Premier Golob lijkt op basis van de exitpoll de Sloveense verkiezingen te winnen. Zijn Svoboda-partij zou bijna 30 procent van de stemmen binnen hebben weten te halen.

In de laatste peilingen lag de rechts-populistisch oud-premier Jansa nog nipt voor op de links-liberale premier. Op basis van de exitpoll zou zijn partij 27,5 procent van de stemmen krijgen.

Tijdens de vorige parlementsverkiezingen in 2022 werd Svoboda (wat 'vrijheid' betekent, uit het niets de grootste partij. De partij haalde toen ruim 34 procent van de stemmen en won daarmee van Jansa, die toen premier was.

Jansa is al drie keer eerder premier geweest. Hij bekleedde die positie voor het eerst in 2004. In eerste instantie werd hij bekend omdat hij opkwam voor de democratische vrijheden.

Slovenië maakte tot 1991 deel uit van Joegoslavië, waar het land die vrijheden niet had. Daarna begon Jansa een steeds radicaler rechtse koers te varen, waarbij hij vrijheden juist weer inperkte.

Het aantal doden door de zware lawine die gisteren zo'n 25 skiërs verraste in het Noord-Italiaanse Zuid-Tirol is opgelopen tot drie. Een van de drie zwaargewonden, een 26-jarige vrouw uit Brescia, overleed in een ziekenhuis in Innsbruck.

De lawine overviel de toerskiërs zaterdagochtend op 2400 meter hoogte in het Ridannadal, vlakbij de Oostenrijkse grens. Een sneeuwlaag van 150 meter breed brak los bij de top van de Cima d'Incendio (Zunderspitz) en de hele helling kwam in beweging. De meeste skiërs konden zich in veiligheid brengen, maar tien van hen werden meegesleurd.

Er werd een reddingsteam van 80 mensen met speurhonden en helikopters ingezet. Voor een Italiaan (62) en een Oostenrijker (56) kwam de redding te laat. De 62-jarige was een ervaren berggids en ski-alpinist die toppen van meer dan 6000 meter in de Himalaya had beklommen. Naast de vrouw uit Brescia raakten nog enkele anderen gewond. Van twee van hen, een Duitser en een Oostenrijker, is de toestand ernstig, meldt de Italiaanse zender Rai News.

Dat er niet meer slachtoffers vielen, is mogelijk te danken aan de voorbereiding van de skiërs, die allemaal een lokalisatieapparaat bij zich droegen.

Off-piste

Het lawinegevaar in het Ridanna-dal is momenteel matig (niveau 2 van 5), maar de situatie kan snel veranderen. Dat is onder meer afhankelijk van de warme droge wind, de föhn, die vaak over de bergruggen waait.

Het aantal doden door lawines in Europa is dit jaar hoger dan gemiddeld. Tot nu toe kwamen 128 mensen om het leven in de sneeuw. Dat hoge aantal heeft te maken met instabielere sneeuwlagen, maar veel ongelukken gebeuren ook omdat wintersporters zich off-piste wagen. Ook de groep toerskiërs die in het Ridannadal werd getroffen door een lawine bevond zich ver van de skipistes.

In Hattem, ten noorden van de Veluwe, worden de afgelopen maanden steeds vaker wilde zwijnen gesignaleerd. De beesten zoeken vooral aan de randen van de stad naar voedsel. De gemeente ziet het aantal meldingen toenemen en waarschuwt inwoners voor de mogelijke aanwezigheid van de dieren.

Omgewoelde grasvelden, verdwenen planten en gaten in het park: in de stad zijn steeds vaker sporen van wilde zwijnen zichtbaar. "De laatste twee maanden komen ze hier regelmatig 's nachts", zegt wethouder Markus Rietveld tegen Omroep Gelderland. "En dat zie je niet alleen hier, maar ook langs bermen en aan de randen van de stad."

Wekelijks krijgt de gemeente zo'n vier meldingen van zwijnenoverlast. "De overlast speelt altijd in bepaalde periodes, maar de laatste twee jaar zien we duidelijk een toename", zegt Rietveld.

Voedseltekort

De gemeente kan zelf weinig doen om de dieren, die de Veluwe als leefgebied hebben, tegen te houden. "Wij zijn niet uitgerust om zwijnen te verjagen. Wat we wel doen, is de schade herstellen. En we wijzen jagers erop dat er beheerd moet worden in de bosgebieden", zegt de wethouder.

Volgens Gerrit Jan Spek, adviseur grofwild bij de Faunabeheereenheid Gelderland, zoeken de zwijnen steeds vaker bewoond gebied op vanwege een voedseltekort.

"Zwijnen leven van eikels en beukennoten. Als die op zijn en er zijn veel zwijnen, dan krijgen ze honger", legt hij uit. "Dan gaan ze op zoek naar voedsel buiten het bos, bijvoorbeeld in Hattem."

Het gebeurt volgens Spek vaker dat zwijnen de bewoonde wereld opzoeken. "Voor dit gebied is afgesproken dat er ongeveer 25 zwijnen leven. Dan is er balans. Maar afgelopen voorjaar zaten we rond de 100, exclusief de biggetjes."

Gemeente werkt aan plan

Om de populatie te verkleinen, wordt daarom ingezet op afschot. "We willen terug naar de 25 zwijnen, maar dat kost tijd", legt Spek uit. "Veel zeugen hebben nu biggetjes. Dan kun je geen afschot plegen. De effectiefste periode begint pas weer in juli en augustus."

De gemeente Hattem werkt met de Faunabeheereenheid Gelderland en de provincie aan een plan van aanpak. "Het doel is de populatie terug te dringen en de dieren weer richting de Veluwe te krijgen", zegt Rietveld.

Er wordt onder meer gekeken naar gerichte verjaagacties en beheer dichter bij de bebouwde kom.

Oproep aan inwoners

De gemeente doet tot die tijd een beroep op inwoners. "Zorg dat je tuin goed is afgesloten", adviseert wethouder Rietveld. "Met een stevig hek of stroomdraad kun je veel schade voorkomen."

De Iraanse aanvallen op energie-installaties in de Golf treffen Qatar recht in het hart. Met schade aan de LNG-hub in Ras Laffan en de blokkade van de Straat van Hormuz is het verdienmodel van het land plotseling stilgevallen.

Waar Qatar normaal gesproken gas produceert én exporteert, kan het dat laatste nu nauwelijks nog.

Volgens topman Saad Al Kaabi van QatarEnergy, die ook minister van Energie is, is zo'n 17 procent van de productie uitgevallen door de raketinslagen en branden die daarna uitbraken. "Dit was niet alleen een aanval op Qatar, maar op de wereldwijde energiezekerheid", zei hij.

De reparaties en de daar bijkomende uitval kunnen jaren duren en kosten naar schatting 20 miljard dollar per jaar. Het gevolg is een dubbele klap, namelijk een acute exportstop én een langdurig lager productieniveau.

In het ergste geval kan de Qatarese economie daardoor met zo'n 13 procent krimpen, berekende het Britse onderzoeksbureau Capital Economics. Daarmee zou Qatar volgens het bureau het hardst getroffen worden van alle Golfstaten.

'Desastreuze impact'

Omdat LNG over lange afstanden alleen per tankerschip kan worden vervoerd, zit de kwetsbaarheid niet alleen in de schade aan installaties, maar vooral in de dreiging rond de Straat van Hormuz, de belangrijkste doorgang voor energie-export uit de regio.

Qatarese experts wijzen ook op de wereldwijde impact. "De ernst van de economische klap kan eigenlijk niet overschat worden", zegt Alanoud Hamad Al Thani, verbonden aan bij de Middle East Council on Global Affairs, een Qatareze denktank.

"Het moderne systeem is volledig met elkaar verweven", zegt Al Thani tegen de NOS. "Als de wereldwijde LNG-aanvoer er maandenlang uit ligt, en 17 procent daarvan zelfs jarenlang, is dat desastreus, met mogelijk grote verstoringen in de voedselvoorziening tegen 2027, zelfs als de oorlog vandaag stopt", voegt ze toe.

Qatar en Iran delen het gasveld South-Pars, het grootste gasveld ter wereld:

Kwetsbaar, maar extreem rijk

Ook Andreas Krieg, Golf-expert en docent veiligheidsstudies aan King's College London, wijst op de impact voor Qatar. "De plotselinge blokkade van de toegang tot de markt is een schok", zegt Krieg tegen de NOS. "Qatar kan nog steeds gas produceren, maar als het niet verscheept kan worden, levert het niets op."

Toch is er een belangrijke nuance. Qatar behoort tot de rijkste landen ter wereld en beschikt over uitzonderlijk grote financiële buffers. Dat maakt dat het land deze klap beter kan opvangen dan vrijwel elke andere economie.

