.

Het voerde een joint-venturemodel in waardoor buitenlandse automerken verplicht werden samen te werken met Chinese bedrijven. Het idee was eenvoudig: de buitenlandse partij bracht technologie, kapitaal en merkwaarde in, terwijl de Chinese partner zorgde voor markttoegang en productie.

In begin 1984 sloot Volkswagen als eerste zo'n joint venture. In de jaren daarna volgden zo'n beetje alle grote Duitse automerken. Een Chinese krant omschreef het doel van de nieuwe regel in 1985 als volgt: "De eerste auto importeren we, de tweede auto maken we in China, de derde auto exporteren we".

Met andere woorden: nu zijn we afhankelijk, maar op den duur zijn wij degene die auto's voor de wereld zullen maken. Na decennia van stimuleringsmaatregelen van de overheid en innovatie is die droom in het elektrische segment werkelijkheid geworden.

Innovatie uit China

Vandaag de dag wordt zo'n 70 procent van alle elektrische auto's wereldwijd in China geproduceerd, veel meer dan de binnenlandse markt kan opnemen. Want waar de groei ongeveer overal ter wereld toeneemt, neemt die in China juist af. Alle auto's die de fabrikanten in China niet kwijt kunnen, worden geëxporteerd naar het buitenland.

Bovendien komt een groeiend deel van de innovatie in zowel hardware als software uit China. Waar Chinese fabrikanten ooit afhankelijk waren van Duitse technologie, zijn de rollen nu in veel gevallen omgedraaid. Om concurrerend te blijven, zoeken westerse automakers steeds vaker samenwerking met Chinese bedrijven. Toch blijft het prijsverschil aanzienlijk: Chinese elektrische auto's zijn gemiddeld 20 tot 50 procent goedkoper dan vergelijkbare Duitse modellen.

Of Duitse fabrikanten erin slagen dit gat tijdig te dichten, is de vraag. Maar één ding is zeker: de Chinese automakers zullen er alles aan doen om de kans die de crisis in het Midden-Oosten ze biedt om meer voet aan de grond in Europa te krijgen ten volle te benutten.

Goedemorgen! Inwoners van de Westelijke Jordaanoever en een stad in Gaza kunnen vandaag naar de stembus en wie Johan heet of iets dat daarop lijkt kan een gratis rondleiding krijgen in de Johan Cruijff Arena.

Het weer: vanochtend eerst bewolkt, maar in de loop van de ochtend breekt de zon door. Het wordt 11 tot 18 graden. Morgen zonnig en maximaal 15 graden. En maandag - Koningsdag - wolken en zon bij 11 tot 16 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Het overlijden van influencer Jade Kops heeft veel reacties losgemaakt. De 19-jarige vrouw overleed gistermorgen in het bijzijn van haar familie. Het bericht van haar overlijden op haar Instagramaccount had in de eerste uren al honderdduizenden likes.

Jade leed aan kanker en deelde op sociale media wat dat voor haar leven betekende. "Ik kende Jade niet persoonlijk, maar door haar blogs voelde het alsof ze mijn buurmeisje was", is een van de reacties in het online condoleanceregister.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog dit:

Het stond waarschijnlijk niet in je agenda, maar het .nl-domein bestaat vandaag veertig jaar. Dat hebben we te danken aan de 82-jarige Piet Beertema, toen systeembeheerder bij het nationale onderzoeksinstituut Centrum Wiskunde & Informatica (CWI).

In het begin ging hij nog zelf over de toekenning van de Nederlandse domeinnamen. Dat lukte al snel niet meer, inmiddels zijn het er meer dan 6 miljoen.

Fijne zaterdag!

Afgelopen zondag zond Nieuwsuur een reportage uit over intimidaties en bedreigingen in naam van aanhangers van Reza Pahlavi, de zoon van de verdreven Iraanse sjah. Hij woont momenteel in de Verenigde Staten, maar zou graag een rol spelen in een toekomstig Iran, mocht het huidige regime vallen. Iraniërs buiten Iran die zich niet achter hem scharen worden ervan beschuldigd dat ze handlangers van het regime in Teheran zijn. Namen en foto's worden gedeeld in Telegram-appgroepen met soms doodsbedreigingen als gevolg. Ook 'offline' worden critici van Pahlavi belaagd.

Na de uitzending stroomde de mailbox van Nieuwsuur vol met kritiek, en ook dát is veelzeggend. Maker Jan Eikelboom vertelt in de podcast hoe zijn onderzoek tot stand kwam, wat hij blootlegde en hij reageert op de kritiek van de Pahlavi-aanhangers.

Hier te luisteren:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Vandaag bestaat het .nl-domein veertig jaar. Op 25 april 1986 werd de aanvraag hiervoor goedgekeurd.

De grondlegger van deze landcode op internet was Piet Beertema, die op dat moment als systeembeheerder werkte bij het nationale onderzoeksinstituut Centrum Wiskunde & Informatica (CWI). Vanwege zijn gezondheid geeft de 82-jarige Beertema geen interviews, maar vijf jaar geleden vertelde hij in de podcast 35 jaar .nl over het ontstaan.

"Ik heb een keurige aanvraag opgesteld", zei hij destijds over zijn verzoek om te starten met .nl. "Ik was echt verbijsterd toen ik twee weken later een mailtje kreeg: 'Goedgekeurd, ga je gang maar.'"

