In de Omaanse hoofdstad Muscat zijn vrijdag onderhandelingen tussen Iran en de VS. Dat heeft het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt. Volgens de verklaring zal er worden gesproken over het nucleaire programma van Iran.

Een Amerikaanse functionaris heeft het nieuws tegenover persbureau Reuters bevestigd. Het Witte Huis is ermee akkoord gegaan dat het gesprek niet in Turkije, maar in Oman plaatsvindt, meldt persbureau AP op basis van een anonieme bron.

Eerder op de dag leken de onderhandelingen nog op losse schroeven te staan. De Iraanse eis om Turkije voor Oman in te wisselen als locatie voor de gesprekken was afgewezen door de VS, zo klonk het achter de schermen. Volgens sommige media was de bijeenkomst praktisch afgelast, maar 's avonds bleek dat toch niet zo te zijn.

'Raamwerk voor een deal'

De agenda van de onderhandelingen is niet bekendgemaakt. Volgens nieuwszender Al Jazeera is er via de bemiddelaars Qatar, Turkije en Egypte een raamwerk voor een mogelijke deal opgesteld.

Het voorstel zou zijn dat Iran de verrijking van uranium voorlopig stopt en zijn voorraad hoogverrijkt uranium overdraagt aan een ander land. Er wordt ook gesproken over andere toezeggingen door Iran. Het is onduidelijk wat het land daarvoor terugkrijgt.

Amerikaanse aanval hangt in de lucht

Het regime in Teheran heeft steeds herhaald dat er alleen gepraat kan worden over het opheffen van sancties in ruil voor beperking van het Iraanse atoomprogramma. President Trump heeft geëist dat Iran ook zijn raketprogramma drastisch terugschroeft en stopt met het bewapenen van bondgenoten in de regio, zoals Hezbollah en de Houthi's.

De VS heeft extra militairen, straaljagers en marineschepen richting Iran gestuurd. Trump heeft gedreigd met militair ingrijpen, en een nieuwe reeks Amerikaanse bombardementen op Iran hangt in de lucht. Een militaire oefening van de Iraanse marine heeft de afgelopen dagen de situatie nog verder onder druk gezet. Gisteren werd een Iraanse drone neergehaald door een Amerikaanse vliegdekschip.

Het Iraanse regime heeft onlangs op bloedige wijze massaprotesten onderdrukt. Vele duizenden demonstranten zijn daarbij gedood. Volgens sommige bronnen zijn er zelfs tienduizenden mensen omgebracht.

Een krijttekening van Rembrandt heeft bij veilinghuis Sotheby's in New York 12,7 miljoen euro opgebracht. Het is het hoogste bedrag ooit voor een tekening van Rembrandt. Het record stond op 3,7 miljoen euro.

Rembrandt van Rijn maakte de schets Rustende jonge leeuw tussen 1638 en 1642. Vorig jaar was de tekening, die niet veel groter is dan een smartphone, te zien in het H'ART museum in Amsterdam.

De verkoper van de krijttekening van 115 bij 150 millimeter is de Amerikaanse historicus en miljardair Thomas S. Kaplan. Hij raakte op jonge leeftijd in de ban van Rembrandt en bezit zeventien schilderijen van de Leidse schilder.

De tekening met het leeuwtje was in 2005 de eerste Rembrandt die hij kocht. De opbrengst doneert hij aan de stichting Panthera. Die mede door hem opgerichte stichting zet zich in voor het behoud van leeuwen, tijgers en andere grote katachtigen en hun leefgebieden. "Ik heb maar één passie die nog groter is dan die voor Rembrandt: de bescherming van wilde dieren", zei Kaplan daar eerder over.

Volgens Sotheby's was het een bijzondere veiling omdat het voor het eerst in tientallen jaren was "dat zo'n belangrijke tekening van een Oude Meester" op een veiling verscheen. Wie de tekening heeft gekocht is niet bekendgemaakt.

Dierentekeningen

Van Rembrandt zijn 15 dierentekeningen bewaard gebleven. Op zes daarvan tekende hij een leeuw, een bepaald niet alledaagse diersoort in het Nederland van de 17de eeuw. Volgens historici werden slechts af en toe exotische dieren naar Nederland gebracht, meestal afkomstig uit koloniën of overzeese gebieden waarmee Nederland handel dreef.

Die werden dan vaak tentoongesteld op jaarmarkten. In Amsterdam, waar de schilder een groot deel van zijn leven woonde, werden die jaarmarkten gehouden op wat nu het Waterlooplein is. Dat was op slechts twee minuten loopafstand van Rembrandts huis in de Jodenbreestraat. Het is heel waarschijnlijk dat de schilder de kans om dit indrukwekkende dier van dichtbij te bestuderen met beide handen heeft aangegrepen.

De man die in 2024 Donald Trump wilde neerschieten op een golfbaan in Florida is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating.

Ryan Routh (59) werd iets minder dan twee maanden voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen opgepakt bij de golfclub van Trump in Florida, waar de presidentskandidaat aan het golfen was. Routh lag, net buiten het hek, met een semiautomatisch geweer in de bosjes toen hij door beveiligers werd ontdekt. Hij was op dat moment op een paar honderd meter afstand van Trump.

Routh heeft altijd ontkend dat hij van plan was Trump dood te schieten. Maar volgens de aanklagers was hij al maanden bezig een aanslag op Trump voor te bereiden, wilde hij zo nodig iedereen die op dat moment in de weg liep doden en heeft hij nooit spijt of berouw getoond.

Zonder advocaat

Routh werd ook veroordeeld tot zeven jaar cel voor illegaal wapenbezit en het belemmeren van een federale agent tijdens zijn arrestatie.

De uitspraak in de zaak van Routh zou al in december zijn, maar de rechter stemde ermee in de zaak uit te stellen nadat Routh had besloten een advocaat in de arm te nemen. Tot dan toe had hij zichzelf verdedigd.

Vandaag begint in het Spaanse A Coruña de derde REAIM-top. Op die top praten meer dan honderd landen over het militaire gebruik van kunstmatige intelligente (AI). Het belangrijkste agendapunt: hoe ervoor te zorgen dat militair AI-gebruik binnen ethische grenzen blijft?

Het is de bedoeling om tijdens de top tot internationale overeenstemming te komen. Nederland wil dat er zo vaak mogelijk een mens betrokken blijft bij militaire beslissingen. Deskundigen noemen dat een 'human in the loop'. Militaire AI mag dan dus niet zelf besluiten nemen, maar is er uitsluitend om militairen te voeden met informatie of opdrachten uit te voeren.

Defensieminister Brekelmans zegt daarover tegen de NOS: "AI speelt een steeds grotere rol op het gevechtsveld. Dat biedt kansen om militairen en burgers beter te beschermen, maar vraagt ook om duidelijke grenzen en menselijke sturing. Op de REAIM-top maakt Nederland zich sterk voor verantwoorde militaire AI."

AI wordt al gebruikt in oorlogssituaties. Israël gebruikte bijvoorbeeld een AI-systeem dat doelwitten in Gaza bepaalde en op het slagveld in Oekraïne wordt gevochten met drones die door AI zelfstandig kunnen vliegen.

Ook de Nederlandse krijgsmacht gebruikt al AI en experimenteert met nieuwe toepassingen.

Soms wordt AI in Nederland toegepast om een simpel handje te helpen, bijvoorbeeld door erop te wijzen dat een tank aan onderhoud toe is, maar Defensie experimenteert ook met het vaststellen van militaire doelwitten. "We voeren verschillende innovatieprojecten uit op dit thema", zegt een woordvoerder.

"Als je tien uur videomateriaal hebt, dan moet nu nog een militair naar dat materiaal kijken. AI kan je helpen dat binnen een paar seconden te analyseren om zo een doelwit te bepalen", zegt Roy Lindelauf, hoogleraar Data Science in Militaire Operaties bij de Nederlandse Defensie Academie. Hij is ook op de top in Spanje.