De situatie roept herinneringen op aan 2017, toen Qatar werd geblokkeerd door buurlanden en miljarden moest inzetten om het banksysteem overeind te houden. Maar volgens Krieg is dit fundamenteel anders.

"De crisis van 2017 was vooral financieel en logistiek. Dit raakt direct de exportinkomsten en fysieke levering," zegt hij.

Tegelijkertijd verwacht hij dat de reactie vergelijkbaar zal zijn, met snelle en grootschalige staatsteun om het systeem stabiel te houden. Qatar heeft daar ook de middelen voor. Het land beschikt over tientallen miljarden aan reserves en een staatsfonds van naar schatting zo'n 580 miljard dollar.

Zelfs als bijvoorbeeld buitenlandse financiers geld terugtrekken, blijft de benodigde steun relatief beperkt vergeleken met wat Qatar eerder al heeft gedaan. In 2017 pompte Doha nog zo'n 40 miljard dollar in de bankensector.

Diplomatie als eerste verdedigingslinie

Minstens zo belangrijk is dat Qatar er alles aan doet om de crisis zo snel mogelijk via diplomatie te beëindigen. Doha heeft een lange traditie als bemiddelaar in regionale conflicten en heeft er direct belang bij dat de Straat van Hormuz weer opengaat.

Achter de schermen zet Qatar zwaar in op gesprekken met regionale en internationale spelers om verdere escalatie te voorkomen en de scheepvaart vlot te trekken.

Reputatieschade belangrijker dan geld

Op langere termijn zit de grootste schade mogelijk niet in geld, maar in vertrouwen. Qatar profileert zich al jaren als een stabiele en betrouwbare energieleverancier, vooral voor Europa en Azië.

Maar deze crisis legt een kwetsbaarheid bloot. Vrijwel alle export loopt via één flessenhals, de Straat van Hormuz. Volgens Krieg kan dat blijvende gevolgen hebben. "Afnemers zullen dit zien als bewijs van risico en versneld op zoek gaan naar alternatieven," zegt hij.

Toch is de conclusie dat Qatar, ondanks de zware klap, in een sterke positie zit om deze crisis te doorstaan. Dankzij de enorme rijkdom én actieve diplomatie kan het land tijd kopen, en probeert het tegelijk de crisis zo snel mogelijk te beëindigen.

Bij recente Iraanse aanvallen op Israël zijn honderden gewonden gevallen. In Tel Aviv, de tweede stad van Israël, zijn vanochtend minstens vijftien mensen gewond geraakt. De meesten van hen liepen lichte verwondingen op, melden Israëlische media.

Het zou gaan om een ballistische raket die een clusterbom bij zich droeg en meerdere bommen over een groter gebied verspreidde.

Ook werden er ballistische raketten vanuit Iran afgevuurd in de richting van de badplaats Eilat in het uiterste zuiden van het land, meldt het leger. Deze werden onderschept door het luchtafweersysteem. Er zijn geen gewonden gemeld.

Twee raketten niet onderschept

Gisteren werden de steden Dimona en Arad in de dunbevolkte Negev-woestijn geraakt door twee ballistische raketten uit Iran die niet waren onderschept door het Israëlische luchtafweersysteem.

Dit zijn beelden van kort na de inslagen in Dimona en Arad:

Het aantal mensen dat daarbij gewond raakte is opgelopen naar bijna 200, melden Israëlische media. Elf van hen liepen ernstige verwondingen op. Onder de gewonden zijn een 12-jarige jongen en een 5-jarig meisje.

Correspondent Israël en de Palestijnse Gebieden Nasrah Habiballah vanuit Dimona:

"De schade is echt enorm. Van de huizen in de buurt waar de raket is neergekomen is maar weinig over. Ook bij andere gebouwen is veel schade; ramen die eruit zijn geknald, kozijnen die half naar beneden hangen, dakpannen die zijn weggevaagd. In de wijde omtrek is ontzettend veel schade.

Dat raketten niet worden tegengehouden gebeurt soms. Volgens het Israëlische leger wordt ruim 90 procent van de raketten tegengehouden. Dat het juist hier gebeurde is wel opvallend. Ongeveer een kwartier bij Dimona vandaan ligt het Israëlische nucleaire centrum. Wat dat betreft is dit dus een extra kwetsbare plek.

Iran zegt dat het een vergeldingsactie is voor een eerdere aanval op Iraanse nucleaire faciliteiten. Er zijn eerder ook al raketten op deze regio afgevuurd, maar die werden wel onderschept door de Israëlische luchtafweer."

Twee of drie huishoudens achter één voordeur. Het kabinet en experts zien woningdelen en -splitsen als een snelle manier om de druk op de woningmarkt te verlichten. Gemeenten zijn daarin belangrijk om die wens te vervullen, maar vanwege eigen regels lukt het woningdelen in de ene gemeente beter dan in de andere.

Hoewel veel gemeenten zich wel bewust zijn van de voordelen van het woningdelen, staat dat in de praktijk nog in de kinderschoenen, ziet Frank Wassenberg van Platform31. Namens het kennisinstituut geeft hij gemeenten advies over de woningmarkt.

In het coalitieakkoord staat dat woningdelen en het verhuren van een woning in kamers makkelijker gemaakt moet worden. Gemeenten mogen alleen bij zwaarwegende redenen de zogeheten verkamering beperken en er komen "simpelere regels voor het splitsen van woningen."

Volgens Platform31 zouden er alleen al binnen het huidige aanbod corporatiewoningen 60.000 huizen geschikt zijn voor delen. Maar Aedes, de branchevereniging van corporaties, ziet dat die aantallen in de praktijk bij lange na niet gehaald worden. Ook particuliere verhuurders ervaren dat het splitsen flink wordt geremd.

Mismatch

Dat er wel veel woningen geschikt zijn voor het delen, heeft ermee te maken dat de woninggrootte en de huishoudgrootte niet goed aansluiten. Nederlanders leven al een lange tijd veel ruimer ten opzichte van de meeste Europese landen. Gemiddeld hebben we zo'n 53 vierkante meter per persoon, berekende het CBS.

Tegelijkertijd stijgt het aantal kleinere huishoudens fors. Het aantal mensen dat alleen woont, is in vijftig jaar ruim verdubbeld naar 3,4 miljoen, terwijl de woningvoorraad voornamelijk bestaat uit grotere eengezinswoningen.

"In grote steden zie je het potentieel vaak, daar heb je in wat oudere gebouwen gemeenschappelijke zolderruimtes waar je prima woningen van kunt maken. Dat moet je als gemeente wel toestaan", zegt Piet Eichholtz, hoogleraar vastgoedfinanciering aan de Universiteit van Maastricht.

Gemeenten zijn volgens hem aan zet om het delen of splitsen van woningen te stimuleren. "Maar ze doen daar vaak moeilijk over."

Van parkeerregels tot geluidsoverlast

Natuur & Milieu concludeerde dat gemeenten tegen hun eigen regels aanlopen. "Daardoor kiezen ze toch nog voor het handhaven van die regels om risico's te beperken", zegt Aniek Blokzijl van de organisatie.

Parkeernormen bleken de belangrijkste belemmering. Die bepalen hoeveel parkeerplaatsen er nodig zijn in een buurt. Wanneer er meerdere huishoudens in een woning komen, overschrijd je die norm. "Zonde, want zo zwart-wit is het niet: in wijken met bijvoorbeeld veel studenten, heb je dat aantal parkeerplaatsen niet nodig", zegt Blokzijl.

Daarnaast zijn gemeenten bang voor overlast. Om die reden besloot de gemeente Beverwijk vorige week de regels voor delen en splitsen juist aan te scherpen. Volgens de gemeente leidt het delen van een woning tot klachten over "geluidsoverlast, leefbaarheid en tekort aan parkeerruimte".

Grote verschillen

Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten hebben gemeenten de afgelopen jaren meer prioriteit gegeven aan nieuwbouw. Daardoor kreeg het beleid gericht op delen en splitsen minder aandacht, ook omdat er een tekort aan ambtenaren was.

Volgens de VNG verschilt het hoever gemeenten zijn. "Daarnaast vinden gemeenten het belangrijk dat zij regels kunnen blijven stellen rond woningdelen en splitsen om excessen te voorkomen, in bijvoorbeeld kwetsbare wijken waar de leefbaarheid onder druk staat door overbewoning, huisjesmelkers of een hoge druk op de openbare ruimte."

In de gemeenten Arnhem en Nijmegen zijn die verschillen te zien. Zo heeft Nijmegen al beleid versoepeld om het woningdelen te stimuleren en werkt de studentenstad aan een versoepeling van het beleid om drie kamers vergunningsvrij te verhuren.

