Minister Sterk van Langdurige Zorg zegt dat bezuinigingen op langdurige zorg voor ouderen en gehandicapten van de baan zijn. Volgens haar is er de komende jaren voldoende geld voor ouderenzorg en gehandicaptenzorg, zo blijkt uit nieuwe berekeningen van het ministerie.

In een brief aan de Tweede Kamer gaat de minister in op zorgen uit de Tweede Kamer over kortingen op de Wet Langdurige Zorg, zoals die in het coalitieakkoord staan opgeschreven. Ook moest dit kabinet nog oude bezuinigingsplannen doorvoeren van het vorige kabinet-Rutte IV en het kabinet-Schoof.

Groeien

Minister Sterk zet een streep door deze oude bezuinigingen en stelt dat er nu tot 2031 1,6 miljard vrijkomt voor gehandicaptenzorg, 3,9 miljard euro voor de ouderenzorg en bijna een half miljard voor de langdurige ggz.

Ze voorspelt dat de gehandicaptenzorg met 1,9 procent en de ouderenzorg met 3,2 procent kan groeien in de periode tot 2031. En dat zou voldoende moeten zijn, is het idee.

Van de baan

Sterk zegt in een brief aan de Tweede Kamer dat ze voorlopig wil afzien van "tariefmaatregelen", dat zijn kortingen op een groeiend budget, bezuinigingen dus eigenlijk.

"Met de beschikbaar gestelde financiële middelen kunnen we met elkaar aan de slag om afspraken te maken over hoe we gaan groeien op een manier die voor patiënten en medewerkers het beste werkt", aldus de minister. "De bezuinigingen op specifieke onderdelen zijn van de baan. Mijn voorstel bevat precies nul financiële verrassingen."

In de Tweede Kamer was dus al veel verzet tegen de bezuinigingen in de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg, zowel in een instelling als thuis. In mei lukte het de Tweede Kamer al een geplande besparing van 171 miljoen euro te blokkeren voor 2027, omdat zo'n kwetsbare sector volgens de meerderheid niet met minder geld geconfronteerd moet worden.

Voldoende

Sterk heeft nu gekeken hoeveel geld er de komende jaren eigenlijk precies naar de ouderenzorg, de gehandicaptenzorg en ook de langdurige ggz gaat en hoeveel geld er tot 2031 nodig is.

"Als je alles bij elkaar optelt en aftrekt komt er voldoende extra geld bij om de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg door te laten groeien in de komende jaren zoals ze in de afgelopen jaren zijn gegroeid", stelt de minister.

In het coalitieakkoord staat nog wel een korting van 990 miljoen in 2031, maar die is in deze berekening meegenomen. "Meer extra geld is er niet. Maar wat we ervoor krijgen is super waardevol. De langdurige zorg groeit in de komende jaren gewoon door, zoals in de afgelopen jaren."

Later zal duidelijk worden of de Tweede Kamer en de sector het met de berekeningen van de minister eens zijn.

Op de A9 bij Akersloot is vanmiddag een trailer met daarin een paard op zijn kant terechtgekomen. De automobilist is ongedeerd, laat de politie weten aan NH. Het paard is inmiddels uit de trailer gehaald, hoe het dier eraan toe is is niet bekendgemaakt.

Het ongeluk gebeurde rond 14.45 uur. Er kwamen hulpdiensten op af, waaronder een dierenarts.

Weg weer vrij

Vanwege het ongeluk en de nasleep ervan waren in zuidelijke richting lange tijd twee rijstroken afgesloten. Daardoor ontstond een file van meer dan een uur. Ook op de andere rijbaan was vertraging. Inmiddels is de weg weer vrijgegeven.

Waardoor het ongeluk is gebeurd, is nog onduidelijk.

Van de trouwlocatie van Taylor Swift tot de uitslag van verkiezingen en zelfs oorlogen. Op voorspellingsmarkten wordt op gebeurtenissen gewed die nog moeten plaatsvinden. Volgens de platforms zijn het plekken waar mensen de toekomst proberen te voorspellen, volgens anderen is het gewoon gokken. Intussen gaan er miljarden dollars in om.

In deze aflevering van De Dag vertelt schrijver en theatermaker Martin Rombouts over hoe aantrekkelijk de voorspellingsmarkten kunnen zijn. Hij zette veel geld in op de sites tijdens onderzoek voor zijn nieuwe boek. "Een van de dingen waar ik veel geld aan heb verdiend is of Taylor Swift zwanger zou zijn in 2025. Daar deed ik heel veel onderzoek voor, ik keek bijvoorbeeld naar haar Instagram-posts en mediaoptredens om te kijken of ik haar wijn zag drinken. Als dat zo was, wist ik: dan zal ze waarschijnlijk de komende drie maanden niet zwanger zijn."

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Economieverslaggever Nik Wouters legt uit hoe de de wereld achter de voorspellingsplatforms als Polymarket en Kalshi eruit ziet. Volgens hem is het risico op handel met voorkennis op de platforms groot, en is er amper controle. "Tegen extreme voorbeelden wordt wel opgetreden, maar je weet niet wat we niet zien. En er is zó veel waar je op kunt wedden, er gebeurt altijd wel iets."

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl.

Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Lisa Konings en Dagmar Mul
Eindredactie: Rosanne Sies

Sony stopt vanaf januari 2028 met de productie van PlayStation-games op fysieke schijven. Nieuwe spellen voor PlayStation-consoles zijn vanaf dat moment alleen nog digitaal verkrijgbaar via de PlayStation Store of als downloadcode bij winkels.

Volgens Sony past het besluit bij de veranderende voorkeuren van consumenten en de entertainmentindustrie. Het bedrijf zegt in een bericht dat de voorkeur voor digitale games onder consumenten inmiddels veel groter is dan die voor fysieke schijven.

Nadelen voor gamers

Voor gamers lijkt de aanstaande overstap ook nadelen te hebben. Fysieke games zijn soms goedkoper dan digitale versies en kunnen tweedehands worden gekocht, verkocht of uitgeleend. Dat is vanaf 2028 bij nieuwe PlayStation-games dus niet meer mogelijk.

Ook worden spelers met de koerswijziging afhankelijker van Sony's digitale winkel en servers. Als een digitale winkel op termijn verdwijnt, is het minder vanzelfsprekend dat gekochte spellen beschikbaar blijven.

PS3 en Vita

De aankondiging komt op dezelfde dag dat Sony bekendmaakte dat het juli volgend jaar stopt met de verkoop van games via de PlayStation Store op de in 2007 uitgekomen PlayStation 3 en de draagbare PlayStation Vita uit 2012.

Volgens Sony kunnen de oudere consoles de benodigde updates voor onder meer betalingen en winkelveiligheid niet langer op het vereiste niveau ondersteunen. Eerder gekochte games blijven na de sluitingsdatum nog wel te downloaden.

"We begrijpen dat dit nieuws teleurstellend kan zijn voor PS3- en PS Vita-spelers", schrijft Sony-topman Sid Shuman in een verklaring. "De PS3 en PS Vita vertegenwoordigen een belangrijk tijdperk in onze PlayStation-geschiedenis, dus dit was geen gemakkelijke beslissing."

Of je nu een appartement of studio wilt huren, de kans is groot dat je moet concurreren met tientallen of zelfs honderden anderen of ineens wordt overboden. Twee jaar na de invoering van de Wet betaalbare huur is het voor huurders nóg lastiger geworden om ertussen te komen.

Uit cijfers en een rondgang van de NOS langs organisaties en verhuurmakelaars blijkt dat het sentiment over de kansen van woningzoekenden alleen maar negatiever is geworden.

Dat heeft te maken met het grote aantal verkochte huurwoningen door particulieren. Verhuren werd voor velen financieel onaantrekkelijk, dus besloten verhuurders te verkopen.

Dat 'uitponden' kwam in een stroomversnelling rond 1 juli 2024, toen de Wet betaalbare huur inging. Er gingen nieuwe regels gelden op de huurmarkt, zoals een puntensysteem voor maximale huur. Daarbovenop maakte de Wet vaste huurcontracten een einde aan tijdelijke huurcontracten.

Wat mag een middenhuurwoning kosten?

Een middenhuurwoning mag in 2026 tussen 932,93 en 1228,07 euro per maand kosten.

Alles daaronder telt als sociale huurwoning, alles daarboven als vrijesectorwoning.

Doelstelling niet gehaald

De ambities waren toen groot. "Hiermee kunnen meer mensen een betaalbare huurwoning krijgen met een huurprijs die past bij de kwaliteit van de woning", stond in het wetsvoorstel.

Maar twee jaar later lijkt dat doel ver weg. Het Kadaster zag dat sindsdien een op de zes particuliere verhuurders ermee stopte. Zij verkochten zo'n 55.000 huurwoningen, terwijl ze maar iets meer dan 4000 voormalige koopwoningen opkochten.

Juist die woningen die het ministerie betaalbaar wilde maken en dus volgens het nieuwe puntenstelsel in de sociale sector of de middenhuur terecht zouden komen, werden verkocht.

Het verschil tussen het aantal woningen dat particulieren de afgelopen jaren kochten en verkochten is groter dan wat bedrijfsmatige verhuurders bijbouwden en aankochten. Dat leidde ertoe dat er minder huurwoningen op de markt beschikbaar zijn.

Verschillende verhuurmakelaars zagen hun aanbod van middenhuurwoningen opdrogen. "Sinds die wet merken wij een enorme omslag", zegt Elisabeth Immink van Makelaardij Stek.

Giftige cocktail

Volgens Immink is het huuraanbod door een combinatie van de Wet betaalbare huur, de stijgende kosten van het onderhoud, de gemeentelijke belasting en de belasting in box-3 flink teruggevallen.

Dat is voor veel verhuurders een giftige cocktail die leidt tot verkopen, zegt Edward Touw van verhuurdersorganisatie VastgoedBelang.

