Door de oorlog in het Midden-Oosten stijgen de prijzen aan de pomp de afgelopen weken vrijwel elke dag. Wie verdienen daaraan en dalen de prijzen net zo hard als brandstof weer goedkoper wordt? Vijf vragen en antwoorden.

Hoe komt de prijs aan de pomp tot stand?

Pomphouders bepalen zelf welke prijs zij vragen, zegt energiedeskundige Hans van Cleef. Die prijs wordt gebaseerd op de inkoopkosten van de brandstof en de kosten voor transport, opslag en het personeel van het tankstation. Daarbovenop komen de accijns en btw, die naar de overheid gaan. Er zit ook een deel winst voor de pomphouder bij.

"De tankprijzen stijgen nu doordat de inkoopkosten van de brandstof omhoog zijn gegaan", zegt Van Cleef. "Vooral diesel wordt snel duurder, doordat de prijs voor ongeveer de helft bestaat uit de inkoopkosten van de grondstof. Bij benzine is dat aandeel lager, zo'n 35 tot 40 procent. Daardoor gaan de benzineprijzen iets minder hard omhoog."

Maken pomphouders nu meer winst?

Kort na de aanval op Iran schoten de prijzen aan de pomp omhoog. Toen hadden de meeste pomphouders nog voorraad, die ze eerder tegen een lagere prijs hadden ingekocht. Dat roept de vraag op of tankhouders profiteren van de gestegen prijzen.

Volgens Derk Foolen van consumentencollectief UnitedConsumers valt dat wel mee. "Een voorraad brandstof is er bij een tankstation vaak binnen een dag tot een week doorheen, afhankelijk van de opslagruimte en de drukte. In die eerste dagen hebben tankhouders misschien iets meer winst gemaakt, maar dat is nu weer gestabiliseerd doordat ze duurdere voorraden moeten inkopen."

Profiteert de overheid dan van de hogere prijzen?

Op papier profiteert de overheid van hogere prijzen aan de pomp, doordat de btw berekend wordt over die prijs. In de praktijk ligt dat iets genuanceerder. Als brandstof duurder wordt, gaan mensen ook minder rijden en tanken.

Daarnaast kunnen steunmaatregelen om de hoge prijs aan de pomp te compenseren, zoals een accijnsverlaging, de overheid geld kosten. Zulke maatregelen zijn er nu nog niet, maar de druk op het kabinet neemt wel toe.

Welk effect heeft de prijsstijging op oliebedrijven?

Tijdens de energiecrisis in 2022 profiteerden vooral grote oliebedrijven als Shell en BP van de hoge olieprijs. Die bedrijven beheren overal ter wereld olievelden, waar ze olie opboren. Die verkopen ze op de wereldmarkt, waar de prijs bepaald wordt door vraag en aanbod. Wanneer er zoals nu veel minder olie uit het Midden-Oosten vervoerd kan worden, daalt het aanbod en stijgt de prijs. Daardoor maken oliebedrijven in theorie meer winst.

Daar staat tegenover dat tijdens de aanvallen op olie- en gasinstallaties rond de Perzische Golf onder meer een Shell-fabriek werd geraakt waar vloeibaar gas werd geproduceerd. Het stilleggen van die locatie en de reparatiekosten hebben mogelijk invloed op de winst die het bedrijf dit jaar maakt.

Daalt de prijs aan de pomp weer als de brandstofprijzen zakken?

De adviesprijs voor benzine en diesel is sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten hoger dan daarvoor, maar de prijs schommelt wel. De olieprijs reageert heftig op uitspraken van president Trump. Zo daalde die na zijn bewering dat de oorlog snel voorbij zou zijn.

Of de prijs aan de pomp straks net zo snel daalt als dat hij steeg, is volgens de Autoriteit Consument en Markt (ACM) nog niet te zeggen. Wel bleek twee jaar geleden uit onderzoek van ACM-econoom Stef de Jong dat een prijsdaling over het algemeen vertraagd wordt ingevoerd.

"Daar zijn verschillende verklaringen voor", zegt De Jong. "Zo raakt een hogere prijs aan de pomp mensen in hun portemonnee. Daardoor gaan ze op zoek naar goedkopere tankstations en ontstaat er een soort natuurlijke concurrentie. Zodra de prijs weer daalt worden mensen minder kieskeurig. Dat geeft pomphouders de ruimte om een prijsdaling vertraagd door te voeren."

Daarnaast is het volgens De Jong mogelijk dat pomphouders elkaars prijzen in de gaten houden. "Het is verboden om onderling prijsafspraken te maken, maar mogelijk stemmen pompstations hun prijzen stilzwijgend op elkaar af." De ACM benadrukt dat de autoriteit in de gaten houdt of pomphouders geen misbruik maken van de stijgende prijzen.

Volgens UnitedConsumers nemen pomphouders in tijden van een energiecrisis graag het zekere voor het onzekere. Daardoor wordt een prijsdaling vaak minder snel doorberekend dan een prijsstijging.

De Haagse rechtbank heeft een man vrijgesproken van de moord op garagehouder Loek van Dam, inmiddels ruim dertig jaar geleden. Tegen de 71-jarige Ruben B. eiste het Openbaar Ministerie (OM) in februari nog veertien jaar cel, maar de rechtbank ziet onvoldoende bewijs voor betrokkenheid.

Dat betekent dat de geruchtmakende moord op de 64-jarige Van Dam hoogstwaarschijnlijk onopgelost blijft. Het is al jaren een van de bekendste coldcasezaken van Nederland. Van Dam werd eind januari 1992 dood gevonden in zijn garage. Hij bleek van achteren doodgeschoten met zes kogels.

Anonieme tip

Volgens het OM had de vrouw van B. een affaire met Van Dam. Zij probeerde met hulp van het slachtoffer afstand te nemen van B., die haar zou mishandelen, schrijft Omroep West. Hij werd destijds al snel aangehouden als verdachte en zat ook enige tijd vast, maar werd vrijgelaten vanwege gebrek aan bewijs. De zaak werd geseponeerd om diezelfde reden.

B. werd vorig jaar opnieuw aangehouden, na een anonieme tip. Hij zou zijn destijds 15-jarige zoon hebben aangespoord de moord te plegen. Die zoon werd in 1992 ook al opgepakt, maar kan niet meer worden vervolgd omdat hij destijds minderjarig was en het misdrijf voor hem is verjaard.

Het OM zette de zaak tegen Ruben B. wel door en eiste vorige maand veertien jaar celstraf vanwege betrokkenheid bij de moord. De rechtbank ziet daarvoor ondanks "sterke aanwijzingen" onvoldoende wettig en overtuigend bewijs.

B. werd eerder deze maand vrijgelaten uit voorlopige hechtenis. Daarmee was al duidelijk dat de rechtbank hem vandaag zou vrijspreken.

Het kabinet zit met een tegenvaller van zo'n 3 miljard euro bij de voorjaarsnota, de tussentijdse bijstelling van de rijksbegroting. Dat melden bronnen aan de NOS.

Een grote tegenvaller is dat er ruim 1 miljard euro meer voor arbeidsongeschikten nodig is. Reden daarvoor is dat er meer mensen gebruikmaken van een WIA-uitkering dan verwacht.