"Een schutter hoeft dan alleen nog op de knop te drukken", voegt AI-expert Bart van den Berg van onderzoeksinstituut Clingendael toe. Hij legt uit dat ook autonome AI-systemen de Nederlandse krijgsmacht zouden kunnen helpen. Dat zijn systemen die een gegeven taak volledig zelfstandig kunnen uitvoeren, zonder dat daar een mens aan te pas komt.

"Denk bijvoorbeeld aan robotwagens die autonoom munitie kunnen vervoeren naar het slagveld."

'Killerdrones'

Defensie is huiverig voor autonome systemen, want die kunnen ook worden gebruikt om bijvoorbeeld drones mee te maken die hun doelwit zelf bepalen en vervolgens beschieten. Die drones, zonder 'human in the loop', worden vaak killerdrones genoemd.

Volgens ondernemer Marc Derksen is dat voor AI niet erg lastig. "Die technologie bestaat al lang. Het is voor programmeurs een kwestie van twee softwareregels in de code van de AI om te zeggen: vuur zelf ook af."

Derksen is een van de oprichters van Intelic, een AI-startup die software maakt voor militaire drones. Het bedrijf werkte al samen met Defensie.

Op kantoor in Amsterdam legt Derksen uit hoe ze te werk gaan:

Derksen wil autonome killerdrones niet direct afwijzen. "Het concept van 'human in the loop' is enorm context-afhankelijk", legt hij uit.

"Als je bijvoorbeeld weet dat in een bos van 200 bij 200 meter Russische militairen zitten en we geven de drone de opdracht om hen aan te vallen, dan vinden we dat misschien acceptabel. Maar in verstedelijkt gebied is het natuurlijk niet aanvaardbaar. Het gaat om dezelfde technologie, maar de militair beslist wat hij er mee doet en in welke context hij het gebruikt."

Chemische wapens

Als het op de REAIM-top tot afspraken komt, wil dat nog niet zeggen dat alle landen zich daar ook aan gaan houden. "We zien wel dat in China de ethische begrenzingen minder nauw worden genomen", zegt Van den Berg. "Dat geldt ook voor Israël, zij vinden meer acceptabel dan wij."

In tegenstelling tot China en Israël loopt Rusland juist achter als het om AI gaat. "Zij halen veel componenten uit Europa of China, ondanks sancties. Zij zijn dus minder geavanceerd."

Hoogleraar Lindelauf hoopt dat internationale afspraken er op termijn wél voor zorgen dat niemand onethisch met militaire AI omgaat. "Na de Eerste Wereldoorlog hebben we ook met elkaar uitgesproken dat we chemische wapens niet moeten inzetten. Als je dat met genoeg landen doet, kun je elkaar er ook aan houden."

De brandweer in België is gisteravond in actie gekomen vanwege rookontwikkeling aan boord van een nieuwe mijnenjager in Zeebrugge. Defensie onderzoekt het "opmerkelijke" incident in het marineschip, zoals minister van Defensie Theo Francken het vandaag omschrijft.

Er was geen brand aan boord van de M940 Oostende, maar de brandweer moest wel een aantal verhitte zones koelen. Volgens Francken was een onderdeel van het uitlaatsysteem oververhit. Er lijkt sprake te zijn geweest van een technisch mankement. Francken verwacht de komende dagen meer duidelijkheid.

De Oostende was afgelopen november geleverd. Het marineschip lag volgens publieke omroep VRT tot eergisteren nog in het droogdok. België heeft samen met Nederland twaalf van deze mijnenjagers besteld; zes per land. Later deze maand wordt de eerste, met de naam Vlissingen, in Nederland verwacht.

'Sabotageacties in Duitsland'

Defensieminister Francken kreeg van Kamerleden de vraag of de Oostende gesaboteerd kan zijn. "In Duitsland zijn er sabotageacties aan de gang, dat hebben we gezien", reageerde Francken.

In Duitsland zijn dinsdag twee mannen opgepakt op verdenking van een poging tot sabotage van marineschepen in de haven van Hamburg. De Belgische minister wilde niet zeggen of dat scenario zich mogelijk ook in Zeebrugge heeft voorgedaan.

Een marine-expert laat aan de NOS weten dat brandjes aan boord van nieuwe schepen niet ongewoon zijn. Hij gaat er daarom niet meteen vanuit dat er in België sabotage is gepleegd.

Het Nederlandse ministerie van Defensie wacht het onderzoek in België af, laat een woordvoerder desgevraagd weten aan de NOS. Bij het mijnenbestrijdingsvaartuig de Vlissingen heeft zich volgens Defensie nog nooit een vergelijkbaar incident voorgedaan.

De Vlissingen is in 2023 te water gelaten in Frankrijk en het schip komt in de loop van deze maand naar Nederland. De andere vijf schepen moeten de komende jaren worden geleverd.

De mijnenjagers worden gemaakt door defensiebedrijf Belgium Naval & Robotics. Ze zijn uitgerust met zowel vliegende als varende drones. De marineschepen worden straks behalve voor het onschadelijk maken van mijnen ingezet om onderzeekabels te beschermenn.

Kosten fors gestegen

De kosten van het mijnenjagersproject zijn de afgelopen jaren opgelopen. Nederland betaalde aanvankelijk 883 miljoen voor de zes schepen, maar AD schreef in september vorig jaar dat het budget met ruim een kwart miljard is overschreden. Defensie zei in een reactie destijds dat dit vooral komt door gestegen prijzen voor materialen.

In België is het prijskaartje van de zes mijnenjagers nog verder opgelopen. Volgens het Rekenhof, de Belgische rekenkamer, is het budget door inflatie gestegen tot ruim 1,5 miljard euro.

De coalitie van D66, VVD en CDA gaan een kabinet formeren, onder leiding van beoogd premier Rob Jetten. Gisteravond laat kreeg hij daarvoor een meerderheid achter zich in de Tweede Kamer. Maar de coalitie heeft geen meerderheid in die Kamer. Daarvoor moeten ze gaan samenwerken met andere partijen. En vooral GroenLinks-PvdA is daarin interessant. Met hun steun zijn voorstellen direct dichtbij een meerderheid.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Partijleider Jesse Klaver stond in die Tweede Kamer voor het eerst tegenover de nieuwe coalitie. Politiek duider van Nieuwsuur Nynke de Zoeten vertelt in podcast De Dag welke woorden hij kiest en wat dat zegt over de koers van Klaver. De Zoeten denkt dat de kans groot is dat Klaver het coalitieakkoord nog flink kan verbouwen. Maar hoeveel ruimte hij de coalitie wil geven blijft voorlopig onduidelijk.

Oud-partijleider van GroenLinks Bram van Ojik zat in 2013 in hetzelfde schuitje als Jesse Klaver. Toen moest het kabinet Rutte II ook steun vinden voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Van Ojik zegt dat Klaver altijd aan tafel moet gaan zitten, maar zit in een lastig parket met de fusie van de partijen en verkiezingen in het vooruitzicht. Hij adviseert zijn opvolger om zijn ervaring en intuïtie te volgen.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

De engel met het gezicht van de Italiaanse premier Giorgia Meloni blijkt 'gevlogen'. De Meloni-gelijkenis werd dit weekend ontdekt op een muur in de San Lorenzo in Lucina-basiliek in Rome. Daar was na waterschade een muurschildering gerestaureerd en sindsdien vertoonde een van de engelen op de muur een opvallende gelijkenis met de Italiaanse premier.

Restaurateur Bruno Valentinetti ontkende in eerste instantie dat hij het gezicht van de engel naar Meloni had gemodelleerd, maar later gaf hij dat toch toe. Toen de kerk vandaag openging, bleek het gezicht van de engel verdwenen. Het is onzichtbaar gemaakt met een slordige laag verf of gips.

Valentinetti heeft het op verzoek van de basiliek 's nachts overgeschilderd, meldt de krant La Repubblica. De Meloni-engel trok veel publiek naar de basiliek. Nieuwsgierige inwoners van Rome en toeristen stonden in de rij om er een foto van te maken. Dat verstoorde soms de kerkdiensten.