Hoewel het erop lijkt dat er nu wat minder huurwoningen worden verkocht, denkt Touw dat de nadelige gevolgen voor huurders nog aanhouden. "Doordat veel tijdelijke contracten in juni aflopen, gaat de uitpondbeweging later dit jaar wel iets afnemen, maar ook daarna blijft het aantal beschikbare huurwoningen laag", zegt Touw.

Gevolgen vrije sector

"Het is de afgelopen jaren aanzienlijk moeilijker geworden om een geschikte huurwoning te vinden, zeker in het betaalbare segment", zegt Yvon van der Pas van Pas Verhuurt. Zodra een betaalbare woning online komt, ontvangt ze binnen enkele uren tientallen tot honderden reacties.

Vooral starters, alleenstaanden en jonge gezinnen ondervinden volgens haar grote problemen bij het vinden van een woning, terwijl de wet juist bedoeld was om die groep aan een huurwoning te helpen.

Tegelijkertijd ziet ze dat de druk op de vrije sector daarmee is toegenomen. "De huurprijzen van de nog wel beschikbare woningen, zijn fors gestegen. De wet heeft voor veel woningzoekenden dus niet geleid tot meer betaalbare huurwoningen, maar juist tot een kleiner aanbod", zegt Van der Pas.

Toch benadrukt de Woonbond de positieve kant van de wet, want hij geeft meer rust voor huurders die al een woning hebben. "Daar doet de wet wel wat 'ie belooft", zegt Mathijs ten Broeke van de Woonbond. "De huurprijs komt nu veel meer overeen met wat de woning echt waard is."

Als huurder sta je door het puntensysteem en het recht op een vast huurcontract sterker. Als je er tussenkomt, is het fijn wonen.

Corporaties en investeerders

Tegenover de particuliere verhuurder, staan de woningcorporaties en institutionele investeerders, zoals pensioenfondsen. Zij willen wel investeren in de middenhuur, ook in grote aantallen.

Woningcorporaties bouwden afgelopen jaar ruim 2000 huurwoningen meer dan het jaar ervoor. Ze willen bovendien de komende vier jaar bijna 20.000 middenhuurwoningen realiseren. Institutionele investeerders willen er 11.000 per jaar bouwen.

Alleen moet er dan wel een gunstig investeringsklimaat zijn. Aedes, de vereniging van woningcorporaties, waarschuwde zijn doelen niet te halen als de vennootschapsbelasting niet wordt verlaagd.

De Monitor Investeringsklimaat concludeerde dat de middenhuurmarkt dit jaar niet aantrekkelijk genoeg is voor beleggers. Het is dus maar de vraag in hoeverre die woningen er ook echt komen.

Aanpassingen in de wet

Om de verkoopgolf van de afgelopen twee jaar af te remmen, wil minister Boekholt-O'Sulivan de wet aanpassen. Door het puntensysteem te verruimen, mag straks bijvoorbeeld de WOZ-waarde van een woning zwaarder meetellen voor het bepalen van de huur. Om verhuurders meer flexibiliteit te geven, wil de minister bovendien meer tijdelijke huurcontracten mogelijk maken.

Uit een ledenonderzoek van VastgoedBelang blijkt dat particuliere verhuurders dat een kleine stap in de goede richting vinden. Gemeenten, Aedes en de Woonbond riepen de minister op om de wet eerst goed te evalueren, voordat ze aanpassingen doet.

Op het stikstofdebat in de Tweede Kamer zijn veel belangstellenden afgekomen. In de Kamer wordt gedebatteerd over de stikstofplannen die het kabinet vrijdag presenteerde. Ze moeten leiden tot minder uitstoot, in ieder geval bij natuurgebieden.

Vooral voor veehouders hebben de plannen grote gevolgen. De publieke tribune zit helemaal vol met belangstellenden uit de beroepsgroep. Mensen die er niet meer bij passen zitten in een zaal met beeldscherm. Een aanwezige werd afgevoerd omdat zij naar het kabinet schreeuwde.

Voor het gebouw zijn twintig tractoren aangekomen. Daar was vooraf door de Nederlandse Melkveehouders Vakbond een afspraak over gemaakt met burgemeester Van Zanen van Den Haag. Het moest gaan om een "symbolische" aanwezigheid.

Andere tractoren die op weg waren naar het Kamergebouw zijn door de politie op basis van een noodbevel ver buiten het centrum tegengehouden. Er zijn vijf personen aangehouden zegt de politie.

Vlak bij het Kamergebouw kwamen twintig tractoren op de afgesproken plek aan:

In het Kamergebouw liepen de gemoederen tussen Kamerleden bijna hoger op dan daarbuiten. Volgens BBB-Kamerlid Van der Plas worden door de stikstofplannen van het kabinet duizenden boeren kapotgemaakt.

"Het betekent feitelijk gewoon halvering van de veestapel. De natte droom van D66", zei Van der Plas. Zij maakt zich boos om de uitspraak van Pro-leider Klaver gisteren, dat zijn partij de stikstofplannen van het kabinet alleen steunt als die niet worden afgezwakt.

SGP-Kamerlid Flach wil graag met BBB voorstellen maken om delen van de plannen te veranderen en zo met de partijen 'op rechts' een alternatief voor Pro te bieden. BBB heeft elf zetels in de Eerste Kamer en dus veel macht. Maar dat betekent water bij de wijn doen en de vraag is of BBB daartoe bereid is.

BBB wil bijvoorbeeld geen bufferzones van een kilometer en ook de limiet van 2,6 koeien per hectare in 2035 "moet eruit". Dat is zo'n beetje de kern van de kabinetsplannen. Daar kunnen D66, VVD en CDA niet mee akkoord gaan.

Punten uit de stikstofplannen

Pro-Kamerlid Bromet werd kritisch bevraagd en moest zichzelf en haar partijstandpunt verdedigen. "Ik haat geen boeren, ik woon tussen de boeren, ik spreek met boeren, ik word gebeld door boeren die zeggen: u heeft gelijk", zei Bromet. "Wij willen uit dit rondje dat al zeven jaar gedraaid wordt."

Bromet gaf wel een opening om de kabinetsplannen bij te stellen. Boeren in de buurt van natuurgebieden die de afgelopen jaren al veel vee hebben weggedaan en kleinschaliger en met minder uitstoot zijn gaan werken moeten niet nog een keer doelstellingen opgelegd krijgen. "De voorbeeldboeren willen we graag behouden", zei Bromet.

Met de 20 zetels van Pro en de 66 van de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA komt het aantal Tweede Kamerzetels dat de maatregelen steunt op 86 van de 150. In de Eerste Kamer komen de coalitiepartijen met Pro tot 36 van de benodigde 38 zetels. Met steun van bijvoorbeeld SP, Volt of de PvdD is daar ook een meerderheid.

In totaal komen zestien Kamerleden aan het woord. En daarna minister Van Essen (D66) van Landbouw. Naar verwachting duurt het debat tot laat in de avond.

Het debat is live te volgen via nos.nl en NPO Politiek en Nieuws.

De 15-jarige die wordt verdacht van de dubbele moord op diens ouders in Meerstad blijft in elk geval nog negentig dagen vastzitten. Dat heeft de raadkamer van de rechtbank in Groningen besloten.

De verdachte werd op 18 juni aangehouden, kort nadat de politie de lichamen van de ouders levenloos had aangetroffen in hun huis.

De politie drong die nacht de woning binnen, nadat er alarm was geslagen door ouders van schoolgenoten, met wie de verdachte een foto had gedeeld van de overleden ouders, meldt RTV Noord.

Terughoudend met informatie

Omdat de verdachte minderjarig is, zijn de politie en het Openbaar Ministerie terughoudend met het geven van verdere informatie over wat zich in de woning heeft afgespeeld.

Het is nog niet bekend wanneer de tiener voor de kinderrechter komt. Als het zover is, zal dat achter gesloten deuren zijn vanwege de leeftijd.

Canada doet volgend jaar mee aan het Eurovisie Songfestival in Bulgarije. Dat maakten de EBU en Canada's publieke omroep vandaag bekend.

Het nieuws komt na een turbulent jaar waarin vijf landen, waaronder Nederland, besloten niet mee te doen omdat Israël niet werd geboycot.

Canada is het eerste nieuwe land dat zich aansluit bij het Eurovisie Songfestival sinds Australië in 2015. Later dit jaar zal de publieke omroep CBC/Radio-Canada bekendmaken hoe hun artiest wordt gekozen.

Vorige week werd al bekend dat CBC/Radio-Canada lid was geworden van de EBU, het samenwerkingsverband van publieke omroepen dat het songfestival organiseert. Sindsdien hing het nieuws al in de lucht.

Céline Dion

Het Eurovisie Songfestival is populair in Canada. Bij de vorige editie hoorde Canada bij de drie niet-deelnemende landen ('Rest of the World') die de meeste stemmen uitbrachten. Nederland zat daar ook bij. Canada's bekendste zangeres en superster Céline Dion, geboren in Quebec, was in 1988 winnaar van het Eurovisie Songfestival. Dat was overigens wel als vertegenwoordiger van Zwitserland, dat haar had gevraagd.

Het is nog onbekend of Nederland in 2027 weer zal deelnemen aan de 71e editie van het liedjesfestijn. De deur staat open voor een terugkeer, zei songfestivaldirecteur Martin Green dit jaar in Wenen bij de uitgedunde editie.

Het kookadvies voor kraanwater, dat vorige maand werd afgegeven in de Drechtsteden, blijkt achteraf onnodig te zijn geweest. Waterbedrijf Evides zegt dat door "een menselijke fout" in het laboratorium de verkeerde meetwaarde is doorgegeven.

Uit een evaluatie blijkt nu dat het drinkwater gedurende de hele periode aan alle wettelijke normen heeft voldaan, meldt omroep Rijnmond.

Zo'n 200.000 inwoners van Dordrecht, Zwijndrecht en Hendrik-Ido-Ambacht kregen op 12 juni het advies om het kraanwater eerst drie minuten te koken voordat ze het zouden gebruiken om te drinken, koken of om tanden te poetsen. Evides besloot daartoe nadat bij een controle de E. coli- (of poep)bacterie zou zijn aangetroffen in het drinkwater.