Zo is de uitval van relatief jonge vrouwen met psychische klachten, zoals een burn-out, hoger. Ook raken steeds meer oudere werknemers arbeidsongeschikt. En hoe ouder, hoe groter de kans op uitval.

Wat ook een rol speelt is dat een groot deel van de aanvragers van een uitkering niet meer wordt gekeurd, omdat er een nijpend tekort aan keuringsartsen is. Standaard is dat mensen boven de 60 geen keuring meer krijgen en ook dat leidt tot meer instroom. De verwachting is dat dit jaar 20.000 van de 90.000 aanvragen niet worden beoordeeld.

Midden-Oosten

Een andere grote tegenvaller is dat er ongeveer 1 miljard euro meer nodig is voor opvang van vluchtelingen en statushouders. Voor een deel gaat dat om Oekraïners die hier langer blijven en voor een deel gaat dat om statushouders die geen huis kunnen krijgen. Die worden elders opgevangen en dat kost de staat geld.

De rest van het bedrag van de tegenvaller zit in een aantal kleinere posten. Maar alles bij elkaar gaat het dus om 3 miljard euro die ergens gevonden moet worden. En dat is nog buiten eventuele plannen gerekend om de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te dempen. Daarover debatteert de Tweede Kamer morgen.

De druk op het kabinet neemt toe om snel maatregelen te nemen tegen de economische gevolgen van die oorlog, zoals stijgende brandstofprijzen. Veel partijen zullen morgen tijdens het debat aandringen op tempo, nu andere Europese landen al iets doen tegen bijvoorbeeld de hoge prijzen aan de pomp.

De verwachting is dat de voorjaarsnota eind deze week wordt gepresenteerd.

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft acht jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging geëist tegen een 30-jarige man uit Oosterhout. Hij wordt verdacht van het maken en bezitten van kinderporno en verleiding van minderjarigen tot ontucht via internet. Bovendien verdenkt justitie hem ervan dat hij een meisje heeft aangerand en een ander meisje heeft verkracht.

Het online misbruik ging via een videogame, waar verdachte Mohamed B. de slachtoffers virtuele diamanten aanbood in ruil voor naaktfoto's. Hij zou langere tijd online contact hebben gehad met kinderen, voornamelijk minderjarige meisjes.

Hij dreigde de naaktbeelden online te zetten als ze er niet nog meer zouden sturen. Ook dreigde hij de slachtoffers op te zoeken of hun ouders iets aan te doen als ze niet zouden doorgaan met het sturen van foto's en video's. Deze vorm van afpersing heet sextortion. Het jongste slachtoffer waar B. contact mee had was een meisje van 8 jaar.

Twee keer zocht B. de slachtoffers fysiek op. In Alblasserdam zou hij een 13-jarig meisje hebben verkracht in haar slaapkamer en in Den Bosch zou hij de billen van een meisje van 11 hebben betast, schrijft Omroep Brabant.

Minderjarig

Het misbruik vond plaats gedurende drie jaar. In totaal deden 29 mensen aangifte tegen B., die in de zomer van 2024 werd aangehouden en sindsdien vastzit. Toen destijds een onderzoek naar hem werd gestart, bleek dat hij veel kinderporno in bezit had. In totaal werden ruim 34.000 foto's en filmpjes gevonden op telefoons, laptops en harde schijven van de man.

"Hij nam deze kinderen hun onschuld af, liet ze beschadigd achter en tot de dag van vandaag neemt hij daar niet de verantwoordelijk voor", zei de officier van justitie vandaag. B. beriep zich tot nu toe op zijn zwijgrecht of zegt zich niets meer te herinneren van het misbruik. Dat neemt het OM hem kwalijk.

De advocaat van B. vroeg vandaag om vrijspraak voor de verkrachting en aanranding wegens gebrek aan bewijs. B. zelf bood aan het einde van de zitting zijn excuses aan. "Ik hoop dat je mij hulp kan gunnen en aanbieden", zei hij.

De rechter doet op 7 mei uitspraak.

Sextortion

Volgens het OM krijgen veel tieners te maken met seksuele ervaringen via internet en is het belangrijk hen te wijzen op de risico's. Justitie en politie willen "ouders, familieleden, scholen, sportclubs en jeugdwerkers op het hart drukken dat het van groot belang is met kinderen te spreken over het gevaar van misbruik via online games en socials (Snapchat, Instagram etc.)".

Recent kwamen meer sextortionzaken voor de rechter. Eerder deze maand legde de rechter een 31-jarige man uit Vlijmen een gevangenisstraf van vijf jaar plus tbs op voor online misbruik van minderjarige meisjes. En in februari eiste het OM 12 jaar cel en tbs tegen een 32-jarige man uit Borculo. Hij wordt verdacht van ontucht met kinderen, afpersing, het maken van kinderporno en twee verkrachtingen.

De 25 miljoen euro die burgemeester Halsema beschikbaar stelt voor het Joods leven in Amsterdam, moet bij een speciaal fonds worden ondergebracht. Dat fonds moet de miljoenen de komende 20 tot 25 jaar investeren in kennis en cultuur van het Joods leven en de zichtbaarheid daarvan in de stad.

Dat adviseert de Commissie Toekomst Joods Amsterdam die binnen de Joodse gemeenschap in de stad onderzocht hoe het geld het best kan worden besteed.

Als voorbeeld van het investeren in kennis van het Joods leven noemt de commissie het doorgeven van tradities, verhalen en geschiedenis. Wat betreft cultuur denkt de commissie aan het stimuleren van muziek, cabaret, dans en theater. Een voorbeeld van het zichtbaar maken van Joods leven in de openbare ruimte zou een Jiddisch festival kunnen zijn, met wetenschappelijke lezingen en muziektheater.

De miljoenen zijn nadrukkelijk niet bedoeld voor herdenkingsprojecten of bestrijding van antisemitisme. "Dit rapport gaat over de toekomst van het Joods leven in Amsterdam", zei commissievoorzitter Bussemaker bij de presentatie van het advies.

Jongeren

De commissie adviseert de gemeente om zich bij de besteding van het geld vooral op Joodse jongeren te richten. "Jongeren zijn essentieel voor de continuïteit van het Joods leven in Amsterdam."

Uit de gesprekken met hen kwam naar voren dat zij graag betrokken willen zijn. "Veel jongeren hebben behoefte aan een ontmoetingsplek waar ze zonder politieke of religieuze druk hun Joodse identiteit kunnen verkennen of beleven", aldus het advies.

Alleen weten deze jongeren vaak niet waar ze moeten zijn of voelen zich bij voorbaat buitengesloten "vanwege een kennisachterstand of een ons-kent-ons-sfeertje".

Nesjomme

Voor de Tweede Wereldoorlog kende Amsterdam een bruisend Joods leven. Zo'n 10 procent van de Amsterdammers was Joods.

Bussemaker haalde de documentaire Nesjomme aan die de NPO vorig jaar uitzond. "We zien het Joodse leven, volop meebewegend met de tijd. Vrouwen in hun eerste gang naar de stembus. Arbeiders die zich organiseren in de diamantbewerkersbond. Beelden van Joodse stadgenoten die maatschappelijk vooroplopen."