Politiek hoort niet thuis in kerkelijke kunst

De Meloni-engel veroorzaakte flink wat commotie in Italië. Oppositiepartij Vijfsterrenbeweging was verontwaardigd en stelde dat "kunst en cultuur geen instrument voor propaganda" mag worden. Het bisdom zei dat een politieke figuur niet thuishoort in kerkelijke kunst. Zowel het bisdom als het ministerie van Cultuur heeft een onderzoek ingesteld naar de engel.

Valentinetti is ook de oorspronkelijke schilder van de muurschildering met de engel. Hij maakte die in 2000 toen een van de voorste kapellen van de basiliek werd gerenoveerd. Er was dus geen sprake van schade aan historisch erfgoed toen hij de engel bij de restauratie het gezicht van Meloni gaf.

Wanneer de engel nu weer een gezicht krijgt en hoe dat eruit komt te zien, is niet bekend. Wel is bekendgemaakt dat er voorafgaand aan het overschilderen toestemming nodig is van de overheid. Eerst moet een schets van de nieuwe afbeelding worden ingeleverd.

Vrouwen in Den Haag nemen vaker een 22-wekenprik tijdens hun zwangerschap als ze die bij hun verloskundige kunnen krijgen. Dat blijkt uit een proef die sinds september 2024 in de stad loopt.

De 22-wekenprik is een vaccin tegen kinkhoest dat vanaf de 22e week van de zwangerschap tot de bevalling genomen kan worden. Het beschermt de moeder en de pasgeboren baby tegen de besmettelijke infectieziekte.

In heel Nederland nemen ongeveer 67 procent van alle zwangere vrouwen de 22-wekenprik. In Den Haag ligt dat percentage lager. Daar kiest zo'n 53 procent van de aanstaande moeders voor de prik, blijkt uit cijfers van de GGD.

Verpleger of verloskundige

Om die reden is de afgelopen tijd getest of meer vrouwen het vaccin nemen als ze dat tijdens een normaal bezoek aan de verloskundige krijgen. In de beginfase kwamen daarvoor verpleegkundigen naar de verloskundepraktijk. Inmiddels zetten verloskundigen in vier praktijken de prik ook zelf.

Verloskundige Erika Scheffer doet mee met de proef en zegt dat de bereidheid veel groter is. "Waar we op 31 procent vaccinatiegraad zaten in bepaalde wijken, zien we nu dat 75 procent van de prikken die worden aangeboden, ook daadwerkelijk wordt gezet."

Vertrouwensband

Aanstaande moeders geven aan dat ze het makkelijk vinden dat ze voor de prik geen aparte afspraak meer hoeven te maken. Daarnaast vinden ze het makkelijker om eventuele twijfels te bespreken met de verloskundige. Volgens de gemeente komt dat door de vertrouwensband die zwangere vrouwen met hun verloskundige hebben.

De gemeente is volgens Omroep West blij met de uitkomst van de proef en gaat het aantal locaties waar verloskundigen de prik toedienen, verdubbelen.

Koningin Máxima is vandaag officieel begonnen aan haar opleiding tot reservist. Ze gaat aan de slag bij de Koninklijke Landmacht, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD).

Gisteren werd al bekend dat de koningin reservist zou worden, maar toen was nog niet duidelijk binnen welke tak van het leger. Ze heeft nu bij de landmacht de rang van soldaat en volgt dit jaar de opleiding.

Als zij haar opleiding heeft afgerond, krijgt zij de hoge rang van luitenant-kolonel. "Net zoals andere reservisten zal zij zich inzetten op die plekken waar behoefte is", meldt de RVD.

Op foto's is onder meer te zien dat de koningin schiettraining krijgt, dat ze een steiger beklimt en dat ze ervan abseilt:

De koningin geeft in het persbericht van de RVD zelf geen reactie, maar de RVD laat weten dat zij ervoor heeft gekozen "zich juist nu aan te melden omdat onze veiligheid niet meer vanzelfsprekend is en zij, net als vele anderen, een bijdrage wil leveren aan die veiligheid".

Ook de leeftijdsgrens speelde een rol in haar keuze, meldt de RVD. De koningin is nu 54 en aanmelden mag tot en met 55 jaar. Een reservist kan worden opgeroepen voor militaire dienst. Hoewel werken als reservist vrijwillig is, zijn er wel een aantal verplichte bijeenkomsten per jaar, zoals deelnemen aan oefeningen en theoriedagen.

'Het Maxima-effect'

De aanmelding van Máxima zal Defensie geen windeieren leggen, denkt historicus en koningshuisdeskundige Coks Donders. Toen bekend werd dat Amalia een militaire opleiding ging doen, verdubbelde het aantal nieuwe studenten bij het Defensity College. Ze denkt dat Máxima's besluit eenzelfde effect heeft bij de reservisten. "Zeker met de beelden die zijn vrijgegeven van een klimmende en schietende Máxima zijn er wel mensen die denken: dit wil ik ook."

Donders erkent dat er een "PR-smaakje" zit aan de reservistenopleiding van de koningin. Demissionair minister van Defensie Tuinman wil dat er in 2030 100.000 mensen voor Defensie werken en zet ook in op uitbreiding van het aantal reservisten, waarvoor Máxima een mooi boegbeeld kan zijn, stelt ze. "En het geeft ook een veilig gevoel dat een symbolische macht, het koningshuis laat zien: we zijn er."

Opgelopen spanningen

Dat is niet los te zien van de opgelopen spanningen in de wereld. Donders: "We hebben luxejaren gehad waarin nooit dreiging was. Dat gevoel is nu anders en je ziet dat het Nederlandse koningshuis de banden met defensie wat publieker wil maken."

In veel andere monarchieën is het staatshoofd ook het hoofd van de krijgsmacht. Dat is in Nederland niet zo. Donders: "In bijvoorbeeld Engeland, België en Spanje zie je dat het daar gebruikelijk is dat de troonopvolgers naast hun universitaire opleiding meestal standaard ook een militaire opleiding doen. Dat Amalia dat vrijwillig doet is daarom wel bijzonder en dat een koningin als Máxima dat doet al helemaal."

Terugkomdagen

Volgens haar neemt de koningin de opleiding zeer serieus en zal ze als ze klaar is dan ook zeker geen terugkomdagen missen. "Ze is hier niet impulsief aan begonnen en zal ook echt wel tijd vrijmaken hiervoor, want het half doen, geeft een slecht signaal."

Dat we in de nabije toekomst een van de andere leden van het gezin van Willem-Alexander in het leger zullen terugzien acht de historicus onwaarschijnlijk. "Alexia zit voor haar opleiding in Londen, dan lijkt het mij erg lastig om dat ernaast te doen. En Ariane gaat na haar tussenjaar vermoed ik ook in het buitenland een studie volgen, maar zeg nooit nooit."

De Amerikaanse krant The Washington Post ontslaat een derde van al het personeel. De ontslagen vallen niet alleen op de redactie, maar op alle afdelingen van het mediabedrijf.

The Post bestaat al 145 jaar en is een van de toonaangevendste kranten van Amerika, maar heeft al langer te maken met financiële problemen. Daarom ziet de leiding zich genoodzaakt te bezuinigen.

Een podcast wordt stopgezet en de boekenafdeling van de krant verdwijnt. Ook de sportredactie verdwijnt in de huidige vorm. Enkele weken geleden hoorden sportverslaggevers dat ze niet naar de Olympische Winterspelen in Milaan mochten, al werd die beslissing deels teruggedraaid.

Volgens persbureau AP krijgen medewerkers een e-mail waarin staat of ze mogen blijven of niet. De krant maakt niet het totale aantal ontslagen bekend, maar volgens bronnen van The New York Times moeten er op de nieuwsredactie 300 van de 800 journalisten vertrekken.