Grimmig

Het advies werd afgegeven voor drie dagen en leidde bij de supermarkten tot een run op flessen en pakken water. Bij een supermarkt in Dordrecht moest de politie eraan te pas komen nadat de sfeer grimmig was geworden. Volgens ooggetuigen duwden volwassenen daar kinderen opzij om een pak water te bemachtigen.

Opmerkelijk genoeg werd het kookadvies al na een dag, dus op 13 juni, weer ingetrokken. Evides besloot daartoe nadat bij nieuwe "zorgvuldige" metingen de E. coli-bacterie niet was aangetoond.

Laboratoriumwaarde

Toen al zeiden deskundigen dat de E. coli waarschijnlijk nooit in het kraanwater heeft gezeten in de Drechtsteden. Uit een evaluatie van het waterbedrijf blijkt nu inderdaad dat het water gewoon veilig was. De afwijkende laboratoriumwaarde waarop het kookadvies was gebaseerd, was het gevolg van een menselijke fout, aldus Evides dat verder geen toelichting geeft.

Evides benadrukt dat bij twijfel over de kwaliteit van drinkwater altijd uit voorzorg wordt gehandeld. Volgens het bedrijf staat de gezondheid van klanten daarbij voorop.

Geen crisisberaad, maar juist teken van hoop. Voor de verandering zijn er voorzichtig positieve berichten over de bijeenkomst van kopstukken van de Duitse regeringspartijen, die vandaag over grote hervormingsplannen spreken.

Terwijl de regering tot nu toe steeds verder gebukt leek te gaan onder onderlinge strijd en slechte peilingen, lijken de christendemocraten en sociaaldemocraten nu bereid om compromissen te sluiten over logge dossiers die Duitsland al lang in hun greep houden: het betaalbaar houden van pensioenen en de zorg bijvoorbeeld, aangepaste regels voor de arbeidsmarkt om de economie te helpen en belastinghervormingen om lage en middeninkomens te ontzien.

Economie staat stil, kosten stijgen

De behoefte aan hervormingen is groot. Zo groeit de Duitse economie al enige jaren niet of nauwelijks, voor dit jaar wordt een groei van maximaal 0,5 procent verwacht. In de voor Duitsland nog altijd belangrijke industrie verdwijnen gemiddeld duizenden banen per maand.

Ondertussen stijgen mede door de, zeker in Duitsland, snelle vergrijzing de kosten voor bijvoorbeeld zorg en pensioenen. Dat betekent niet alleen hogere premies en hogere sociale lasten voor werkgevers, maar ook oplopende kosten voor de staat.

Maar besparen op pensioenen ligt gevoelig: zo moeten relatief veel ouderen in Duitsland hoofdzakelijk rondkomen van hun AOW, een aanvullend pensioen uit een pensioenfonds is minder gebruikelijk dan in Nederland. En een verhoging van de pensioenleeftijd is politiek ingewikkeld, omdat dit de groeiende groep oudere kiezers raakt waarop de krimpende middenpartijen juist zijn aangewezen.

Ook de verschillende partij-ideologieën spelen mee. Onder druk van de hard groeiende radicaal-rechtse AfD krimpen de middenpartijen, en zijn die op elkaar aangewezen als min of meer enig overgebleven mogelijkheid om een regering te vormen zónder de AfD. Maar om kiezers terug te winnen willen de sociaaldemocraten en christendemocraten zich ondertussen juist meer profileren ten opzichte van elkaar, wat compromissen lastig maakt.

Opvallend eensgezind

En zo werden hervormingen lang vooruitgeschoven. Het initiatief van de regering van Merz om een werkgroep op te zetten die met concrete plannen moet komen, werd spottend onthaald met de gevleugelde uitspraak: Wenn ich nicht mehr weiter weiß, gründe ich einen Arbeitskreis (Als ik niet meer weet wat ik moet doen, zet ik een werkgroep op).

Toch waren de regeringspartijen vorige week opvallend eensgezind toen de werkgroep met een voorstel van 33 punten kwam, bijvoorbeeld om pensioeninleg op de markt te gaan beleggen en de pensioenleeftijd stapje voor stapje te verhogen. CDU-kanselier Merz zei de plannen een op een om te willen zetten. De SPD-minister voor sociale zaken en werkgelegenheid Bas vulde aan: "Je kunt nu niet de krenten uit de pap gaan halen, het is een 'totaalkunstwerk'."

Nu wil de regering doorpakken. En dus praten de partijen deze dagen ook verder over grote spaarplannen voor de zorg. Maar ook over een versoepeling van het ontslagrecht, het mogelijk schrappen van een feestdag waarop mensen vrij zijn en minder doorbetaling bij ziekte. Punten die bedrijven moeten helpen, maar voor de sociaaldemocraten van oudsher pijnlijk zijn.

Verder willen ze de lagere en middeninkomens met zo'n 500 euro per jaar ontlasten door aan belastingen te sleutelen. Om het nodige geld op te halen kan de regering subsidies en belastingen schrappen, en de btw of de belasting voor topinkomens verhogen. Dat laatste is een wens van de sociaaldemocraten, maar zagen de christendemocraten lang niet zitten. Toch zegt de secretaris-generaal van de CDU inmiddels dat hij "het niet meer uitsluit".

Voor de zomer

Gestreden is de strijd nog zeker niet. Komende dagen moet blijken hoe ver de partijen bereid zijn om elkaar tegemoet te komen en zo ook het imago van de regering te verbeteren. Doel is het om zoveel mogelijk volgende week rond te krijgen, daarna begint de parlementaire zomerpauze. Lukt dat niet, dan dreigt het optimisme weer om te slaan in een crisisstemming.

Morgenavond al is bondskanselier Merz te gast in de talkshow Maybrit Illner, doorgaans een teken van vertrouwen dat er dan iets te presenteren valt. Aangekondigde titel van de uitzending: 'Is dat nu de doorstart, meneer Merz?'

De sluiting vandaag van twee zorgvilla's voor zeer kwetsbare kinderen trekt een zware wissel op hun ouders. Vooral omdat er nauwelijks perspectief is op alternatieve opvang voor de kinderen die 24 uur per dag medische zorg nodig hebben.

Romy Aikema-Seep houdt haar zoon Qwin nu thuis in Vleuten. Maar dat is geen oplossing, vertelt ze bij RTV Utrecht. "Je kunt eigenlijk niet eens even naar het toilet tussendoor. Hij heeft de hele tijd toezicht nodig", zegt ze. "Het vreet ons op."

Begin dit jaar werd voor het eerst gesproken over de mogelijke sluiting van de vier gespecialiseerde zorgvilla's die ExpertCare voor zieke en meervoudig gehandicapte kinderen exploiteert.

Duurzaam

De villa's in Vleuten, Waalre, Wezep en Rijswijk en de daarbij horende intensieve kindzorg waren "niet langer meer duurzaam", aldus de organisatie. VillaExpert wees op onvoldoende kostendekking vanuit zorgverzekeraars, problemen met personeelsbezetting en een bredere verschuiving richting zorg aan huis.

De aankondiging was een schok voor veel ouders. Begin maart beloofde het kabinet dat de vier zorgvilla's niet dicht zouden gaan "zolang de zorg voor de kinderen nog niet goed is geregeld". Ruim twee weken geleden herhaalde de minister die belofte nog eens.

Maar vorige week donderdag bepaalde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat de locaties Vleuten en Waalre uiterlijk 1 juli dicht moesten omdat de kwaliteit en veiligheid van de zorg onder de maat zouden zijn. Volgens de inspectie waren er te weinig deskundige medewerkers en ontbrak een goed plan om de zorg veilig voort te zetten.

Dat is opvallend, want de voorzieningenrechter buigt zich op dit moment over een kort geding over de sluiting. Vorige week stapte de cliëntenraad (van ouders) naar de rechtbank om te voorkomen dat de zorgvilla's zouden sluiten voordat voor alle kinderen een andere plek is gevonden.

De rechter doet morgen uitspraak, maar op last van de inspectie zijn de villa's in Vleuten en Waalre vandaag al dicht.

Zit thuis

Voor Romy Aikema-Seep is het bijna niet meer te doen. Haar zoontje Qwin werd verzorgd in de zorgvilla van ExpertCare in Vleuten. Qwin heeft een chromosoomafwijking en is meervoudig beperkt. Hij heeft daarvoor specialistische zorg nodig, maar zit thuis.

Laatst heeft de Vleutense vanwege alle stress al even "pas op de plaats gemaakt". En nog steeds is er geen oplossing in zicht. Aikema-Seep: "Wij zijn bij meerdere plekken afgewezen omdat zijn zorgvraag te intensief is, of omdat ze wachtlijsten hebben of omdat de financiering niet rondkomt."

Ook Jonas Baarts dochter Anna werd opgevangen in de zorgvilla in Vleuten. Zijn dochter krijgt sinds kort zorg op een locatie van ExpertCare in Rijswijk die nog wel open is.

Kwestie van tijd

Baart: "Dat gaat voorlopig niet dicht, maar dat is een kwestie van tijd als dit beleid wordt doorgezet. Het is een tikkende tijdbom. En dat is energievretend."

De ideale oplossing voor de ouders zou zijn als er meer van dit soort opvanglocaties in de regio komen. Daar zijn er nu niet genoeg van, zegt Baart. "De verzekeraars zeggen: wij moeten die plekken laten creëren. Dat kost tijd en dan ben je zo een jaar verder."

Naast vader is Baart ook lid van de cliëntenraad. Die raad stelt nu voor om de locatie in Vleuten nog een jaar open te houden terwijl in de tussentijd wordt gewerkt aan een nieuwe permanente opvanglocatie.

Tegelijkertijd wil Baart dat de minister of de inspectie ingrijpt bij de top van ExpertCare. "Laat deze directie geen onderdeel zijn van de oplossing. Zij hebben dit probleem zelf veroorzaakt en ze hebben geen belang bij een oplossing. Dat is alsof je de pyromaan vraagt of die z'n eigen brand wil blussen."