Binnen het .nl-domein registreerde Beertema als eerste de website cwi.nl, voor zijn eigen werkgever. "Dat wekt natuurlijk geen verbazing." Inmiddels zijn er meer dan 6 miljoen .nl-domeinnamen geregistreerd. Daarmee is Nederland vierde op de wereldwijde ranglijst van landendomeinen.

Begin jaren 80 bestond al wel een aantal internetdomeinen, zegt Teus Hagen. Hij was in de jaren 80 bij het CWI de leidinggevende van Piet Beertema. "Je had .edu voor onderwijs, .gov voor de overheid en .com voor commerciële zaken. Maar wij vonden dat het te veel gericht was op de Verenigde Staten."

Hagen, Beertema en hun collega's begonnen daarom na te denken over geschikte internetdomeinen voor Europa. "Op een bierviltje schreven we toen .nl en .be", zegt Hagen. "Dat was gebaseerd op de landcodes op kentekenplaten."

Sommige Europese landen hadden op het nummerbord slechts één letter, zoals Duitsland. Maar dat moesten er bij de domeinen twee worden, bedachten de mannen.

Kracht van eenvoud

Nederland was een van de eerste landen in Europa met een eigen domein. Beertema maakte daarom een "doe-het-zelf-pakketje" voor andere landen. "Sommige waren wat trager dan andere, maar binnen een jaar, hooguit twee jaar hadden alle aangesloten landen hun domein."

De kracht van het systeem zit hem in de eenvoud, betoogde Beertema in de podcast. "Beter kon je het niet opzetten, want je deelt het in stukjes op en draagt de verantwoordelijkheid over."

In de eerste jaren deed Beertema het beheer van .nl helemaal zelf. "Hij besliste welke naam gebruikt kon worden", zegt Hagen. In het begin was dat nog wel te doen, "want het begon heel klein".

Maar in de loop der jaren werd dat steeds ingewikkelder. "Hij moest bijvoorbeeld vechten met verschillende mensen die allemaal zeiden dat ze Philips heetten. Dat is een worstelpartij die je niet in je eentje kan doen."

'Beetje uit de hand gelopen'

In 1996 kwam daar een einde aan. Toen werd de Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN) opgericht. Die is sindsdien verantwoordelijk voor aanvragen voor een nieuw internetadres binnen het .nl-domein.

In het eerste jaar ging Beertema nog steeds over de toekenning van domeinnamen. Hij heeft in totaal zo'n 10.000 url's geregistreerd, weet de SIDN. Maar vanaf de jaren 90 ging het snel met de internetadressen in Nederland. In 2003 waren het er ruim 1 miljoen. Dat groeide daarna verder naar 4 miljoen in 2010, 5 miljoen in 2012 en in 2020 werd de grens van 6 miljoen gepasseerd.

"Het is een beetje uit de hand gelopen, mag ik wel zeggen", aldus Beertema. Ook Hagen is nog steeds trots op de vondst van het .nl-domein. "Op elke vrachtwagen zie ik mijn handtekening staan."

Zonnig, al best warm en vrijwel geen regendruppel te bekennen. Voor het tweede jaar op rij is het voorjaar opvallend droog in Nederland. In sommige delen van het land worden zelfs al de eerste sproeiverboden voorbereid. En het is pas eind april.

Net als vorig jaar loopt het neerslagtekort dit voorjaar rap op, vertelt klimaatwetenschapper Lone Mokkenstorm van het KNMI. Het tekort is nu zo'n 50 millimeter. Mokkenstorm: "Als je kijkt naar de metingen sinds begin april, dan zitten we op dit moment op de 5 procent droogste jaren. En de verwachtingen laten wel zien dat dit gaat doorzetten en er zelfs nog wat bovenuit zal steken."

Die droogte in het voorjaar is geen incident meer, ziet hydroloog Inge de Graaf van Wageningen University & Research (WUR). "Wat we over de afgelopen jaren zien, is dat we steeds vaker in die droge voorjaren komen. Dat is het effect van klimaatverandering, die extremen komen steeds vaker voor."

Het gemiddelde neerslagtekort in Nederland:

Doordat er vrijwel geen neerslag valt, het zonnig is en er een windje staat is er veel verdamping en neemt het neerslagtekort dus toe. Maar de droogte die nu in de bodem te zien is, is ook de droogte van vorig jaar. Afgelopen winter heeft het niet veel geregend, waardoor de bodem niet heeft kunnen herstellen.

Hoewel februari vrij normaal was qua neerslag, waren delen van maart ook al droog, ziet Mokkenstorm van het KNMI. "En als we naar april kijken, zie je dat we de hele maand bijna geen neerslag hebben gehad. Het is best wel extreem geweest tot nu toe. Je hebt echt een paar weken normale hoeveelheden neerslag nodig om dat weer te compenseren. Een weekje regen gaat geen zoden aan de dijk zetten."

Tekort niet aangevuld

Dat geldt al helemaal voor de diepere lagen van de grond. "De bovenlagen worden natuurlijk wel nat van de regen, maar dat is niet genoeg om de diepere lagen en het grondwater te bereiken", aldus De Graaf. Dat probleem ziet ze bijvoorbeeld op de hoge zandgronden in Oost- en Zuid-Nederland, waar de grondwatertekorten van 2025 nog niet zijn aangevuld.

Dat zal merkbaar zijn in de natuur en de landbouw, verwacht de hydroloog. "De impact valt nu nog mee, maar de watervraag van gewassen is bijvoorbeeld al vrij hoog. We verwachten ook dat er dus eerder een behoefte zal zijn aan irrigatie."