Hoofdredacteur Matt Murray snapt dat de bezuinigingen hard aankomen bij het personeel, maar hij hoopt met de reorganisatie een bedrijf "te creëren dat weer kan groeien en bloeien".

Conservatieve koers

Veel medewerkers hebben zich de afgelopen weken gericht tot eigenaar Jeff Bezos. De krant verliest volgens hen abonnees mede door beslissingen van de miljardair, zoals het intrekken van de steun aan Kamala Harris, de Democratische presidentskandidaat die het in 2024 opnam tegen Donald Trump.

Ook heeft de krant vorig jaar een conservatievere koers gekozen op de opiniepagina's. Daar mogen van Bezos geen stukken meer worden gepubliceerd die kritisch zijn over "persoonlijke vrijheden en de vrije markt". Vanwege die beslissing stapte een chef op.

De vakbond voor medewerkers van de krant had het publiek opgeroepen een boodschap aan Bezos over te brengen. "Genoeg is genoeg. Zonder de medewerkers van The Washington Post, is er geen Washington Post", was het bericht.

Tientallen mensen hebben per sms een waarschuwing van de politie ontvangen om te stoppen met het bedreigen van directeur Dennis te Kloese van Feyenoord.

Hun telefoonnummers zijn naar voren gekomen in het onderzoek naar telefonische bedreigingen aan het adres van de voetbal-directeur, meldt de politie.

In het bericht dat werd verstuurd, staat: "Jouw 06-nummer komt voor in een politieonderzoek naar bedreiging van de directeur van Feyenoord. Stop hiermee. Deze berichten kunnen strafbaar zijn."

Te Kloese ontvangt sinds kort een "stortvloed aan nare berichten en belletjes". De voetbalclub verkeert al een tijdje in zwaar weer en dat wordt onder anderen hem aangerekend.

Elk bericht gecheckt

Het gaat om de eerste nummers die in beeld zijn gekomen in het onderzoek. Het zou kunnen dat meer afzenders de sms van de politie zullen ontvangen.

De politie en het Openbaar Ministerie onderzoeken nu per bericht of de inhoud ervan strafbaar is en of er vervolgstappen moeten komen. De politie benadrukt daarbij dat aanhoudingen "zeker niet" worden uitgesloten.

Een woordvoerder van de politie laat aan de NOS weten dat het gaat om een zogenoemde sms-bom. "Het is een middel dat voornamelijk wordt ingezet in een opsporingsonderzoek, als je informatie wil van getuigen." Zo'n waarschuwing aan afzenders van bedreigingen is vrij uniek.

De Duitse Maja T. is in Boedapest veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf. De Hongaarse rechtbank acht bewezen dat de 25-jarige T. als lid van een extreemlinkse groep extreemrechtse demonstranten in Boedapest in elkaar heeft geslagen.

Dat gebeurde in 2023. Sinds die tijd maakt de zaak in Duitsland veel los, ook omdat er ernstige bedenkingen zijn bij de juridische afhandeling van de zaak en de omstandigheden waaronder T. in Hongarije vastzit. Door heel Duitsland kwam de tekst 'Free Maja' op muren en sociale media te staan.

Centraal staat wat er in 2023 gebeurde rond de zogeheten Dag van Eer in Boedapest. Op die dag komen daar neonazi's uit verschillende landen bijeen om te herdenken dat het de Duitse Wehrmacht en Hongaarse bondgenoten in 1945 niet lukte om aan de Russen te ontsnappen. Op de herdenking komen ook linkse tegendemonstranten af.

Extreemlinkse aanvallers

Volgens de rechter hoorde T. bij een groep van negentien extreemlinkse aanvallers die rond die dag met uitschuifbare wapenstokken, rubberen hamers en pepperspray mensen aanvielen. Dat waren mensen die meededen aan de bijeenkomst en extreemrechts zouden zijn geweest. Er vielen verschillende gewonden.

Het is niet de eerste keer dat extreemlinkse Duitsers terechtstaan voor geweld tegen vermeende neonazi's. Zo werd in Duitsland ook de in radicale kringen gevierde Lina E. veroordeeld tot 5 jaar cel.

Naar schatting van de binnenlandse veiligheidsdienst zijn er in Duitsland ruim 11.000 extremisten in de linkerhoek die bereid zijn om geweld te gebruiken. In de rechterhoek zijn dat er ruim 15.000. Het aantal strafbare feiten gepleegd door extreemrechtse daders is ruim zes keer hoger dan dat door extreemlinkse daders.

De groep waar T. bij lijkt te horen, staat in Duitsland bekend als de 'Hammerbende', deel van een gewelddadige Antifa-netwerk. Het begrip Antifa zelf, een afkorting van antifascisme, verwijst niet naar een organisatie, maar naar een breed spectrum van activisten die deels ook gematigd zijn. Het radicalere deel ziet het als zijn opdracht om het recht in eigen hand te nemen.

Onrechtmatig uitgeleverd

Eind 2023 werd T, een non-binair persoon, opgepakt in Duitsland. De Hongaarse autoriteiten dienden vervolgens een uitleververzoek in.

Het Duitse constitutioneel hof oordeelde dat T. niet uitgeleverd mocht worden, onder andere omdat het niet zeker zou zijn dat een non-binair persoon in Hongarije veilig zou zijn. Maar de Berlijnse justitie had dat oordeel niet afgewacht en T. al uitgeleverd. Dat leidde tot veel kritiek in Duitsland.

Sindsdien zit T. vast in een Hongaarse isoleercel, naar eigen zeggen onder onmenselijke omstandigheden. Politici van Die Linke, de Groenen en de SPD eisten dat Duitsland T. terughaalt, maar dat is niet gebeurd. Vorig jaar beloofde minister Wadephul van Buitenlandse Zaken nog met de Hongaarse regering te gaan praten.

'Noodzakelijke zelfverdediging'

Over de beschuldigingen heeft T. zich niet uitgelaten, wel gaf die vandaag nog een statement in de rechtbank. "Antifascisme is de noodzakelijke zelfverdediging van democratische samenlevingen. Er is geen sprake van een verlangen om te kwetsen en te doden", meldt het Duitse persbureau DPA.

Volgens de verdediging van T. zijn de bewijzen in de zaak zwak. Ze zouden vooral berusten op camerabeelden waarop T. te zien is met aanvallers in de buurt van de plek waar het gebeurde, niet van de aanval zelf.

Er zouden geen getuigen of sporen zijn geweest die T. direct belasten. De advocaat had daarom vrijspraak gevraagd. Het Hongaarse Openbaar Ministerie had 24 jaar cel geëist, naar eigen zeggen om een voorbeeld te stellen.

Volgens critici gebruikt de Hongaarse premier Victor Orbán de zaak ook voor zijn eigen politieke gewin. Hij riep Antifa onlangs uit tot terroristische organisatie, waardoor mogelijk ook vredige demonstraties rond de Dag van Eer verboden kunnen worden. Die jaarlijkse herdenking gaat volgende week vooralsnog door.

Hoe het verdergaat met T. is onduidelijk. Hongarije zou hebben toegezegd dat die de straf in Duitsland mag uitzitten, maar er kan nog hoger beroep worden ingesteld.

De Amerikaanse regering trekt 700 medewerkers van de omstreden immigratie-instantie ICE en de grenspolitie terug uit de staat Minnesota. Dat meldt president Trumps topadviseur op het gebied van migratie Tom Homan.

Volgens Homan gebeurt dat "per direct" en is het besluit genomen nadat lokale overheden hadden ingestemd om samen te werken om gearresteerde immigranten uit te zetten. Er blijven nog zo'n 2000 agenten en medewerkers van ICE in Minnesota achter, zegt Homan. "Zij gaan nergens naartoe", stelt hij. "Zij maken hun taak af."

Trump stuurde in december federale agenten naar de steden Minneapolis en Saint Paul in Minnesota om illegale migranten op te sporen en arresteren. Begin januari kwamen daar nog eens 2000 agenten bij die ook in de rest van de staat actief werden.