In het Amsterdamse Oosterpark is de nationale herdenking van het slavernijverleden. Er zijn toespraken van onder anderen premier Jetten en burgemeester Halsema en er worden kransen gelegd voor de slachtoffers van de slavernij in Suriname, Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint-Eustatius en Sint-Maarten.

Ook elders in het land zijn vandaag Ketikoti-vieringen, ter ere van het afschaffen van de slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden. Dat gebeurde vandaag 163 jaar geleden, op 1 juli 1863.

Premier Jetten zei trots zijn op het feit dat er op veel plekken in het koninkrijk inmiddels herdenkingen zijn van de slavernij, die hij "een schandvlek in de geschiedenis" noemde. "Die energie gaat niet meer weg. Het is een onstuitbare en onomkeerbare beweging."

Wel benadrukte hij dat er meer moet gebeuren. Hij verwees daarbij naar de excuses die drie jaar geleden werden uitgesproken door toenmalig premier Rutte. Die noemde de excuses "geen punt, maar een komma". Maar de toen ontstane hoop en verwachtingen zijn sindsdien volgens Jetten niet waargemaakt.

"Discriminatie en racisme zijn in Nederland nog altijd structureel aanwezig en diepgeworteld", zei de premier. "Alleen daarom al is er echt meer actie nodig na de komma." Jetten herhaalde daarmee de belofte die hij afgelopen weekend deed bij een gesprek met vertegenwoordigers van de zwarte gemeenschap.

Volgens Jetten is het niet alleen aan politici en bestuurders, maar aan alle inwoners van het koninkrijk om zich uit te spreken als ze zien dat iemand wordt gediscrimineerd. "Want elke keer dat we ons niet uitspreken, is een gemiste kans om racisme en discriminatie een halt toe te roepen", zei hij. "Op 1 juli herdenken we, de andere 364 dagen handelen we."

Jetten heeft in zijn toespraak ook alle overheidsinstanties uitgenodigd om voortaan elk jaar op 1 juli de vlag te hijsen ter ere van Ketikoti. "Om 1 juli nog steviger te verankeren, als een werkelijk nationale herdenking en viering." De vlag wordt op het ministerie van Algemene Zaken al gehesen, zei hij.

Twee weken geleden riep de Tweede Kamer de regering op om de vlag te hijsen op overheidsgebouwen rond de viering van Ketikoti. Minister Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) zei dat te willen onderzoeken. Daarvoor moet de vlaginstructie voor rijksgebouwen worden aangepast. Daarin staat wettelijk vastgelegd op welke dagen in het jaar de vlag mag worden opgehangen.

Bloedlijnen

De Amsterdamse burgemeester Halsema begon haar toespraak over het shirt van het Nederlands elftal. Dat verdient volgens haar de prijs voor "het mooiste shirt van het hele toernooi". Op het shirt staan allerlei symbolen, zoals de tulp en de mattenklopper die met de Surinaamse ala kondre-ketting alles verbindt. "Het ontwerp zegt: dit is Nederland, dit is onze nationale trots."

Halsema benoemde ook de "racistische kritiek" die online losbrak "op het shirt, op onze spelers van kleur en ook weer na de wedstrijd tegen Marokko". Volgens haar komt de haat niet van een kleine groep mensen. "Maar meer politici en opiniemakers komen er openlijk voor uit dat zij streven naar witte superioriteit."

Volgens Halsema bestaat er in sommige delen van de samenleving "nog altijd een diepverankerd racistisch mensbeeld", waar het idee leeft dat "een echte Nederlander wit is en dat onze nationale gemeenschap via bloedlijnen door wordt gegeven".

De burgemeester van Amsterdam zei verder dat Nederlanders samen de "toekomst van onze samenleving" bepalen. "Van het land waarop wij trots willen zijn. Dat is een land van vrijheid, vooruitgang, democratie, solidariteit en gelijkwaardigheid."

Optocht en andere evenementen

De herdenking in het Oosterpark volgde op een optocht vanuit de Stopera in het centrum van Amsterdam. Daar was vanochtend een "vrijheidsontbijt" met 1500 mensen. Veel deelnemers aan de optocht waren gekleed in kleding uit Suriname en het Caribisch gebied en speelden muziek.

Verder is op het Museumplein in Amsterdam vandaag het Keti Koti Festival. Tot 22.00 uur zijn daar optredens van artiesten op vijf podia.

Ook op andere plekken in het land zijn festivals en andere evenementen vanwege Ketikoti, dat in de Surinaamse taal Sranantongo "ketenen gebroken" betekent. Zo zijn er vieringen in Rotterdam, Utrecht, Middelburg en Leeuwarden.

De politie in Den Haag heeft vijf mensen aangehouden in het oosten van de stad. Ze reden op tractoren op de Zoetermeerse Rijweg. Burgemeester Van Zanen heeft een noodbevel afgegeven waarin staat dat het niet is toegestaan om met met meer dan twintig tractoren actie te voeren. Vijf boeren wilden doorrijden hoewel die limiet was bereikt.

De actie was aangekondigd en de gemeente had toestemming gegeven om ter ondersteuning van het protest met twintig landbouwvoertuigen naar de omgeving van het Kamergebouw te gaan. Die toestemming blijft overeind, maar meer dan twintig worden er niet toegestaan. De aanhoudingen zijn gedaan op basis van het noodbevel, zegt de politie.

Actievoeren met tractoren en ander zwaar materieel is volgens de burgemeester gevaarlijk.

Protest tegen stikstofplannen

Tientallen boeren protesteren in Den Haag tegen de stikstofplannen van het kabinet. Een stoet van 26 tractoren vertrok vanochtend vanuit Bergambacht naar Den Haag, schrijft Omroep West. Ze werden begeleid door de politie en veroorzaakten op wat vertraging na geen hinder.

Een aantal boeren is van plan om het stikstofdebat in de Tweede Kamer bij te wonen. De boeren willen daar "hun punt te maken". "We willen zichtbaarheid, laten zien dat we er nog zijn", zeggen ze.

In een drukbezochte ceremonie in het Zwitserse bergdorp Écône zijn vier priesters tot bisschop gewijd. De wijding is omstreden, omdat het gaat om leden van de ultraconservatieve Priesterbroederschap Sint Pius X. Die hangt de traditionele waarden van de Rooms-Katholieke Kerk aan en wijst hervormingen in de kerk af.

Paus Leo XIV heeft geen toestemming gegeven voor de bisschopswijding. Integendeel, het Vaticaan heeft de betrokken priesters gewaarschuwd dat ze door Rome worden geëxcommuniceerd als de wijding wordt doorgezet. Dat wil zeggen dat ze worden uitgesloten uit de Rooms-Katholieke Kerk en niet meer mogen deelnemen aan de rituelen.

De Priesterbroederschap Sint Pius X (SSPX) rechtvaardigt de bisschopswijding als zijn "heilige plicht" om het katholieke geloof te beschermen.

Mogelijk schisma

Herhaalde oproepen van de paus om de ceremonie af te blazen om excommunicatie te voorkomen en weer in gesprek te gaan, legden de priesters resoluut naast zich neer. Ook ontmoetingen met de voorman van de broederschap hadden geen resultaat. Daarmee is een schisma in de katholieke kerk een feit.

Andrea Vreede, correspondent Vaticaan:

"De escalatie tussen de Priesterbroederschap Sint Pius X en het Vaticaan is eigenlijk een herhaling van zetten. Net als in 1988 worden alle betrokken bisschoppen (de twee oude en de vier die vandaag zijn gewijd) automatisch geëxcommuniceerd, omdat de wijdingen zonder pauselijke toestemming zijn verricht.

Het is nu wachten op de officiële reactie vanuit het Vaticaan. Paus Leo heeft al aangegeven dat wie kaatst, de bal kan verwachten. Excommunicatie is dus de logische consequentie, al zou dat dit keer niet alleen kunnen gelden voor de bisschoppen van de Priesterbroederschap, maar ook voor alle priesters en zelfs gewone gelovigen. Mogelijk is dat een aanleiding voor sommigen om te besluiten terug te keren tot de moederkerk in Rome, iets waar men in het Vaticaan misschien stilletjes op hoopt."

Desondanks was het een feestelijke viering. Voorafgaand was er een processie van honderden priesters die naar het altaar liepen, bijgewoond door duizenden gelovigen. Onder hen waren honderden zusters en priesters. Ook was er een giftset wijnen te koop als aandenken aan de "historische" gebeurtenis, met een afbeelding van de bisschoppen en petjes met Écône2026 erop.

De mis in het Latijn werd geleid door de Spaans-Argentijnse bisschop Alfonso de Galarreta van de broederschap die zelf in 1988 zonder toestemming van Rome tot bisschop werd gewijd en werd geëxcommuniceerd. Hij legde volgens het ritueel zijn hand op het hoofd van de priesters om de heilige geest over te dragen van de ene bisschop op de andere, verwijzend naar Jezus en zijn apostelen.

De bisschopswijding was volgens de broederschap nodig omdat er nog maar twee van de vier bisschoppen die in 1988 werden gewijd in leven zijn.

Wat is de Priesterbroederschap Sint Pius X

De Priesterbroederschap Sint Pius X, afgekort SSPX, bestaat uit traditionele priesters die het niet eens zijn met de weg die het Vaticaan is ingeslagen. De broederschap werd opgericht in 1970 door aartsbisschop Marcel Lefebvre, uit verzet tegen de manier waarop de mis werd vormgegeven sinds het Tweede Vaticaanse Concilie, waar de rol van de kerk in de sterk veranderende maatschappij werd bepaald.

Paus Paulus VI voerde de hervormingen door in 1969. Die houden onder meer in dat de mis in de taal van het land mag worden gehouden en niet meer uitsluitend in het Latijn. Ook worden gelovigen actiever bij de mis betrokken en staat de priester met zijn gezicht naar de kerkgangers. Daarmee werd een traditie doorbroken die gold sinds 1570.