Arnhem onderzoekt op dit moment nog of er een uitzondering mogelijk is voor woningcorporaties. "De afgelopen jaren hebben we juist extra regels opgesteld omdat we zagen dat sommige pandjesbazen er een flink verdienmodel in zagen dat leidde tot overlast en onveilige situaties in wijken. Die regels maken het echter ook lastiger om woningdelen mogelijk te maken", schrijft de gemeente.

Rol voor het Rijk

Tegelijkertijd wijzen deskundigen en verhuurders op de rol van het Rijk om het woningdelen te stimuleren. Dat geldt bijvoorbeeld voor de huurtoeslag die alleen mogelijk is bij zelfstandig wonen of bij mensen die een uitkering of AOW ontvangen. Door de kostendelersnorm krijg je als alleenwonende met een uitkering of AOW minder geld als je een woning gaat delen.

Het Rijk werkt aan regels om woningdelen makkelijker te maken. Zo onderzoekt het kabinet de effecten van een versoepeling van de kostendelersnorm en wordt er een wetswijziging gemaakt die hospitaverhuur aantrekkelijker moet maken.

Voor de kust van Qatar zijn gisteren zeven mensen om het leven gekomen bij een helikoptercrash. Dat hebben de ministeries van Defensie van zowel Qatar als Turkije bevestigd.

Volgens de autoriteiten stortte de helikopter neer als gevolg van een technisch mankement. Het toestel was op dat moment bezig met een trainingsvlucht, aldus het Turkse ministerie. Bij zoek- en reddingsoperaties konden het wrak en de lichamen van de bemanningsleden snel worden bereikt.

Onder de slachtoffers bevinden zich vier militairen van de Qatarese strijdkrachten. Daarnaast kwamen een lid van de gezamenlijke Qatarees-Turkse troepenmacht en twee technici om het leven. De laatste drie hebben de Turkse nationaliteit.

Oorzaak wordt onderzocht

De Turkse autoriteiten benadrukken dat de militaire samenwerking tussen Turkije en Qatar niet wordt beïnvloed door het incident. "De samenwerking en coördinatie tussen de Republiek Turkije en de Staat Qatar wordt onverminderd voortgezet binnen de bestaande afspraken en plannen," aldus het Turkse ministerie van Defensie.

De exacte oorzaak van het technische probleem wordt nog onderzocht.

De politie heeft vrijdag 112 automobilisten beboet voor het maken van beelden na een ernstig ongeluk op de N279 bij Heeswijk-Dinther. De bestuurders maakten foto's en filmpjes terwijl ze langs de plek van het ongeval reden.

De bestuurders krijgen een boete van 440 euro op de deurmat. Filmen op de openbare weg is niet verboden, maar het gebruik van een smartphone tijdens het autorijden wel.

Bij het ongeluk vielen vrijdagochtend drie gewonden. Twee van hen zijn naar het ziekenhuis gebracht, een ander is door ambulancepersoneel nagekeken. Over de toestand van de gewonden die naar het ziekenhuis zijn gebracht, is niets bekend, schrijft Omroep Brabant.

'Respectloos'

"Hulpdiensten waren druk bezig om iedereen te helpen en de situatie veilig te maken", schrijft de politie Meijerijstad op Instagram.

"Toch vonden sommige voorbijrijdende bestuurders het nodig hun telefoon erbij te pakken om alles te filmen of foto's te maken. Niet alleen respectloos richting de betrokkenen, maar ook gevaarlijk én strafbaar."

Terwijl in Azië mensen niet kunnen koken of autorijden vanwege brandstoftekorten, blijft het leed van de energie-oorlog in Europa en Nederland vooralsnog beperkt tot flink hogere energieprijzen. Voor de leveringszekerheid van energie is onze afhankelijkheid van de Verenigde Staten groter dan van het Midden-Oosten.

Dat er hier nog geen tekorten ontstaan door de oorlog in het Midden-Oosten heeft alles te maken met de herkomst van de olie en het gas dat we importeren. De Straat van Hormuz is de belangrijkste vaarweg voor energie in grote delen van de wereld, maar niet voor Nederland.

Slechts een beperkt deel van de ruwe olie komt via deze zeestraat naar de haven van Rotterdam. Nederland importeerde afgelopen jaar voor 2,7 miljard euro ruwe olie uit Irak en voor 392 miljoen euro uit Saudi-Arabië. Olie uit Saudi-Arabië kan ook via de Rode Zee worden geëxporteerd en gaat niet altijd via de Straat van Hormuz.

Meeste olie-import uit VS

De meeste ruwe olie die Nederland importeert komt uit de Verenigde Staten, in 2025 voor 6,4 miljard euro. Andere belangrijke olielanden voor Nederland zijn Kazachstan (5,1 miljard euro), Noorwegen (4,3 miljard euro) en het Verenigd Koninkrijk (2,7 miljard euro).

Die olie-import is niet alleen voor eigen gebruik. Rotterdam is de grootste energiehaven van Europa. De raffinaderijen van Shell, BP en Exxon Mobil zijn via pijpleidingen verbonden met onder meer het Duitse Ruhrgebied.

Van de olieproducten die Nederland importeert komt 14 procent uit het gebied waar Iran nu aanvallen uitvoert. Het gaat om kerosine uit Koeweit, stookolie (scheepvaartbrandstof) uit Saudi-Arabië en diesel uit Qatar.

Ruim 30 procent van het gas dat in Nederland wordt gebruikt, komt in vloeibare vorm (lng) met tankers uit de Verenigde Staten. Iets minder dan een derde komt via pijpleidingen uit Noorwegen. Het overige gas komt uit andere landen en kleine gasvelden in Nederland.

Na de sluiting van het Groningenveld was Rusland de belangrijkste leverancier van gas. Sinds de boycot van Russisch gas in verband met de oorlog in Oekraïne is die rol nu overgenomen door de VS.

Boycot door VS onlogisch, niet ondenkbaar

Ook al dreigen er nu nog geen echte tekorten, de prijzen kunnen wel verder door het dak gaan. Vanwege de oorlog van de VS en Israël met Iran overstijgt de wereldwijde vraag het aanbod en is het einde van de prijsstijging nog niet in zicht. Benzine en diesel aan de pomp kunnen nog duurder worden, net als gas voor de verwarming van huizen en kerosine voor vliegtuigen.

Tankers op zee met gas, olie, benzine, diesel en kerosine varen naar de plek waar het meeste wordt geboden. Waar in Nederland mensen pijn in hun portemonnee krijgen, ontstaan er in andere delen van de wereld echte tekorten.

De enorme afhankelijkheid van energie uit de Verenigde Staten zorgt voor ongemak. De VS is Nederlands grootste olieleverancier en twee derde van al het vloeibare gas dat we importeren komt er vandaan. Deze afhankelijkheid, in combinatie met de onvoorspelbaarheid van de Amerikaanse president Trump, kunnen leiden tot een tekort aan energie. Vooral de grote hoeveelheid lng is niet makkelijk en snel te vervangen.

Financieel gezien is een Amerikaanse boycot van de lng-export naar Nederland en Europa onlogisch. De export levert de VS vele miljarden dollars op. Toch waarschuwen adviseurs van de overheid en energiedeskundigen al langer voor de risico's van onze afhankelijkheid van Amerikaanse energie.

De regering in Washington kan die afhankelijkheid gebruiken om politieke druk uit te oefenen op het kabinet in Den Haag. Bijvoorbeeld als het gaat over onze rol in de oorlog in Oekraïne, handelsconflicten, de positie van Groenland of militaire deelname aan het beschermen van tankers in de Straat van Hormuz.

Import beter verspreiden

De Gasunie, het overheidsbedrijf dat aardgas transporteert en opslaat, en de Mijnraad, een onafhankelijk adviesorgaan van het kabinet, pleiten voor het importeren van vloeibaar gas (lng) uit meer landen. Verder zijn er volgens de twee partijen meer langetermijncontracten en een grotere gasopslag nodig.

Op termijn is verduurzaming volgens de Europese Commissie de belangrijkste manier om onafhankelijk te worden. Met meer energie uit zon en wind en met kerncentrales kan Europa ontsnappen aan de grillen van landen die Europa nu olie en gas leveren. Tot die tijd zijn olie en gas nodig voor transport, de industrie en de verwarming van huizen.

De politie heeft vannacht in Putte op de grens met België een man aangehouden die daarvoor lange tijd was achtervolgd. De man van 21 was in België al op de vlucht voor de politie, reed bij Weert Nederland binnen en werd ruim 150 kilometer later opgepakt.

Meerdere politiediensten maken op sociale media melding van de achtervolging. Die begon al in Belgisch Limburg. Waarom hij daar de aandacht van de politie trok, is niet gedeeld. Over de Belg is alleen bekend dat hij in België nog een gevangenisstraf moet uitzitten.