Felle protesten

De aanwezigheid van de agenten leidde tot protesten in de staat. Die namen in schaal toe toen agenten begin vorige maand de 37-jarige Renee Good doodschoten en eind vorige maand de eveneens 37-jarige Alex Pretti.

Om de demonstraties te beteugelen, trok Trump commandant Bovino van de grenspolitie terug. Hij werd vervangen door Homan, ook wel 'de grenstsaar' genoemd. De adviseur van Trump was tussen 2017 en 2018 al waarnemend directeur van ICE.

Minister Noem van Binnenlandse Veiligheid kondigde afgelopen nacht aan dat de grenspolitie en ICE-agenten in Minneapolis worden uitgerust met bodycams. Dat moet vervolgens in het hele land gaan gebeuren. De stap is een tegemoetkoming aan de Democraten en een aantal kritische Republikeinen die hervormingen van ICE en de grenspolitie eisen.

Financiering aan banden

Gisteren werd in het Congres overeenstemming bereikt over een enorm begrotingspakket. Daardoor is er voor het grootste deel van de federale overheid tot eind september financiering. Er werd wel een uitzondering gemaakt.

Door onvrede over het optreden van de grenspolitie en ICE werd de begroting van het ministerie van Binnenlandse Veiligheid losgekoppeld. Dat krijgt slechts financiering voor twee weken.

Hiermee hebben de parlementariërs een wapen in handen om meer hervormingen te kunnen eisen van Noem en de regering-Trump. Zo willen ze onder meer nog dat er een eind komt aan de mobiele patrouilles.

Inwoners van Minneapolis voelen zich onveilig door alle verschillende uniformen in hun straten. In deze special leggen we uit hoe dat zit:

In Nigeria zijn meer dan 160 mensen gedood bij een aanval door gewapende mannen op een afgelegen dorp in de deelstaat Kwara, in het westen van het land.

Volgens het Rode Kruis zijn zeker 162 mensen om het leven gekomen. Een lokaal parlementslid spreekt tegen persbureau Reuters van 170 doden.

De inwoners van het dorp Woro vluchtten het omliggende bos in toen de gewapende mannen aanvielen, zegt het parlementslid. Inwoners die niet op tijd wegkwamen, werden door de gewapende mannen bijeengedreven. Daarna werden hun handen op hun rug gebonden en werden ze geëxecuteerd.

Ook zijn huizen, winkels en het koninklijk paleis in het dorp in brand gestoken. Of de traditionele koning ook is omgekomen, is niet bekend. De politie en het leger zijn naar het gebied gestuurd om in de bossen te zoeken naar overlevenden.

Bendes en jihadisten

Nigeria worstelt al langer met geweld vanuit tal van hoeken. Gewapende bendes, plaatselijk bekend als bandieten, die dorpen plunderen en mensen ontvoeren voor losgeld, opereren in grote delen van het land.

Het noorden, waar de meerderheid moslim is, heeft te maken met jihadistisch geweld door terreurgroepen als Boko Haram en Islamitische Staat. Bij dat geweld komen zowel moslims als christenen om het leven.

Bemoeienis van Trump

De Amerikaanse president Trump dreigde vorig jaar met militaire acties in het Afrikaanse land. Hij verweet Nigeria te weinig te doen om christenen te beschermen. Het land heeft zo'n 220 miljoen inwoners, van wie ruwweg de helft christen en de helft moslim is.

In december voerde de VS luchtaanvallen uit op Islamitische Staat in de noordwestelijke staat Sokoto. Het Nigeriaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei toen dat het ging om "precisieaanvallen" op terreurdoelen "om het hoofd te bieden aan de aanhoudende dreiging van terreur en gewelddadig extremisme".

De woning aan de Torricellistraat in Watergraafsmeer die in de nacht van zondag op maandag werd beschoten, is door burgemeester Halsema voor drie maanden gesloten. "De beschieting heeft een zeer grote impact gehad op de buurt." 

De woning werd rond 01.00 uur beschoten. Daarbij vielen geen gewonden. Diezelfde nacht nam de politie in de straat een grijze Audi in beslag, met een prijskaartje van zo'n 240.000 euro. Onduidelijk is of er een verband is tussen de in beslag genomen auto en de beschieting. De politie is nog op zoek naar de schutter.

Vanwege 'meerdere verdachte situaties' rondom het pand plaatste de politie eerder al een camera in de straat. Die voorkwam niet dat de woning onder vuur werd genomen. 

Rust voor omwonenden

De beschieting laat omwonenden niet onberoerd. Veel van hen voelen zich volgens Halsema sindsdien angstig en onveilig. De sluiting moet een volgend incident bij de woning voorkomen en rust brengen in de buurt.

Vorig jaar zomer sloot de burgemeester ook een woning aan de Torricellistraat, maar onduidelijk is of het om hetzelfde pand gaat. De aanleiding voor de sluiting was toen een explosie. De bewoner werd naar eigen zeggen al een tijd geobserveerd. Zo zouden twee mensen een spycam in zijn tuin hebben geplaatst.

De problemen bij wooncomplex Stek Oost, waar jongeren samenwonen met statushouders, is een langlopend dossier. Al jarenlang worden er meldingen gedaan van zware gewelds- en zedenincidenten, zelfs een vermeende groepsverkrachting. Uit recent onderzoek van Zembla blijkt dat verhuurder Stadgenoot de gemeente tevergeefs zou hebben gevraagd te stoppen met het project. De wethouder ontkent dit vandaag met klem tijdens een verhit debat. 

De verantwoordelijke wethouders namen alle drie deel aan het debat, dat drie keer langer duurde dan gepland. Alle aanwezige partijen hadden hun woordje klaar over de gang van zaken rond het project. Raadsleden vroegen zich onder meer af waarom ze niet eerder op de hoogte zijn gebracht over de ernstige zorgen van Stadgenoot. 

Volgens wethouder Volkshuisvesting Zita Pels heeft Stadgenoot nooit verzocht het project te stoppen en daarmee spreekt ze de verhuurder tegen. "Ze hebben gezegd dat ze zich grote zorgen maakten en dat ze in de toenmalige vorm niet verder konden. Dáár wilden zij mee stoppen. Toen heb ik gezegd: dan gaan we daar scenario's voor bedenken." En dat gebeurde ook. De verdeling werd 70 procent student en 30 procent statushouder, in plaats van 50/50. Maar over wie met dat initiatief kwam, Stadgenoot of het college, lopen de lezingen uiteen.

Het laatste woord over Stek Oost is in ieder geval nog niet gezegd: op aandringen van JA21 en de VVD zal het project in de laatste raadsvergadering voor de verkiezingen nog uitgebreid worden besproken. 

Mogelijke groepsverkrachting

Het gemeentelijke woonexperiment kwam afgelopen jaren meermaals in opspraak. Bewoners maakten stalking, seksueel grensoverschrijdend gedrag en geweld mee, zeiden zij in 2022 tegen AT5. Er werden meerdere aangiftes gedaan.

In een uitzending van Zembla vorige maand zegt Stadgenoot te hebben vermoed dat er in de zomer van 2023 een groepsverkrachting heeft plaatsgevonden in het complex. Daarnaast waren er die zomer volgens de verhuurder meerdere geweldsincidenten, en werd er drugs gedeald. Een jaar later werd een Syrische bewoner veroordeeld voor twee verkrachtingen in het gebouw. Stadgenoot merkte in 2023 dat de veiligheid van bewoners niet meer kon worden gegarandeerd.

Een telefoonwinkel op de Kinkerstraat in Oud-West is vanavond overvallen. Daarbij is een onbekend aantal telefoons buitgemaakt. De politie heeft een man aangehouden en sluit meer aanhoudingen niet uit.

De politie kwam rond 18.30 uur af op de melding van een overval. Of personeel met een wapen is bedreigd, is nog onduidelijk.