De Duitse bezetting en de Holocaust maakten daar een eind aan. Slechts een klein deel van de Joodse Amsterdammers overleefde de oorlog en kwam weer terug.

Excuses

Burgemeester Halsema bood de Joodse gemeenschap vorig jaar excuses aan voor de rol die gemeentelijke diensten bij de vervolging door nazi-Duitsland hebben gespeeld. Zo hielp de Amsterdamse politie mee bij de deportaties en verzorgde het gemeentevervoerbedrijf GVB het vervoer van Joden naar de verzamelplaatsen in de stad.

In haar toespraak zei Halsema dat de gemeente de Joodse inwoners "gruwelijk in de steek heeft gelaten". Ze beloofde dat de gemeente 25 miljoen euro zou investeren in de toekomst van het Joods leven in de stad.

Het kabinet staat onder druk om maatregelen te nemen tegen de hoge olieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. Morgen debatteert de kamer erover en daarbij komen ook ideeën uit het verleden voorbij.

Toen het kabinet-Den Uyl in 1973 werd geconfronteerd met de eerste oliecrisis, bedacht het heel snel allerlei maatregelen - waaronder autoloze zondagen. Jan Pronk zat als minister bij alle crisisoverleggen en vertelt in de podcast waarom er toen veel nadruk werd gelegd op het besparen van energie en er aan de samenleving als collectief werd gevraagd om zuinig te zijn. Pronk vraagt zich af waarom dat nu niet gebeurt.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Politiek verslaggever Ewoud Kieviet vertelt hoe het idee van de autoloze zondagen ook nu als optie genoemd wordt, al is het vooralsnog alleen de ChristenUnie die daarover spreekt. De kans is klein dat ze er zullen komen. Wel wordt het volgens hem interessant om te zien of premier Jetten in zal zetten op lagere prijzen aan de pomp, en daarmee bredere steun in de Kamer, of dat hij ook een meer moreel verhaal over verduurzaming gaat houden.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Het OM in België begint een terrorismeonderzoek naar twee minderjarigen die gisteravond in Antwerpen zijn opgepakt op verdenking van brandstichting. De autobrand in de Joodse wijk van de stad is opgeëist door dezelfde groepering die recent ook aanslagen in Amsterdam en Rotterdam heeft geclaimd.

Het aangehouden tweetal is afkomstig uit Antwerpen. Ze worden voorgeleid aan de jeugdrechter, laat het federaal parket van Antwerpen weten. De minderjarigen worden verdacht van "opzettelijke brandstichting bij nacht en voor deelname aan de activiteiten van een terroristische groepering."

Video van brandstichting

De Ford Fiesta werd volgens de politie gisteravond iets na 23.30 uur in brand gestoken aan de rand van de Joodse wijk. Van de daad gaat online een ongeverifieerde video rond. "Een opeisingsvideo die circuleert, maakt deel uit van het onderzoek", zegt het federaal parket. De twee verdachten werden een kwartier na de brandstichting opgepakt.

De aanslag is wederom opgeëist door Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah, een groep waar tot voor kort niemand van had gehoord. De organisatie zegt achter meerdere recente aanslagen te zitten in Europese steden. Zo ook het in brand steken van ambulances van een Joodse hulporganisatie in Londen in de nacht van zondag op maandag.

Eerder ging in Amsterdam een explosief af bij een joodse school. Dat gebeurde ook bij een synagoge in Rotterdam en daarvoor bij een joods gebedshuis in de Belgische stad Luik. Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah stelt achter al deze aanslagen te zitten.

'Slecht georganiseerd'

Wie er achter de groepering zit is nog onduidelijk. Experts zeiden eerder tegen de NOS dat de groep slecht georganiseerd lijkt te zijn, maar dat hun antisemitische geweld zeer serieus moet worden genomen. In de nieuwste video's van de groep is het logo anders dan voorheen. Dat kan erop wijzen dat de groepering nog in ontwikkeling is.

De Eerste Kamer heeft tegen de wet gestemd die iets had moeten doen tegen ongewenste buitenlandse beïnvloeding. Daarmee is een jarenlang wetgevingsproces, dat begon na een parlementaire enquête, gestrand.

Met de wet zouden burgemeesters en het Openbaar Ministerie in de boeken mogen kijken van verdachte maatschappelijke organisaties om te bepalen of zij donaties van buiten de EU krijgen. Onvrije of vijandige landen kunnen met deze financiering en beïnvloeding een risico vormen voor de democratische rechtsstaat.

Verschillende fracties stemden in de Eerste Kamer tegen, terwijl zij eerder in de Tweede Kamer voor stemden. Uiteindelijk stemden alleen VVD, PVV, JA21 en SGP voor. Samen hebben zij 21 van de 75 zetels.

Uitvoerbaarheid en effectiviteit

BBB heeft met twaalf zetels in de Eerste Kamer veel invloed. Senator Van Gasteren legde uit waarom zijn fractie toch tegen stemde. "Wij onderschrijven de doelstelling van de wet, maar de uitvoerders zoals de burgemeesters en het OM staan er niet om te springen. En de wet kan donateurs afschrikken." Ook zet BBB vraagtekens bij de noodzaak en effectiviteit.

Ook D66 twijfelt aan de uitvoerbaarheid. "Het maatschappelijk middenveld krijgt te maken met extra regeldruk. En volgens het kabinet gaat het maar om drie tot vijf keer per jaar dat de wet zal worden ingezet", zei senator Van Meenen. Ook D66 is het op zich eens met de doelstelling van de wet, en hoopt dat het kabinet snel met een nieuw voorstel komt.

De voorstemmers vinden ook dat er wel iets op de wet aan te merken was, maar hebben liever iets dan niets. "De buitenlandse beïnvloeding neemt alleen maar toe, ook bij verkiezingen", zei VVD-senator Vogels.

Parlementaire ondervragingscommissie

Het wetsvoorstel werd op 23 november 2020 ingediend door het kabinet-Rutte III, dat bestond uit VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Aanleiding was het onderzoek van de parlementaire ondervragingscommissie naar ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen.

Die commissie concludeerde bijna zes jaar geleden dat moskeeën en moskeescholen worden beïnvloed door financiers uit onvrije landen die hun politiek-religieuze invloed in Nederland willen laten gelden. Het gaat dan om fundamentalistische boodschappen die de kernwaarden van de Nederlandse samenleving afwijzen.

Een aantal tegenstemmers was bang dat niet alleen in deze situaties met de wet in de hand zou worden ingegrepen, maar dat het ook bij bijvoorbeeld protestorganisaties zou gebeuren. Zoals de Partij voor de Dieren het verwoordde: "Ook Extinction Rebellion, Oxfam en Greenpeace kunnen hier last van krijgen."

GroenLinks-PvdA gaf eerder aan hier ook bang voor te zijn bij de wet tegen ondermijnende organisaties. Ook die wet haalde het niet.

In de gemeente Gorinchem is mogelijk stemfraude gepleegd bij de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen week. De politie en het Openbaar Ministerie doen nu onderzoek, na signalen bij de gemeente over fraude met volmachten.