En dat is waarschijnlijk al snel te zien aan het groen buiten. "Er zit niet echt neerslag in de voorspellingen, dus dan droogt het allemaal uit en en dan zijn het de grassen, die ondiep wortelen, die als eerste geel gaan verkleuren", vertelt De Graaf. Daarnaast ziet het KNMI ook dat het risico op natuurbranden al redelijk groot is.

Weinig regen te verwachten

Of de komende maanden minder droog zullen verlopen, is nog onduidelijk. In de regel wordt de zomer heter en droger na een droog voorjaar, omdat er dan minder water in de bodem zit en dus minder verdamping en afkoeling mogelijk is. Maar hoe dat nu uitpakt, is nog niet duidelijk. Het KNMI experimenteert met seizoensverwachtingen, maar het blijft lastig om ver vooruit te kijken. In de komende twee weken valt in ieder geval weinig regen te verwachten.

De Graaf verwacht niet dat de rest van het jaar zo extreem wordt als in 2025, toen het de op twee na droogste lente was sinds ten minste 1906. "De vooruitzichten wijzen opnieuw op droogte, maar waarschijnlijk minder extreem dan vorig jaar. Door lage grondwaterstanden is het systeem wel kwetsbaar, maar onze modellen laten voor de afvoeren voorlopig vooral een milde droogte zien, al zit daar onzekerheid in."

Toch is ze te spreken over de voorbereidingen op sproeiverboden die al in delen van Nederland worden getroffen. "Ik denk dat het heel slim is dat daar nu al over wordt nagedacht. Dat is wel een ontwikkeling van de laatste jaren, in reactie op de droogte die we hebben gezien. En dat moet ook. In een veranderend klimaat moeten we ons ervan bewust zijn dat we hiermee gaan leren leven."

De eerste malariabehandeling speciaal voor pasgeborenen is goedgekeurd. Dat meldt de Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties (WHO). Het gaat om een middel tegen de tropische ziekte dat specifiek bedoeld is voor baby's met een gewicht van tussen de twee en vijf kilo.

Malaria wordt verspreid door muggen en is vooral in Afrika een van de dodelijkste ziektes. In 2024 waren er ruim 280 miljoen infecties en stierven er 610.000 mensen aan malaria, iets meer dan het jaar daarvoor. Het merendeel van de dodelijke slachtoffers is jonger dan 5 jaar.

Tot nu toe werden baby's met malaria behandeld met medicijnen die eigenlijk bedoeld zijn voor oudere kinderen. Door deze medicatie te gebruiken was er bij de baby's en pasgeborenen een verhoogd risico op een foute dosering, vergiftiging en bijwerkingen.

'Uitroeien malaria geen droom meer'

Nu het medicijn is goedgekeurd, kan het worden ingekocht door publieke instanties, zegt de WHO. De directeur van de gezondheidsorganisatie spreekt van "een belangrijke stap voorwaarts" in de strijd tegen malaria. "Eeuwenlang heeft malaria kinderen van ouders afgenomen, maar vandaag verandert dat", zegt hij.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie kan deze goedkeuring betekenen dat de circa 30 miljoen baby's die in malariagebieden in Afrika worden geboren, beter worden geholpen. "Het uitroeien van malaria is geen droom meer, maar een reële mogelijkheid", aldus de WHO-directeur.

Naast de malariabehandeling, zijn er ook nieuwe tests goedgekeurd. Die kunnen de tropische ziekte beter diagnosticeren dan tests die voorheen werden gebruikt.

Het is geen toeval dat de Wereldgezondheidsorganisatie vandaag aankondigt dat het medicijn is goedgekeurd. Jaarlijks op 25 april is het Wereld Malaria Dag, die bedoeld is om aandacht te vragen voor de bestrijding van de tropische ziekte.

De Domtoren in Utrecht geeft aan alle kanten weer de juiste tijd aan, want de minutenwijzer die in januari naar beneden viel is teruggeplaatst. Hij is gisteren bevestigd en extra goed vastgemaakt.

Het was een flinke klus om het gevaarte naar boven te krijgen. De wijzer van zeventig kilo zwaar en twee meter lang, werd via de trap 55 meter omhoog getild. Daar werd hij bevestigd aan de wijzerplaat, ging het bubbelplastic eraf en draaide hij een proefrondje om te zien of hij de andere wijzer niet zou aantikken.

Verkreukelde wijzer

De minutenwijzer viel in januari naar beneden aan de westkant van de Domtoren. Niemand raakte gewond, want hij viel op een lagere verdieping van de toren. Wel raakte de wijzer beschadigd. "Hij was wel wat verkreukeld. Het is rood koper. Dat is goed bewerkbaar materiaal, dus dat hebben we hersteld en opnieuw verguld", zegt de reparateur bij RTV Utrecht.

Ondanks minutieus onderzoek is er geen definitieve oorzaak van de valpartij vastgesteld. De gemeente noemt het aannemelijk dat de moer die de wijzer aan de as moet bevestigen, onvoldoende geborgd was en de wijzer daardoor loskwam. De moer is nooit teruggevonden.

De reparateur heeft de moeren bij alle wijzers extra vastgedraaid. "Met een boutje er dwars doorheen, zodat hij er nooit meer vanaf kan lopen. Dat hebben we aan alle vier de kanten voor de zekerheid gedaan."

Al meer dan een maand zitten bewoners rond Sportpark Oostzanerwerf in Noord in het donker, doordat de straatverlichting in de buurt niet werkt. Bewoners maken zich zorgen en zeggen dat ze al meermaals melding hebben gemaakt bij de gemeente.

