In Frankrijk zijn twee mensen overleden aan listeriose, nadat zij vleeswaren of paté hadden gegeten die besmet waren met de listeriabacterie. Dat melden het minister van Landbouw en Santé Publique France, onderdeel van het Franse ministerie van Volksgezondheid.

In totaal werden zeker twaalf mensen ziek na het eten van vleeswaren die werden geproduceerd door het bedrijf Drôme Ardèche Tradition in de Ardèche, ruim 100 kilometer onder Lyon. De patiënten, tussen de 34 en 93 jaar oud, werden ziek tussen september 2025 en januari 2026. De twee overleden personen waren beiden ouder dan 75 jaar.

Het bedrijf verkoopt zijn producten onder meer onder de merken Jules Courtial en Drôme Salaisons, die te koop zijn in heel Frankrijk. In totaal worden twintig producten teruggeroepen.

Dit is een van twintig producten waar listeria is in gevonden:

Volgens de Franse autoriteiten is er een bevel uitgevaardigd om de activiteiten van het bedrijf tijdelijk stop te zetten. Ook is Drôme Ardèche Tradition overgegaan tot het terugroepen van alle producten die op de site te koop waren.

Flinke koorts

Listeriose is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Listeria monocytogenes. De listeriabacterie komt voor in langdurig gekoeld bewaarde producten die koud worden gegeten, zoals kazen en vleeswaren. Maar ook in rauwe producten zoals groente, fruit, vlees, vis en ei. De bacterie kan via besmet voedsel het lichaam binnenkomen.

Voor de meeste mensen is zo'n infectie ongevaarlijk, maar de gevolgen van besmetting kunnen ernstig zijn voor zwangere vrouwen, ouderen, pasgeboren kinderen en mensen met een verminderde weerstand. Volgens het RIVM komen bij zwangere vrouwen klachten voor als hoofd-, rug-, gewrichts- en spierpijn en flinke koorts.

In Nederland krijgt het RIVM elk jaar ongeveer 85 meldingen van patiënten met een listeria-infectie. Volgens het instituut komt een infectie het vaakst voor bij mensen die ouder zijn dan 65 jaar.

Mensen die vleeswaren van het merk hebben gegeten en symptomen hebben zoals koorts, hoofdpijn of spierpijn, raadt het Franse ministerie van Volksgezondheid aan om hun arts te raadplegen.

De gemeente Eindhoven wil de komende acht jaar 5400 nieuwe woningen voor studenten realiseren. Die moeten het tekort aan studentenhuisvesting helpen oplossen.

De gemeente, de Technische Universiteit (TU/e), hogeschool Fontys en de verhuurders Vestide en SSH hebben hun plannen voor de nieuwbouw vandaag gepresenteerd, schrijft Omroep Brabant.

De universiteit spreekt van "een van de grootste uitbreidingen van studentenhuisvesting" in Nederland. De stad wil met voldoende woonruimte aantrekkelijk zijn voor talenten om er te gaan studeren, in de hoop dat ze ook na hun studie in de regio blijven.

Duizenden kamers nodig

"Goede huisvesting is essentieel om talent aan te trekken en te behouden", zegt Patrick Groothuis, vicevoorzitter van het college van bestuur van de TU Eindhoven. "Om zo de toekomstige economische kracht van Brainport te versterken."

De stad kampt al jaren met een tekort aan studentenkamers. Afgelopen september zag Groothuis zo'n 500 studenten hun studie aan de universiteit vroegtijdig afbreken, omdat ze geen studentenkamer konden vinden.

Verspreid door stad

De woningen moeten op vijftien plekken verspreid door Eindhoven komen te staan. Zo is het de bedoeling dat er ongeveer duizend appartementen komen aan de Professor Doctor Dorgelolaan, ten zuiden van de campus van de universiteit.

Aan de noordkant moeten 750 appartementen worden gerealiseerd op de Hondsheuvels. Ook het VGZ-kantoor bij station Eindhoven Centraal is in beeld voor studentenwoningen.

Het geld voor de bouw komt voor een deel uit het zogeheten Beethoven-plan. Dat is een landelijk investeringsprogramma van ongeveer 2,5 miljard euro dat bedoeld is om bedrijven als ASML in Nederland te houden. Geld uit die pot gaat bijvoorbeeld ook naar het verbeteren van de bereikbaarheid van Eindhoven.

De aandacht voor het wangedrag van chef René Redzepi van het Deense sterrenrestaurant Noma zorgt internationaal opnieuw voor discussie over de werkcultuur in de topgastronomie. De kwestie roept ook vragen op over hoe toekomstige professionals in Nederland worden voorbereid op het werken in de horeca.

Meesterkok Theo van Rensch, die bij het roc van Amsterdam jonge sterrenkoks opleidt, vindt de berichten over de inmiddels opgestapte Redzepi schokkend. "Dat het op dit niveau zo erg zou zijn, had ik niet verwacht. Zeker omdat het restaurant van Redzepi juist bekendstaat om duurzaamheid. Dan moet je ook duurzaam omgaan met je personeel."

Volgens vakbondsman Edwin Vlek, voorzitter van De Horecabond, heeft de sector de afgelopen jaren gewerkt aan een cultuurverandering. "Als je de top wilt bereiken, moet je ook top zijn voor je personeel", zegt hij. Volgens hem dwingt vooral de nieuwe generatie werknemers die omslag af. "De jeugd van nu pikt dat soort incidenten niet meer."

In de keukenhiërarchie is de afgelopen jaren veel veranderd, vertelt meesterkok Van Rensch. "Toen ik leerling was, stonden er twintig mensen in de rij voor een baan. Dus je accepteerde meer. Ik heb ook gewerkt in keukens waar de pannen mij om de oren vlogen. Nu gebeurt dat niet meer. Als je je personeel zo behandelt, wil niemand meer voor je werken."

Andere aanpak

Chef Emile van der Staak, eigenaar van tweesterrenrestaurant De Nieuwe Winkel in Nijmegen, ziet de berichtgeving over Redzepi's wangedrag in de keuken als een kantelpunt. "Laten we nu als sector het gesprek voeren en kijken hoe het systeem kan veranderen. De topgastronomie loopt achter, maar we hebben in andere sectoren zoals de filmindustrie gezien dat verandering echt mogelijk is."

Volgens Van der Staak is er in topkeukens vaak sprake van een duidelijke machtsverhouding. "Chefs zeggen vaak: je bent vrij om te gaan. Maar als je echt de top wilt bereiken, zijn er maar weinig plekken waar je die ervaring kunt opdoen. Daardoor stoppen jonge koks niet snel, ook als het moeilijk wordt."

Hij ziet dat die hiërarchie vooral in buitenlandse keukens nog sterk aanwezig is. "In Nederland zijn we niet zo snel op ons mondje gevallen. Maar hoe verder je naar het buitenland gaat, hoe hiërarchischer de keuken." Zelf deed hij in het buitenland ook minder positieve ervaringen op.

"Ik heb er op belangrijke momenten bewust voor gekozen om niet bij die oude cultuur te horen", zegt Van der Staak. In zijn restaurant wil hij jonge koks juist enthousiasmeren en begeleiden. Hij geeft hen ruimte, vertelt hij, gaat het gesprek aan en probeert overbelasting te voorkomen.

Omgaan met conflicten

Bij de opleiding hotelmanagement van de Zuyd Hogeschool in Maastricht is sociale veiligheid al langer een thema in de opleiding. Studenten lopen stage in het buitenland en moeten leren omgaan met verschillende werkculturen. In workshops leren studenten omgaan met cultuurverschillen en mogelijke conflictsituaties. Tijdens hun stage kunnen studenten terecht bij een vertrouwenspersoon of decaan.

Volgens directeur Bas Vogelsangs van de hoge hotelschool komen incidenten tijdens stages soms voor, maar meldingen van grensoverschrijdend gedrag zijn zeldzaam. "Wel zien we duidelijk dat er een cultuuromslag gaande is. Het Gordon Ramsay-tijdperk is voorbij." De Britse topchef ging in zijn tv-programma's tierend door keukens en las andere restauranthouders in stevige taal de les.