De bestuurder probeerde Belgische agenten af te schudden door Nederland in te rijden. Via Weert, Eindhoven, Tilburg en Breda reed de man uiteindelijk weer terug naar België, in de richting van Antwerpen. In de Belgische plaats Kapellen reed hij met hoge snelheid door de bebouwde kom en probeerden agenten hem met spijkermatten te stoppen, maar dat lukte niet.

De man reed daarna opnieuw naar Nederland. Bij het grensdorp Putte kreeg hij een klapband en vluchtte hij te voet verder. Met de hulp van politiehonden en een helikopter met warmtecamera kon hij in een bosgebied worden opgespoord en aangehouden. De man wordt overgeleverd aan België. In Nederland krijgt hij een proces-verbaal voor gevaarlijk rijgedrag.

België staat vandaag stil bij de aanslagen van 22 maart 2016, vandaag tien jaar geleden. Bij bomaanslagen door terreurgroep IS op metrostation Maalbeek in Brussel en de luchthaven Zaventem werden 32 mensen gedood en raakten meer dan 300 mensen gewond. In de nasleep stierven nog drie mensen, waardoor het officiële dodental op 35 is vastgesteld.

Op Zaventem waren nabestaanden, hulpverleners en hoogwaardigheidsbekleders bijeengekomen om de herdenkingsplechtigheid bij te wonen. Er werden kransen gelegd bij het herdenkingsmonument in de luchthaven. Precies op het moment dat in 2016 de eerste bom ontplofte, om 07.58 uur, werd een minuut stilte in acht genomen voor de slachtoffers.

Koning Filip en koningin Mathilde legden kransen bij het monument.

En er waren toespraken van nabestaanden en mensen die de aanslag overleefden:

Ook deelden slachtoffers en nabestaanden hun verhalen over de aanslagen. Zo zei de Nederlander Edmond Pinczowski, die zijn twee kinderen Alexander en Sacha verloor bij de aanslagen, dat het "voor veel slachtoffers nog steeds 22 maart 2016 is".

"Het is een lange en eenzame strijd om erkenning, financiële rechtvaardigheid en structurele en psychologische en medische steun", zei hij. "We vragen geen medelijden, maar om verantwoordelijkheid. Laat dit meer dan een ceremonie zijn. Laat het een nieuwe aanzet zijn tot luisteren en handelen."

Een terugblik op de door IS opgeëiste aanslagen van tien jaar geleden:

De officiële herdenking op Maalbeek volgde na die op Zaventem. Hiermee werd het tijdsverloop van de dag van de aanslagen gevolgd. Om 09.11 uur, een uur na de aanslagen op Zaventem, blies een terrorist zichzelf op aan boord van een metrostel. De explosie vond plaats bij de halte Maalbeek.

Vandaag werd op die tijd een minuut stilte gehouden en werden de namen van de dodelijke slachtoffers genoemd. Een van hen was Yves Cibuabua Ciyombo. Zijn weduwe sprak over de gevolgen van het verlies van haar man. Ze zei dat het de eerste keer was dat ze een herdenking van de aanslagen bijwoonde.

"Het is tien jaar geleden dat zijn hart stopte met kloppen, door iemand zonder hart en geweten, maar wel met bommen." Ze noemde haar man "een geweldige echtgenoot, een zonnestraal en een prachtige vader" die taarten bakte voor de verjaardagen van zijn dochters. Ze was ook zichtbaar kwaad, over hoe de Belgische autoriteiten hebben gehandeld na de aanslag.

"Ik ben sinds 22 maart 2016 bezig met overleven", zei ze. Ook heeft ze nog altijd last van het "gebrek aan menselijkheid" waarmee ze de dagen na de aanslag werd geconfronteerd. "Daar ben je niet op voorbereid. De verpleger van het militair hospitaal schreeuwde tegen mij: 'Mevrouw, het heeft geen zin om u op te winden. Ofwel is hij dood en heeft het geen zin, of hij leeft'."

Ze vertelde dat ze pas drie dagen later via een lijstje op een deur vernam dat haar man was overleden. Ze sloot haar toespraak af met een oproep aan de Belgische autoriteiten: "Ik vraag jullie allemaal om je ego opzij te zetten. Vraag jezelf af voor je een beslissing neemt, of je die beslissing ook zou nemen als het gevolgen zou hebben voor jezelf of je kinderen. Ik vraag jullie om te kiezen voor vrede en empathie."

Koning Filip gaat spreken

Om 12.00 uur wordt bij het Monument voor de slachtoffers van terreurdaden in Brussel nog een officiële ceremonie gehouden. Tijdens de herdenking worden de namen van de slachtoffers van de aanslagen voorgelezen, gevolgd door een minuut stilte en bloemlegging.

Er staan ook toespraken en getuigenissen op het programma. Koning Filip zal een van de sprekers zijn.

In Duitsland is een jongen van 7 overleden nadat hij onder een omgevallen doel terecht was gekomen. De jongen was gistermiddag op een voetbalveld in Erlangen in Beieren toen een van de goals omviel. Hoe dat kon gebeuren is onduidelijk.

De jongen werd geraakt door het omvallende doel en raakte levensgevaarlijk gewond. Hij overleed later in het ziekenhuis.

Het ongeluk gebeurde volgens de politie vlak voor het begin van een wedstrijd. Omdat veel mensen getuige waren, zijn meerdere teams van een organisatie voor slachtofferhulp naar de plaats van het ongeluk gestuurd. De Beierse voetbalbond heeft alle wedstrijden in de regio Erlangen dit weekend afgelast.

Alle politieke ogen in Duitsland zijn vandaag gericht op Rijnland-Palts. De deelstaat grenzend aan België en Luxemburg kiest een nieuw parlement. Het is een nek-aan-nekstrijd tussen CDU en SPD, de twee partijen die landelijk een coalitie vormen. Juist daarom kan deze verkiezing tot spanningen leiden.

De deelstaat, bekend om de pittoreske Eifel en steden als Trier en Mainz, is al 35 jaar een SPD-bolwerk, maar de tijden van rode dominante zijn voorbij. In peilingen staat de partij nu op zo'n 27 procent, vrijwel gelijk aan de CDU die op 28 procent wordt gepeild.

Voor de sociaaldemocraten is het van levensbelang om deze deelstaat te behouden, na de desastreus verlopen verkiezingen in Baden-Württemberg eerder deze maand. Daar haalde de SPD slechts 5,5 procent, een historisch dieptepunt voor de 160 jaar oude Duitse sociaaldemocratie.

AfD maakt sprong

Die verkiezingsuitslag heeft de partij behoorlijk verontrust. Uit onderzoek bleek dat de SPD juist onder de arbeidersklasse, de doelgroep van de sociaaldemocraten, laag heeft gescoord. De titel 'arbeiderspartij' komt nu toe aan de AfD, die bij de Duitse arbeidersklasse veruit de grootste werd. Critici stellen dat de SPD te weinig voor werkenden opkomt en zich vooral richt op gepensioneerden, uitkeringsgerechtigden en nieuwkomers.

De AfD lijkt ook in Rijnland-Palts een flinke sprong te maken, van ruim 8 procent in het huidige deelstaatparlement tot mogelijk 20 procent. Daarmee zou de AfD de derde plaats bereiken en het beste resultaat behalen tot nu toe in West-Duitsland.

In Duitsland woedt een discussie over of de AfD een extreemrechtse partij is of niet. Lees er meer over in dit artikel:

De SPD hoopt Rijnland-Palts te behouden met kiezers die voor stabiliteit kiezen. De vorige verkiezingen won de partij met de herverkiezing van de populaire SPD-premier Malu Dreyer. Doordat zij vroegtijdig stopte, kon de huidige lijsttrekker Alexander Schweitzer tussentijds haar ambt overnemen. Hij zou nu, zonder ooit als premier door de kiezer te zijn verkozen, de premiersbonus kunnen innen.

Voorsprong verdampt

CDU-uitdager Gordon Schnieder is minder bekend en minder geliefd. Toch leek zijn partij lange tijd te gaan winnen in Rijnland-Palts. Een jaar geleden stonden de christendemocraten in de peilingen nog 7 procentpunt voor op de SPD, maar die voorsprong is verdampt.

Ook de CDU heeft een klein trauma overgehouden aan de verkiezingen in Baden-Württemberg van twee weken geleden. Daar verloor de partij nipt van de Groenen, terwijl de winst lange tijd gegarandeerd leek.

De CDU kan het zich niet veroorloven opnieuw een verwachte zege mis te lopen. In dat geval zal ook politiek Berlijn en CDU-Bondskanselier Merz niet ontkomen aan de schuldvraag.