Half maart werd de eerste melding gedaan bij de gemeente. Volgens de bewoners ging het om een kapotte kabel en zou het probleem binnen drie weken worden opgelost. "Na 21 dagen was er nog geen oplossing", zegt omwonende Tiny. "Nu zeggen ze dat het probleem verholpen is. Nou, je ziet het."

De frustratie in de buurt neemt alsmaar toe: bewoners en gebruikers van het sportpark zien geen enkele verbetering, terwijl ze eerder nog bericht kregen dat het probleem opgelost zou zijn.

Maar als AT5 op donderdagavond langskomt, blijkt dat dus niet het geval. "Het is gewoon voor iedereen onveilig", zegt Tiny. "Er sporten hier ook kinderen, en die moeten door het donker op de fiets naar huis."

Volgens buurtbewoners is het wachten op het eerste ongeluk. Kees, een andere buurtbewoner, zegt geëmotioneerd: "Het is hier een grote 'bende' van ellende. Er wordt hier gedeald, er gebeurt van alles en vervolgens rijden ze als gekken weg over de dijk, die idioten." 

Bewoners trokken meermaals aan de bel bij de gemeente en bij Liander, maar nog altijd is er geen oplossing voor hen in het vooruitzicht. "We lijken wel vergeten", zegt Tiny.

Gemeente reageert op problemen

Volgens de gemeente duurt het zo lang omdat het probleem zich onder de grond bevindt. "Daarnaast zijn er ook signalen van (drugs)overlast in de omgeving, wat de urgentie verder vergroot. Wij hebben de meldingen opnieuw onder de aandacht gebracht bij de betrokken partijen. We blijven aandringen op een zo spoedig mogelijke oplossing", meldt de gemeente.

Het Youtubekanaal Rouand YT is offline. De maker gaf eerder deze week toe dat hij als streamer een zogenoemde 'prankcall' had gevoerd met Efe Y., de man die wordt verdacht van het doodschieten van twee onschuldige Syrische tieners op Nieuwjaarsdag. Eerder ontkende Rouand YT dat hij de verdachte had gesproken. Waarom het kanaal offline is gehaald en of dit is gedaan door de maker of door het platform, is niet bekend. Zijn advocaat Gerald Roethof kon er vanochtend nog niet inhoudelijk op ingaan. 

Rouand YT haalt op verzoek en in ruil voor geld telefonisch grappen uit tijdens livestreams. Ruim een halfuur voor de fatale schietpartij doneerde een kijker een bedrag en stelde die voor Efe Y. te bellen met een gangsterverhaal.

De youtuber zou daarbij hebben gezegd dat hij nog geld kreeg en uit Rotterdam-Zuid kwam. Y. reageerde hierop fel: "Kom naar die brug, hoerenkind." Hierna ging de verdachte volgens het OM naar het Piet Wiedijkpark in Nieuw-West en schoot de twee tieners dood, die niks met de grap te maken hadden.

Gehoord als getuige

Het OM en zijn advocaten benadrukken dat youtuber Rouand YT is gehoord als getuige en dat hij geen verdachte is in de zaak. "Er kan thans niet geconcludeerd worden dat de prank van cliënt de aanleiding was voor de schietpartij", zeiden zijn advocaten eerder. "Dit alles neemt niet weg dat cliënt zich reflecteert op zijn eigen gedrag en dat hij het vreselijk vindt dat deze schietpartij heeft plaatsgevonden."

YouTube meldde deze week dat het kanaal met bijna 100.000 volgers zou worden onderzocht. Een woordvoerder liet aan AT5 weten: "Onze gedachten gaan uit naar de familie en nabestaanden van de slachtoffers. We onderzoeken het betreffende kanaal momenteel actief en grijpen in als we schendingen van ons beleid vaststellen."

Vorig jaar meldde één dakloos geworden moeder met jonge kinderen zich bij Anja Matyjaszczuk van stichting Different Colors. Dit jaar zijn dat er dat, in nog geen vier maanden tijd, al zeven. Officiële cijfers voor dit jaar zijn er nog niet, maar de trend die Anja ziet, sluit aan bij wat er de afgelopen jaren al te zien is: een toenemend aantal dakloze gezinnen in de stad, van wie het merendeel bestaat uit alleenstaande moeders met kinderen.

Met haar stichting staat Matyjaszczuk daklozen bij. Zo kunnen ze bijvoorbeeld op de woensdag terecht in het Hushu House in Zuidoost, waar ze kunnen koken voor zichzelf en andere daklozen. "Wij zien hier normaal gesproken vooral veel mannen, maar dit jaar komen er opvallend veel vrouwen naar ons toe", zegt Matyjaszczuk. 

De verhalen van de vrouwen die bij haar terechtkomen zijn grotendeels vergelijkbaar. Het gaat om vrouwen van Surinaamse afkomst, die kinderen hebben met een man die de Nederlandse nationaliteit bezit. De vrouwen komen naar Nederland, maar raken hier dakloos, bijvoorbeeld omdat de relatie met de vader van hun kinderen niet standhoudt. 

"Na twee maanden werd ik dakloos", vertelt een van de moeders, die anoniem wil blijven. "Ik ben naar verschillende instanties gegaan voor hulp en onderdak, maar ik kreeg te horen dat ik geen binding met Amsterdam heb en dat ik hier pas net ben."