De leden van de SSPX willen dat de mis in die oude vorm blijft bestaan. Ze worden daarom ook traditionalisten genoemd. De beweging is genoemd naar paus Pius X, die begin vorige eeuw waarschuwde voor modernisme in de kerk.

Het internationale hoofdkwartier van de broederschap is gevestigd in Menzingen, in Zwitserland. Er zijn wereldwijd 800 plekken waar missen worden opgedragen, waaronder vier in Nederland.

In 1988 werden voor het eerst vier priesters van de SSPX tot bisschop gewijd. Dat leidde tot de excommunicatie van die vier en oprichter Marcel Lefebvre. Paus Benedictus XVI maakte deze uitsluiting weer ongedaan.

In deze reportage wordt het conflict tussen het Vaticaan en Pius X uitgelegd:

De maatregelen die vorige Koningsdag werden ingevoerd om drukte en overlast tegen te gaan, hebben effect gehad. Dat blijkt uit voorlopige resultaten die vandaag bekend zijn gemaakt. Zo was er geen overbelasting van de meldkamer en was het minder druk op het water. De burgemeester laat onderzoeken of de regels verder aangescherpt kunnen worden. 

Volgens de brief aan de raad zou uit gesprekken met ondernemers, diensten en bewoners blijken dat de situatie beter beheersbaar was. Wel was het met 125.000 bezoekers nog steeds druk en kwamen er klachten binnen over onder andere de toiletvoorzieningen en feestjes. Daarom wil burgemeester Femke Halsema dat de maatregelen in de toekomst verder worden aangescherpt. 

'Alles kan en alls mag-imago'

Zo wordt onderzocht of er vanaf 2027 met meer evenemententerreinen gewerkt kan worden. Met dat soort terreinen zou de drukte beter te reguleren zijn en ligt de verantwoordelijkheid voor EHBO en beveiliging bij één organisatie. Daarnaast wordt gekeken of de hoogte van dwangsommen voor de verkoop van alcohol verhoogd kan worden. 

"Het 'alles kan en alles mag'-imago is nog niet helemaal verdwenen", schrijft Halsema. "Soms laat het gedrag van bezoekers te wensen over, waardoor de veiligheid onder druk komt te staan. Dat gaat ten koste van de ervaring van alle Koningsdagvierders."

Vooral maatregelen rond crowdmanagement kunnen verbeterd worden, stelt de brief. "Daarom heb ik de projectgroep opdracht gegeven de maatregelen voor met name de binnenstad verder aan te scherpen, met als doel de drukte verder te verminderen en te spreiden en excessen tegen te gaan."

Strengere vergunningseisen

Er zullen strengere eisen aan vergunningen voor drukke plekken gesteld worden. Evenementen met veel bezoekers worden aangespoord om naar een minder drukke locatie te verhuizen. "Dit geldt ook voor jonge Amsterdamse ondernemers die een bijdrage willen leveren aan Koningsdag. Feesten blijft toegestaan, maar alleen op plekken waar dit veilig en beheersbaar kan, onder duidelijke voorwaarden." 

Cijfers van een door de gemeente ingehuurd onderzoeksbureau laten zien dat vorige Koningsdag positiever werd beoordeeld dan het jaar daarvoor. Voor Amsterdammers stijgt het tevredenheidscijfer van 7,1 naar 7,6. Het aantal Amsterdammers dat het feest als 'te druk' ervaart, daalt van 37 procent naar 21 procent. 

Halsema zegt het feest wel te willen behouden, maar wel beter beheersbaar: "Zodat het de tand des tijds doorstaat."

Een stoet scholieren van de Flevoparkschool in Oost trok vandaag door de buurt met een door henzelf georganiseerde Bigi Spikri. Met deze feestelijke optocht willen ze bewustzijn creëren over het slavernijverleden in zowel de school als de buurt. "Zo wordt de geschiedenis doorgegeven" 

"Het is leuk omdat iedereen aan het dansen is", zegt een van de scholieren. "Wat ik nog leuker vind, is dat we met z'n allen kunnen lopen."

'Sommigen kennen 1 juli niet'

"Iedereen moet het weten. Ouders moeten het weten. Leerlingen moeten het weten. De buurt moet het weten", vertelt leerkracht Ria van Dorpel trots. "We proberen zoveel mogelijk mensen nieuwsgierig te maken. Want sommige mensen weten niet dat het vandaag 1 juli is. Dat het de afschaffing van de slavernij was."

De buurt is ook enthousiast. "Het is heel goed voor de bewustwording", zegt een bewoner. "Ook goed dat de kinderen hier al over leren. Voor mijn gevoel heb ik dat vroeger niet gehad op school, op deze manier", vertelt een ander. 

Het Openbaar Ministerie heeft vandaag 40 maanden celstraf geëist tegen een 25-jarige man voor zijn betrokkenheid bij een explosie bij een filiaal van De Pizzabakkers op de Plantage Kerklaan.

De pizzeria op de Plantage Kerklaan werd in de nachten van 2 en 3 september vorig jaar slachtoffer van een explosie en een poging daartoe. Volgens de officier van justitie is bewezen dat de 25-jarige verdachte daarbij betrokken was. Zo is zijn DNA gevonden op een rugtas waarin een van de explosieven werd vervoerd en op onderdelen van beide explosieven. Een celstraf van 40 maanden vindt het OM daarom op zijn plaats.

De officier van justitie benadrukte vandaag de ernst van de feiten. "Amsterdam is de afgelopen jaren getroffen door veel incidenten met explosieve voorwerpen. Explosieven horen niet thuis in de openbare ruimte - waar volop gewerkt en geleefd wordt - en zorgen voor levensgevaarlijke situaties, zowel voor omwonenden als voor ondernemers."

Reeks explosies

De explosie in de Plantage Kerklaan was onderdeel van een reeks aanslagen vorig jaar op vestigingen van De Pizzabakkers. Meerdere verdachten zijn al veroordeeld. Zo kreeg een 14-jarige jongen 180 dagen jeugddetentie voor de poging tot een explosie op 3 september, en werd een 20-jarige verdachte veroordeeld tot 2,5 jaar celstraf voor het medeplegen van die poging. Op 19 juni moest een tweede minderjarige verdachte zich voor de rechter verantwoorden. 

Voorafgaand aan de jaarlijkse Keti Koti-herdenking in het Oosterpark liepen vanmiddag een paar duizend mensen de Bigi Spikri vanaf de Stopera. Dat is een optocht onder begeleiding van muziek, met veel traditionele kleding, om het einde van de slavernij te vieren. "Deze dag betekent heel veel voor mij."

Afschaffing van de slavernij herdacht en gevierd, en beste vriend eert werk en leven van overleden kunstenaar Wim T. Schippers. Dat en meer in het AT5 Nieuws van woensdag 1 juli.

Discriminatie en racisme zijn in delen van Nederland nog altijd aanwezig en diepgeworteld als erfenis van honderden jaren slavernij, en daarin is nog een lange weg te gaan. Dat was de strekking van de toespraken van burgemeester Halsema en premier Jetten tijdens de Nationale Herdenking Slavernijverleden in het Oosterpark. Tegen de verwachting van sommige aanwezigen in heeft Jetten 1 juli niet uitgeroepen tot nationale vrije dag.

Halsema begon haar toespraak met een verwijzing naar het shirt van de Oranjespelers, met daarop onder meer leeuwen, tulpen en Surinaamse sieraden en symbolen. Het verdient volgens haar de prijs voor 'het mooiste shirt van het hele toernooi'. "Het ontwerp zegt: dit is Nederland, dit is onze nationale trots."

Maar online zorgde het shirt voor 'racistische kritiek'. "Op onze spelers van kleur en ook weer na de wedstrijd tegen Marokko." En die haat komt volgens Halsema niet van een kleine groep mensen. "Meer politici en opiniemakers komen er openlijk voor uit dat ze streven naar witte superioriteit."

We leven volgens de burgemeester met 'de lelijke erfenis van honderden jaren slavernij en handel in slaafgemaakte mensen' en in delen van de samenleving is er 'nog altijd een diep verankerd racistisch mensbeeld'. 

"Samen streven naar rechtvaardigheid"

Wat ons land nu echt Nederland maakt, stelde ze zichzelf de vraag. "Is dat de valse trots op koloniale roof en uitbuiting? Zijn dat waanideeën over afkomst en ras? Is dat vol rancune afgeven op minderheden? Is dat nu Nederland, is dat waar wij trots op zijn?"

Volgens Halsema kunnen we leren van de Amerikaanse schrijver James Baldwin, die, zo stelde ze, door het leed tegen hem 'en zijn zwarte medeburgers' alle reden had om zijn land de rug toe te keren. Maar dat deed hij niet. "Hij bleef erop aandringen dat witte en zwarte mensen samen zouden streven naar rechtvaardigheid." 

Ook in Nederland bepalen we samen de toekomst van de samenleving, vervolgde Halsema. "Een land van vrijheid, vooruitgang, democratie, solidariteit en gelijkwaardigheid. Een land dat het verleden recht in de ogen durft te kijken." Daarbij hoort, vindt ze, omkijken naar en opkomen voor een ander. "We bepalen samen de koers van het land waar we trots op willen zijn."

Keti Koti geen vrije dag

Premier Jetten zei in zijn toespraak dat het slavernijverleden en het heden elkaar elke eerste juli 'ontmoeten'. "De plek waar gedeelde pijn, gedeelde kracht en trots en een gedeelde identiteit samenkomen." Hij zei ervan overtuigd te zijn dat die energie niet meer weggaat. Tegelijkertijd is er volgens hem 'nog een lange weg te gaan'. 

"Discriminatie en racisme zijn in Nederland nog altijd structureel aanwezig en diepgeworteld", vervolgde Jetten. "Laat ons in actie komen om 1 juli nog steviger te verankeren als een werkelijk nationale herdenking en viering. Op 1 juli herdenken we, de andere 364 dagen handelen we."