Beide partijen probeerden in de campagne vooral geen fouten te maken. Echt harde aanvallen bleven uit, maar afgelopen week dook er toch een campagne-onderwerp op: in het Europees Parlement stemde de CDU samen met radicaal- en extreemrechtse partijen, waaronder de AfD, voor een terugkeerwet voor asielzoekers. Samenwerken met de AfD is in Duitsland een taboe; het wordt door alle partijen uitgesloten.

De SPD gebruikt de Europese samenwerking om de CDU als onbetrouwbaar neer te zetten. Een stem op de CDU zou tot stiekeme samenwerking met de AfD kunnen leiden, aldus de sociaaldemocraten. SPD-leider Schweitzer spreekt van kiezersbedrog.

Profileringsdrang

Voor de landelijke regering komt deze deelstaatverkiezing op een gevoelig moment. De coalitie van CDU/CSU en SPD wil de komende maanden eindelijk omvangrijke hervormingen doorzetten, van pensioenen en zorg tot belastingen. Dat vergt eensgezindheid, terwijl een van de twee coalitiepartners een verlies moet verwerken. Dat kan zich uiten in profileringsdrang, ten koste van de coalitieplannen.

Op dit moment lijkt een verlies voor de SPD desastreuzer, mede doordat zij landelijk ook steeds lager peilen. Als de premierspost in Rijnland-Palts verloren gaat, "breekt de hel los", noteerde de Süddeutsche Zeitung uit de mond van een anonieme SPD'er. In met name rechtse media wordt al gespeculeerd over het aftreden van de landelijke partijleiders.

Wie na vandaag de coalitie in Rijnland-Palts zullen vormen, is niet spannend. Door het uitsluiten van de AfD zijn de CDU en SPD op elkaar aangewezen. De vraag van vandaag is dus vooral: wie van de twee wordt de grootste? En belangrijker: hoe gaat de verliezer daarmee om?

Opnieuw loopt in Duitsland de discussie op of de Alternative für Deutschland (AfD) verboden kan worden, dit keer omdat er redenen blijken te zijn waarom een verbod op de politieke partij niet haalbaar lijkt.

In een tussenvonnis oordeelde de bestuursrechter in Keulen onlangs dat er voorlopig te weinig bewijs is om de partij extreemrechts te kunnen noemen. Dus moeten ook journalisten daar, opnieuw, over nadenken.

Is het een rechts-conservatieve partij (zoals de partij zichzelf ziet), een radicaal-rechtse partij (vergelijkbaar met de PVV) of een extreemrechtse partij die een gevaar vormt voor de democratie? Daarbij spelen niet alleen juridische afwegingen een rol, ook de onderbouwing van de veiligheidsdienst, deskundigen en de (historische) context wegen mee.

Vizier van de veiligheidsdienst

In Duitsland heeft de binnenlandse veiligheidsdienst (BfV) ook de taak en de mogelijkheden om politieke partijen in de gaten te houden. In aanloop naar de Tweede Wereldoorlog kwam het naziregime via democratische verkiezingen aan de macht. Opgericht na de oorlog moet de BfV waarschuwen voor gevaren die de democratie opnieuw kunnen bedreigen. Aan dat oordeel wordt door kiezers, media en andere partijen in Duitsland veel waarde gehecht.

De afgelopen jaren is de AfD steeds verder naar rechts opgeschoven. Individuele AfD'ers vallen op met extremistische of Holocaustrelativerende uitspraken. Vier deelstaatafdelingen zijn inmiddels door de BfV bestempeld als rechts-extremistisch. In vijf andere deelstaten geldt de partij als 'mogelijk extremistisch'.

Ook landelijk was de partij al ingeschaald als mogelijk extremistisch, een verdenking die de rechtbank in 2024 onderschreef. In mei 2025 zag de veiligheidsdienst genoeg bewijs om de gehele landelijke partij daadwerkelijk extremistisch te noemen. Nu de rechter daar voorlopig niet in meegaat, blijft de verdenking wel overeind.

De dienst stelt dat xenofobie, racisme en antisemitisme wijdverbreid zijn in de partij. De AfD streeft naar een andere behandeling van mensen die niet aan hun begrip van 'etnische' Duitser voldoen en dat is ongrondwettelijk, aldus de BfV.

Daarbij baseert de dienst zich tot nu toe op openbare bronnen, zoals sociale media, toespraken en boeken van AfD'ers. Zo riep de prominente Thüringse AfD-leider Björn Höcke op tot een "zuivering van cultuurvreemde mensen", waarbij "menselijk leed en onaangename taferelen" onvermijdelijk zijn. Met name moslims worden door talloze AfD'ers een barbaarse, gewelddadige en gevaarlijke groep genoemd, die uit de samenleving moet worden verwijderd.

Op het BfV-rapport klonk vanaf het begin kritiek. De vorige minister van Binnenlandse Zaken heeft als laatste daad voor haar vertrek de BfV opgedragen het rapport te publiceren. Dat gebeurde zonder de gebruikelijke toetsing door de vakafdeling, met volgens juristen een deels slap rapport tot gevolg.

Onvoldoende bewijs voor de rechter

Inderdaad oordeelde een bestuursrechter in februari 2026 dat de onderbouwing van de BfV niet sterk genoeg is. Daarbij kijkt de rechter alleen naar de informatie die de dienst in de rechtszaak aanlevert.

De bestuursrechter stelt weliswaar dat de AfD enkele ongrondwettelijke plannen heeft, zoals een verbod op minaretten en hoofddoeken, maar daaruit valt volgens de rechter niet te concluderen dat de partij als geheel extremistisch is en daadwerkelijk een bepaalde groep als tweederangsburger zal behandelen zodra die aan de macht komt. De classificatie ging daarmee de ijskast in, in afwachting van een procedure bij het Constitutioneel Hof in Karlsruhe, de belangrijkste rechter.

De juridische lat ligt hoog: politici en partijprogramma's moeten openlijk aankondigen wat de partij gaat doen en maatregelen expliciet benoemen. Als opgeroepen wordt om buitenlandse restaurants uit het straatbeeld te verwijderen door ze onder druk te zetten, zonder concreet te vertellen hoe, dan is het onduidelijk wat de partij precies van plan is.

De AfD-partijtop gaat daar heel bewust mee om. Neem de term 'remigratie', waarover de bekende neonazi Martin Sellner met AfD-leden spreekt. In zijn uitleg is dat een plan om niet alleen uitgeprocedeerde asielzoekers, maar ook Duitse staatsburgers met migratieachtergrond te deporteren. Dat zou in strijd zijn met de grondwet.

Maar na ophef daarover verklaarde de partijleiding alleen uitzettingen binnen de wet te willen. Daardoor staat voor de rechter onvoldoende vast dat de partij uitsluitend extreemrechtse plannen heeft.

Grondwetdeskundige Michael Meyer-Resende vindt deze uitleg problematisch. "Het houdt de partij niet verantwoordelijk voor wat ze zeggen. Het is alsof mensen een bank willen oprichten en sommigen ondertussen praten over hoe ze mensen willen oplichten", vergelijkt hij. "Dan wil je dat het management ingrijpt." Juist dat doet de partijtop niet.

Daarnaast wijst hij op uitspraken van de AfD-top die volgens hem wel degelijk tonen wat de partij van plan is, maar die niet in het rapport van de veiligheidsdienst zijn meegenomen. Zo hebben de AfD-partijleiders verwezen naar Hongarije als voorbeeld voor hoe Duitsland moet omgaan met vrijheid van meningsuiting, media en de rechtsstaat.

Waar de veiligheidsdienst waarschuwt en de rechter puur juridisch kijkt, plaatst een wetenschapper of journalist een partij meer in een (historische) context. Daarbij gaat het om trends en bewegingen in de partij, worden taalgebruik en intenties geïnterpreteerd.

'Alice für Deutschland'

De oproep "Alles für Deutschland" kan neutraal lijken. In Duitsland is het echter een verboden nazislogan, iets wat geschiedenisleraar Björn Höcke volgens de rechter wist toen hij het riep tijdens zijn toespraak op een partijbijeenkomst.

In plaats van er afstand van te nemen, omarmde de partij de naziverwijzing. Sindsdien klinkt het "Alice für Deutschland", verwijzend naar partijvoorzitter Alice Weidel.

"Er zijn telkens weer tests waarmee je als partij kunt laten zien dat je niet extreemrechts bent en die tests doorstaan ze niet", zegt jurist Meyer-Resende. "Ze nemen geen afstand van extreemrechtse onderdelen."

'Gematigde' krachten bestaan nog wel, zowel in de Bondsdag als specifieke deelstaatafdelingen, zoals in Noordrijn-Westfalen. Maar waar de partijleiding enkele jaren geleden zich nog probeerde te distantiëren van extreme figuren als Höcke, staat hij nu juist op de voorgrond.