De vermoedens ontstonden bij de gemeente na het bekijken van de verslagen die stembureaus na de verkiezingen van woensdag 18 maart opstelden. Daarin zouden opvallende gebeurtenissen zijn vastgelegd. Ook inwoners van Gorinchem gaven signalen af dat het stemproces mogelijk niet volgens de regels is verlopen.

Zo zou bij een stembureau in wijkcentrum Rozenobel een kandidaat op de kieslijst vijf keer zijn langsgekomen, telkens met een of twee personen. Die stemmers hadden meerdere volmachten bij zich waarmee zij stemmen uitbrachten.

"De signalen die tot mij zijn gekomen, neem ik buitengewoon serieus", aldus burgemeester Melissant-Briene van Gorinchem in een verklaring.

'Voor de socials'

De kandidaat zou tegen leden van het stembureau hebben gezegd erbij te zijn "om foto's te maken voor de socials".

Bij het stembureau werden 135 van de 650 stemmen uitgebracht met een volmacht, wat volgens het verslag van het stembureau een "relatief groot aantal" was. Er wordt nu onderzoek gedaan. Bij dat onderzoek worden ook inwoners betrokken die hebben gestemd via een volmacht.

"Inwoners moeten erop kunnen rekenen dat nadat zij hun stem hebben uitgebracht er een betrouwbare verkiezingsuitslag komt", aldus de burgemeester. "Mocht stemfraude worden geconstateerd, dan worden de noodzakelijke vervolgstappen gezet."

De huidige gemeenteraad wordt vanavond in een speciale bijeenkomst bijgepraat over de zaak. Bij de verkiezingen behaalden twee lokale partijen de meeste stemmen.

De Duitse politie heeft in Berlijn en drie andere deelstaten invallen gedaan in het onderzoek naar de grootschalige stroomstoring in september vorig jaar. Het Berlijnse Openbaar Ministerie verdenkt vier personen van het veroorzaken van de stroomstoring.

De vier verdachten, inmiddels 28, 31, 35 en 36 jaar oud, zouden op 9 september twee elektriciteitsmasten in brand hebben gestoken. Hierdoor kwamen 50.000 huishoudens in Berlijn zonder stroom te zitten. Het is onduidelijk of de verdachten bij de huiszoekingen zijn aangehouden.

Ongeveer 500 agenten deden vanochtend vroeg gelijktijdig huiszoekingen op verschillende adressen in Berlijn, Hamburg, Noordrijn-Westfalen en Brandenburg. In totaal werden zeventien panden doorzocht, waarvan veertien in Berlijn, schrijft rbb44. Bewijsmateriaal als mobiele telefoons, laptops, documenten en andere elektronische apparaten zijn in beslag genomen.

"De huiszoekingen van vandaag tonen aan dat we elke aanwijzing met de hoogste prioriteit onderzoeken", zegt de Berlijnse senator voor Binnenlandse Zaken Iris Spranger. "Iedereen die onze kritieke infrastructuur aanvalt, valt de veiligheid van onze hele stad aan. Dit tolereren we niet."

Stroomstoringen

De brandstichting bij twee hoogspanningsmasten werd vorig jaar opgeëist door een anarchistische groepering. Al snel werd duidelijk dat de actie gericht was op het technologiepark in de buurt van Adlershof, in het oosten van Berlijn.

Op 3 januari dit jaar werd het zuidwesten van Berlijn wederom getroffen door een grootschalige stroomstoring na brand aan een kabelbrug. Ook ditmaal werd de actie opgeëist, deze keer door een groep genaamd Vulkangruppe.

Deutsche Welle omschreef die groep eerder als "extreem-linkse, anarchistische milieuactivisten". In de verklaring zei de groep zich te verzetten tegen de honger naar energie, die volgens hen bijdraagt aan de opwarming van de aarde.

Hoewel de Duitse politie de aanslagen van september en januari als twee aparte incidenten beschouwt, wordt wel aangenomen dat de daders mogelijk uit dezelfde hoek komen. De Duitse krant Die Welt schrijft over een "relatief kleine kring van anarchoprimitivisten".

Wetenschappers zijn erin geslaagd antimaterie over de weg te vervoeren. Een testrit op het terrein van de Zwitserse onderzoeksinstelling CERN kwam na een half uurtje veilig weer aan.

De onderzoekers waren erin geslaagd een speciaal ontwikkelde container met 92 antiprotonen in een vrachtwagen te laden. Toen die na enkele kilometers rond te hebben gereden weer terugkeerde bij het laboratorium, waren er nog genoeg deeltjes over om van een succes te spreken. Er wordt nog onderzocht hoeveel antimaterie de tocht heeft overleefd.

"De deeltjes zijn teruggekeerd en ze zitten nog steeds in de container", reageerde onderzoeksleider Stefan Ulmer verheugd. "Dit was een succes. Het ging uitstekend."

De studie naar antimaterie kan iets vertellen over het ontstaan van het universum. Bij CERN in de buurt van Genève bestuderen wetenschappers antimaterie al ruim veertig jaar, maar de apparatuur die ze gebruiken om antideeltjes te vangen verstoort andere fijngevoelige apparatuur. Daarom willen de onderzoekers antimaterie overbrengen naar een instituut in Düsseldorf, 800 kilometer verderop. Daar kan het exotische goedje honderd keer beter worden bestudeerd.

Antimaterie is precies het tegenovergestelde van gewone materie, met een positieve lading in plaats van een negatieve. Het was tot nu toe niet mogelijk om antimaterie te vervoeren, omdat elk contact met gewone materie het einde ervan betekent: beide deeltjes verdwijnen dan in een flitsje energie.

269 graden onder nul

Voor deze rit was een container ontworpen waarin de deeltjes zwevend in magnetische en elektrische velden bij -269 graden kunnen worden vervoerd. Daardoor is contact met regulier materiaal zo goed als uitgesloten. Het apparaat is zo groot als twee flinke vrieskisten en weegt ongeveer een ton, veel handzamer dan de apparaten die men tot nu toe gebruikt voor opslag.

Spannend was nog wel hoe het systeem zou reageren op het optrekken en afremmen van de vrachtwagen. Als de isolatie niet goed zou werken, zou een kuil in de weg al het eind van de lading betekenen. Gevaar voor de omgeving zou dat overigens niet opleveren: zelfs als de hele antiprotonenwolk ineens in energie zou zijn omgezet, zou de vrijgekomen kracht alleen met de meest nauwkeurige apparatuur te meten zijn.

Oerknal

"Dit is het begin van een nieuw tijdperk van precisiemetingen", jubelde onderzoeksleider Ulmer. Onderzoek naar antimaterie moet ons meer vertellen over hoe de oerknal precies verliep. Volgens de huidige modellen zou daar precies evenveel materie als antimaterie uit voortgekomen moeten zijn, maar verrassend genoeg overheerst regulier materie. Meer informatie over antimaterie kan misschien uitwijzen waarom.

Voordat er een ritje naar Düsseldorf kan worden gepland zullen de onderzoekers ervoor moeten zorgen dat de container onderweg niet zonder stroom komt te zitten. Er wordt nu gewerkt met een accu die het vier uur volhoudt, terwijl voor die bestemming tien uur nodig is. Het team wil daarom werk maken van een generator die langere reizen mogelijk maakt en hoopt Düsseldorf in 2029 te bereiken.