Geen zachtzinnige sector

Van Rensch ziet ook verandering, maar benadrukt dat de horeca altijd een sector zal blijven die onder hoge druk staat. "Het gaat er in een keuken niet altijd zachtzinnig aan toe. Maar één ding is belangrijk: het mag nooit persoonlijk worden. In het heetst van de strijd kan er wel eens wat gebeuren, maar daarna geef je elkaar een hand, drink je een biertje en ga je verder."

In de lessen bespreekt hij met studenten hoe ze moeten omgaan met lastige situaties op de werkvloer. Daarbij gebruikte hij ook het voorbeeld van Redzepi. Hij vroeg studenten hoe zij zouden reageren als een chef hen tijdens het werk met een barbecuetang zou prikken. "Ze zeiden letterlijk dat ze dan de keuken uit zouden lopen. Studenten van nu komen veel beter voor zichzelf op."

Het kabinet overweegt om meer risico's nemen op het stroomnet om een aansluitstop in het midden van het land te voorkomen, door een deel van de reserveruimte in te zetten. Dat schrijft staatssecretaris De Bat (Energie) aan de Tweede Kamer.

Dat betekent bijvoorbeeld dat bestaande kabels zwaarder worden belast of dat netbeheerders overcapaciteit die is bedoeld voor bijzondere omstandigheden gaan inzetten. Hierdoor is er wel meer risico op storingen, aldus de staatssecretaris.

Opties en effecten

De CDA-staatssecretaris suggereert dat netbeheerder Tennet uitbreidingscapaciteit vanuit elders kan "verschuiven" naar het midden van het land. Of deze ingrepen genoeg zijn om nieuwe aansluitingen op het stroomnet mogelijk te maken, moet Tennet beoordelen.

De Bat schrijft dat "tot en met april" opties en effecten in kaart worden gebracht. Tegen die tijd moet worden besloten of een volledige aansluitstop noodzakelijk is, of toch kan worden voorkomen.

De netbeheerder waarschuwde vorige maand dat een stop dreigt in Flevoland, Utrecht en Gelderland. Dat zou betekenen dat er vanaf de zomer in deze provincies ook geen nieuwe contracten voor woningen meer afgegeven kunnen worden. De situatie in de regio's is volgens De Bat "uitzonderlijk" en niet in lijn met het landelijke beeld van het stroomnet.

'Geen taboes'

Het stroomnet is op veel plekken in Nederland overvol, waardoor nieuwe huizen of bedrijven niet altijd een stroomaansluiting kunnen krijgen of daar lang op moeten wachten. De elektriciteitskabels moeten namelijk niet overbelast raken op het moment dat veel mensen tegelijk veel stroom gebruiken.

Het kabinet wil een aansluitstop "koste wat kost" voorkomen. Wat De Bat betreft zijn er "geen taboes" om de knelpunten in het midden van het land op te lossen, "ook als die pijnlijk en duur zijn". Die taak ligt bij een crisisorganisatie waar onder meer de provincies, meerdere ministeries en netbeheerders bij betrokken zijn.

Zeker zeventig minderjarigen tussen de 13 en 17 jaar zijn opgelicht via Snapchat. Met advertenties werden zij verleid om voor 5 euro een veel duurdere mobiele telefoon te kopen. Zonder het te weten, sloten ze een abonnement af bij een telefoonprovider. De beloofde telefoon ontvingen ze nooit, die kwam bij de oplichters terecht.

Dinsdag hield de politie hiervoor twee mannen van 20 en 21 jaar uit Etten-Leur aan. De politie kwam hen op het spoor, nadat uit digitaal onderzoek was gebleken dat een socialemedia-account en een bankrekeningnummer meerdere keren voorkwamen in aangiftes van online oplichting van minderjarigen. De verdachten zitten vast en komen morgen voor de rechter.

Vooral minderjarigen reageerden op de advertentie. De oplichters wonnen het vertrouwen van de kinderen door aan hen 50 euro over te maken. Daarna vroegen ze om een kopie van hun identiteitsbewijs en bankpas. Die gegevens zouden nodig zijn om de nieuwe telefoon te ontvangen.

Vervolgens vroegen de oplichters de 50 euro terug te betalen. De betaallink die de slachtoffers daarvoor kregen, bleek een link van een telefoonprovider. De kinderen sloten daarmee zonder het weten een abonnement af met een automatische incasso. De bijbehorende telefoon ging naar een door de oplichters gekozen pakketpunt.

Rol van ouders

De ouders van de zeventig slachtoffers zijn door de politie telefonisch op de hoogte gebracht van de oplichting. "De meesten van hen wisten niet dat dit gespeeld had of wat er nu precies was gebeurd", zegt de politie.

De politie hoopt dat door het bekendmaken van deze zaak meer aandacht komt voor online oplichting van minderjarigen. "We hopen dat ouders hierover het gesprek met hun kinderen aangaan om te voorkomen dat ze slachtoffer worden."

Vaker slachtoffer

Jongeren zijn naar verhouding vaker slachtoffer van online criminaliteit dan ouderen. Volgens het CBS kreeg 17 procent van de 15- tot 25-jarigen hier vorig jaar mee te maken, tegenover 12 procent van de 65-plussers.

De meeste slachtoffers doen na online oplichting geen aangifte bij de politie, omdat ze er niet aan denken of het niet belangrijk vinden. Ook speelt het idee mee dat het toch niets helpt.

Wie een AI-chatbot vraagt om stemadvies voor de gemeenteraadsverkiezingen, zal zo goed als nooit een lokale partij aanbevolen krijgen. Dat staat in een onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens dat vandaag is overhandigd aan Pieter Heerma, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

De toezichthouder onderzocht de stemadviezen van ChatGPT, Claude, Gemini, Grok en Mistral. In minder dan 1 procent van de stemadviezen werd aangeraden om op een lokale partij te stemmen.

Dat zou kunnen komen doordat de onderliggende taalmodellen getraind zijn om patronen te vinden in grote hoeveelheden data op het internet. Het lijkt erop dat chatbots te weinig informatie hebben over lokale politieke partijen om hun politieke profiel af te wegen, zegt de privacywaakhond.

Pas wanneer er tegen de bots werd gezegd dat de kiezer veel geeft om lokale thema's, werden er vaker lokale partijen genoemd. Dat is opmerkelijk, zegt AP, omdat ook lokale afdelingen van landelijke partijen zich richten op lokale thema's.

Doordat meer mensen chatbots zijn gaan gebruiken, is het volgens AP waarschijnlijk dat kiezers die bots ook om stemadvies vragen, terwijl ze daar niet geschikt voor zijn. In eerder onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens voorafgaand aan de laatste Tweede Kamerverkiezingen staat dat AI-chatbots een gepolariseerd beeld geven van het politieke landschap.

"AI-chatbots zijn onbetrouwbaar en geven een vertekend beeld van het politieke landschap. Wanneer lokale partijen nauwelijks in stemadviezen voorkomen, krijgen kiezers geen goed beeld van wat zij kunnen kiezen", zegt AP-voorzitter Aleid Wolfsen.

De waakhond roept de aanbieders van AI-chatbots op maatregelen te nemen, om te voorkomen dat hun bots ingezet worden voor het geven van stemadvies. Daarnaast wil de Autoriteit Persoonsgegevens dat het kabinet zo snel mogelijk aan de slag gaat met het maken van wetten over AI in Nederland.

AP waarschuwt mensen om geen chatbots te gebruiken voor stemadvies. Zij wijzen naar stemhulpen als StemWijzer en Kieskompas, nieuwsmedia en partijprogramma's van politieke partijen om je stem voor de gemeenteraadsverkiezingen te bepalen.

Ook in Gaza dreunt de oorlog in het Midden-Oosten door. De strook wordt weliswaar niet bestookt met Iraanse drones of raketten, maar de inwoners voelen wel degelijk de gevolgen.

Kort na het begin van de oorlog tegen Iran sloot Israël alle grensposten vanwege 'veiligheidsredenen'. Intussen is één grenspost weer open, maar toch lopen de tekorten in Gaza weer op, zegt de Nederlandse chirurg Ron van Doorn. Hij werkt in een kliniek in het tentenkamp van Al-Mawasi.

"Wij zitten helemaal in het westen en Tel Aviv is toch een stukje weg, dus wij hebben eigenlijk geen directe dreiging. De indirecte dreiging is er wel", legt hij uit.