Terug naar Suriname

Ze zegt dat ze bij die instanties te horen krijgt dat ze terug moet naar Suriname, maar dat ziet ze niet zitten. "Ik heb daar geen ouders, ik heb daar niemand, dus waar begin je?" Een andere moeder vult aan: "Dat is echt geen optie voor mij, want m'n kinderen hebben de Nederlandse nationaliteit en ik ben hier voor een betere toekomst voor hen." Het is ook wat een derde moeder tegen Anja zei. "Daar in Suriname is het erger voor haar dan hier met een kind op straat wonen. Daar is echt armoede", vertelt Anja. 

De gemeente noemt het in een reactie op het verhaal van Matyjaszczuk 'schrijnend' dat kinderen en hun ouders in zulke kwetsbare situaties terechtkomen. "De verhalen van alleenstaande moeders die met hun kinderen op straat slapen, raken ons diep", aldus de woordvoerder van de gemeente, die in een uitgebreide reactie zegt dat het uitgangspunt van de gemeente is, dat gezinnen met minderjarige kinderen niet zonder hulp blijven, maar dat de stijging van het aantal dakloze gezinnen grote uitdagingen met zich meebrengt.

Waarom het aantal moeders dat zich bij Matyjaszczuk meldt zo toeneemt, is voor haar ook lastig te verklaren. Wel zegt ze dat ze van veel van de moeders hoort dat ze bij het buurtteam van de gemeente te horen krijgen dat ze niet geholpen kunnen worden. De gemeente zegt niet op individuele gevallen in te kunnen gaan, maar benadrukt wel dat gezinnen die zich melden bij de GGD of het buurtteam altijd worden geholpen door middel van een zorgvuldig onderzoek naar hun situatie.

"In zeer schrijnende situaties kan maatwerk worden toegepast, waarbij tijdelijke opvang of andere ondersteuning wordt geboden, ook als niet aan de bindingseis wordt voldaan. Het uitgangspunt is dat gezinnen met minderjarige kinderen niet zonder hulp blijven", aldus de woordvoerder. Het neemt de zorgen bij Matyjaszczuk voor nu niet weg. "Ik maak me vooral zorgen om de kinderen, want dit levert echt een levenslang trauma op voor hen. Ook maak ik me zorgen om de moeders. Als we er nu dit jaar al zeven hebben, hoeveel gaan er dan nog bijkomen?"

Medewerkers van Forensische Opsporing hebben gistermiddag onderzoek gedaan in een natuurgebied. Dat meldt de politie. "Een plaats delict midden in het bos." Het gaat om natuurgebied De Bretten in Sloterdijk.

Op foto's is te zien dat medewerkers in witte pakken onderzoek doen bij een tent, die vervolgens wordt meegenomen. "Compleet plaats delict overgebracht met onze huifcontainer naar een onderzoeksruimte."

De politie wil vooralsnog niets meer vertellen over het onderzoek. Volgens een van de tipgevers was het Brettenpad afgezet met linten.

De 47-jarige man die eerder deze week als vermist werd opgegeven, is weer terecht. Dat meldt de politie. 

De man was woensdagochtend voor het laatst gezien op het Lou Jansenplein in Slotermeer. "De familie en wij maken ons ernstig zorgen om zijn welzijn", schreef de politie eerder op Instagram. Opgeroepen werd om naar de man uit te kijken.

Waar hij is aangetroffen, is niet bekendgemaakt.

Nadat er al cameratoezicht was ingesteld, heeft burgemeester Femke Halsema besloten om het jongerencentrum op de kruising van de Johan Jongkindstraat en Jan Tooropstraat in Slotervaart voor zes maanden te sluiten. Bij het pand ging afgelopen maand twee keer een explosie af.

Op 19 april ging er bij het jongerencentrum een explosief af. Daardoor ontstond een korte brand, die een zwartgeblakerde gevel en een gebarsten ruit veroorzaakte. Vanwege de explosie besloot de burgemeester om cameratoezicht in te stellen, uit vrees voor herhaling. 

Ondanks het cameratoezicht ging er op 23 april opnieuw een explosie af. Het incident is vastgelegd door de camera's. Door de dubbele explosie heeft Halsema nu besloten om het pand te sluiten voor zes maanden. Het is volgens de burgemeester namelijk aannemelijk dat er nog meer explosies zullen plaatsvinden zolang het pand openblijft, dat risico wil ze niet nemen. 

"Minder vergaande alternatieve maatregelen, zoals cameratoezicht, hebben een nieuwe explosie niet weten te voorkomen en hebben niet hetzelfde effect op de openbare orde als de sluiting van het pand", zo schrijft de burgemeester in het besluit. "Een sluiting geeft rust voor de omgeving en omwonenden en geeft de politie de tijd om onderzoek te doen naar wat hier nu aan de hand is."

Bij het Breedveld in Noord, vlakbij het Buikslotermeerplein, komt tot in ieder geval het einde van het jaar cameratoezicht. Dat heeft burgemeester Femke Halsema besloten na aanhoudende overlast van jongeren. Er werden branden gesticht, vernielingen gepleegd en hulpverleners belaagd.

De overlast in de buurt speelt al jaren, maar sinds eind maart is dat toegenomen. Zo werden er verschillende branden gesticht en vernielingen gepleegd. Hierbij zijn onder andere containers, fietsen, winkelwagens en bosjes in brand gestoken.

Ook werden hulpverleners belaagd door de groep jongeren.  Ze werden regelmatig bekogeld
met stenen, plantenbakken en eieren. Ook werden ze beledigd en blokkeerden de jongeren de toegangswegen naar de wijk met fietsen, stenen, pallets en winkelwagens. 