Het was een bijzonder fietsexamen voor leerlingen van Hengelose basisscholen vanmorgen. De leerlingen zagen op de route van het examen een wolf opduiken.

Het dier werd vanochtend eerst gezien in Enschede, onder meer langs het spoor. Een paar uur later dook het even verderop op in de Hengelose wijk Berflo Es. Daar was op dat moment een fietsexamen voor basisschoolleerlingen aan de gang.

Bioloog Maurice La Haye van de Zoogdiervereniging heeft de beelden op verzoek van RTV Oost bekeken. Hij is er vrij zeker van dat het om een wolf gaat.

Bekijk hier hoe de wolf door bewoond gebied loopt:

Jan Goorhuis is een van de vrijwilligers die het fietsexamen begeleidde. Hij had op alles gerekend, maar niet op een roofdier langs de route. "Ik kreeg ineens een melding dat een van de ouders een wolf had zien lopen", zegt Goorhuis.

Een kwartier later liet het dier zich bij het startpunt van de examenroute zien, vervolgt de vrijwilliger. "Een paar kinderen hadden hem gezien", vertelt Goorhuis. "Ik dacht: die moet ik hier niet hebben." De man heeft het dier nog een paar minuten gevolgd, tot het uit zijn zicht verdween.

Geen gevaar

Goorhuis benadrukt dat het dier geen gevaar vormde voor de kinderen. "Er was geen sprake van paniek of angst bij de kinderen. Het duurt ook wel even voordat ze een wolf herkennen. En ze waren natuurlijk met heel wat anders bezig. Maar dit was wel heel bijzonder, ik had nog nooit een wolf gezien."

Of de wolf zich nog steeds in bewoond gebied begeeft, is niet bekend.

De druk op het kabinet neemt toe om snel maatregelen te nemen tegen de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. Veel partijen zullen morgen tijdens het Tweede Kamerdebat hierover aandringen op tempo, nu andere Europese landen al iets doen tegen bijvoorbeeld de hoge prijzen aan de pomp.

Tot nu toe vindt het kabinet het nog te vroeg om noodmaatregelen in te zetten. Het is onduidelijk hoe de oorlog verder zal verlopen en de brandstofprijzen schommelen voortdurend. Gisteren daalden ze sterk door hoop op een snel einde. Vanochtend gingen ze weer omhoog omdat er weer zorg is over een escalatie. Premier Jetten zei vrijdag dat eerst duidelijk moet worden of de prijsstijgingen structureel zijn voordat het kabinet in actie komt.

Er wordt wel nagedacht over maatregelen voor de langere termijn. Zo werkt het kabinet naar eigen zeggen aan het optuigen van een nieuw noodfonds energie, voor mensen met een laag inkomen die hun energierekening niet kunnen betalen. Maar dat kost tijd en is er waarschijnlijk pas aan het einde van het jaar, als de urgentie voor zo'n fonds ook groter is.

Ondertussen hebben mensen veel last van de hogere prijzen aan de pomp. Andere Europese landen, zoals Spanje, Italië en Noord-Macedonië, doen daar al iets aan. Zij verlagen de btw en/of de accijns aan de pomp, waardoor de brandstof rond de 25 tot 40 cent per liter goedkoper wordt. Ook Zweden en Griekenland hebben plannen in die richting.

België heeft al veel langer een maximumprijs aan de pomp. Daar kost de benzine nu 1,82 tot 1,86 euro per liter. Het gevolg is dat mensen in de grensstreek massaal naar het buurland gaan om daar flink goedkoper te kunnen tanken, wat betekent dat de Nederlandse overheid veel btw-inkomsten misloopt. Ook daardoor neemt de druk op het kabinet toe om in te grijpen.

Politiek verslaggever Eva Wiessing:

"Gemakkelijk is het niet voor het kabinet om op korte termijn de brandstofprijzen aan de pomp omlaag te doen, omdat een verlaging van de accijnzen al snel heel veel geld kost. Een dubbeltje eraf kost de schatkist ongeveer 1 miljard euro per jaar. En in de praktijk blijkt zo'n verlaging moeilijk terug te draaien.

JA21 heeft het plan om in elk geval de extra btw-inkomsten terug te geven aan de automobilist in de vorm van een accijnsverlaging. Voor een volle tank benzine betaal je al snel 15 euro extra aan brandstof, en ontvangt de overheid zo'n 3 euro extra aan btw. Maar volgens minister Heinen van Financiën is dat in werkelijkheid minder, omdat mensen die duur tanken dat extra geld niet zullen besteden aan andere aankopen waar ook btw op zit.

Toch lijkt het moeilijk te worden voor het kabinet om niet mee te gaan in plannen om snel iets te doen aan de prijzen aan de pomp als hier een meerderheid voor is in de Tweede Kamer. Want andere maatregelen waar de Kamer om vraagt, zoals de Belgische maximumprijs aan de pomp, zijn niet zomaar geregeld."

De SP wijst erop dat Nederland inmiddels de hoogste brandstofprijzen van Europa heeft en dat hier iets aan gedaan moet worden. Ook andere oppositiepartijen vinden het kabinet te laks en hebben al plannen klaarliggen voor het debat van morgenmiddag. Zo wil de ChristenUnie de 900 miljoen euro die klaarligt om volgend jaar de accijnzen te verlagen, naar voren halen en al dit jaar inzetten.

Prijsplafond

GroenLinks-PvdA wil, net als onder meer de SP, dat er een maximumprijs aan de pomp komt. "Wij willen niet dat de belastingbetaler opdraait voor het temperen van de brandstofprijzen, we moeten zorgen dat de winstmarge van oliebedrijven wat lager wordt", zegt fractievoorzitter Klaver. Die wijst erop dat een zogenoemd 'prijsplafond' prijsstijgingen niet volledig tegengaat, maar die wel dempt. Hij denkt voor dit plan de steun van een meerderheid te krijgen.

Premier Jetten noemt het een "heel interessante suggestie" van GroenLinks-PvdA, maar wil nog niet zeggen of hij het omarmt. "Het is een van de opties waar we heel serieus naar kijken", zei hij. De premier benadrukte dat het kabinet "heel goed nadenkt" over maatregelen. "Want het gaat al snel om miljarden aan belastinggeld."

DNB en Nibud

Overigens is de De Nederlandsche Bank (DNB) niet enthousiast over dit soort ongerichte maatregelen. "Met het verlagen van de accijns met 10 cent maak je mensen niet superblij", zei president Olaf Sleijpen vanmorgen. "En mensen zoals ik hebben dit echt niet nodig. Als je de portemonnee trekt, zorg dan dat het ook terechtkomt bij mensen die het écht nodig hebben."

Het adviescentrum voor huishoudfinanciën Nibud wijst erop dat de gestegen olie-en gasprijzen op termijn een hogere energierekening opleveren en duurdere boodschappen. Voor huishoudens met lage inkomens kan dat tot flinke tekorten leiden. Het Nibud roept het kabinet daarom op om op tijd na te denken over extra financiële ondersteuning voor deze inkomensgroepen. "Problemen voorkomen is goedkoper dan ze oplossen", zegt Nibud-directeur Gijsbertsen.