"Er zijn steeds minder transporten naar ons toe, dus de voedselveiligheid is sterk in het geding. En er zijn geen hulpmiddelen meer die binnenkomen, zoals medicijnen en spullen die we gebruiken voor operaties. De prijzen hier stijgen ook. De mensen hebben gehamsterd, dus de winkeltjes aan de rand van de weg zijn veel leger dan eerst."

Vorige week, drie dagen na het begin van de aanval op Iran, sloot Israël alle grensovergangen naar Gaza. Ook de grensovergang van Jordanië naar de Westelijke Jordaanoever ging dicht. Na druk van de Verenigde Staten opende Israël na een paar dagen weer de grensovergang Kerem Shalom, maar andere grensposten zijn nog steeds dicht. Ook de toevoer vanuit Jordanië blijft nog afgesloten, meldt VN-organisatie OCHA in zijn meest recente overzicht van de situatie in Gaza.

Van Doorn werkt als chirurg voor de medische hulporganisatie UK-MED. Hij komt vaker in Gaza en kent het gebied goed. Een paar dagen geleden ging hij ook naar Gaza-Stad, waar hij acht jaar geleden voor het laatst was.

"Toen konden we daar vrij rondlopen, naar de boulevard, langs het strand. Nu reed ik daar weer, en zag ik de stukken waar ik destijds ben geweest. Die zijn nu verwoest. Bij het Al Shifa-ziekenhuis is het oude gebouw waar wij een polikliniek hadden het enige dat nog functioneert, de rest is allemaal stuk. De goede apparatuur is allemaal weg. In dat oude stukje hebben ze twee operatiekamers gebouwd waar geopereerd wordt en verder is het gewoon leeg. Dat is wel heel heftig."

Een ander gevolg van de oorlog is dat de gesprekken over de toekomst van Gaza zijn gestopt. Dat meldt persbureau Reuters op basis van drie anonieme bronnen. Op de dag dat de oorlog in Iran begon, zou Hamas eigenlijk gesprekken voeren met bemiddelaars uit Egypte, Qatar en Turkije. Maar dat ging niet meer door. Een nieuwe afspraak is er nog niet.

De Vredesraad, zoals initiatiefnemer president Trump die noemt, hoopt dat de oorlog op lange termijn wel goed kan uitpakken voor Gaza. Het zou kunnen betekenen dat Iran niet langer in staat is om Hamas te ondersteunen met wapens en geld.

Maar voor dit moment heeft het Amerikaanse coördinatiecentrum in Zuid-Israël, dat het bestand controleert, zijn activiteiten sterk teruggeschroefd. Volgens diplomaten zijn hoge Amerikaanse functionarissen nu gericht op Iran en niet op Gaza.

Ook mogen internationale vertegenwoordigers niet meer in het centrum komen, schrijft de Israëlische krant Haaretz. Er werkt nog maar een klein aantal Amerikaanse en Israëlische functionarissen. De volgende fase van het bestand, dat in oktober vorig jaar werd gesloten, lijkt steeds verder uit zicht te raken.

Vertrek uitgesteld

De Israëlische beschietingen van Gaza blijven ook doorgaan. Zo werd gisteren het Anssar-tentenkamp drie keer geraakt. De bewoners kregen tevoren een telefonische waarschuwing van Israël. De luchtaanval veroorzaakte een grote brand.

Ook Hamas blijft actief: Israël meldde dinsdag dat het twee Hamasstrijders had gedood toen die van plan zouden zijn geweest om Israëlische troepen in Gaza aan te vallen. Sinds het bestand van oktober vorig jaar zijn volgens het ministerie van Volksgezondheid zeker 641 doden gevallen in Gaza.

De oorlog tegen Iran heeft ook voor de Nederlandse chirurg Van Doorn persoonlijk gevolgen: "Wij kunnen niet weg omdat de grens met Gaza dicht is. Eén keer in de week kan een transport van UK-MED-medewerkers terug naar Amman in Jordanië, want via die stad komen we binnen en gaan we weer weg."

Van Doorn zelf zou afgelopen dinsdag vertrekken, maar dat is niet doorgegaan. "Dat transport is eerst uitgesteld naar aanstaande zondag, maar dat is ook weer uitgesteld. Dus het wordt misschien volgende week dinsdag."

De rechtbank in Den Haag heeft een verdachte vrijgesproken van het vernielen van 32 graven en urnen op begraafplaats Westduin in Den Haag. Ook is hij vrijgesproken van diefstal van een gedenksteen en een grafmonument. Wel krijgt hij acht maanden gevangenisstraf voor inbraken in twee vakantiewoningen.

Het Openbaar Ministerie had zestien maanden cel, waarvan acht maanden voorwaardelijk, geëist tegen de 34-jarige Stefan V. uit Roermond. De verdachte werd in oktober opgepakt.

Vorig jaar februari en maart werden op de begraafplaats tientallen graven en zo'n tien urnen vernield, waaronder een aantal kindergraven. Ook lag as van meerdere overledenen door elkaar. De gemeente Den Haag sprak zijn afschuw uit over de gebeurtenissen. Ook leidden de incidenten tot veel boosheid en verdriet bij nabestaanden.

DNA-match

Op Westduin zijn een flesje parfum en een trui gevonden, waarop DNA van V. zat. Ook bleek uit telefoongegevens dat hij op de dagen dat de vernielingen werden aangericht, in de buurt van de begraafplaats is geweest.

Volgens de rechtbank is er desondanks niet genoeg wettig en overtuigend bewijs dat V. de man is die de graven heeft vernield. Daarom kiest de rechtbank voor vrijspraak, schrijft Omroep West.

V. heeft altijd ontkend de vernielingen te hebben aangericht. Wel gaf hij toe op de begraafplaats te zijn geweest om er te overnachten, nadat hij begin vorig jaar was vrijgekomen.

V. werd in 2017 wel veroordeeld voor grafschennis op dezelfde begraafplaats. Toen hij in 2021 op vrije voeten kwam, waarschuwde de gevangenis in Vught dat hij zou kunnen terugkeren naar Westduin vanwege zijn psychische problemen.

Straf voor inbraken

De man is dus wel veroordeeld vanwege de inbraak in twee huisjes op een vakantiepark. Het park ligt vlak bij de begraafplaats.

V. was in het bezit van gestolen spullen en de huisjes hadden braakschade. Volgens de rechtbank was een van de woningen in "complete chaos" achtergelaten.

Ondanks de Amerikaanse en Israëlische luchtoorlog tegen Iran houdt Teheran de Straat van Hormuz in een wurggreep. Een groot deel van de wereldolietoevoer moet door de nauwe zeestraat.

Vandaag zei Mojtaba Khamenei in zijn eerste schriftelijke verklaring als nieuwe opperste leider dat Iran de afsluiting van de zeestraat moet handhaven.

Voorlopig kan Iran ervoor zorgen dat de olieprijzen hoog blijven als drukmiddel tegen de VS en Israël, en tegelijk een deel van zijn eigen olie naar China verschepen.

Afgelopen nacht sloeg een projectiel van de Iraanse Revolutionaire Garde in op een Thais containerschip voor de kust van Dubai, waardoor het schip in brand vloog. In een verklaring zei de Iraanse elitekorps dat de bemanning van het schip hun orders niet had opgevolgd.

Vannacht zijn ook twee schepen in vlammen opgegaan in de haven van Basra, Irak, nadat zij waren aangevallen met onderwaterdrones. Iran eiste ook daarvoor de verantwoordelijkheid op. Ten minste veertien schepen zijn aangevallen in het gebied sinds het begin van de oorlog.

Afschrikking

De Amerikaanse president Trump en oorlogsminister Hegseth spreken van overweldigende successen tegen de Iraanse strijdkrachten. Maar alle grote woorden ten spijt, slaagt Iran erin om de Straat van Hormuz praktisch onbevaarbaar te houden.

"Dat verbaast me", zegt Michiel Hijmans, commandeur Koninklijke Marine b.d., nu werkzaam bij denktank Clingendael. "De Iraanse marine is hard aangevallen. Maar ze zijn nog steeds in staat om tankers aan te vallen en in brand te steken."