Om de rust weer enigszins in de wijk te herstellen, komt er cameratoezicht tot in ieder geval het einde van het jaar. Halsema kan aan het einde van het jaar besluiten om het cameratoezicht te verlengen. 

Er komen weer grote afsluitingen aan voor het project Zuidasdok. Dit weekend is de verbindingsweg tussen de A10 Zuid en de A10 West afgesloten. En vanaf maandagavond 27 april tot dinsdagochtend 5 mei zijn de A4 en de A10 Zuid op verschillende momenten dicht.  En dat betekent dat automobilisten heel wat hinder kunnen verwachten, vertelt omgevingsmanager Werner Falke in Het Verkeer.

Weekendafsluiting

De eerste afsluiting gaat vanavond om 22.00 uur in en duurt tot maandagochtend 27 april 05.00 uur. Dan is de verbindingsweg van de A10 Zuid naar de A10 West afgesloten. En in de nacht van vrijdag op zaterdag is ook verbindingsweg van de A10 Zuid richting de A4 Schiphol dicht, net als de verbindingsweg van de A10 Oost naar de A10 Zuid.

Afsluiting van 27 april tot 5 mei

Na de weekendafsluiting staat de volgende afsluiting klaar. Want van maandag 27 april 22.00 uur tot dinsdagochtend 5 mei 05.00 's ochtends is de A4 afgesloten tussen knooppunt Badhoevedorp en knooppunt De Nieuwe Meer. En op de A10 Zuid worden rijbanen afgesloten tussen de oprit S108 en  afrit S109.

Automobilisten kunnen dus heel wat hinder verwachten de komende tijd. ''We verwachten met name op de snelweg extreme drukte'', vertelt Falke. ''Extra reistijd kan oplopen tot een uur.'' Falke roept automobilisten dan ook op om hun reis goed te plannen. Doorgaand verkeer wordt omgeleid via de A9, A2 en A5.

En daar zijn automobilisten die we spreken niet blij mee. ''Op zijn Amsterdams gezegd: strontvervelend'', zegt een Amsterdammer die klaar is met alle wegafsluitingen. ''Het is een ramp'', zegt een ander kort maar krachtig.

Reconstructie Knooppunt De Nieuwe Meer

Dat de afsluitingen nodig zijn, heeft alles te maken met het project Zuidasdok. Als onderdeel van dit project wordt knooppunt De Nieuwe Meer volledig vernieuwd om de ring Zuid te kunnen verbreden van vier naar zes rijstroken. En dat betekent dat er een nieuwe fly-over wordt gebouwd. Deze werkzaamheden zijn volop in uitvoering en tijdens de afsluiting worden er damwanden en heipalen aangebracht.

Week geen treinen van en naar station Zuid

Ook de vernieuwing van station Zuid is onderdeel van het project Zuidasdok. En ook deze werkzaamheden gaan voor hinder zorgen komende tijd. Van dinsdag 28 april tot en met maandag 4 mei rijden er geen treinen van en naar station Amsterdam Zuid. De metro’s rijden wel.

Volgende afsluiting

Na deze afsluiting is het niet gedaan met de hinder. Van dinsdag 12 mei 22:00 uur tot maandag 18 mei 05:00 uur hebben we weer rijstroken dicht op de A10 Zuid en is de A4 richting Amsterdam afgesloten. En ook daarna komen er nog veel meer afsluitingen'', sluit Werner af. 

Met een recordaantal handhavers en strengere regels hoopt burgemeester Halsema dit jaar van Koningsdag een veilig en gezellig feestje te maken. Zo wordt er extra gecontroleerd op illegale alcoholverkoop. "Als er continu wordt gedronken en drugs worden gebruikt, dan kunnen er echt heel risicovolle situaties ontstaan", zegt ze in Het Gesprek met de Burgemeester.

Dat het ook dit jaar weer druk zal worden in de stad tijdens Koningsdag staat vast. Burgemeester Halsema houdt er rekening mee dat veel mensen van buiten Amsterdam naar de stad zullen komen: "We zullen eerder gaan waarschuwen dat de stad vol is en we hebben een aantal extra maatregelen genomen."

Eerder kondigde de gemeente al aan dit jaar strenger te gaan controleren. Zo mogen op boten maximaal twaalf opvarenden en een schipper aanwezig zijn, en wordt er strenger gecontroleerd op illegale straatfeesten en alcoholverkoop.

"Dat is niet omdat wij Koningsdag minder leuk zouden willen maken, maar omdat de hulpdiensten echt dringende signalen afgeven dat het alcohol- en drugsgebruik onder jongeren de spuigaten uitloopt", zegt Halsema. "Het is voor ons vanuit het gezag en de hulpverlening een hele ingewikkelde en spannende dag. Het begint vaak al de zondagnamiddag ervoor en duurt dan tot maandagavond."

De burgemeester zegt bezorgd te zijn over de hoeveelheid alcohol en drugs die bezoekers consumeren: "Ik doe echt een appèl op mensen: hou in de gaten waar het druk is, ga er niet naartoe als het te druk is, beheers je in je alcohol- en drugsgebruik."

Extra handhavers

De Westerstraat is een van de gebieden waar het al jaren enorm druk is. Halsema wijst erop dat er in de stad plek moet blijven voor Amsterdammers die Koningsdag willen vieren: "Zorg dat het ook een leuk feestje voor Amsterdammers is, want we zien de afgelopen tijd dat er zoveel mensen van buiten Amsterdam komen dat heel veel Amsterdammers zich overlopen voelen in de Jordaan."