Geweld en verwerpen van de democratie

Waar radicaal-rechtse partijen doelen willen verwezenlijken binnen de kaders van de democratische rechtsstaat, zijn voor extreemrechts ondemocratische middelen (zoals geweld) geoorloofd.

Dat de AfD meedoet aan verkiezingen en de uitslag ervan accepteert, zou de partij vrijspreken van extremisme. Tegelijk wijzen deskundigen en de Duitse veiligheidsdienst erop dat de partij de legitimiteit van andere democratische partijen ontkent. De AfD noemt ze onwettig of 'kartelpartijen' en het hooggerechtshof zou corrupt zijn.

Af en toe wordt de AfD in verband gebracht met geweld, maar daar probeert de partij afstand van te nemen. Als AfD-leden ook lid van gewelddadige of neonazistische groepen blijken, worden zij geroyeerd.

Stempel afhankelijk van perspectief

Of fysiek geweld een noodzakelijke voorwaarde voor extremisme is, daarover zijn wetenschappers verdeeld. Voor de Nederlandse veiligheidsdienst AIVD en het Duitse College voor de Rechten van de Mens is dat niet zo. Rechts-extremisme bestaat volgens hen ook uit het creëren van een voedingsbodem voor geweld, door systematisch haatzaaien en intimidatie.

Het stempel dat de partij krijgt, hangt dus af van het perspectief: juridisch of politiek, Duits of Nederlands, veiligheidsdienst of rechter. De NOS noemt de AfD op dit moment radicaal-rechts, met groeiende extreemrechtse delen.

Na een zeer moeizame eerste helft draaide Ajax de Klassieker om in de tweede helft, mede dankzij een fraai doelpunt van Sean Steur. Toch leverde het geen overwinning op, want Feyenoord kwam via een rake penalty in de laatste tien minuten op gelijke hoogte. Door het gelijkspel is de tweede plek ver uit zicht voor Ajax.

Ajax begon met twee nieuwe namen aan de aftrap tegen Feyenoord. Wout Weghorst keerde terug van een blessure en Jorthy Mokio nam de plek over van de geblesseerde Youri Regeer. Verder koos Oscar García voor dezelfde namen als tegen Sparta Rotterdam.

De keuze voor Weghorst was misschien wel opvallend te noemen, aangezien de spits vijf maanden geleden zijn laatste goal maakte. Maar Weghorst is gewend om in belangrijke wedstrijden goals te maken, zoals in de zoals in de kwartfinale van het WK in 2022.

Mika Godts stond na de thuiswedstrijd van Ajax tegen Sparta (4-0) op veertien goals en negen assists. De Belg is daarmee betrokken bij 23 goals in de Eredivisie. Oftewel, als iemand het moet doen vanmiddag tegen Feyenoord was hij het wel. 

Stroperige eerste helft

Maar zowel Godts als Weghorst waren onzichtbaar in de eerste helft. Al gold dat voor heel Ajax. Garcia had afgelopen vrijdag tijdens de persconferentie nog beloofd om hoog druk te zetten met Ajax-voetbal, maar daar kwam in de eerste helft niks van terecht.

Het spel van Ajax was stroperig en weinig verrassend. Het was niet dat Feyenoord het veel beter deed, maar echt grote kansen hadden de Amsterdammers zeker niet. De ploeg van Garcia ging met een stand van 0-0 de kleedkamers in. 

Steur schiet raak

Na negen minuten spelen in de tweede helft was het ineens Sean Steur die zijn allereerste goal maakte voor Ajax 1. Hij schoot de bal van achttien meter afstand de bal prachtig langs Wellenreuther. Door de goal kwam Ajax iets beter in de wedstrijd. Met het geblesseerd uitvallen van nieuwe aanwinst Takehiro Tomiyasu kreeg Ajax nog wel een domper te verwerken.

En toen was daar ook opeens de penalty voor Feyenoord in minuut 83. Jakub Moder stuurde keeper Maarten Paes de verkeerde hoek in: 1-1. Hoewel Feyenoord flink aandrong, kwam geen van beide ploegen in de slotfase nog tot scoren. 

Ajax blijft door het gelijkspel op twee punten achterstand van nummer 3 NEC staan en vijf punten Feyenoord. Volgende week moeten de Amsterdammers thuis tegen FC Twente. 

Ajax-fans zijn in aanloop naar de Klassieker vanmiddag de A4 opgelopen om de spelersbus aan te moedigen. Daarbij werd korte tijd de snelweg geblokkeerd. Ajax neemt het vandaag om 14.30 uur op tegen de Rotterdammers, in de Kuip. De politie noemt de actie 'levensgevaarlijk'.

Op beelden die zijn gedeeld op sociale media is te zien dat zeker tientallen supporters met fakkels de snelweg oplopen en gebaren maken richting de bus. De bus staat dan korte tijd stil en rijdt daarna in een boog om de groep heen. Vervolgens loopt de groep door naar de middenberm. F-side schrijft op X: "Kom Ajax pak ze."

De politie laat aan AT5 weten de beelden te hebben gezien. Ze zijn niet te spreken over de actie: "Je club toejuichen begrijpen we, maar dit is een levensgevaarlijke actie op de A4", laten ze weten. "Gelukkig is het goed gegaan."

Zo'n tien jaar geleden vist geschiedenisdocent Cees Koole archiefstukken uit een bouwcontainer bij het Spinoza Lyceum. Hij kijkt jarenlang niet om naar de documenten, maar als hij dat wel doet, blijkt het te gaan om oude archiefstukken van de school. Ook van de oorlogsjaren. Koole vraagt zich af: hoe is het afgelopen met de leerlingen van toen? Zijn zoektocht vormt nu de basis voor de tentoonstelling 'Lege stoelen in de klas'.

Het Spinoza Lyceum was een aantal jaar geleden bezig met een verbouwing en daarom stonden er bouwcontainers voor de school. Tussen het afval lagen de documenten, die Koole eruit haalde en in mappen stopte, en er vervolgens jaren niet naar omkeek.

Joods Lyceum

Tussen de documenten vond hij onder meer een fragment waarin wordt beschreven hoe 39 Joodse leerlingen de school moesten verlaten. Een groot deel van hen werd overgeplaatst naar het Joods Lyceum. "Toen viel mijn oog op passages uit de oorlog en uiteindelijk ook op de berichten dat de Joodse leerlingen en leraren van school werden gestuurd", aldus Koole.

De vondst was de aanleiding om samen met het Stadsarchief een tentoonstelling op te zetten. De expositie laat zien hoe de school tijdens de oorlogsjaren langzaam veranderde. "In principe was het eerste jaar een school zoals iedere andere school, maar het tweede jaar werden de lokalen steeds leger", legt Koole uit. "Vandaar ook de titel 'lege stoelen'."

Ingrijpend

Volgens Koole laat de geschiedenis zien hoe ingrijpend de maatregelen van de Duitse bezetter waren. Joodse scholen werden in die tijd verplicht opgericht, waardoor leerlingen gedwongen werden hun vertrouwde omgeving te verlaten. "Dat was een ernstige stap in het isoleren van Nederlandse Joden."

Bezoekers van de tentoonstelling reageren geraakt. "Heel goed initiatief. Op het moment dat deze geschiedenis dreigt vergeten te worden, moet het weer naar boven gehaald worden."

De tentoonstelling Lege stoelen in de klas is tot 14 juni in het Stadsarchief te zien. 

Ajax neemt het vanmiddag in Rotterdam op in de Klassieker tegen Feyenoord. Bij café Batavia aan de Prins Hendrikkade maken supporters zich op voor de wedstrijd. De meesten hebben er vertrouwen in, maar er heerst bij sommigen ook angst dat de wedstrijd gestaakt wordt.

"Ik slaap al niet sinds eergisteren", vertelt een cafébezoeker. Ondanks de spanning heerst er voldoende vertrouwen: "0-3 voor Ajax", voorspelt een supporter. Anderen zijn voorzichtiger: "Met een mazzeltje 0-1", denkt de eigenaar van het café. 

Toch lijkt niet iedereen er zeker van dat de 90 minuten worden volgemaakt. Sommige fans hebben gehoord dat de harde kern van Feyenoord de wedstrijd probeert stil te leggen bij een slecht resultaat. Eén Ajacied is er zeker van: "De wedstrijd wordt gestaakt, honderd procent."

De Klassieker begint om 14.30 uur. 

Bij een eenzijdig ongeluk op de Abcouderstraatweg in Zuidoost zat de bestuurder van een bestelbus lange tijd vast. Het slachtoffer kon na bijna twee uur bevrijd worden door de brandweer. De automobilist was wel aanspreekbaar en is overgebracht naar het ziekenhuis.