Iran kan ook angst zaaien door mijnen te leggen, zegt Hijmans. Zelfs zonder de mijnleggers die volgens de Amerikanen allemaal uitgeschakeld zijn. "Iran heeft veel kleine bootjes die mijnen kunnen leggen. Zelfs vanaf sleepboten kun je mijnen overboord gooien. Alleen al de dreiging dat er mijnen zijn gelegd is genoeg om de Straat van Hormuz af te sluiten. En het opsporen van die mijnen is niet eenvoudig."

Vrije doorvaart

Tegelijkertijd laat Iran de schepen van bondgenoten wel door de Straat van Hormuz varen en zijn 11,7 miljoen vaten olie uit de Perzische Golf verscheept sinds het begin van de oorlog. Die olie is bestemd voor China, zegt een olietanker-tracker tegen de Amerikaanse nieuwszender CNBC.

Volgens maritieme analisten zijn meerdere tankers de afgelopen dagen door de Straat van Hormuz gevaren richting China, kennelijk met goedkeuring van Iran.

Het lijkt erop dat Iran de olieprijzen hoog kan houden, ook als tientallen landen olie vrij blijven maken uit hun strategische reserves. Dat zegt ook Lucia van Geuns, energiedeskundige verbonden aan het Haags Centrum voor Strategische Studies. "Wat Iran doet is het aanvallen en kapotmaken van infrastructuur die belangrijk is voor de olie-export. Dat maakt de markt erg nerveus."

Dat probleem is niet meer alleen voor de korte termijn, zegt Van Geuns. "Het krijgt een structureel karakter, want alle schade moet gerepareerd worden. Ook als de Straat van Hormuz weer bevaarbaar is, komt de olie-export niet gelijk weer op gang, want dan zijn raffinaderijen en gas- en olieputten nog kapot."

Terwijl Iran de olietankers en infrastructuur van de Golfstaten aanvalt, blijven de Amerikanen en Israëliërs van de Iraanse olie-industrie af. Israël viel dagen geleden twee Iraanse raffinaderijen en twee olieopslagtanks vlak bij Teheran aan, maar is daarna teruggefloten door de Amerikanen, schrijft The Wall Street Journal.

Er wordt druk gespeculeerd dat de VS het hart van de Iraanse olie-industrie, Kharg-eiland in de Perzische Golf, zou kunnen aanvallen of bezetten. In reactie daarop waarschuwt de Iraanse parlementsvoorzitter voor aanvallen op de Iraanse eilanden.

Waarnemers denken niet dat de Amerikanen Kharg-eiland zullen bezetten, want Washington wil geen grondtroepen inzetten. De VS zou relatief eenvoudig de kostbare installaties op het eiland kunnen uitschakelen met een luchtaanval, maar ook dat doen ze niet, vermoedelijk omdat dat een naoorlogse doorstart van de Iraanse olie-industrie ernstig zou bemoeilijken.

PlayStation

De G7-landen bespreken plannen om met marineschepen olietankers door de Straat van Hormuz te begeleiden. De Amerikaanse energieminister Wright speculeert dat tegen eind maart de Amerikaanse marine tankers zal gaan escorteren.

Eerder deze week reageerde de Iraanse minister Ghalibaf spottend op de aankondiging van Wright op X dat de Amerikanen een tanker al succesvol via de zeestraat hadden begeleid. "Passeerde een tanker geëscorteerd door de Amerikanen de Straat van Hormuz?", vroeg de Iraanse bewindsman. "Misschien op de PlayStation."

Later bleek de uitspraak van de Amerikaan niet te kloppen. Hij verwijderde het bericht en gaf een medewerker de schuld.

Voormalig profvoetballer Romeo Castelen is door de rechtbank in Zwolle veroordeeld voor witwassen. Hij krijgt achttien maanden gevangenisstraf, waarvan zes maanden voorwaardelijk. Ook moet hij ruim 2 miljoen euro terugbetalen.

Voetbalscout Owen B. krijgt dezelfde gevangenisstraf. Hij moet bijna 700.000 euro terugbetalen. De twee hebben dat geld met misdrijven verdiend, oordeelt de rechtbank.

Schiphol

Castelen werd in november 2019 met 621 bankbiljetten, uiteenlopend van 100 tot 500 euro, aangehouden op Schiphol. Hij had bijna 140.000 euro bij zich. Hij had geen aangifte gedaan van de uitvoer van het geld bij de douane, waarna de FIOD een onderzoek instelde.

De 42-jarige oud-international zegt zelf dat hij dat geld nodig had om een horloge te kopen in China, waar hij in 2017 voetbalde. Justitie vermoedde dat hij het geld samen met een directeur van een Chinese voetbalclub wilde witwassen.

Castelen zei dat hij het geld had gekregen als bonus voor zijn prestaties en voor scoutingwerkzaamheden. Ook zou hij hebben bijverdiend als kapper.

In beroep

Castelen gaat in hoger beroep, zegt zijn advocaat Gerald Roethof tegen persbureau ANP. "De veroordeling in deze zaak is enkel gebaseerd op het hoge uitgavenpatroon van cliënt in de periode na zijn imposante voetbalcarrière", zegt hij. "Uit het oog lijkt te zijn verloren dat hij tijdens zijn voetbalcarrière vele miljoenen verdiende en een vermogen heeft kunnen opbouwen. Dit is dé verklaring voor zijn latere uitgaven."

De voormalige aanvaller speelde voor Nederlandse clubs als Feyenoord, ADO Den Haag en RKC Waalwijk. Ook heeft hij tien keer in het Nederlands elftal gespeeld.

De aanval van de VS en Israël op Iran verdeelt de Nederlandse politiek en ook de coalitiepartijen. Dat bleek tijdens het debat in de Tweede Kamer over de oorlog in het Midden-Oosten. Het kabinetsstandpunt is dat ons land "begrip" heeft voor de militaire actie van de VS en Israël, maar die niet steunt.

In het debat bleek dat D66, VVD en CDA dat standpunt allemaal op hun eigen manier uitleggen. D66-fractievoorzitter Paternotte zei dat hij er begrip voor heeft "dat je het moorddadige regime in Iran weg wilt hebben", maar dat hij er geen enkel begrip voor heeft hoe het nu gaat. Hij vindt dat een aanval zonder plan en een onduidelijk doel, en bovendien in strijd met het internationaal recht.

Oppositiepartijen, zowel links als rechts, concludeerden daaruit dat D66 afwijkt van het kabinet en de coalitiepartners, die hoorbaar meer begrip hebben voor de militaire ingreep. Maar Paternotte ziet hooguit "toonverschillen". De reactie van het kabinet kan hij naar eigen zeggen verdedigen.

Niet betrokken bij oorlog

Zijn VVD-collega Brekelmans wilde duidelijk maken dat er geen twijfel over kan bestaan dat zijn partij "aan de kant van de VS en Israël" staat, maar steun uitspreken voor de aanvallen wil hij niet. Rechtse partijen als de PVV en de SGP wilden daarover opheldering van hem.

"Het woord 'steun' zou impliceren dat wij hierbij betrokken willen zijn", zei Brekelmans. "Dan is de vervolgvraag natuurlijk of we ook militair gaan steunen." Het woord 'begrip' vindt hij daarom meer gepast. SGP-leider Stoffer riep de VVD nog op om de acties dan tenminste 'moreel te steunen', Brekelmans zei daarop dat hij door te zeggen dat hij aan de kant van de VS en Israël staat zijn morele steun heeft laten zien.

Ook het CDA heeft begrip voor de aanvallen, maar fractievoorzitter Bontenbal plaatst wel kritische kanttekeningen bij de strategie van de VS en Israël. "De burgers van Iran hebben niet gevraagd om een misdadig regime, maar ook niet om een onzekere oorlog", zei hij. De acties van de VS en Israël "schuren" volgens hem met het internationaal recht.

Bontenbal wil dat het kabinet er in de EU op aandringt om in overleg te treden met de Amerikanen over wat nou precies het doel is van de aanvallen en wat de exitstrategie is. "De wereld zou beter af zijn zonder dit regime. Maar dat betekent nog niet dat elke militaire stap tegen dit regime automatisch verstandig, houdbaar of rechtmatig is."

'Heldendaad'

PVV, JA21, BBB, Groep Markuszower, SGP en Mona Keijzer steunen de aanval op Iran juist volmondig. "Wat een heldendaad", zei PVV-leider Wilders over het liquideren van geestelijk leider Khamenei en het uitschakelen van een groot deel van de Iraanse oorlogsmachine.