Om alles in goede banen te leiden, zet de gemeente dit jaar een recordaantal van 250 handhavers in, naast de gebruikelijke politie-inzet. Zij zullen extra controleren op bijvoorbeeld illegale feesten en de illegale verkoop van alcohol op straat: "Die mensen krijgen eerder een boete, en die boetes kunnen ook fors oplopen."

Vorig jaar ging het nog flink mis toen een groep mensen een auto van de gemeente omsingelde en erop begon te springen op de Albert Cuypstraat. "Er waren mensen van de gemeente die echt doodsangsten hebben uitgestaan", vertelt Halsema. "Dan is het allang geen feest meer, maar gewoon een misdraging. Ik doe een sterk appèl op mensen om dit soort ongein gewoon niet meer uit te halen."

's Nachts WK kijken in de kroeg

Een ander feestje dat in het verschiet ligt, is het WK voetbal, dat vanaf 11 juni in Noord-Amerika wordt gehouden. Vanwege het tijdsverschil zullen veel avonden 's avonds en 's nachts worden uitgezonden. Daarop besloot burgemeester Halsema de openingstijden voor horeca gedurende die periode te verruimen, zodat Amsterdammers de wedstrijden in de kroeg kunnen kijken. 

Halsema: "Café-eigenaren moeten het uiterlijk drie dagen van tevoren melden, maar ze hoeven geen vergunningen aan te vragen." Ze benadrukt daarbij dat het niet om een algemene verruiming van de openingstijden gaat, en dat het ook niet voor terrassen geldt. 

Volgens de burgemeester was de uitzondering nodig omdat het WK vooral in de nacht plaatsvindt: "En onze ervaring is dat op het moment dat je samen in de horeca voetbal kan kijken, dat het ook vaak heel goed is voor de openbare orde dat het daardoor rustiger op straat is. En we gunnen mensen natuurlijk ook gewoon hun plezier."

De hele uitzending van Het Gesprek met de Burgemeester is hier te bekijken:

Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram, heeft de afgelopen weken meerdere accounts van queerorganisaties verwijderd van de platformen. Voor eigenaren is het de vraag waarom de accounts opeens verdwenen zijn. "Je voelt je kwetsbaar, alsof je teruggedrongen wordt naar de jaren vijftig."

"Je account is opgeschort. We hebben je account buiten werking gesteld. Je account is gekoppeld aan een account dat in strijd was met onze regels", zo somt Richard Keldoulis, mede-eigenaar van meerdere queerclubs zoals Club Church, op wat Instagram aan hem laat weten. Van Keldoulis zijn meerdere accounts plotseling verwijderd, zonder enige echte uitleg.

"Je bent helaas heel afhankelijk van Instagram en Facebook", aldus Keldoulis. "In de stad en in Nederland zijn we wel bekend, maar dit soort platformen zijn erg belangrijk voor ons om toeristen te trekken. Nu zijn we onzichtbaar."

Tweede keer in korte tijd

Het is niet de eerste keer dat Meta queeraccounts verwijdert. In oktober deed het bedrijf dat ook al, maar toen kwamen de accounts na bezwaar wel weer terug. Alleen lijken de accounts nu echt permanent verdwenen. "We mogen nooit meer een account aanmaken voor Club Church. We zijn permanent weg."

Keldoulis gelooft er niet in dat de content op zijn accounts echt zo aanstootgevend is dat Meta in z'n recht staat om de accounts te blokkeren. "We zijn heel voorzichtig, omdat we weten dat heel veel niet mag. Het kan niet zijn dat we iets hebben gedaan wat tegen de regels is."

Reactie Meta

Meta laat in een reactie aan AT5 weten dat zij ernaar streven om een 'inclusieve omgeving waar iedereen zich veilig kan uiten' te bieden en dat er wat fout kan zijn gegaan met het verwijderen. "Hoewel we er altijd naar streven dit zo nauwkeurig en consistent mogelijk te handhaven, is geen enkel systeem perfect en maken we soms fouten. Daarom bieden we de mogelijkheid om in beroep te gaan en moedigen we iedereen die denkt dat zijn of haar account ten onrechte is uitgeschakeld aan om dit te doen."

Een 23-jarige man is op de Admiraal de Ruijterweg, bij de Haarlemmerweg, in West neergeschoten na een ruzie. De man is met hulp van anderen naar het ziekenhuis gebracht. De verdachte is te voet gevlucht, de politie is naar hem op zoek. 

De melding van de schietpartij kwam rond 15.00 uur bij de politie binnen. Er was een ruzie gaande tussen twee mannen op het parkeerpleintje bij de Admiraal de Ruijterweg en de Haarlemmerweg. Bij de ruzie werd geschoten en het slachtoffer geraakt. 

De neergeschoten man is door anderen in een auto geholpen en het voertuig reed daarna weg. De auto is daarna bij het ziekenhuis door agenten aangetroffen, met het slachtoffer erin. Hij had een schotwond, maar was wel aanspreekbaar. 

De schutter vluchtte na het incident te voet in de richting van de A10. Agenten hebben gezocht in de omgeving, maar troffen hem niet meer aan. 

De politie doet onderzoek en heeft de straat afgezet. Getuigen die iets hebben gezien of gehoord, worden gevraagd om zich te melden. Ook omwonenden met een videodeurbel of dashcam worden gevraagd om de beelden te delen. 