Op foto's is te zien dat een ruit is gesneuveld, vermoedelijk van een vitrinekast. Op de vloer liggen glasscherven.

De politie heeft een onderzoek ingesteld. 

Morgen wordt de normale dienstregeling hervat tussen Amsterdam en Utrecht, nadat op dit traject bijna een week lang minder treinen reden door beschadigde wissels. Dat meldt ProRail. Wel moeten mensen die reizen via Centraal Station opletten: van morgen tot en met zondag gaan in de nachten geen treinen van en naar CS door werkzaamheden, kondigde NS eerder aan.

Sinds vorige week donderdag rijden er minder treinen van en naar Utrecht vanwege defecte wissels bij Duivendrecht. Waardoor die zijn beschadigd, wordt nog onderzocht. De herstelwerkzaamheden zijn volgens ProRail complex en tijdrovend. 

Als noodoplossing heeft de spoorbeheerder over de wissels een snelheidsbeperking van 40 kilometer per uur ingesteld, waar normaal 140 kilometer per uur wordt gereden. De afgelopen dagen reden machinisten er al langzamer, maar ze moesten daarover contact hebben met de verkeersleiding. Dat was tijdrovend, waardoor er minder treinen konden rijden dan normaal. Vanaf morgen is het proces geautomatiseerd en kan de normale dienstregeling worden hervat.

Tot gisternacht had Ajax de tijd om nieuwe spelers aan te trekken voor het eerste elftal. Hoog op het verlanglijstje stond een ervaren verdedigende middenvelder, maar dat is niet gelukt. Samen met journalist en oud-scout Sam Planting (ESPN en VI) blikken we terug op de afgelopen wintertransferperiode en stellen we de nieuwe aanwinsten voor.

Met de sluiting van de winterse transferperiode is de selectie van Ajax zo goed als compleet, maar voor één plek is er nog altijd geen oplossing gevonden. Sinds het vertrek van Jordan Henderson afgelopen zomer heeft Ajax nog altijd geen verdedigende middenvelder in de selectie.

Belangrijke positie

En dat terwijl een zogenoemde 'nummer 6' tegenwoordig een van de belangrijkste posities in een elftal is. "Meestal is het tactisch de belangrijkste speler in het team", zegt Planting. "Het is ook geen toeval dat de meeste topcoaches van deze tijd vroeger op die positie hebben gespeeld."

Volgens Planting gaat het om een ingewikkelde positie, zeker gezien de manier waarop Ajax nu speelt. "Je moet tactisch dus sterk zijn, balvast en als het even kan ook een beetje atletisch. Maar vooral: je moet intelligent zijn."

Ajax vond genoeg spelers die aan die criteria voldoen, maar ze kwamen allemaal niet naar Amsterdam: "Als Ajax in de zomer zijn zaakjes op orde had gehad, dan zou het te regelen moeten zijn. Maar nu was alles heel last minute en kwam de club uit bij oudere spelers die bij hun eigen club op de bank zitten. Dan is er iets in de selectieplanning dus niet in orde."

Deze spelers kwamen wél

Op andere posities heeft Ajax zich wél versterkt: vleugelaanvaller Maher Carrizo, verdedigers Oleksandr Zinchenko en Takehiro Tomiyasu en keeper Maarten Paes. Ook Paulo da Silva en Maximilian Ibrahimović kwamen deze winter naar Ajax, maar het lijkt erop dat zij voorlopig vooral bij Jong Ajax in actie zullen komen.

Voor Paes wacht waarschijnlijk een rol als reservekeeper, maar voor de andere drie spelers voorziet Planting wel een basisplaats. "Bij Tomiyasu wel alleen als hij fit is (de Japanner heeft er langer dan een jaar uitgelegen met een blessure, red.), maar als dat zo is, dan gaat Anton Gaaei wellicht moeten plaatsmaken voor Tomiyasu."

Ook Zinchenko, die bij Manchester City en Arsenal een verdienstelijk verleden heeft, is goed genoeg voor de eerste elf van Ajax, zegt Planting, als hij tenminste linksback gaat spelen. "Dat zou dus slecht nieuws zijn voor Owen Wijndal."

Gloukh, Bounida of Carrizo?

Doordat Zinchenko en Tomiyasu geen klassieke opstomende backs zijn, heeft Ajax in de aanval behoefte aan snelle buitenspelers, zegt Planting, die dus verwacht dat de tragere Oscar Gloukh nu moet vrezen voor zijn basisplaats. "Hij zal in eerste instantie vervangen worden door Rayane Bounida, maar binnen een half jaar zal de nieuwe Argentijn Carrizo wel in de basiself moeten staan." 

Genoeg nieuwe namen om de komende tijd in de gaten te houden dus, maar Planting verwacht niet dat Ajax kan concurreren met het goedlopende PSV, dat dit seizoen waarschijnlijk voor de derde keer op rij kampioen wordt. Volgens de journalist is de selectie van de Eindhovenaren nog steeds veel sterker dan die van Ajax. "Er is nog echt veel werk te doen."

Ajax heeft volgens de site transfermarkt.nl bijna 9 miljoen euro uitgegeven aan nieuwe spelers. Daartegenover is bijna 22 miljoen aan de verkoop van spelers verdiend. 

Het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) kampt met flinke financiële problemen door jarenlange verliezen en een kostbare renovatie van het eigen hotel. Hierom ziet het instituut zich genoodzaakt te reorganiseren. 

Dat meldt Nieuwsuur vandaag op basis van het reorganisatieplan en meerdere betrokkenen. In het plan zou staan dat bijna een derde van de bijna 150 werknemers ontslagen moet worden. 

Een woordvoerder van het KIT bevestigt aan AT5 dat er een reorganisatieplan ligt, maar zegt er inhoudelijk nog niks over te mogen zeggen tot de ondernemingsraad zich erover heeft gebogen. Hierom wil ze ook niet inhoudelijk ingaan op het onderzoek van Nieuwsuur.

In het reorganisatieplan staat volgens het actualiteitenprogramma dat het KIT de afgelopen drie jaar bijna 8 miljoen euro verlies heeft geleden. Zonder maatregelen zou daar dit jaar nog 4,4 miljoen euro bijkomen, waardoor het instituut financieel verder in de knel zou kunnen komen.

Hotel

De verliezen komen volgens de bronnen van Nieuwsuur onder meer door de verbouwing van het eigen hotel van het KIT, die miljoenen duurder zou zijn uitgevallen.

Michel Farkas, sinds drie dagen de nieuwe directeur van het instituut, zegt tegen het programma geen andere keuze te hebben dan te reorganiseren. "Bovendien worden we geconfronteerd met een verminderd aanbod van projectaanvragen en zijn sommige voormalige markten sterk gekrompen door de geopolitieke situatie." 

Een 51-jarige Rotterdammer is door de rechtbank veroordeeld tot zestig uur taakstraf voor het beledigen van, en aanzetten tot, haat tegen Joden. De man stuurde in 2024 vijf e-mails met antisemitische uitlatingen naar de Anne Frank Stichting. Hij noemde het Joodse volk onder meer 'hypocriete honden en ratten'. "Deze uitlatingen waren bijzonder vergaand en extreem."

De Rotterdammer stuurde tussen september en december 2024 in totaal vijf discriminerende e-mails naar de Anne Frank Stichting. Daarin schold hij het Joodse volk uit voor onder meer 'vieze moordenaars', 'leugenaars', 'ziek, walgelijk kankervolk' en 'hypocriete honden en ratten'. De stichting deed aangifte van discriminatie. In februari vorig jaar werd de man aangehouden en bekende hij.

De rechtbank oordeelde vandaag dat de uitlatingen beledigend waren en aanzetten tot haat tegen Joden. Zo schreef de man dat 'Joden dit aan zichzelf te danken hebben', sprak hij de hoop uit dat de Arabische wereld 'de oorlog verklaart aan de Joden' en stelde hij dat Joden hypocriet zouden zijn over de Holocaust, 'terwijl zij zelf een genocide plegen'.