Toch is ook hem niet helemaal duidelijk wat de VS en Israël uiteindelijk van plan zijn in Iran. "Laten we hopen dat er beter over is nagedacht dan wij nu denken."

Rug recht houden

Linkse partijen vinden juist dat Nederland veel meer afstand moet nemen van de actie van de Amerikanen en de Israëliërs. "Wie maar één seconde denkt dat Trump en Netanyahu begaan zijn met de Iraniërs heeft het mis", zei GroenLinks-PvdA-voorman Klaver.

Hij vreest dat Nederland in een oorlog wordt gezogen, zoals bij de inval in Irak in 2003. Ook toen wilden westerse landen af van het regime in dat land, maar uiteindelijk brak er een burgeroorlog uit en kwam er een vluchtelingenstroom op gang.

De huidige oorlog is volgens Klaver ook niet in het belang van Nederland. De exploderende olieprijs levert Rusland veel geld op, en vanwege het conflict in Iran zijn er minder Patriot-raketten beschikbaar voor de verdediging van Oekraïne. "Houd uw rug recht, loop niet achter Donald Trump en Bibi Netanyahu aan", riep hij het kabinet op.

Twee waarheden

Premier Jetten herhaalde dat het kabinet begrip heeft voor de aanval, maar dat die wel "buiten de kaders" van het internationaal recht valt. "Die twee waarheden kunnen naast elkaar staan", betoogde hij.

Jetten wil vooral vooruitkijken en hoopt op een eensgezind Europa. Het conflict moet wat hem betreft gede-escaleerd worden, maar tegelijkertijd moet het nucleaire programma van Iran gestopt worden en moet er "perspectief" komen voor het Iraanse volk.

Het Openbaar Ministerie eist tbs met dwangverpleging tegen Jesse R. voor het onthoofden van zijn moeder met een bijl, vorig jaar in Hellevoetsluis. De 32-jarige R. is volgens het OM volledig ontoerekeningsvatbaar.

Deskundigen van het Pieter Baan Centrum constateerden dat R. tijdens het plegen van het misdrijf leed aan een psychose. Het OM kwam tot dezelfde conclusie en eiste geen gevangenisstraf, omdat R. niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor het feit dat hij leed aan waanbeelden. R. had zijn medicatie niet genomen.

"Hij verkeerde in de veronderstelling dat zijn biologische ouders eigenlijk zijn pleegouders waren, die hem probeerden te vergiftigen. Hij had een vreselijk plan: hij moest zijn ouders onthoofden", zei de officier van justitie.

Op 16 april vorig jaar werd het lichaam van de 63-jarige vrouw gevonden door haar vriend, die R. zag wegrennen en in de auto van zijn moeder zag wegrijden. R. werd op de A4 ter hoogte van Schiedam aangehouden, met het hoofd van zijn moeder in een tas op de bijrijdersstoel. Ook de bijl lag in deze tas.

"Ik ben ziek. Dat is mijn moeder fataal geworden. Dat zal ik nooit meer kunnen herstellen. Dat doet heel veel pijn", zei R. aan het begin van zijn strafproces.

Geen medicijnen

R. vertelde dat hij al sinds jonge leeftijd last heeft van depressies en dat hij sinds zijn 27ste kampt met psychoses. Hij slikte aanvankelijk medicatie. "Toen werd ik alsnog psychotisch en ervaarde ik allemaal nare bijwerkingen." Op een ander medicijn reageerde R. nog slechter waarna hij, naar eigen zeggen overtuigd van zijn wanen, eind december 2024 al zijn medicatie weggooide.

Tijdens het doden van zijn moeder was R. onder invloed van waanbeelden. Hij dacht opdrachten te krijgen van prinses Beatrix. Een van die opdrachten was het zoeken naar een moordwapen, waarop hij een bijl kocht in de bouwmarkt. "In de gevangenis ben ik erachter gekomen dat het allemaal een psychose was", zei R., die nu de juiste medicatie gebruikt en geen wanen of hallucinaties meer heeft.

Schokkend

De vriend van de overleden vrouw maakte gebruik van zijn spreekrecht en zei dat het duidelijker worden van de details waarschijnlijk voor iedereen schokkend is. "Niemand hier heeft echter gezien wat ik gezien heb, seconden nadat dit drama had plaatsgevonden."

Drie op de vijf Nederlanders hebben een mbo-opleiding afgemaakt, maar slechts een op de vijf raadsleden is praktisch opgeleid. De politiek is een plek voor hoogopgeleiden, wordt al jaren beschreven: de zogenoemde diplomademocratie.

Daarom is er nu een cursus voor mbo'ers om ze te helpen een eerste stap te zetten in bijvoorbeeld de gemeenteraad na de verkiezingen van volgende week.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Sunita Biharie moest niets van politiek hebben. Ze zag mannen in pak die moeilijke taal gebruikten en voelde vooral afstand. Biharie werd na haar mbo-opleiding activist en ontdekte later pas dat ze een politieke stem had die ze wilde laten horen.

Ze ging de gemeenteraad van Apeldoorn in voor de SP en is nu wethouder: "Je voelt dat er op je neergekeken wordt. Er werd me honderd keer hetzelfde uitgelegd. Ik begreep wel wat er werd gezegd, maar ik was het er niet mee eens. Maar de houding werd op een gegeven moment: we leggen het haar nog wel een keer uit."

Stichting Voor Democratie probeert met de cursus meer mbo'ers enthousiast te maken voor de politiek. Ze zien dat er veel wantrouwen is, maar ook grote maatschappelijke betrokkenheid. Door de scheve afspiegeling is vooral de stem van de universitair opgeleide Nederlander doorslaggevend in politieke besluiten.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Verslag: Marc-Robin Visscher

Landkaarten zijn er in alle soorten en maten, maar de kaart die in 1760 werd gemaakt van Tilburg en Goirle is wel heel bijzonder. Met een afmeting van ruim 3 bij 4 meter is de kaart mogelijk het grootste archiefstuk van Nederland. Vandaag en morgen is de landkaart te zien in het Regionaal Archief Tilburg (RAT).

Het gaat om de Kaart van Zijnen, een gedetailleerde kaart van de heerlijkheid Tilburg en Goirle die landmeter Diederik Zijnen tekende in opdracht van Gijsbertus Steenbergensis. Dat was de graaf die het gebied in 1760 bestuurde.

"We hadden een man of vier nodig om hem de trap op te tillen", vertelt restaurateur Marcel van de Wouw bij Omroep Brabant.

Bezoekers proberen om bekende Tilburgse plekken op de kaart te herkennen:

"Het is een van de grootste archiefstukken van Nederland", zegt Jojanneke van Zandwijk van het RAT. "We hebben een rondvraag gestuurd naar allerlei archieven, maar nooit een reactie met een groter stuk teruggekregen. Het is ook de oudste kaart van Tilburg en Goirle."

Laten zien dat je geld hebt

Landmeter Zijnen tekende tal van details op de kaart. Maar dat is niet de reden dat de landkaart zo groot is uitgevallen, weet historicus Martijn van Bommel. Want zelfs voor de tijd waarin de kaart gemaakt is, was het een buitenmodel. "Dit is echt een unicum", vertelt Van Bommel. "Het is een manier om te laten zien dat je geld hebt."

Landheer Steenbergensis was niet alleen heel rijk, hij was ook zo trots op de kaart dat hij hem liet ophangen in het Kasteel van Tilburg.

Tilburg was in 1760 nog geen grote stad, De heerlijkheid hing aan elkaar van plaatsjes en gehuchten. Wie wat langer naar de kaart kijkt, kan de namen van nu terugzien in de plekken van toen. Zo is er een plaatsje genaamd Stappe Goir op de plek waar nu recreatiebad Stappegoor ligt.

Twee andere opvallende namen liggen op de Kaart van Zijnen in niemandsland. Ten westen van het dorp Tilburg ligt het Huibe Ven en iets verderop lag het gehucht Witbrant. Niet geheel toevallig zijn dit de namen van twee wijken in stadsdeel de Reeshof, dat nu op die plek ligt.