Het ongeluk gebeurde rond 5.10 uur vanmorgen. De bestuurder raakte van de weg en botste tegen een boom. Meerdere hulpdiensten werden opgeroepen, waaronder een traumateam. Een woordvoerder van de brandweer laat weten dat het om een 'complexe bevrijding' ging. Meerdere onderdelen moesten worden losgeknipt om het slachtoffer los te krijgen.

Rond 7.00 uur werd de bestuurder uit de bus gehaald en naar het ziekenhuis gebracht. De automobilist was nog aanspreekbaar. 

Een documentaireserie over Johan Cruijff; die kan eigenlijk maar op één plek in première gaan. Zaterdagavond kwamen tienduizenden bezoekers naar de Johan Cruijff Arena om de eerste twee van in totaal vier afleveringen te bekijken. Ook veel vrienden en oude bekenden van Cruijff kwamen naar 'zijn' Arena voor de première. Het werd een avond vol nostalgie en mooie herinneringen aan de eeuwige nummer veertien.

Een dag na de enorme brand op de Nieuwe Hemweg in Westpoort is de schade echt goed zichtbaar. In het pand zaten meerdere bedrijven. Ondernemers in de buurt leven met hen mee. 

Rond het pand ligt een grote plas met water en er komt nog water uit kapotte waterleidingen. "Het is te absurd voor woorden", zegt een ondernemer met een bedrijf dat tegenover het getroffen pand zit. "Vooral gezien het feit dat, we staan er hier twintig meter vanaf. Dit pand heeft helemaal niks. En daar is bijna niets meer van over."

Toch moesten die panden gisteren wel snel ontruimd worden. "Ik was er zelf niet bij, maar mijn collega's zijn ontzettend geschrokken van de geluiden die ze hoorden en de ontzettende rookvorming", zegt een andere ondernemer. "Het stond helemaal zwart. Dus ze moesten echt zoekend naar buiten."

 De brand is mogelijk ontstaan in een van de deelscooters van aanbieder Felyx, die een opslagruimte in het pand huurde. Er waren meer huurders in het pand, zoals een boekhandel. De eigenaren komen vandaag kijken, maar zijn nog te geëmotioneerd om voor camera te reageren.

Tegelijkertijd zijn er ook mensen die door de stand van de wind geluk hebben gehad, zoals een automobilist die gisten zijn auto vlakbij parkeerde. "Dit is.... vijftien meter geloof ik? Dus daarom kneep ik hem ook wel toen ik al die vlammen zo hoog op alle filmpjes de lucht in zag gaan. Toen dacht ik, het is einde verhaal voor mijn auto. Maar het is gelukkig goed gegaan."

De komende tijd zal worden gekeken hoe groot de schade precies is. Ook de oorzaak van de brand wordt nog onderzocht.

Vandaag was het Landelijke Opschoondag, de dag waarop duizenden mensen in heel Nederland de straat op gaan om zwerfafval op te ruimen. In het stadscentrum maakten Amsterdammers er voor één dag een feestje van, want het is natuurlijk één van de grootste problemen in het straatbeeld.

Op het Koningsplein kwamen ondernemers, professionele reinigers en theatermakers bij elkaar om op een ludieke manier aandacht te vragen voor een schonere stad. De kleurrijke stoet bewoog zich door het stadscentrum heen en liet geen peukje op de straat achter. 

Het 'Schoonmaakspektakel' is een van de vele initiatieven van de bedrijveninvesteringszones (BIZ'en). Ondernemers én pandeigenaren in de Kalverstraat, Heiligeweg, Koningsplein, Leidsestraat en het Rokin zetten zich voortdurend in voor een zo aantrekkelijk, kwalitatief en leefbaar mogelijk winkelgebied.

Wethouder Hester van Buren is blij met de actie: "Het klopt dat je op sommige plekken niet meer normaal door de stad kunt lopen. Daar kun je je dan aan gaan ergeren, maar je kan natuurlijk ook de handen uit de mouwen steken."

Iemand die vanmiddag meeliep, legt uit waarom dit de manier is om het afvalprobleem aan te kaarten: "Je moet niet met vingertjes willen wijzen. Daarom maken wij er een feestje van, dan krijgt het toch de aandacht die het verdient." Een ander zegt: "Die mooie stad die we hebben, daar moeten we zuinig op zijn, met zijn allen." 

Vandaag dus een grote opruimdag, maar daarmee is het afvalprobleem nog niet opgelost. Daarom startte de Verenigde BIZ’en en Ondernemersverenigingen (VBOA) vandaag de stadsbrede campagne 'Liever een schone buur(t)'. Het doel van de campagne is om bewoners en ondernemers, onder het motto 'samen moeten we het doen', bewuster te maken van hun rol in een schone stad.

De kans dat Amsterdam Tigers dit seizoen kampioen wordt, is vanavond een stuk kleiner geworden. In eigen huis verloor de ijshockeyploeg namelijk de tweede wedstrijd in de finaleserie tegen titelhouder Nijmegen Devils.

De Tigers gingen in de uitverkochte Jaap Edenhal met 2-5 onderuit. Omdat gisteren ook de eerste wedstrijd uit deze serie verloren werd (7-3), moet er nu drie keer op rij gewonnen worden.

In het ijshockey wordt het landskampioenschap via een zogenoemde finaleserie beslist. Zo'n serie bestaat uit maximaal vijf wedstrijden en eindigt wanneer een van de ploegen drie wedstrijden heeft gewonnen. Die ploeg wint dan het landskampioenschap.

Devils dicht bij kampioenschap

De Nijmegen Devils hebben nu aan een zege genoeg om kampioen te worden. In Amsterdam kwamen ze vanavond in de eerste periode op voorsprong.

De Tigers maakten in het tweede gedeelte gelijk, maar nadat de uitploeg er kort daarna 1-2 van maakte, werd die voorsprong niet meer uit handen gegeven. Uiteindelijk werd het dus 2-5.  

Door de twee nederlagen hebben de Devils nu aan één zege genoeg om de finalereeks te beslissen. Met andere woorden: wanneer de Tigers nog een keer verliezen, dan is dat de laatste wedstrijd van het seizoen.

Er wordt dus nog in ieder geval één wedstrijd gespeeld: komende dinsdagavond in Nijmegen. Mocht die niet beslissend zijn, dan is er daarna nog een wedstrijd op zaterdag. Winnen de Amsterdammers de komende twee wedstrijden, dan volgt zondag het allesbeslissende duel.

2024

De Tigers pakten twee jaar geleden voor het laatst de titel. Dat was toen het eerste landskampioenschap in 19 jaar. In die finalereeks was Nijmegen Devils ook de tegenstander.

Vorig jaar werden de Devils landskampioen. De Gelderse ploeg eindigde in het reguliere seizoen bovenaan de ranglijst. Amsterdam Tigers eindigde in dat eerste gedeelte van de competitie als tweede.

Een vierdelige documentaire over Johan Cruijff gaat vanavond in de Arena in première. De organisatie, die zegt dat er voor deze vertoning al zeker 40.000 kaartjes zijn verkocht, hoopte vooraf dat er minimaal 43.625 toeschouwers in het stadion zouden zitten. Dat zou betekenen dat de première in het Guinness Book of World records komt. 

Van een wereldrecord lijkt het niet te komen. Een half uur voor het begin van de docu waren veel stoeltjes in het stadion namelijk nog niet bezet. 

Tijdens de première worden de eerste twee van de vier afleveringen op grote schermen in het stadion getoond. Beide afleveringen duren drie kwartier en net als bij een voetbalwedstrijd is er tussendoor een onderbreking van een kwartier.

Dinsdag is het exact tien jaar geleden dat Cruijff overleed. Hij wordt door veel mensen beschouwd als één van de beste en invloedrijkste voetballers ooit. De in Betondorp geboren Cruijff was succesvol als trainer én speler bij onder meer Ajax en FC Barcelona. Bij beide clubs wordt hij nog altijd gezien als legende en werd er (na zijn overlijden) een stadion naar hem vernoemd. 

Met het Nederlands Elftal verloor Cruijff de finale van het WK in 1974, maar de toen nog typisch Nederlandse aanvallende voetbalstijl veroverde de harten van fans over de hele wereld.

Guardiola, Xavi, Messi

Later werd Cruijff ook succesvol als trainer. Eerst bij Ajax en later jarenlang bij Barcelona. Cruijff introduceerde bij Barcelona de aanvallende spelprincipes die hij bij Ajax gewend was.

Pep Guardiola, één van Cruijffs pupillen bij Barça, wist die speelstijl later te perfectioneren. De voormalig middenvelder, die zelf uitgroeide tot een van de meest succesvolle trainers aller tijden, is een van de voetbalprominenten die tijdens de documentaire aan het woord komt.