De man schepte volgens de rechtbank meermaals een 'wij versus zij’-sentiment, door te stellen dat 'zowel moslims als Hollanders Joden haten'. "Daarmee zet hij de Joden telkens collectief neer als vijand van verschillende groepen."

"Veel spijt"

De verdachte wist dat de e-mails beledigend waren en aanzetten tot haat, verklaarde hij. De e-mails zou hij uit impuls en emotie hebben gestuurd, vanwege het geweld in Gaza. Hij zei dat hij er veel spijt van had en zich er diep voor schaamde.

Dat het nieuws over Gaza hem aangreep, noemde de rechtbank begrijpelijk, maar geen rechtvaardiging voor haatdragende berichten over het hele Joodse volk. Bovendien 'kan de Anne Frank Stichting op geen enkele manier aansprakelijk worden gesteld voor het geweld dat plaatsvindt in Gaza'.

De straf komt overeen met de eis van het Openbaar Ministerie.

De politie heeft in de Amstelstraat onderzoek gedaan na de vondst van een vermoedelijk explosief voor deur van een burgerrestaurant. Op de ramen van de horecazaak is in het rood "betalen" geschreven. De straat was voor onderzoek enkele uren afgesloten. Het tramverkeer werd tijdelijk omgeleid. 

De politie kreeg rond 12.30 uur een melding van een verdacht object voor de deur van een horecazaak in de Amstelstraat. De straat werd daardoor deels afgezet. De Explosieven Opruimingsdienst (EOD) was ter plaatse om onderzoek te doen naar het object.

Om wat voor verdacht object het gaat, kon een woordvoerder van de politie niet zeggen. Onderzoek moet uitwijzen of het daadwerkelijk om een explosief gaat. Op de ramen van het restaurant waar het object werd gevonden is met graffiti "betalen" geschreven. Of de tekst vandaag op de ramen is geschreven is onderwerp van onderzoek.

Tram 14 gestremd

Door de afzetting van de politie was het tramverkeer door de Amstelstraat tijdelijk gestremd. Het GVB liet weten dat tram 14 richting VUmc vanaf halte Rembrandtplein en richting CS vanaf halte Frederiksplein omreed. Omstreeks 14.30 uur is de straat weer vrijgegeven. 

Gisterochtend werd een deel van de Spuistraat afgesloten na de vondst van een verdacht pakketje voor de deur van een Italiaans restaurant.

Gemeente en Stadgenoot wijzen naar elkaar in debacle rond gemengd wonencomplex Stek Oost, en het Bijlmer Parktheater krijgt er een spiksplinternieuw gebouw bij. Dat en meer in het AT5 Nieuws van woensdag 4 februari.

Op het Anton de Komplein in Zuidoost komt een nieuw Bijlmer Parktheater. Dat heeft het college van burgemeester en wethouders besloten. Het huidige Bijlmer Parktheater in het Nelson Mandelapark blijft desondanks bestaan voor de culturele sector in de stad.

Voor het ontwerp, de bouw en de uitwerking van het nieuwe theater wordt 27,5 miljoen euro beschikbaar gesteld. De gemeente schrijft in een persbericht dat het nieuwe theater een toekomstbestendige culturele voorziening wordt waarin voorstellingen, talentontwikkeling, cultuureducatie en maatschappelijke initiatieven centraal komen te staan. Wanneer het nieuwe gebouw de deuren opent, is nog onduidelijk.

De buurt lijkt ook erg positief over de komst van het theater. "Ik vind het heel mooi om te horen dat er eindelijk wat gedaan wordt in de Bijlmer voor de jeugd", zegt een buurvrouw. Een andere vrouw: "Ik vind het helemaal geweldig. Leuk voor de nieuwe talenten die willen komen".

 "Zuidoost groeit snel, maar liep lange tijd achter als het gaat om culturele voorzieningen", zegt cultuurwethouder Touria Meliani. De gemeente heeft volgens haar de afgelopen jaren flink geïnvesteerd om die achterstand weg te werken. "De realisatie van het nieuwe Bijlmer Parktheater vormt een belangrijke volgende stap in deze brede investering in cultuur in het stadsdeel."

Meer zalen en horeca

Het Bijlmer Parktheater is volgens de Amsterdamse Kunstraad een van de belangrijkste kweekvijvers voor talent in de stad. Het huidige Bijlmer Parktheater is alleen te klein om in de toekomst in die rol te blijven voorzien. Uit een haalbaarheidsonderzoek dat de gemeente heeft laten uitvoeren, is gebleken dat een nieuw theater op het Anton de Komplein de 'enige toekomstbestendige' oplossing is. 

In het nieuwe theater moeten onder andere meer zalen en repetitieruimtes komen, een foyer en een horecagelegenheid. "Bijlmer Parktheater is ontzettend blij en dankbaar dat de gemeente Amsterdam de noodzaak voor uitbreiding van ons theater erkent en ondersteunt", zegt theaterdirecteur Jolanda Spoel. In 2022 gaf zij al aan dat er meer ruimte nodig was door de groei van het theater, waarna in 2023 een tijdelijke extra locatie beschikbaar werd gesteld in de Amsterdamse Poort. 

Spoel is nu dan ook blij met de nieuwe plek. "Met 80.000 bezoekers per jaar - waaronder onze makers, gezelschappen, huurders, deelnemers en publiek - zijn we dé bruisende creatieve hub in stadsdeel Zuidoost, waar iedereen zich welkom voelt."

Huidig theater blijft bestaan

Het huidige Bijlmer Parktheater in het Nelson Mandelapark blijft ondanks de aangekondigde bouw van het nieuwe theater bestaan. Volgens wethouder Meliani kan het pand 'voorzien in de grote vraag naar presentatie- en makersruimte'. 

In 2024 is nog 5 miljoen euro beschikbaar gesteld om het huidige gebouw te renoveren en te verduurzamen.

Twee mannen die worden verdacht van betrokkenheid bij de dood van de 80-jarige Irene Winkel, waren volgens justitie ook betrokken bij een oplichting in Haarlem. Irene Winkel overleed in augustus vorig jaar nadat ze argwaan kreeg toen de verdachte als nepagent haar woning in Slotervaart binnendrong. 

Dat bleek vandaag tijdens een voorbereidende zitting in het onderzoek naar de dood van de 80-jarige vrouw. Volgens het Openbaar Ministerie is er sprake van hetzelfde patroon als bij de oplichting van Irene Winkel. Het nummer dat Benjamin H. gebruikte om haar te bellen, werd ook gebruikt bij de oplichting van het slachtoffer in Haarlem. Samen met medeverdachte Ashraf Z. zou hij naar Haarlem zijn gereden. Z. heeft deze oplichting bekend, Benjamin H. heeft net als in de zaak rond Irene Winkel nog niets verklaard.

Fatale babbeltruc

Veel meer werd vandaag niet bekend tijdens de zitting waarbij hoofdverdachte Oussama el G. niet aanwezig was. Tijdens een eerdere zitting kwam naar buiten dat Benjamin H. op 13 augustus telefonisch contact opnam met mevrouw Winkel. Hij deed zich daarbij voor als agent en zou hebben gezegd dat haar woning het doelwit zou zijn geweest van inbrekers. H. vertelde dat er direct een politieagent langs zou komen om hang- en sluitwerk te controleren. Winkel zou zijn gevraagd haar sieraden op tafel klaar te leggen. 

Gesprek van 50 minuten

Aan het eind van dat vijftig minuten durende telefoongesprek zou hoofdverdachte El G. volgens het OM bij de woning van Winkel zijn aangekomen en heeft zij hem binnengelaten: “Hij is in de woning geweest, heeft sieraden weggenomen en heeft geweld op mevrouw uitgeoefend waardoor zij uiteindelijk het leven heeft gelaten”, vertelde de officier van justitie eerder. 