Meer dan de helft van de grote Nederlandse webwinkels is niet toegankelijk voor mensen met een beperking. Mensen die slecht zien kunnen dan bijvoorbeeld geen bestelling plaatsen. Dat blijkt uit een controle van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

De autoriteit voerde testen uit bij ongeveer honderd grote webwinkels en websites van de grootste telecom- en energieaanbieders. Hiervan voldoet zo'n 60 procent niet aan de Europese Toegankelijksheidsrichtlijn, die sinds 28 juni afgelopen jaar geldt.

De ACM gaat de bedrijven die het slechtst presteren wijzen op verbetermogelijkheden. Hierbij denken mensen met een beperking mee. De bedrijven krijgen "een redelijke termijn" om de aanpassingen door te voeren, zegt woordvoerder Saskia Bierling.

Houden ze zich na die termijn nog steeds niet aan de regels, dan volgen er sancties. "Bijvoorbeeld een boete of last onder dwangsom."

Buitengesloten

De regels over digitale toegankelijkheid zijn het gevolg van de European Accessibility Act (EAA). Bedrijven met meer dan tien medewerkers en/of een jaaromzet van meer dan 2 miljoen euro moeten aan de verplichtingen voldoen.

Dat gebeurt dus nog niet overal. Bedrijven noemen volgens de ACM hiervoor verschillende redenen: gebrek aan tijd, geld en technische expertise en onduidelijkheid over de verplichtingen.

Maar het is echt belangrijk dat webwinkels aan de slag gaan met de toegankelijkheid, zegt manager consumentenbescherming van de ACM Özlem Sehirli. "Mensen met een beperking worden buitengesloten van iets wat voor velen vanzelfsprekend is: online aankopen doen. Dat kan en moet beter."

In De Straten van Amsterdam trekt AT5 de stad in op zoek naar bijzondere verhalen van Amsterdammers uit alle hoeken van de stad. Deze week gaan we naar het zuidelijk einde van Zuideinde, in Noord. 

Dat Zuideinde zestig jaar geleden nog deel was van een dorp, Oostzaan, zie je niet alleen aan de architectuur, maar ook aan de dorpse sfeer. Maar is het wel zo dorps als het lijkt, of is de Amsterdamse identiteit ondertussen ook hier door de Oostzanerdijk gebroken? 

Volgens Marianne is het helemaal niet zo’n verschil: “Amsterdam is toch ook een dorp?” Marianne woont nu al zo’n 20 jaar aan het Zuideinde, maar haar roots in de buurt gaan veel verder terug. Haar betovergrootouders Metje en Tjerk laadden al meer dan een eeuw geleden de hondenkar vol met verse vis bij hun huisje iets verder langs de dijk. Op dit schiereiland is nu het krakerseiland Villa Tortuga is gevestigd. We nemen Marianne mee naar haar (betovergroot)ouderlijk huis en proberen de plek te vinden waar hun portretfoto is genomen. 

Voor we bij het mysterieuze krakerseiland aankomen, gaan we langs bij Huub. Deze kunstenaar woont niet zomaar in een huis, maar in de voormalige feestzaal De Harmonie. “Hier is half Oostzaan en Tuindorp getrouwd en misschien wel begraven”. Met zijn katten woont hij dus niet alleen tussen al zijn beelden en bouwmaterialen, maar ook midden in het Oostzaanse erfgoed.  Toen de eigenaar plannen had voor het eiland achter hem, stak Huub hier een stokje voor, waarop hij zelf met een stok werd bedreigd. Door dit conflict stond het zo lang leeg, dat kraker Dejan er zeven jaar geleden met zijn groep in kon trekken. 

Dejan en hond Carry verwelkomen ons op het eiland. Dejan laat ons zien hoe hij en de andere bewoners het eiland hebben opgeknapt. “Het was een puinhoop, een rattennest, asbesteiland noemden ze het.” Van een asbesteiland en rattennest veranderden ze het in de loop der jaren in een klein paradijsje voor mens en dier. Zo broeden er elk jaar veel vogels en houden ze er kippen, of kalkoenen als je Sammie moet geloven. Ook hebben de vogelvrije eilandbewoners allerlei plannen voor de toekomst.

Of we de precieze locatie van het portret van Metje en Tjerk nou hebben gevonden is de vraag. Maar wat in ieder geval vaststaat: de buurt en de krakers zijn erg tevreden met elkaar. Is dat nou dorps, of oer-Amsterdams? 

De aflevering is ook op Youtube te bekijken: 

Heel wat mensen die in de buurt waren, probeerden vanmiddag een glimp op te vangen van Hollywoodster Brad Pitt, die momenteel een film opneemt in de stad. Wij gingen op onderzoek uit om te zien of ook wij hem konden spotten. Spoiler: dat lukte.

Twee vrouwen staan met spanning op de hoek van de Herengracht. Ze kijken door een klein gaatje tussen de hekken, in de hoop de Amerikaanse superster te zien. Tot nu toe hebben ze geen geluk.  "Maar we blijven hier tot we hem zien", vertellen ze. "Het is echt een iconische man, echt een seksicoon. En het hele enigma rondom Angelina Jolie is gewoon geweldig", vertelt er eentje. 

Heel knap

Na uren zoeken is het ons nog niet gelukt om Brad te vinden, maar we vinden wel steeds meer buurtbewoners die hem hebben gezien. "Ja, ik heb hem gezien", vertelt een buurtbewoner. Hij zat in een Zoommeeting, toen hij opeens Brad Pitt zag. "Hij is echt uitzonderlijk knap", vertelt de man glunderend. Gelukkig na een drie uur zoeken, lukt het ons ook om hem te zien.

Hoogtepunt

Nadat het rondgaat dat hij nu ook echt te zien is, komen er van alle hoeken veel mensen aanlopen. "Nou, spannend. Ik was aan het werken, dit is het hoogtepunt van mijn dag", vertelt een vrouw die kwam aanrennen om Brad te zien.

Niet iedereen is enthousiast over het feit dat de Amerikaanse superster in de buurt aan het filmen is. "Het is maar Brad Pitt, het is niet een heel bijzonder persoon", vertelt de buurtbewoner. Of hij hoopt hem nog te zien? "Maakt mij niet zoveel uit. Ik ga lekker een broodje maken thuis", zegt hij. "Met burrata." 

De opnames zijn voor de film The Riders, waarin Brad Pitt de hoofdrol speelt.  Er is nog geen releasedatum van de film bekend. 

Alle partijen hebben na vandaag het eerste gesprek met verkenner Hendrik Jan Biemond gevoerd. Volgens winnaar GroenLinks-PvdA liggen er meerdere opties voor een coalitie: doorgaan met vorige coalitiepartner D66, of verbreden met de VVD of juist een linkse partij.

GroenLinks-lijsttrekker Zita Pels, nu fractievoorzitter van de gezamenlijke fractie GroenLinks-PvdA, zegt dat er opties op links zijn. Met partijen als Partij voor de Dieren, Denk of BIJ1. ''Dat is één van de opties.'' Partijgenoot en voormalig PvdA-lijsttrekker Sofyan Mbark zegt daarover: "Als je ziet dat je met de huidige coalitie door kan, zou je daar best voor kunnen tekenen. Een extra partij die ervoor zorgt dat er bijna geen oppositie meer is, moet je misschien ook niet willen.''