Tegen de wens van veel aanwezigen in, heeft Jetten niet aangekondigd dat Keti Koti op 1 juli een nationale vrije dag wordt. 

Er is nog altijd geen doodsoorzaak vastgesteld in het onderzoek naar de dood van een 40-jarige vrouw in haar woning in Oud-Zuid. Dat blijkt vandaag in de eerste inleidende zitting in de zaak. Eind maart werd in een bad het levenloze lichaam van de vrouw gevonden. Kort daarna werd haar partner Clen V. (39) aangehouden. Hij ontkent in alle toonaarden betrokken te zijn bij haar dood. 

De man wordt verdacht van de moord op zijn vrouw. Dat zou hij volgens het OM hebben gedaan door onder andere giftige middelen toe te dienen en haar hoofd onder water te houden, waardoor ze geen lucht meer kon krijgen. "Het gaat om een voorlopige dagvaarding. Uit onderzoek is gebleken dat er geen zekere doodsoorzaak is gebleken", zo zegt de officier van justitie. Het is reden voor het OM om alle opties open te houden. "Wij weten ook niet wat het verdere onderzoek ons gaat brengen."

Clen V. bij eerste zitting

Het was vandaag de eerste openbare zitting in het onderzoek waarbij de verdachte aanwezig was. In een geruite colbert komt V. de zaal ingelopen en probeert met een glimlach wat blikken te vangen van familie en vrienden op de publieke tribune. In de zaal zit ook de familie van het 40-jarige slachtoffer.

De vrouw verscheen eind maart niet op haar werk en had vergaderingen gemist. Haar collega's werden ongerust toen ze geen contact kregen en gingen naar haar woning aan de Koninginneweg in Oud-Zuid. Het feit dat haar fiets nog voor de deur staat, maar niemand de deur opendoet, is voor hen reden de politie in te schakelen.

Lichaam in heet bad

Als zij de woning betreden, vinden ze het lichaam van de vrouw in de badkamer op de eerste verdieping. Ze ligt in bad, het water stroomt nog uit de kraan, maar direct is duidelijk dat ze is overleden. Uit onderzoek blijkt later dat ze lang in het badwater heeft gelegen en vermoedelijk de avond voor de vondst is overleden. Volgens een patholoog bemoeilijkt het feit dat ze urenlang in een heet bad heeft gelegen het onderzoek. 

In dat onderzoek wordt uitgegaan van vier hypotheses: suïcide, natuurlijk overlijden, een ongeval of een misdrijf. Maar volgens het onderzoeksteam zijn er voldoende aanwijzingen voor dat laatste, en daarvoor zou volgens hen V. verantwoordelijk zijn.

De man is meerdere keren gehoord, maar beroept zich nog altijd op zijn zwijgrecht. "Ik blijf bij het door mijn advocaten gegeven advies. Ik wil nergens aan meewerken", zegt V. vandaag. Ook is duidelijk dat de man voor onderzoek in het Pieter Baan Centrum is geplaatst, maar ook daar werkt hij niet mee aan onderzoek. 

Toch nam hij aan het einde van de zitting het woord: "Ik wil me tot de rechtbank richten. Ik vind het bizar en begrijp niet waarom ik hier ben. Waarom zit ik hier? Het is echt heel moeilijk. Ik leef in een nachtmerrie. En wat mij betreft zijn de feiten superduidelijk en die liegen niet. Ik heb niets te maken met de dood van mijn vrouw", aldus Clen V. "Ik wil naar huis. Ik wil naar onze prachtige dochter. Ik wil samen met familie en vrienden mijn vrouw eren. Ik wil uw rechtbank dan ook vandaag met klem vragen: kijk alstublieft naar de feiten. Laat mij vrij. Ik heb niets, maar dan ook niets met de dood van mijn vrouw te maken.

Volgens zijn advocaat Sophie Hof zijn er onvoldoende concrete aanwijzingen om te kunnen concluderen dat het slachtoffer om het leven is gekomen door een misdrijf. "Niets wijst op doodslag of moord. Er zijn zeer concrete aanknopingspunten voor niet strafbare scenario’s en dat komt niet uit onze koker, maar uit de NFI-rapportage."

Hof verzocht de rechtbank V. vrij te laten, maar daar gaat de rechtbank niet in mee. "Uw zwijgen is als een schaduw over dit onderzoek", aldus de rechtbank. Het onderzoek gaat verder en de rechtbank dwingt V. onder observatie te plaatsen in het Pieter Baan Centrum.  Eind september is een volgende pro forma zitting. 

Een eerbetoon aan de vorige maand overleden beeldend kunstenaar en programmamaker Wim T. Schippers in het Stedelijk Museum. Vandaag wordt daar het laatste kunstwerk waar Schippers aan werkte gepresenteerd: Wim is weg 1942-2026 (onvoltooid). Boezemvriend Titus Muizelaar zal na afloop een gedicht voorlezen. We spraken de acteur en regisseur in café De Jaren, waar hij en Schippers 26 jaar lang samen koffie dronken. 

Titus Muizelaar beheert als voorzitter van Stichting Wim T. Schippers het cultureel erfgoed van de beeldende kunstenaar. Maar bovenal waren de twee goede vrienden. 26 jaar lang spraken ze elke week af in café De Jaren om lekker te ouwehoeren. 

Muizelaar zit aan hun vaste tafeltje met een kop koffie. Voor het eerst zonder Wim. Wel ligt er een portret van Schippers op tafel, dat na zijn overlijden op de leestafel van het café heeft gestaan. Muizelaar is zichtbaar geëmotioneerd. "Het is zo raar. Zijn dood raakt me, maar vooral hier. Dit was onze vrijplaats. We kwamen hier 26 jaar lang om elkaar te ontmoeten. Elke zaterdagochtend als ik opstond, wist ik: ik ga naar Wim, ik ga naar De Jaren. Dat zo'n ritueel doorbroken is, raakt mij meer dan de grote kunstenaar die verloren is gegaan. Het was mijn vriend. En ik was zijn vriend."

Wim T. Schippers kwam altijd zogenaamd struikelend het café binnen. Muizelaar doet het even voor. "Of hij speelde dat hij mij niet herkende. Dan stopte hij, draaide zich om en zei (doet de stem van Schippers na): 'Zeg, jij hier?'."

Volgens de barvrouw mondden de ontmoetingen tussen Schippers en Muizelaar steevast uit in luide discussies. Muizelaar moet erom lachen. "Dat ging dan bijvoorbeeld over Poetin, over Trump of de verkiezingen. Onderwerpen waar iedereen het over heeft."

Het laatste halfjaar lazen ze elkaar de rouwadvertenties in de kranten voor. Bespottelijk vonden ze die meestal. "We zullen je voor altijd missen. Hoezo, voor altijd? Hoe weet je dat? Weet je dat nu al?  Daar werd dan stevig commentaar op gegeven. Daar beleefden we enorm veel plezier aan." 

De klokken van Schippers

De eerste keer dat Muizelaar werd geconfronteerd met het werk en de denkwereld van Schippers, was in 1971, op het Rembrandtplein. Schippers plaatste daar  25 identieke staande klokken in een kaarsrechte lijn dwars over het plantsoen heen. "Ik was gefascineerd. Ik vond dat zo'n fantastische nieuwe ervaring. Wim vertelde me daar later een grappig verhaal over. De middenstand rond het plein maakte enorm veel bezwaren tegen het plaatsen van die klokken. Die moest daar niets van hebben. Maar toen ze weggehaald werden, hebben ze allemaal geprotesteerd, want de toeloop was zo gigantisch dat ze daar enorm van profiteerden."

Wim T. Schippers is in besloten kring begraven. In het Stedelijk Museum ligt vanaf 2 juli tot en met 19 juli een condoleanceboek voor de eigenzinnige kunstenaar. Zijn vriend Muizelaar sluit vandaag tijdens het eerbetoon de dag af met een gedicht van Wim, voor Wim. "Die eerste drie zinnen, dat is eigenlijk hoe hij het leven samenvat."

Zitten, in een dichte mist, 

staan, alsof je van helemaal niets wist, 

liggen, in een houten kist.

Vandaag is het 163 jaar sinds de afschaffing van de slavernij, en dat vieren we met Keti Koti. Om het slavernijverleden te herdenken en de vrijheid te vieren, zijn er veel activiteiten en bijeenkomsten georganiseerd in de stad. We zetten ze hier voor je op een rijtje. Voor wie Keti Koti thuis wil volgen, zenden wij vanaf 13.30 uur de herdenking in het Oosterpark live uit.

Vrijheidsontbijt

De dag beginnen met een broodje pom, Surinaamse koek en koffie en thee. Van 10.00 uur tot 10.45 uur kunnen de eerste 1500 deelnemers aan de Bigi Spikri vandaag terecht in de Stopera voor een vrijheidsontbijt. Naast het ontbijt zullen er ook muzikale optredens zijn, kunnen kinderen leren Angisa vouwen en kunnen er vrijheidsboodschappen geschreven en getekend worden. Let op: aanmelden is verplicht.

Bigi Spikri optocht 

Na afloop van het ontbijt, rond 11.00 uur, verzamelen de deelnemers van de Bigi Spikri-optocht zich op het voorplein van de Stopera. Daar zal een traditioneel gebed gedaan worden door vertegenwoordigers van de inheemse gemeenschap, en vindt een ceremoniële opening van de Bigi Spikri plaats. 

Om ongeveer 11.45 uur zal de stoet vertrekken in de richting van het Oosterpark. Met kleurrijke, traditionele kleding uit Suriname en het Caraïbisch gebied en veel muziek zal de optocht door de stad trekken. Iedereen is welkom om langs de route mee te lopen of het gezelschap toe te juichen. 

Herdenking afschaffing slavernij

Na de optocht, rond 14.00 uur, komt de stoet aan in het Oosterpark. Hier wordt de afschaffing van de slavernij herdacht. Het thema van de herdenking van 2026 is 'Schouder aan Schouder', dat saamhorigheid, solidariteit en verbinding moet benadrukken. 