Zeventig graden draaien

Los van de inhoud, verschilt de kaart op nog een punt van de huidige landkaarten. "In die tijd was het nog helemaal niet gebruikelijk om kaarten te maken waar de bovenkant het noorden is", legt Van Zandwijk uit. "Je moet hem eigenlijk zo'n zeventig graden naar het oosten draaien om de kaart zo te leggen dat hij overeenkomt met onze kaarten van nu."

De Kaart van Zijnen lag jaren in een kist in het depot van het RAT, maar is nu even tevoorschijn gehaald. Dat gebeurt maar zelden, aldus Van Zandwijk. In 2011 werd de kaart tentoongesteld. Daarna werd hij opgeborgen en opgeslagen totdat hij vorig jaar heel even tevoorschijn kwam. Dat was in augustus toen burgemeester Theo Weterings met pensioen ging. "Hij is helemaal gek van kaarten", vertelt Van Zandwijk. "We wilden hem de ervaring met de Kaart van Zijnen geven als afscheidscadeau."

Na de speciale sessie besloot het RAT de kaart nog een keer te tonen, zodat iedereen kan komen kijken. De kijkdagen zijn vandaag en morgen. Daarna gaat de Kaart van Zijnen gewoon weer terug naar z'n vaste plek op de kast in het depot onder de parkeerplaats van het archiefgebouw.

De voorbereidingen voor een concreet fatbikeverbod in Amsterdam zijn nog bezig, maar in Enschede zijn ze al een stap verder. Daar ging het verbod gisteren in. Het is de eerste stad in Nederland waar dat gebeurt en AT5 ging langs om te zien hoe dat verbodsgebied eruit ziet.

In Enschede wordt het verbod, net als straks in Amsterdam ook moet gebeuren, via de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) geregeld. Het geldt in het winkelgebied en op de tijden dat de meeste winkels open zijn. Aan de randen van het gebied staan maar liefst 28 bordjes.

Voor sommige fatbikers is het een reden om om te fietsen. "Het is een beetje een omweg, maar ik moet het doen, want anders moet ik betalen", zegt een van hen. Maar dat is nog niet zo, want handhavers zullen de komende twee weken alleen nog maar waarschuwingen uitdelen. Ook hebben (bezorg)bedrijven die gebruikmaken van de fatbike nog drie maanden de tijd om andere vervoersmiddelen aan te schaffen. 

Agenten zullen geen boetes uitdelen voor het overtreden van het verbod. Het OM stelt namelijk dat de fatbike volgens de Wegenverkeerswet officieel onder de fiets valt. Daarmee is het ook de vraag of de boetes stand zullen houden bij de rechter.

Marc Teutelink, wethouder Verkeer (Burgerbelangen Enschede), is niet bang voor verscheurde boetes. Hij wijst er bijvoorbeeld op dat dit verbod alleen op specifieke tijden geldt. "Wij doen dit niet om te experimenteren. We willen hier echt een maatschappelijk probleem mee oplossen."

Veel contact

Op de vraag of Teutelink al contact heeft gehad met wethouder Van der Horst over de bordjes die zijn gemeente liet maken zegt hij: "Persoonlijk niet, maar ik weet dat er op ambtelijk niveau heel veel contact is tussen Enschede en Amsterdam. We werken ook veel samen. Dus ze is van harte welkom om de bordjes hier op te komen halen."

Later dit jaar, waarschijnlijk in het voorjaar, volgt Amsterdam met een verbodsgebied voor de fatbike. Vermoedelijk wordt dat het Vondelpark.

De politie is op zoek naar een specifieke getuige van de dubbele moord op twee Syrische tieners in het Piet Wiedijkpark in Nieuw-West. Op Instagram zijn beelden gedeeld van de mogelijke getuige, iets wat de politie niet vaak doet. 

Mohammed (18) en Mohammad (16) werden op de avond van 1 januari in het park doodgeschoten. Op 20 januari hield de politie een 25-jarige man aan die ervan wordt verdacht de schutter te zijn. Vorige maand maakten de politie en het Openbaar Ministerie bekend ervan uit te gaan dat de jongens door willekeur om het leven zijn gekomen. Volgens de politie waren de jongens gewoon op het verkeerde moment op de verkeerde plek.

Op de vrijgegeven beelden is een man te zien met witte sneakers en een lichte jas. De getuige loopt op dat moment vanuit de Theo Bouwmeesterhof het Piet Wiedijkpark in. De politie hoopt dat iemand zichzelf herkent en contact opneemt. Ook iedereen die de getuige herkent, wordt gevraagd contact op te nemen.

Sinds enkele maanden woont Luuk van Laar samen met een paar andere studenten in de Flevoflat in Amsterdam-Oost. Dit is een zogeheten Lang Leven Thuisflat. Normaal wonen hier alleen senioren, maar sinds kort is daar verandering in gekomen. Het project Connect Generations koppelt namelijk senioren en studenten aan elkaar, waardoor Luuk nu tegen een gereduceerd tarief in een seniorenflat woont. 

“Op vrijdag blijven mensen best lang hangen. Er wordt een biertje of wijntje gedronken, een beetje gezongen en karaoke gedaan. Het is hartstikke gezellig”, vertelt Luuk enthousiast. Maar hij heeft het niet over een studentenborrel. Dit is de vrijdagmiddagborrel met zijn seniorenflatgenoten.

Om in aanmerking te komen voor de huurkorting doet Luuk minimaal vijf uur vrijwilligerswerk per week. De studenten helpen met allerlei klusjes. Van het organiseren van een karaoke- of spelletjesmiddag tot praktische hulp in huis. Sinds kort staat er ook een speciale ‘klusbus'. Bewoners kunnen daar een briefje in stoppen met een klusje dat een student kan oppakken.

Van twijfel naar plezier

In het begin waren sommige seniorenbewoners nog sceptisch. Wat moeten studenten in een seniorenflat? En nemen ze geen woning af van ouderen? Maar die twijfels verdwenen snel. “In het begin dacht ik: wat vreemd”, vertelt een bewoonster. Inmiddels is de mening van de senioren veranderd. “Het is natuurlijk een saai leven van een oudere. Als er dan iemand binnenkomt die vreugde geeft, is dat leuk!”

Het initiatief past in een bredere zoektocht naar nieuwe manieren om samen te wonen in de stad. In de aflevering 'Zin in Gemeenschap' van Bouw Woon Leef wordt er gekeken naar hoe Amsterdammers steeds vaker kiezen voor woonvormen waarin buren meer naar elkaar omkijken en ruimtes delen. Werkt dat ook in de praktijk? Dat zie je hieronder in de volledige documentaire 'Bouw Woon Leef' over gemeenschappelijke woonprojecten. 

Sinds de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran is tanken weer een stuk duurder geworden. In Amsterdam en omstreken betaal je nu tussen de 2,10 euro en 2,45 euro voor benzine. Sommige automobilisten rijden speciaal naar Duivendrecht om daar zo goedkoop mogelijk te tanken.

Bij een pompstation in Duivendrecht, in de buurt van de Van der Madeweg en de Spaklerweg, lag de prijs vandaag rond de 2,10 euro per liter. De laagste prijs in Amsterdam en omstreken, en dus rijden veel automobilisten ervoor om. "Met de prijzen van nu moet ik wel", zegt een vrouw die we bij het tankstation spreken. "Ik laat hem nu al staan als het niet nodig is. Bijvoorbeeld met boodschappen, of op de fiets, dan maar zo."

"Het is niet te doen, hè", zegt een andere vrouw. "Ik woon toevallig in de buurt, maar een vriendin van mij komt uit West en die rijdt hier ook helemaal naartoe."

"Je moet echt goed nadenken of je de auto gaat gebruiken nu", zegt de vrouw. "Ik vind 2 euro per liter eigenlijk al te duur. Met de toestanden in de wereld zie ik het alleen maar duurder worden. Dus we moeten denk ik goed nadenken over hoe we gaan leven."

'Wat moet je dan?'

Veel mensen die we spreken, kijken enigszins gelaten naar de prijsstijgingen. "Gezien de omstandigheden is het logisch", zegt een man. "Ik ben er ook niet blij mee, niemand is er blij mee. Maar ja, wat moet je dan?", zegt een man.

Iemand anders: "Ja, het wordt wel duur, maar hiervoor betaalde ik ook al rond de 1,90 euro. Nu 2,12 euro, dus het is ook wel een beetje overtrokken hoe er gereageerd wordt." 