VVD-lijsttrekkers Daan Wijnants voerde de afgelopen week al meerdere gesprekken met andere partijen over een rol van zijn partij in de nieuwe coalitie. "De reacties houd ik nog even voor mezelf." De VVD groeide afgelopen verkiezingen van 5 naar 6 zetels en Wijnants wil dat zijn partij meedoet. 

'Alle opties open'

Volgens D66-lijsttrekker Melanie van der Horst kan er op meer manieren recht worden gedaan aan álle Amsterdammers dan met een nieuwe partij in de coalitie. ''We moeten in ieder geval alle opties openhouden."

D66 benadrukt opnieuw dat het initiatief ligt bij GroenLinks-PvdA, dat met 17 zetels veruit de grootste is. Van der Horst vindt niet dat ze zich daarmee geheel uitlevert aan die partij. "Dat hoor je me helemaal niet zeggen." D66 groeide afgelopen verkiezingen van 7 naar 8 zetels. ''Dat geeft het gevoel dat de kiezer wil dat wij weer meeregeren", zegt Van der Horst. ''Die verantwoordelijkheid wil ik graag nemen." 

Ook de andere partijen gingen vandaag op bezoek bij de verkenner. De meeste lijsttrekkers zien het echter vooral gebeuren dat de huidige coalitie met GroenLinks-PvdA en D66 gewoon een tweede partij doorgaat. Volgens Pels moet het daarbij eerst over de thema's gaan en daarna pas over 'de poppetjes.'

Hieronder duidt politiek verslaggever Nicolaï Brannan wat de coalitievoorkeuren van de partijen zijn:

Bij tramhalte Heemstedestraat op de Plesmanlaan in Nieuw-West is een vrouwelijke voetganger aangereden door een tram. De vrouw is naar het ziekenhuis gebracht. Over de toestand van het slachtoffer is nog niets bekend. 

Het ongeval gebeurde rond 17.15 uur. De straat is afgezet, de route van tram 2 is versperd. Er zijn veel hulpdiensten aanwezig. 

Hoe het ongeval heeft kunnen gebeuren is niet duidelijk. Over de identiteit en toestand van de vrouw is verder nog niks bekend. 

De 25 miljoen euro die de gemeente uittrekt voor Joods leven in Amsterdam moet ondergebracht worden bij een onafhankelijke stichting. Ook moet er veel aandacht zijn voor Joodse jongeren. Dat staat in een vandaag verschenen adviesrapport. 

Volgens de Commissie Toekomst Joods Amsterdam, waar oud-minister Jet Bussemaker de voorzitter van is, is zo'n stichting onafhankelijker dan dat het college van burgemeester en wethouders zelf telkens subsidies zouden verlenen. Ook zou er zo meer betrokkenheid vanuit deskundigen en/of de gemeenschappen zijn. 

Fysiek platform

De commissie benadrukt dat jongeren essentieel zijn voor de continuïteit van Joods leven in Amsterdam. Aangeraden wordt om culturele evenementen, educatieve programma's en sociale ontmoetingen te financieren. Samenwerking zou gestimuleerd moeten worden, ook met andere groepen in de stad. Verder wordt aanbevolen te kijken wat de mogelijkheden zijn voor een 'fysiek platform dat jongeren informeert, betrekt en met elkaar verbindt'.

Het nieuwe fonds moet een aanvullende investering zijn en niet worden ingezet voor structurele gemeentelijke taken of verantwoordelijkheden van de Rijksoverheid, vindt de commissie. "Beveiliging en onderwijshuisvesting vallen expliciet buiten het fonds, omdat deze al onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en de Rijksoverheid vallen. Daarnaast spreekt de commissie de hoop uit dat de gemeente ook naast het fonds blijft investeren in bestaande projecten en initiatieven."

Bedrag spreiden

Aanbevolen wordt om het bedrag te spreiden over een periode van 20 tot 25 jaar. Het fonds zou daarmee een langetermijnimpact hebben en structurele ondersteuning kunnen bieden. De commissie adviseert een 'verdeelmodel met meerjarige subsidies voor structurele initiatieven, en kleinere subsidies voor eenmalige of experimentele projecten'.

Vorig jaar bood burgemeester Halsema excuses aan voor de rol van de gemeente bij de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Toen kondigde ze ook aan dat er een bedrag van 25 miljoen euro zou komen voor de toekomst van Joods leven in Amsterdam.

Aantal Amsterdamse kinderen dat langdurig niet naar school gaat op recordpunt en Brad Pitt is in de stad voor filmopnames en zorgt voor heel wat bekijks. Dat en meer in het AT5 nieuws van dinsdag 24 maart, gepresenteerd door Quirien Euwe.

Het Openbaar Ministerie eist achttien maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk, tegen de 31-jarige Mehran K.. Hij zou ten minste achttien mensen hebben opgelicht via Kamernet en Facebook. De verdachte bood daar niet bestaande of niet beschikbare woningen aan, hij liet die huizen zien via een videogesprek en stelde een huurcontract op. Daarna vroeg hij aanbetalingen van rond de duizend euro over te maken en liet daarna niets meer van zich horen. 

De verdachte zou van januari 2023 tot oktober 2024 niet bestaande of niet beschikbare woningen aan voornamelijk buitenlandse studenten hebben aangeboden. Daarbij ging hij elke keer soortgelijk te werk. 

De woningen bood hij aan via Kamernet of Facebook. Vaak ging het om hetzelfde woonadres aan het Sumatraplantsoen in Oost. Bij interesse van een huurder vond er snel een videocall plaats, die hij zelf voerde en dat deed hij dan vanuit zijn ouderlijk huis in Zuidoost. Daarin liet hij die woning uitgebreid zien aan de potentiële huurder. Wanneer de aanbetaling werd gedaan, die varieerde van zeshonderd tot tweeduizend euro, liet de verdachte niets meer van zich horen. Vervolgens stonden de slachtoffers met lege handen, omdat de woning niet beschikbaar was of zelfs niet eens bestond. 

In totaal zou hij mensen voor een bedrag van rond de 21.000 hebben opgelicht. De officier van justitie wijst erop dat er mogelijk meer slachtoffers zijn, maar tot nu toe hebben achttien personen aangifte gedaan.

"Uit nood gehandeld"

De verdachte was vandaag niet bij de zitting. Bij zijn aanhouding in 2024 zei hij dat hij fout zat en spijt van heeft van zijn acties. Hij handelde uit nood, zei hij toen. Zijn moeder had financiële problemen en hij droeg daar zorg voor. Zij woonden samen in Zuidoost en haar kapperszaak liep slecht. Daardoor zou hij de dubbele huur zelf hebben moeten betalen. 

Door die financiële problemen zou K. zijn begonnen met gokken waardoor hij alleen maar dieper in de schulden kwam. Volgens zijn advocaat werkt hij nu lange dagen in de horeca, omdat hij de slachtoffers graag wil terugbetalen. 