Tijdens de herdenking zullen er meerdere sprekers zijn en worden er kransen gelegd voor de slachtoffers van de slavernij in Suriname, Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten.

Noorderpark

Ook in Noord wordt Keti Koti uiteraard groots gevierd. Wederom in Surinaamse klederdracht, met zang en dans, en een Caraïbische buurtmarkt. De dag begint om 13.00 uur met een minuut stilte, om de slachtoffers van de slavernij te herdenken. De rest van de dag is er veel muziek, entertainment voor kinderen en ook is er nog de mogelijkheid om een kraam te huren. Om 19.00 uur sluit de herdenkingsdag in het Noorderpark af. 

Seniorenherdenking Zuidoost 

Voor senioren uit Zuidoost is ook een programma georganiseerd door het stadsdeel. Eerst is er een interactieve middag met muziek. Ook wordt er samen gekeken naar de herdenkingsbijeenkomst in het Oosterpark. Bezoekers zijn welkom in het stadsloket van Zuidoost aan het Anton de Komplein 150, aanmeldingen zijn niet nodig. 

Keti Koti Festival

Vanaf 13.00 uur gaat ook het Keti Koti Festival op het Museumplein van start. Met vijf verschillende podia en een hoop artiesten belooft het een groot feest te worden. Volgens de organisatie moet het een festival worden waarbij alle Nederlanders van iedere culturele achtergrond aangesproken wordt. Naast het feest zijn er op het festivalterrein ook verschillende kraampjes te vinden met eten en drinken. Om 22.00 uur is het feest afgelopen. 

Gratis Heri Heri 

Vandaag kun je ook, net als gisteren, de hele dag op verschillende plekken in de stad gratis Heri Heri afhalen. Heri Heri is een traditioneel Surinaams gerecht, met cassave, zoete aardappel, banaan en bakkeljauw. Hier vind je een overzicht van de plekken waar je gratis het gerecht kunt afhalen. 

Zuidoost beseft 

Keti Koti wordt in Zuidoost gevierd met Zuidoost Beseft, dat van 15.00 uur tot 22.00 uur te bezoeken is op het Anton de Komplein. Op het programma staat muziek, spoken word, workshops en culturele activiteiten, met optredens van onder anderen Muriel Blijd & Friends, Geniva en Nancy Fancy. Ook zijn er foodstands, een culturele markt en zullen er activiteiten zijn voor jong en oud. 

Keti Koti op Homelanding

Het vijfdaagse festival Homelanding op het Marineterrein gaat vandaag voor de vierde keer van start en staat in samenwerking met Omroep ZWART vandaag volledig in het teken van Keti Koti. Bezoekers kunnen aanschuiven bij de Keti Koti Tafel, waar onder begeleiding ruimte is om in gesprek te gaan over koloniaal verleden en de doorwerking daarvan in het heden.

Museumdocenten van het Scheepvaartmuseum nemen bezoekers van het festival mee in de geschiedenis van de trans-Atlantische slavenhandel en het slavernijverleden. 's Avonds is er muziek van de all-female kawina band Mi Oso es Mi Kas en van Damaru.

Het is inmiddels zo'n drie maanden geleden dat in een woning aan de Koninginneweg in Oud-Zuid het levenloze lichaam van een 40-jarige vrouw werd gevonden. De recherche doet dagenlang onderzoek en zo'n twee weken na de vondst wordt haar 39-jarige partner aangehouden. Vandaag is een eerste inleidende zitting in de strafzaak waarin Clen V. wordt verdacht van de moord op zijn vrouw. 

Het Openbaar Ministerie heeft V. begin april aangehouden op verdenking van de moord op de vrouw. Dat zou hij hebben gedaan door onder andere giftige middelen toe te dienen en haar hoofd onder water te houden, waardoor ze geen lucht meer kon krijgen.

De 40-jarige vrouw werd op 26 maart dood gevonden in een woning aan de Koninginneweg in Oud-Zuid, waar ze samenwoonde met V. en hun jonge kind. Clen V. is ondernemer en als organisatiesocioloog afgestudeerd op geluk. Hij deed in het verleden mee aan televisieprogramma's Lang leve de liefde en Iris en de 12 dates.

Clen V. ontkent

Clen V. ontkent betrokken te zijn bij de dood van zijn vrouw. Zo vertelde zijn advocaat Sophie Hof aan AT5. Volgens haar staat de doodsoorzaak nog helemaal niet vast. 

"Er is geen doodsoorzaak vastgesteld in het onderzoek. Het Openbaar Ministerie heeft gekozen om een hele waaier aan mogelijkheden op de tenlastelegging te zetten. Het staat erop, omdat ze het allemaal niet kunnen uitsluiten."

Hof zegt dat ook nog niet kan worden uitgesloten dat de 40-jarige vrouw aan een natuurlijke dood kan zijn gestorven. "Het staat nog niet eens vast dat ze door een misdrijf is omgekomen, laat staan door mijn cliënt. Hij zegt er niets mee te maken te hebben." 

Vandaag start om 09.00 uur een eerste inleidende zitting waarbij de stand van het onderzoek zal worden besproken. 

ABN Amro

Het slachtoffer werkte bij ABN Amro. Een paar dagen na de vondst van haar lichaam werd een directe collega, een 59-jarige vrouw, om het leven gebracht in Nieuw-Vennep. Dit leidde tot speculatie over een mogelijk verband, maar dat bleek er volgens de politie niet te zijn. In die zaak is een 36-jarige Italiaan zonder vaste woon- of verblijfplaats aangehouden.

Het deel van de Amsterdammers dat zich thuis voelt in de stad, is vergeleken met 16 jaar geleden afgenomen. Dat geldt met name voor mensen die hier korter dan drie jaar wonen, mensen met een migratieachtergrond en Amsterdammers met een laag inkomen.

Het is een van de bevindingen uit de Burgermonitor 2025 van gemeentelijk bureau Onderzoek en Statistiek (O&S), dat vandaag werd gepubliceerd. Sinds 1999 wordt met de burgermonitor de stemming van Amsterdammers over hun medestadbewoners, het bestuur en hun gebruik van lokale en gemeentelijke media gepeild. Het rapport verschijnt elke twee jaar.

Vergeleken met 2010 is het aandeel Amsterdammers dat zich in de stad thuis zegt te voelen geleidelijk gedaald. Zestien jaar geleden voelde 82 procent zich hier naar eigen zeggen 'zeker' thuis. Inmiddels geldt dat voor 67 procent van de ondervraagden.

Op de vraag of mensen zich thuis voelen konden ondervraagden drie opties kiezen: 'zeker', 'een beetje' of 'niet'. Het aandeel van mensen dat zich absoluut niet thuis zegt te voelen is vier procent, vergelijkbaar met 1999. Het verschil zit 'm met name in het feit dat meer mensen nu zeggen dat ze zich hier 'een beetje' thuis voelen. Eerder lag dat aandeel tussen de 14 en 15 procent, maar nu gaat het om 26 procent.

Verschil tussen groepen

Volgens O&S komt de afname van het aantal mensen dat zich 'zeker'  thuis voelt, bij alle groepen Amsterdammers voor, maar geldt dit het sterkst bij mensen die hier korter dan drie jaar wonen (2010: 74 procent, nu: 51 procent) en mensen met een migratieachtergrond (2010: 78 procent, nu: 63 procent). Beide groepen zijn de afgelopen jaren gegroeid in de stad.

Mensen die hier langer dan 10 jaar wonen, geen migratieachtergrond hebben of tot de hoogste inkomensgroep behoren zeggen vaker dat ze zich thuis voelen in de stad. Ook onder deze bevolkingsgroepen is dat aandeel gedaald, maar niet zo sterk als bij mensen die niet tot deze groepen behoren. Inkomen lijkt volgens de onderzoekers hierbij een grotere rol te spelen dan opleidingsniveau: Amsterdammers met een hbo- of universitaire opleiding én een laag inkomen voelen zich minder vaak thuis (57 procent) dan gemiddeld (67 procent). 

Er is ook een verschil tussen mensen met een hbo- of wo-diploma (70 procent voelt zich thuis) en mensen met een basis of mbo-opleiding (63 procent), maar de verschillen zijn hier kleiner.

De vraag of Amsterdammers zich thuis voelen in de stad werd na 2010 niet meer gesteld in de Burgermonitor. In plaats daarvan werd mensen gevraagd of ze zich verbonden voelen met hun stad. Tussen 2011 en 2025 is het percentage dat daar 'ja' op antwoordde licht gedaald (van 80 procent naar 77 procent).

Pessimisme over stad

54 procent van de Amsterdammers vindt dat het eerder de slechte kant dan de goede kant opgaat met de stad. Over de koers van Nederland zijn meer mensen negatief. Daarvan vindt 69 procent dat het de verkeerde kant opgaat. Onder mensen die in 2025 op een rechtse partij hebben gestemd, is 71 procent ontevreden over de koers. Onder mensen die links georiënteerd zijn, geldt dit voor 46 procent. Onder mensen die op een middenpartij stemmen voor 62 procent.

Wat opvalt, zijn de grote verschillen tussen buurten. In Centrum-Oost vindt 50 procent dat het de goede kant op gaat, terwijl dat in Centrum-West voor 34 procent geldt. In Osdorp is 25 procent positief over de toekomst, terwijl dit in Geuzenveld-Slotermeer (50 procent), Slotervaart (41 procent) hoger is. Centrum en Nieuw-West zijn de enige buurten waar een meerderheid van de ondervraagden vindt dat het de verkeerde kant opgaat.

Volgens de onderzoekers hangt de mate van optimisme samen met de verbondenheid die mensen met hun buurt voelen. 

Schonere stad

Uit het onderzoek blijkt nog maar eens dat Amsterdammers een schonere stad hoog op hun prioriteitenlijstje hebben staan. 19 procent van de ondervraagden gaf aan dat dit - als zij het zelf voor het zeggen zouden hebben - het eerste is waar ze iets aan zouden doen.