Vandaag werd duidelijk dat het onderzoek bijna klaar is. Wel wordt nog onderzocht hoe mevrouw Winkel precies is overleden en hoeveel geweld er precies is gebruikt. Oussama el G. heeft verklaard de vrouw tegen haar hoofd te hebben geslagen waarna ze is gevallen en overleed. In een verhoor bij de politie heeft hij voorgedaan hoe hij de klap zou hebben uitgedeeld, die beelden worden bij het NFI onderzocht. 

De advocaten van Benjamin H. en Ashraf Z. vroegen de rechtbank vandaag om de vrijlating van hun cliënten. Zij wezen er vooral op dat de verdachten geen bijdrage zouden hebben geleverd aan het overlijden van mevrouw Winkel en er geen opzet was tot geweld. Zelf vertelde verdachte Benjamin H. mee te willen werken aan eventuele voorwaarden bij zijn vrijlating. "Ik wil graag verder met mijn leven, ik zit al een tijdje vast." 

Maar daar ging de rechtbank nog niet in mee, zij willen de reclassering eerst onderzoek laten doen naar eventuele voorwaarden bij een vrijlating. Daarnaast is er volgens de rechtbank nog sprake van een gevaar tot herhaling. Een volgende zitting is op 29 april. 

Het stukje Noord waar allerlei duurzame bedrijfjes samenwerken, moet de helft van zijn terrein inleveren. De gemeente wil er sportvelden neerleggen vanwege alle woningen die nieuw zijn gebouwd. Ondernemers en bezoekers van stadslandbouwproject NoordOogst laten het er niet bij zitten en overhandigen vanavond een petitie aan de gemeente. 

"Het is voor sommigen misschien winst, maar voor ons voelt het als verlies", zegt imker Dirk Dekker over het besluit dat de helft van NoordOogst mag blijven. Al ruim twaalf jaar houdt hij bijen op het idyllische stukje in Noord. In die periode bouwde hij een kas, een kantoor en werkte hij mee aan verschillende onderzoeken.

"Nu moet de stekker eruit en de bezem erdoorheen", zegt Dekker voor een van de kasten waar de bijen vanwege de kou dicht op elkaar zitten geplakt. Na maanden onzekerheid – alle bedrijfjes hier werkten met een tijdelijk contract – maakte de gemeente in december bekend dat de helft van de bedrijven hier komend jaar op zoek moet naar een ander onderkomen.

Om dat tegen te houden, overhandigt een groep betrokkenen vanavond bij stadsdeel Noord een petitie die door 4552 mensen is ondertekend. Het openbare park, waar buurtbewoners ook groenten uit de moestuin kunnen kopen, is een populaire plek in de buurt.

Imker bij de A10

Op het terrein zitten allerlei ondernemers: een kinderdagverblijf, een stadstuin, een paddenstoelenkwekerij, een koffiebranderij en een imker. Het restaurant en de patisserie vertrokken vanwege de onzekerheid al eerder.

Het terrein moet nu deels plaatsmaken voor sportvelden, wat betekent dat een deel van de bedrijven naar de andere kant van het terrein zal verhuizen. Voor een paar bedrijfjes, waaronder de imker en de koffiebranderij, zal dat lastiger zijn. Het is met name moeilijk om goede binnenruimte te vinden, zegt Dekker. 

Sportvelden

Toch is het ook winst dat de helft van het terrein mag blijven, benadrukt Sven van der Burg, de stadsboer van NoordOogst. Hij zit met zijn stadstuin aan de kant die nog minimaal vijf jaar wél mag blijven. "Het is jammer dat zoiets vets wat wij doen tegenover zoiets belangrijks als sport wordt gezet."

Wanneer de gemeente begint met de bouw van de sportvelden is onduidelijk. De gemeente laat weten waarde te zien in 'een unieke organisatie als NoordOogst. "We blijven op zoek naar oplossingen. De plannen, wensen en ideeën van NoordOogst worden uiteraard meegenomen en gewogen, maar zijn niet leidend in het proces."

Van, via en naar Schiphol Airport reden sinds vanmorgen urenlang geen treinen nadat in een schakelkast van een perron op het station kortsluiting was ontstaan. Dat kwam doordat iemand een heliumballon mee het perron op had genomen. Sinds 10.45 uur rijden de treinen weer rond Schiphol. 

De NS zegt niet uit te gaan van opzet. Op beelden is te zien dat een heliumballon de bovenleiding raakte, waardoor kortsluiting ontstond.

ProRail en NS lieten rond 07.30 uur weten dat uit veiligheidsoverwegingen het volledige treinverkeer rond de luchthaven werd stilgelegd. Door de storing reden er onder meer geen treinen op het drukke traject tussen Amsterdam Zuid en Den Haag. 

Minder treinen tussen Amsterdam en Utrecht

Op het spoor rond Amsterdam waren vanmorgen meer problemen. Sinds enkele dagen rijden er tussen Amsterdam Centraal en Utrecht Centraal minder treinen door een wisselstoring. Dat duurt volgens de NS tot zeker 19.00 uur vanavond. 

Het stadhuis van Weesp bestaat deze week 250 jaar. Architect Jacob Otten Husly haalde hiervoor de beste vakmannen naar Weesp en inspireerde het 18e-eeuwse gebouw op het Paleis op de Dam, dat destijds het stadhuis van Amsterdam was. In tegenstelling tot zijn grote voorbeeld, wordt Weesp nog steeds bestuurd vanuit dit historische pand. 

Het is de trots van Weesp. Het stadhuis waar in 1776 de eerste raadsvergadering plaatsvond, staat sinds 1954 in de officiële top 100 van rijksmonumenten. Weesper en historicus Christian Pfeiffer: "Het was destijds een hypermodern neoclassicistisch gebouw. De bouw kostte enorm veel geld en het laat echt zien: wij zijn rijk. Het was echt bedoeld om te imponeren." 

Rijkdom door jenever

Een korte periode in de 18e eeuw dankte Weesp haar economische voorspoed vooral aan de jeneverindustrie. Er was dus geld om het hele stadhuis tot in de puntjes te decoreren. Zo ook de kamer van de burgemeesters destijds. En dat vertrek is nog steeds de werkplek van het huidige bestuur. Katinka Hilders-van de Wetering, de voorzitter van het huidige bestuur van Weesp: "Het is bijzonder om in dit historische vertrek te mogen werken."

Wijzend op het klassieke schilderij met de vroegere burgemeesters en rechters: "Je zit hier nooit alleen, je zit met allemaal mannen om je heen."

Het stadsbestuur van Weesp vergaderde op de bovenste verdieping, in de vroedschapkamer. Het vroedschap, bestond uit rijke burgers, onder wie fabrikanten uit de jeneverindustrie. Er waren veertien schepenen en drie burgemeesters. Pfeiffer: "Hier gebeurde het. Je ziet hier op schilderijen alle burgemeesters en er is een collectie Weesper porselein, het eerste en meest zeldzame porselein van Nederland. Eigenlijk is dit de schatkamer van het stadhuis."

Kerkers en pijnkamers

Tegenwoordig is de vroedschapkamer een museumzaal. De raad van Weesp vergadert namelijk in een ander vertrek, de voormalige rechtszaal. Het stadhuis was in de 18e eeuw dan ook meer een rechtbank dan een stadhuis, legt Pfeiffer uit. Misdadigers werden opgesloten in kerkers onder het stadhuis en vandaaruit naar de rechtszaal gebracht. Om een verdachte aan het praten te krijgen werd de pijnkamer niet geschuwd. In de vierschaar op de benedenverdieping werd het vonnis in aanwezigheid van nieuwsgierige Weesper burgers uitgesproken.  

Historicus Christian Pfeiffer: Hier in de kerkers was het koud, en je zat op water en brood. Als het uiteindelijk tot een veroordeling kwam, werd je buiten gebracht en vond een publieke terechtstelling plaats. Het kon zijn dat je gegeseld werd, en in het ergste geval kreeg je doodstraf. Dan werd je gewurgd op het plein voor het stadhuis. Zo ging dat in die tijd."