Ook oud-voetballers als Xavi, Ruud Gullit, Willem van Hanegem en Ronald Koeman zijn voor de documentaire geïnterviewd. Net als sterren van nu, zoals Lionel Messi en Lamine Yamal.

De documentaire, die met inspraak van de familie van Cruijff is gemaakt, bevat uiteraard voornamelijk beeldmateriaal van Cruijff zelf. Volgens de documentairemakers zitten er veel fragmenten in die nog nooit eerder vertoond zijn.

Bij de première in de Johan Cruijff Arena wordt de documentaire op 14 schermen getoond. De gezamenlijke oppervlakte van die schermen is 852 m².

Record?

De organisatie hoopt speciaal voor de gelegenheid een record te verbreken voor grootste publieksopkomst voor een première ooit. Hiervoor zouden minimaal 43.625 stoelen bezet moeten zijn. Volgens het Guinness Book of World Records stamt het huidige record uit 2015. In een stadion op de Filipijnen kwamen toen 43.624 mensen naar de film 'Felix Manalo' kijken.

Het stadion ging eerder vanavond rond 18.00 uur open. Voordat de eerste aflevering begint, is er een vraaggesprek met onder andere Jordi Cruijff en Ronald Koeman. Ook is er een korte openingsshow. De eerste aflevering begint om 20.30 uur en de avond duurt tot 22.15 uur.

De vier afleveringen worden vanaf morgen verspreid over vier zondagen uitgezonden. Elke aflevering wordt vanaf 21.00 uur uitgezonden op NPO 1.

Een dag na de brand in Westpoort is het goed te zien hoe groot de schade is. En ondernemers, reinigers en theatermakers steken de handen uit de mouwen om de stad schoon te maken. Dat en meer in het AT5 Nieuws van zaterdag 31 maart, gepresenteerd door Niels van Steijn.

De dag na de uitslaande brand op een bedrijventerrein in het Westelijk Havengebied is de verwoesting goed zichtbaar: het opslagpand voor elektrische deelscooters is deels ingestort, gevels zijn zwartgeblakerd en op straat liggen stapels hout, plastic en andere onderdelen. De brandweer is nog tot diep in de nacht bezig geweest met slopen en nablussen. Stichting Salvage is nu aan zet om de schade te onderzoeken.

De brandweer kreeg gisteren rond 15.00 uur de eerste melding binnen over elektrische deelscooters die in brand stonden op de Nieuwe Hemweg. Al snel sloegen de metershoge vlammen over naar een nabijgelegen opslagloods. De gigantische zwarte rookpluim die daardoor ontstond, was zowel binnen als buiten de stad goed te zien: AT5 kreeg zelfs beelden uit Rotterdam, IJmuiden en Utrecht.

Vanwege de rook waarschuwde de brandweer bewoners van West, Nieuw-West en Centrum via een NL-Alert om ramen en deuren te sluiten en ventilatie uit te schakelen. Iedereen in gebouwen op en rond het industrieterrein werd opgeroepen om binnen te blijven. Niemand raakte gewond.

Vanwege de omvang van de brand was er volgens een woordvoerder van de brandweer 'amper tegenop te spuiten'. Daarom is al snel besloten om het pand gecontroleerd te laten uitbranden en te voorkomen dat het vuur zou overslaan naar andere panden. Om dichter bij de brandhaard te komen, zijn grote delen van het pand gesloopt. De operatie duurde nog tot diep in de nacht.

Omstanders meldden aan AT5 dat er knallen te horen waren en speculeerden over de oorzaak. Volgens de brandweer waren dat hoogstwaarschijnlijk banden van geparkeerde auto's die door de hitte ontploften. 

Brandafval in omgeving

Hoewel rook nooit gezond is, zijn er volgens de brandweer verder geen schadelijke stoffen vrijgekomen. Wel kunnen omwonenden nog mogelijk brandafval tegenkomen, zoals roetdeeltjes, hout, papier of piepschuim, bijvoorbeeld in de tuin. Geadviseerd wordt om bij het opruimen handschoenen te gebruiken. Roetdeeltjes en brandresten kunnen worden weggehaald met warm water en een sopje. Op het kaartje onderin dit artikel is te zien waar mogelijk nog brandafval kan worden gevonden.

Wat de precieze schade is, moet nog blijken. Meerdere tipgevers melden aan AT5 dat naast elektrische scooters ook een kantoor en opslag met boeken zou zijn afgebrand, maar dat kan de brandweer nog niet bevestigen. Ook de oorzaak van de brand wordt nog onderzocht.

Honderden mensen zijn vanmiddag afgekomen op een demonstratie tegen racisme en discriminatie op de Dam en het Museumplein. Het protest wordt ieder jaar georganiseerd door het Comité 21 Maart en vraagt aandacht voor 'een klimaat waarin de democratische rechtsstaat, fundamentele vrijheden en mensenrechten nationaal en internationaal onder druk staan'.

Het programma begon rond 14.00 uur op de Dam. Sprekers waren onder andere de voorzitter van de FNV, schrijver Ahlam Benali en de directeur van Amnesty Nederland. Rond 15.15 uur liepen de deelnemers richting het Museumplein, waar onder andere schrijver en activist Conny Braam zal spreken en rapper Fresku optreedt. 

Sinds 1992 strijdt het Comité 21 Maart naar eigen zeggen tegen alle vormen van discriminatie en zet het zich in voor een samenleving waarin gelijkheid en rechtvaardigheid centraal staan. "Het Comité roept iedereen op om zich te verzetten tegen het beleid van haat en verdeeldheid en samen te strijden voor een toekomst waarin vrijheid, gelijkheid en menselijkheid behouden blijven."

Het programma duurt tot ongeveer 17.00 uur.

De gemeente heeft de voorlopige uitslag van de verkiezingen gepubliceerd. Ook de uitslagen per stadsdeel en wijk zijn nu bekend. GroenLinks en PvdA winnen in de meeste buurten, maar er zijn behoorlijke verschillen. DENK (Nieuw-West), VVD (Zuid) en de Weesper Stads Partij zijn de meest opvallende andere winnaars.

Als je kijkt naar de algemene percentages voor de hele stad verschilt de uitslag bijna niet met de eerdere uitslagen die al naar buiten kwamen. GroenLinks wint de verkiezingen in Amsterdam met 17,9 procent van de stemmen. D66 is tweede met 16,1 procent en de PvdA derde met 14,1 procent. De opkomst was met 47,1 procent iets hoger dan vier jaar geleden. 

Verschil in winnaars per wijk

Ook op wijkniveau is nu duidelijk wie er gewonnen heeft. In Nieuw-West won DENK de meeste stemmen. In Zuid was dat juist de VVD. Dat Weesp toch een heel eigen dynamiek heeft bleek nog maar eens uit het feit dat daar een lokale partij won; de Weesper Stads Partij werd daar de grootste. En in Driemond won JA21.

Maar het grootste deel van de stad kleurt toch groen en rood. In Centrum, Noord, West, Oost en Zuidoost werd of GroenLinks, of PvdA de grootste. In Zuidoost stonden de twee partijen al samen op het formulier. In de rest van de stad zullen ze pas later in elkaar schuiven tot één fractie. 

Bij1-achterban in Zuidoost

Waar DENK zijn stemmers toch vooral vindt in Nieuw-West (ze versloegen daar met 17,8 procent van de stemmen nipt GroenLinks), kan BIJ1 de kiezers in Zuidoost danken. De partij werd daar tweede met 14,5 procent van de stemmen. Zowel DENK als BIJ1 komen met twee zetels in de gemeenteraad terecht. Mensen in Noord gingen dan weer meer voor De Stem van Amsterdam. Die partij haalde 9,8 procent van de stemmen en werd daarmee de vierde partij in Noord. Dat leverde in de gemeenteraad geen zetel op, maar in de stadsdeelcommissie in Noord wel eentje. 

Verdeling zetels stadsdeelcommissies

Omdat de uitslagen per wijk verschillen ziet de verdeling van de zetels van de stadsdeelcommissies er anders uit dan die in de gemeenteraad. Zo krijgt de Weesper Stads Partij vier van de elf zetels daar. Overigens is er in Weesp, dat een iets andere status heeft, een bestuurscommissie en geen stadsdeelcommissie. De VVD krijgt in Zuid vier zetels van de vijftien.

Opkomst per stadsdeel

Traditioneel verschilt het opkomstpercentage per wijk ook fors. Volgens de gemeente kwamen de meeste mensen opdagen in het Centrum, 65,4 procent. In Zuidoost was dat slechts 29,8 procent, nog geen derde van de stemgerechtigden. 

Wil je weten hoe er in jouw wijk is gestemd? Kijk dan op de website van de gemeente.