Wel verwacht hij dat de prijzen nog wel even zullen stijgen.  "Naarmate het langer duurt wat onze vriend Trump in gang heeft gezet... Daar ben ik niet blij mee. En dat gaat nog wel even duren, want de oorlog is nog niet voorbij."

Amsterdam wil het, in Enschede geldt het al: een fatbike verbod. En ruzie om fles dropshot aanleiding van gewelddadige dood 64-jarige man. Dat en meer in het AT5 Nieuws van donderdag 12 maart, gepresenteerd door Quirien Euwe.

Het Amstelstation in Oost is weer vrijgegeven nadat de politie een melding had gekregen over een man met een vuurwapen. Er waren een arrestatieteam en veel politie in het station aanwezig. De man is uiteindelijk aangehouden, maar had geen vuurwapen bij zich. Er loopt nog wel een onderzoek naar hem.

De melding kwam rond 15.30 uur binnen bij de politie. Op foto's was te zien dat reizigers het station niet in konden en achter afzetlinten stonden te wachten. Door de situatie op het station reden er tijdelijk geen treinen tussen Centraal en Bijlmer Arena. 

Waar de man precies van wordt verdacht, kan de politie niet zeggen. 

De politie heeft vrijdag een dode python in een vuilniscontainer in Zuidoost gevonden. De kop van het dier was verminkt. De vondst leidde de politie naar een woning in Venserpolder. Daar werden nog veertien levende slangen aangetroffen. Die lagen op elkaar in een afgesloten plastic bak.

Ook vond de politie in het huis meerdere opgesloten ratten. Daarnaast lagen er dode ratten in de vriezer. Slangen eten onder andere ratten. De dieren zijn door de Voedsel en -Warenautoriteit in bewaring gesteld.

De woning is afgesloten, ook voor de bewoner. Die moet zich melden op het politiebureau. 

Een ruzie om een fles dropshot lijkt de aanleiding geweest van de fatale mishandeling van een 64-jarige man in een begeleidwonenproject van HVO-Querido in Zuidoost. Verdachte Bryan C. heeft verklaard dat hij de fles sterke drank van de man wilde stelen, maar dat ze in een worsteling eindigden. De 64-jarige Glenn moest het bekopen met meerdere schedelbreuken en overleed half december aan zijn verwondingen. 

Dat bleek vandaag tijdens een eerste inleidende zitting in de zaak. De 48-jarige Bryan C. is volgens het Openbaar Ministerie verantwoordelijk voor de dood van de 64-jarige 'Olly'. C. was niet aanwezig bij de zitting, maar verklaarde eerder dat hij de fles wilde pakken toen Glenn naar het toilet ging. "Hij pakte me vast, eerst bij mijn buik en toen naar mijn keel om me te wurgen. Het lukte me om los te komen en de fles te pakken en hem ermee te slaan. Daarna heb ik hem twee keer op zijn rug geslagen."

Geslagen met halter

Maar volgens het Openbaar Ministerie klopt zijn verklaring niet. Deskundigen schrijven in een rapport dat Terhoeven meerdere keren met en zwaar voorwerp geslagen moet zijn, bijvoorbeeld met een dumbbell die in de kamer is gevonden. Daarnaast is er bij Bryan C. geen letsel aangetroffen dat wijst op een wurging. 

Camerabeelden van de gang laten zien dat na de worsteling de verdachte de kamer uit komt lopen. Zijn Crocs laten in de gang een spoor van bloed achter. Zijn advocaat Yasmine Samseij wil dat in het onderzoek een groot aantal personen gehoord worden. Neem bijvoorbeeld een vrouw die vlak voor en na het gevecht aan de deur heeft staan luisteren. 

De volgende zitting is op 26 mei. 

Op de Joos Banckersweg in West hoorden bewoners in de nacht van woensdag op donderdag meerdere schoten. Agenten kwamen om 00.40 uur op een melding toegesneld, maar troffen niemand aan. Wel zag de politie kogelgaten in auto's en hulzen op de grond. 

De recherche vermoedt dat er een ruzie heeft plaatsgevonden tussen een groep mannen. Daar zouden schoten bij zijn gelost. Waarschijnlijk zijn de betrokkenen daarna in meerdere auto's weggereden. Het is niet duidelijk of er iemand gewond is geraakt bij de schietpartij. 

De politie doet onderzoek naar het voorval en wil in contact komen met mensen die meer weten over het schietincident.

Binnen de lokale partij De Nieuwe Politiek, die woensdag voor het eerst meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, is onenigheid ontstaan. Lijsttrekker Eduard Mangal laat op de website van zijn partij weten in zijn eentje verder te gaan, maar de nummer 2 van de partij zegt daarvan niet op de hoogte te zijn gebracht. 

Marcella Perdok, die in stadsdeelcommissie Centrum de partij oprichtte, zou oorspronkelijk zelf de lijsttrekker worden. "Maar Eduard heeft zichzelf last minute toch op nummer 1 gezet", vertelt ze. "De argumenten waren dat hij meer ervaring zou hebben. Ik vond die redenen ongefundeerd." De nummer 3 op de kandidatenlijst vertrok volgens Perdok al direct nadat Mangal zichzelf bovenaan de lijst plaatste. 

Volgens Mangal is het echter anders gelopen en vertrok de nummer 3 al eerder vanwege persoonlijke redenen. Ook geeft hij aan dat hij nooit de ambitie had om lijsttrekker te worden, maar dat hij zich geroepen voelde: "Marcella werd ziek en was daardoor niet in staat om de kar te trekken. Zij heeft zich ziek gemeld, dan wordt het lastig om je op nummer 1 te laten staan", vertelt hij. "Ik ben er toen vanuit gegaan dat ze geen campagne kon voeren en heb de beslissing gemaakt dat ik het dan maar zelf moest gaan doen."

Perdok vertelt geschrokken te zijn van hoe het gelopen is. "Ik kan wel zeggen dat ik de partij heb opgericht en het politieke werk geleverd heb. Om op deze manier uit je eigen partij gezet te worden is pijnlijk, maar de boodschap van De Nieuwe Politiek was om het politiek helemaal anders te doen en dat gebeurt nu ook niet", aldus Perdok. 

Voormalig Denk-fractiemedewerker

Eduard Mangal is een bekende naam in de Amsterdamse politiek. Sinds 2018 was hij fractiemedewerker voor Denk, en later werkte hij ook als fractievertegenwoordiger. In 2025 werd hij op staande voet ontslagen, omdat hij zich volgens de partij niet aan de arbeidsovereenkomsten zou hebben gehouden. Zo plaatste hij op social media het bericht: 'Politically not affiliated with Denk anymore' en was hij bezig met het oprichten van een nieuwe politieke partij. 

Begin dit jaar oordeelde de rechter dat het ontslag op staande voet te ver ging, en moest Denk 20.000 euro aan Mangal betalen.

Het AT5 Weer van donderdag 12 maart, gepresenteerd door Amrutha. 

We weten het inmiddels maar al te goed, betaalbaar wonen in en om de stad is nog altijd zeer lastig. Ook het nieuwe tweejaarlijkse onderzoek van de Metropoolregio Amsterdam toont aan dat er veel scheef is op woongebied. Zo liggen de prijsklassen van woningen niet in lijn met de inkomensverdeling binnen de regio. Daarnaast is de groei van de particuliere huursector tot stilstand gekomen. Voor mensen die wonen in een sociale huurwoning is de betaalbaarheid van hun woonlasten wel iets beter geworden.

De bouwproductie in de regio verloopt nog altijd niet voorspoedig. In 2024 kwamen er in de hele Metropoolregio Amsterdam ongeveer 14.000 woningen bij. Meer dan in 2023, maar weer minder dan in 2021 en 2022. Deze lagere bouwproductie gaat gepaard met een afname in de groei van het aantal huishoudens: van 3,7 procent tussen 2021 en 2023 naar ongeveer 2 procent tussen 2023 en 2025. 

Opvallende resultaten uit het WiMRA-onderzoek 2025 zijn de instandhouding van een overmaat aan te dure woningen, en het stagneren van de al jaren groeiende particuliere huursector in de regio.