Het is inmiddels een traditie voor de Ajax Vrouwen: de Klassieker spelen in de Johan Cruijff Arena. Deze zondag is het weer zover en zitten zo'n 11.000 fans op de tribune. En met de landstitel nog in zicht, is de wedstrijd tegen Feyenoord spannender dan ooit. 

De Ajax Vrouwen hebben vooral veel zin in zondag. "Spelen in de Arena is altijd een droom geweest", vertelt verdediger Daliyah de Klonia. Maar los van zin, hangt er ook nog veel af van deze wedstrijd. Met nog vier wedstrijden te gaan, kunnen nog vier teams kampioen worden. Zowel Ajax als Feyenoord zijn bezig aan een goede reeks. Al is Ajax wel de favoriet op de derde plek met 40 punten. Feyenoord staat nu vierde met 37 punten en PSV gaat aan kop met 42 punten.

Vorig seizoen verliep niet goed voor de vrouwen van Ajax. Snel uitgeschakeld in Europa, derde in de competitie en coach Hesterine de Reus moest na een jaar weg vanwege teleurstellende resultaten. In de zomer vertrokken veertien spelers.

De 31-jarige trainer Anouk Bruil uit Heerenveen doet het dit jaar een stuk beter. Ajax maakt nog kans op de titel en de rust lijkt teruggekeerd. Kampioen worden in de laatste speelronde - uit tegen Heerenveen - zou een droom voor haar zijn. "Het is praktisch in mijn achtertuin, dus dat zou geweldig zijn. Maar eerst deze vier potjes winnen", lacht ze. 

Het Rijk gaat toch maatregelen tegen fatbikes nemen, zo kondigde minister Vincent Karremans van Infrastructuur vandaag aan. Gemeenten gaan de mogelijkheid krijgen om fatbikes te weren in specifieke gebieden, zoals Amsterdam al heeft gedaan in het Vondelpark, en de helmplicht en minimumleeftijd worden doorgezet. Wat die leeftijd gaat worden, is nog niet bekend. Ook is het nog niet duidelijk wanneer de maatregelen in moeten gaan. 

Voor de fatbikevrije zones, zoals in het Vondelpark, wil Karremans 'een wettelijke basis' maken. Want ondanks dat de gemeente het Vondelpark heeft aangewezen als plek waar fatbikes niet meer mogen komen, is het juridisch nog niet mogelijk om de fiets apart te verbieden. Ze vallen namelijk onder dezelfde categorie als alle andere elektrische fietsen. 

En daar zit het probleem waar het vorige kabinet ook al tegenaan liep, want hoe maak je een onderscheid tussen een elektrische fiets en een fatbike? Een onderzoeksbureau moet nu gaan kijken hoe de fatbike op 'pragmatische wijze' kan worden onderscheiden van andere elektrische fietsen. 

'Niets doen is geen optie'

Ondanks dat die onderscheiding er nu nog niet is, is het volgens de minister wel tijd om de maatregelen aan te kondigen. "Niets doen is geen optie, omdat dat geen enkel effect heeft op de verkeersveiligheid", zo liet Karremans na afloop van de ministerraad aan verschillende media weten. 

Uiteindelijk zou er een wettelijke omschrijving moeten komen die zou moeten passen op 80 tot 90 procent van de fatbikes, wat volgens de minister het overgrote deel van de problemen moet oplossen. 

Daarbij rijst ook de vraag hoe het Rijk ervoor gaat zorgen dat fabrikanten van de fietsen de regels dan niet gaan omzeilen. Zo is de skinnybike, een fatbike met banden dunner dan zeven centimeter, nu al op de markt om het fatbikeverbod in het Vondelpark tegen te gaan. Dat kat-en-muisspel met de fabrikanten is volgens de minister niet te vermijden, maar Karremans is dan 'liever de kat'. 

Onduidelijkheid

Hoe de minimumleeftijd er precies uit gaat zien, is ook nog niet duidelijk. Er wordt onderzoek gedaan naar een juiste leeftijdsgrens, maar tegenover RTL Nieuws geeft Karremans aan dat het Rijk kijkt naar een grens van twaalf, veertien of zestien jaar. 

Voor de helmplicht is het de bedoeling dat deze gaat gelden tot 18 jaar oud en niet alleen voor de fatbike. Ook voor andere elektrische fietsen en voertuigen zoals e-steps. De minister verwacht dat de plicht in september van volgend jaar kan ingaan. Wanneer de andere maatregelen in kunnen gaan, is niet duidelijk. 

Van der Horst blij met aanpak

Verkeerswethouder Melanie van der Horst is blij dat het nieuwe kabinet aan de slag gaat met maatregelen. "Het is goed dat deze nieuwe minister de urgentie op dit onderwerp voelt en nu vaart maakt met de aanpak, want opgevoerde fatbikes zorgen al jaren voor veel onveilige situaties op straat."

"We zijn erg benieuwd naar de uitwerking van de aparte categorie en regels voor fatbikes. Het is wel van groot belang dat dit snel kan worden ingevoerd", aldus de wethouder. Dat het Rijk juridisch wil helpen met fatbikevrije zones, is 'zeer welkom' volgens Van der Horst. "We zien het als steun voor de door ons ingezette aanpak. We zijn graag bereid om mee te denken over de aanpak, daarin kunnen we dan ook onze ervaringen met de fatbikeverboden in onze steden meenemen."

Dit is het AT5 Weer van vrijdag 24 april, gepresenteerd door Luca vanaf de Kinkerstraat.