Bubbels

Het onderzoeksbureau ziet ook dat sociale netwerken van mensen homogener zijn geworden. Met andere woorden, mensen leven meer in bubbels dan ze voorheen deden. Steeds meer Amsterdammers gaan om met vrienden die uitsluitend of overwegend hetzelfde zijn of denken als zijzelf.

Zoiets noem je ook wel een 'homogene' vriendengroep en daarvan zijn er vergeleken met 2019 meer bijgekomen in de stad. Die toename is het grootste bij oudere Amsterdammers (65+), al blijven zij nog wel de mensen die het vaakst een 'heterogeen netwerk'. 

Amsterdammers met een wo-opleiding hebben vaker uitsluitend vrienden die op henzelf lijken. Van de mensen met een hoog inkomen en zonder migratieachtergrond heeft 56 procent in alle opzichten een 'homogene' vriendenkring.

Dat ligt anders bij mensen die een basis- of mbo-opleiding hebben (zij hebben vaker vrienden die andere politieke ideeën hebben) en mensen die niet in Nederland geboren zijn (zij hebben vaker vrienden met andere religieuze ideeën.)

Meer dan de helft van de ondervraagden zegt dat zijn of haar vriendenkring (bijna) uitsluitend bestaat uit mensen die dezelfde religieuze en politieke ideeën, dezelfde afkomst en dezelfde leeftijd en opleiding hebben. Welke religieuze ideeën je hebt, is daarbij de belangrijkste factor. 

Tegelijkertijd zien de onderzoekers dat polarisatie toeneemt, zowel landelijk als in Amsterdam. 78 procent van de ondervraagden vindt dat de verschillen van mening over maatschappelijke kwesties groter zijn geworden. 4 op de 10 Amsterdammers voelen druk om een standpunt in te nemen zonder dat ze een middenpositie kunnen kiezen.

Andersom beschouwt een kwart van de Amsterdammers de omgang van mensen met andere politieke opvattingen of religieuze ideeën als iets slechts. Ook heeft 14 procent van de 
Amsterdammers het gevoel dat mensen met andere politieke opvattingen hun 
waarden en normen bedreigen. Een even grote groep zegt dat ze mensen zijn gaan haten vanwege hun standpunten. Volgens de onderzoekers zijn dit aanwijzingen dat het samenleven in de stad onder druk staat.

Veel bekende en onbekende gebouwen in Amsterdam, waar menig Amsterdammer geregeld langskomt, zijn panden met een koloniaal verleden. Zo werd de bouw van het Paleis op de Dam voor een groot deel bekostigd met geld verkregen door overzeese handel, waarbij mensen het slachtoffer waren van uitbuiting en slavernij. In dit artikel zetten we enkele voorbeelden op een rij.

Het Paleis op de Dam

Het Paleis op de Dam werd gebouwd in 1648. Het moest toen de macht en rijkdom van Amsterdam uitstralen, maar werd deels bekostigd met de inkomsten uit overzeese handel, die gebruikmaakte van de overheersing, uitbuiting en slavernij van mensen.

In het Paleis hield onder meer de Sociëteit van Suriname kantoor. Deze organisatie bestuurde destijds de kolonie Suriname en was dus verantwoordelijk voor de uitbuiting van tot slaaf gemaakten. Aan de achterkant van het paleis is bovenaan het timpaan te zien, met als middelpunt de Amsterdamse stedenmaagd. Ze krijgt goederen aangereikt vanuit de hele wereld en we zien Aziatische en Afrikaanse mensen die aan weerszijden van haar knielen.

Het was de zetel van het stadsbestuur dat handel tijdens de zeventiende en achttiende eeuw mogelijk maakte en ervan profiteerde. De decoraties van het gebouw - de gevelversiering, de wereldkaarten in de vloer van de Burgerzaal, de schilderijen en het marmeren beeldhouwwerk - gelden nog steeds als bijzondere voorbeelden van wetenschappelijk en artistiek talent in de zeventiende eeuw. Maar ze weerspiegelen óók het onrecht dat Amsterdam de wereld in bracht. 

Burgemeesterswoning

Het pand aan de Herengracht 502, dat tegenwoordig de ambtswoning van de burgemeester is, werd in de 17e eeuw gebouwd in opdracht van Paulus Godin. Hij was een rijke koopman, bestuurder van de West-Indische Compagnie en mede-oprichter van de Sociëteit van Suriname. Vanuit die functie was Godin verantwoordelijk voor de handel in tot slaaf gemaakten. Hij verkocht onder meer mensen als slaven aan plantage-eigenaren in Suriname en de Caribische eilanden, maar ook in toenmalig Nederlands-Indië. Voor de ambtswoning ligt een plaquette met informatie over de duistere geschiedenis.

Oost-Indisch Huis

Aan de Kloveniersburgwal 48 staat het Oost-Indisch Huis, ofwel het Bushuis. Tegenwoordig is het gebouw een locatie van de Universiteit van Amsterdam. In de 17e eeuw was het een hoofdkwartier van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), toen de machtigste handelsonderneming ter wereld. In het Oost-Indisch Huis bespraken VOC-bewindvoerders handelsstrategieën en reizen richting Azië. Het handelssysteem van de VOC was gebaseerd op geweld en onderdrukking. De bevolking van gebieden in bijvoorbeeld Indonesië werd tot slaaf gemaakt, om specerijen te verbouwen die bedoeld waren voor de Europese handel. Daarbij werd fors geweld gebruikt. 

In het Oost-Indisch Huis werd in de jaren negentig een historische reconstructie van de bestuurskamer van de VOC gemaakt. Die zaal heette tot 2024 ook de VOC-zaal. Na onvrede bij zowel medewerkers als studenten van de UvA over deze koloniale verwijzing, werd de zaal in 2024 omgedoopt tot Kartinizaal.

Oude kerk 

In de Oude Kerk aan de Oudezijds Voorburgwal liggen naar schatting ruim 60.000 mensen begraven. Zowel burgemeesters, rijke handelaren, zeevaarders en kunstenaars hebben er hun laatste rustplaats gevonden. Eén van de graven in de kerk is van Jacob Matroos Beeldsnijder. Hij was de zoon van een ambtenaar in Suriname en een tot slaaf gemaakte vrouw. 

Jacob werd, net als zijn moeder, in 1781 vrijgekocht door zijn vader. Zover bekend is Jacob Matroos Beeldsnijder de enige zwarte persoon die in de kerk begraven ligt.

Oudezijds Voorburgwal 136

Het pand aan de Oudezijds Voorburgwal 136 was eigendom van admiraal Cornelis Tromp. Hij was bevelhebber van de vloot van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Op een van zijn reizen nam Tromp een jonge Afrikaanse jongen mee, die naast hem te zien is op de gevel van het pand. De jongen was een cadeau voor de vrouw van Tromp. 

In die jaren was het al niet meer legaal om in bezit te zijn van tot slaaf gemaakten, maar regelmatig werden Afrikanen toch in Amsterdam vastgehouden als zogenoemde 'bedienden'. 

In september 2025 hing kunstenaar Jerrold Saija een vervangend kunstwerk voor de gevel, genaamd 'blinde vlek'. Hiermee werd het deel waarop de Afrikaanse jongen te zien is bedekt, in de hoop dat voorbijgangers kritischer zouden gaan kijken naar de rol van de controversiële admiraal in de Nederlandse geschiedenis.

De gemeente heeft 17,5 miljoen euro gereserveerd voor de aanleg van nieuwe sportvoorzieningen. Een deel van dat geld gaat naar de aanleg van Sportpark Brasa in Zuidoost. Ook wordt er geïnvesteerd in het vervangen van velden op bestaande sportparken in de stad, gaat er geld naar veertig verschillende speelplekken en wordt het skatepark op het Olympiaplein vernieuwd.

Sportpark Brasa komt naast het gelijknamige park in Zuidoost te liggen en wordt naar verwachting in 2028 aangelegd. Er komen twee sportvelden, een clubhuis met terras en een parkeerterrein.

Vorig jaar werd door een groep buurtbewoners nog geprotesteerd tegen de plannen vanwege de vrees voor overlast. Verantwoordelijk wethouder Sofyan Mbarki (PRO) zette de plannen desondanks door. Volgens Mbarki is de aanleg van de velden hard nodig omdat er volgens hem, met name in Zuidoost, te weinig plek is om te sporten. Volgens de wethouder is er nog veel meer sportruimte in Zuidoost nodig: zo'n 200.000 vierkante meter, vergelijkbaar met 25 sportvelden.

Kunstgrasvelden

Ook in andere delen van de stad is er te weinig sportruimte voor het aantal inwoners dat er gebruik van wil maken. Op Sportpark Spieringhorn, Sportpark De Eendracht (Nieuw-West) en het sportpark in het Amsterdamse Bos (Zuid) worden daarom nieuwe kunstgrasvelden aangelegd. Die slijten minder snel dan natuurgrasvelden en daarom kan er tot vijf keer zo vaak op gespeeld worden. 

"In zowel de huidige als in de toekomstige stad moet er voldoende ruimte zijn om te sporten, spelen en bewegen", zegt wethouder Mbarki. "Juist ook in de wijken waar de sociale opgaven het grootst zijn, investeren we extra, zodat iedereen dezelfde kansen krijgt om gezond op te groeien, te bewegen en elkaar te ontmoeten.”

Skatepark Olympiaplein

Niet al het geld gaat naar sportvelden. Er wordt ook iets gereserveerd voor veertig speelplekken in de stad. Daarnaast wordt het skatepark op het Olympiaplein opgeknapt. Het skatepark is volgens de gemeente verouderd. Skateramps en obstakels worden vervangen en daarnaast komt er een beheerdersgebouw en openbaar toilet. 

Volgens Mbarki is er sinds 2023 67,5 miljoen euro geïnvesteerd in het opknappen en aanleggen van sportvoorzieningen.

Feest bij Marroko-supporters en teleurstelling bij Oranje-fans na razendspannend WK-duel. Dat en meer in het AT5 Nieuws van dinsdag 30 juni, gepresenteerd door Lotte Rigter.