Onbetaalbaar 

Net als in 2023 zijn er afgelopen jaar meer huishoudens met een laag inkomen (44 procent) dan woningen die voor deze groep betaalbaar zijn (36 procent). Deze groep mensen is in overgrote mate aangewezen op sociale huurwoningen, maar komt noodgedwongen vaker in de middenhuur terecht.

Hetzelfde, maar in iets mindere mate, geldt dat voor huishoudens met een middeninkomen (15 procent). Voor hen is 12 procent van de woningen betaalbaar. Tegelijkertijd zijn er meer dure woningen (52 procent) dan huishoudens die zich die woningen kunnen veroorloven (41 procent).

Met name jonge alleenwonenden en stellen zijn aangewezen op het dure huursegment. Redenen hiervoor zijn de lange wachttijden voor een sociale huurwoning, of een te hoog inkomen om hiervoor in aanmerking te komen. Daarnaast zijn koopwoningen vaak te duur. 55-plussers huren het vaakst in het sociale segment, of ze hebben een koophuis.  

Van huur naar koop

Tussen 2023 en 2025 kwamen er zo'n 20.000 koopwoningen bij in de regio, een groei van 3,5 procent. Daartegenover staat dat de groei van het particuliere huursegment is gestagneerd. Er lijkt een overgang van particuliere huurwoningen naar de koopsector zichtbaar. Dit kan te maken hebben met de invoering van de Wet betaalbare huur in 2024, waardoor het voor particuliere beleggers minder aantrekkelijk is geworden om in woningen te investeren. 

Sociale huur

Voor mensen met een sociale huurwoning is de betaalbaarheid in de afgelopen twee jaar iets gestegen, blijkt uit het onderzoek. De totale woonlasten beslaan een kleiner aandeel (31 procent) van het huishoudensinkomen dan in 2023 (34 procent).

Anne-Jo Visser, directeur van het Platform Corporaties Metropoolregio Amsterdam (PCMRA), is blij met de lagere woonlasten in de sociale huursector. ‘Dat is goed nieuws voor onze huurders. Tegelijkertijd is het teleurstellend dat er nog steeds een tekort is aan sociale huurwoningen en dat een deel van de lage inkomens daardoor noodgedwongen te duur moet huren. Dat betekent dat er in de MRA meer ruimte moet komen voor nieuwbouw van sociale huur. 

De PCMRA laat weten zich in te zetten voor het bouwen van minimaal 30 procent sociale huur in elke gemeente.

Op woensdag 18 maart kunnen Amsterdammers naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. In de aanloop naar de verkiezingen wordt er volop campagne gevoerd en vinden er allerlei debatten plaats. Volg de ontwikkelingen de komende tijd in dit liveblog. 

De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt politieke partijen voor mogelijke privacyovertredingen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Zo mogen partijen reclames op sociale media alleen richten op een specifieke groep kiezers als die ontvangers daar toestemming voor hebben gegeven. En dat is vaak niet het geval. 

In aanloop naar 18 maart constateerde de toezichthouder 40 gevallen waarin politieke partijen vermoedelijk de regels overtraden; zij krijgen een waarschuwingsbrief. Gaan ze hierna opnieuw in de fout, riskeren ze sancties. Welke partijen een waarschuwing hebben gekregen, is niet bekendgemaakt.

Sinds vorig jaar gelden nieuwe Europese regels voor online politieke reclame, die moeten voorkomen dat kiezers heimelijk worden beïnvloed of gemanipuleerd in hun politieke keuzes.

"We hebben elders in de wereld gezien dat mensen in de opmaat naar verkiezingen op grote schaal gemanipuleerd kunnen worden door persoonsgerichte advertenties, bijvoorbeeld op sociale media", schrijft AP-vicevoorzitter Monique Verdier in een persbericht. "Daarvoor werden persoonlijke gegevens uit sociale media profielen misbruikt. Dat zorgde voor een groot privacyschandaal en het ondermijnde democratische processen. Juist daarom is toezicht op online politieke reclame zo belangrijk."

Kevin Kreuger van Ja21 heeft inmiddels schriftelijke vragen ingediend naar aanleiding van een Tiktok-filmpje waarin Zita Pels uitspraken over onder meer ICE en Donald Trump nasynchroniseert. Het filmpje is verderop in dit liveblog te zien.

"Wat bedoelt het college met: 'Fck b1tches get money’ en hoe gaat het college hier praktische uitvoering aan geven?", is de eerste van de acht vragen die zijn ingediend. Ook wil Ja21 weten wat Pels bedoeld met 'eat the rich'. 

Ja21 vindt dat het filmpje in strijd is met de wet. "Aangezien het ten strengste verboden is om campagne te voeren op of vanuit de Stopera, kunnen wij bij Ja21 niet anders concluderen dan dat Pels hier spreekt in haar rol als wethouder en dus het collegestandpunt vertolkt," zegt Kevin Kreuger. Kreuger is op dit moment nog fractievoorzitter van Ja21. Deze campagne is hij geen lijsttrekker, omdat hij na de verkiezingen vertrekt uit de raad.

Volgens GroenLinks deelt bijna iedere politieke partij filmpjes vanuit de Stopera. Pels zei eerder vandaag tegen AT5 dat de Tiktok-video grappend bedoeld was. "Als je het niet leuk vindt, scroll je toch door?"

Twee dagen voor de verkiezingen organiseren debatcentrum De Balie en Het Parool twee slotdebatten. Het eerste gaat tussen lijsttrekkers van de kleine partijen, onder wie Juliet Broersen (Volt), Rogier Havelaar (CDA) en Tofik Dibi (Bij1). 

Een dag later wordt het tweede deel van de debatavond uitgezonden. Dan kruisen politici van de grote partijen de degens. Lijsttrekkers van PvdA, GroenLinks, D66, VVD, Partij voor de Dieren, Ja21, Denk en SP zijn bij het 'grote debat' van de partij.

Beide debatten worden op Salto uitgezonden. Deel 1 is op 16 maart om 22.00 uur te zien. Deel 2 is op 17 maart om 20.00 uur te zien.

Een klein wonder. Zo noemt DOA Dierenasiel de terugkeer van Bengaalse kat Floki. Een klein jaar was hij vermist. Een snel weerzien met zijn baasjes zit er helaas niet in. Zij zitten vanwege de oorlog in het Midden-Oosten nog even vast op hun vakantie-adres in Australië. 

Een maand of tien geleden ontsnapte kat Floki uit het huis van Sascha en Sander uit de Indische Buurt in Oost. Ze hebben toen alles geprobeerd om hem terug te kijken. "We hebben nachtenlang buiten gestaan, we hebben geflyerd en zelfs camera's opgehangen. Een paar maanden lang zijn we bezig geweest hem terug te vinden, maar niets lukte", vertelt Sascha tijdens het videobellen. 

Pas een paar dagen geleden, tijdens hun vakantie in Australië, kregen ze het goede nieuws. "Eerst kregen we een hartverzakking, omdat we een gemiste oproep hadden van de dierenambulance", vertelt Sascha. "Maar het bleek goed nieuws. Ze hadden Floki gevonden. We konden het niet geloven."

Wat er precies is gebeurd de afgelopen maanden kunnen Sascha en Sander alleen maar naar gissen. Dierverzorger Tessa Kuntz van DOA Dierenasiel vermoedt dat hij tijdelijk ergens anders heeft gewoond. "Ze had een ander halsband om die niet van de eigenaren was. Ook ziet hij er gewoon goed uit. Zijn vacht glimt en hij heeft genoeg gegeten. Misschien heeft iemand hem gewoon in huis genomen. Het gebeurt wel vaker dat raskatten van de straat worden geplukt", vertelt Kuntz. 

Uiteindelijk is ze door de dierenambulance in West op straat gevonden en naar het asiel gebracht. Omdat Floki gechipt was, kon het asiel de baasjes snel opsporen. "17 procent van de katten die hier binnenkomt, is gechipt en dat maakt het opsporen van de baasjes zoveel makkelijker. Dit bewijst maar weer hoe belangrijk het is dat mensen hun katten chippen", aldus Kuntz.  

Vast in Australië

De baasjes van Floki zijn in ieder geval dolblij, maar moeten nog even wachten op de grote hereniging. Zij kunnen over een paar dagen pas terugvliegen uit Australië vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. "Toen we het belletje kregen, wilden we meteen naar huis. We kunnen echt niet wachten om hem weer te zien", vertelt Sascha.