Listig en amateuristisch

De officier van justitie benadrukt dat verdachte enerzijds amateuristisch te werk ging, door zijn eigen bankrekening, naam en telefoonnummer te gebruiken. Maar dat hij ook op een listige wijze misbruik heeft gemaakt van een kwetsbare groep mensen. "De verdachte heeft misbruik gemaakt van het vertrouwen en de deadline van studenten, die afhankelijk zijn van online bezichtigingen en weinig kennis hebben van de Amsterdamse woningmarkt", aldus de officier. 

De uitspraak is op 7 april. 

Ook al is het al tien jaar geleden dat Johan Cruijff overleed, veel Amsterdammers hebben een onuitwisbare herinnering aan de wereldberoemde voetballer. Zo ook muzikant Reint van den Brink en acteur Juda Goslinga. In 1999 brachten ze een ode aan hun grote idool met een persoonlijk lied. Totaal onaangekondigd drongen ze die bewuste dag door tot in de feestzaal van het Hilton Hotel waar een privéfeestje voor Cruijff gaande was. "Het was één van de mooiste dagen van ons leven."

"Dat ik mijn grote held van zo dichtbij mee hebt mogen meemaken, ja het was één van de mooiste dagen van mijn leven", verzucht acteur Juda Goslinga. Samen met zijn hartsvriend en muzikant Reint van den Brink beleefde hij op 6 april 1999 de dag van zijn leven. "Cruijff was net uitgeroepen tot Europees voetballer van de twintigste eeuw en om die reden had hij een erewedstrijd georganiseerd."

Ode

Het refrein van het lied: 

En Vincent zag het koren
En Einstein het getal
Zeppelin de zeppelin
En Johan zag de bal

"We hadden dit lied op teksten van Toon Hermans en Willem Wilmink geschreven en AT5 kwam op het idee om een poging te wagen om het die dag voor Cruijff zelf te zingen", vertelt Goslinga.  Het duo wist de Ajax-spreekstalmeester Wim Bohnenn te overtuigen van hun goede bedoelingen. Voor een zaal vol met voetbalhelden met als middelpunt Johan Cruijff mochten ze hun idool een ode brengen. Goslinga: "Eén meter van Johan en Danny vandaan, mooier kun je het niet krijgen." Van den Brink: "Ik stond te trillen op mijn benen."

Einstein en Van Gogh geen voetballers

Het kreeg een vervolg toen het lied door een platenmaatschappij werd opgepikt en ze een single mochten opnemen. Goslinga: "We mochten dat aanbieden aan Cruijff toen hij naar Betondorp kwam om een politiebureau te openen.  We hadden een te gek gesprek met hem. Ik liep wel een meter naast mijn gympies." Van den Brink: "Alsof je hem al jaren kende, hij nam echt de tijd voor ons." 

Maar Cruijff zou Cruijff niet zijn als hij toch niet wat op het lied aan te merken zou hebben. Goslinga: "Ik vroeg wat hij er van vond vergeleken te worden met grootheden als Van Gogh en Einstein." Het antwoord van de voetballer was Cruijff ten voeten uit: "Ja, zei hij, het zijn geen voetballers hè."

Niemand minder dan Brad Pitt is gespot op de Herengracht. De superster is daar voor opnames van de Hollywoodfilm The Riders. Het gaat om het stuk Herengracht op de hoek met de Brouwersgracht. 

Voorbijgangers stonden vreemd te kijken toen de straat er plotseling heel anders uitzag. Tenminste wat je kunt zien, want een groot deel is afgeschermd met grote zwarte hekken. Aan de gevels hangen krakersspandoek en op straat liggen veel vuilniszakken. Omwonenden zijn geïnformeerd. Ook hangen er borden met de tekst dat er filmopnames zijn.

De opnames zijn voor de film The Riders, waarin Brad Pitt de hoofdrol speelt. Het verhaal is gebaseerd op een boek van Tim Winton uit 1994 dat zich (deels) in Amsterdam afspeelt. De film  gaat over een man die in Ierland op zijn vrouw wacht. Als zij niet aankomt, begint hij aan een zoektocht door Europa. Er is nog geen releasedatum van de film bekend. 

Niet alleen op de Herengracht, maar ook op Amstel is gefilmd. Brad Pitt is door omstanders gestop tijdens de opnames van een scène op een woonboot. De afsluiting op de Amstel geldt sinds 11.00 en duurt tot 19.00 uur. 

Er zijn vanwege de opnames daar ook geparkeerde fietsen weggehaald. 

Hoofdredacteur van AT5 Judith Zilversmit houdt op 4 mei tijdens de Nationale Herdenking de voordracht in de Nieuwe Kerk. Vorig jaar maakte ze de podcast 'Het verraad van de familie Zilversmit' voor Het Parool, over het oorlogsverleden van haar familie en haar vader.

"Ik vind het heel eervol om de voordracht te mogen geven op deze dag 4 mei". Naast dat ze het bijzonder vindt om te doen, is het voor haar natuurlijk ook een persoonlijk thema: "In gedachten ben ik daarbij ook bij mijn vader, en bij wat deze dag van herdenken van generatie op generatie betekent." 

Dam 

De voordracht van Zilversmit is in de Nieuwe Kerk, Voorafgaand op de landelijke herdenking op de Dam. Na de twee minuten stilte, spreekt bestuurder en boegbeeld van de Roma- en Sintigemeenschap, Lalla Weiss. Veel van haar familieleden werden tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoord. Zij zet zich dagelijks in om verhalen van de Roma- en Sintigemeenschap te delen. 

De Nationale Viering van de Bevrijding op 5 mei, start dit jaar in Utrecht, waar in de Domkerk een 5 mei-lezing wordt voorgedragen. Ambassadeurs van de Vrijheid vliegen met helikopters van Defensie het land door om op te treden op festivals. Amsterdamse zangeres Karsu is een van de ambassadeurs van dit jaar. 

Het thema van 4 en 5 mei is dit jaar: "De geschiedenis leren begrijpen". Dit thema is gekozen om stil te staan bij de littekens die de Tweede Wereldoorlog heeft achtergelaten. 

Het Verkeer is terug bij het Centraal Station waar de spoorbruggen over de Oostertoegang worden vernieuwd. De eerste van de vijf is klaar, nu wordt er volop gewerkt aan de vervanging van de tweede spoorbrug. Uitvoerder Leon Elissen laat ons deze logistieke operatie zien. 

De werkzaamheden aan de spoorbruggen maken onderdeel uit van de vernieuwing van het Centraal Station. ''De bruggen moeten vervangen worden, omdat ze aan het einde van hun levensduur zijn'', legt omgevingsmanager Geertjan Cronenberg uit. ''De meeste zijn meer dan honderd jaar oud en zijn dus versleten. 

''Daarnaast leggen we de nieuwe bruggen op een iets andere plek terug zodat we de perrons op het station kunnen verbreden.'' Dit is nodig omdat er meer ruimte nodig is voor het groeiend aantal reizigers van en naar Amsterdam Centraal. 

Oude spoorbrug

''Er komt heel wat bij deze werkzaamheden kijken'', vertelt Elissen als we midden in het bouwterrein staan. ''Hier achter mij zie je het gat waar de oude spoorbrug lag. Twee jaar geleden hebben we de eerste brug al vervangen, hier rijden de treinen weer overheen. Nu zijn we bezig met de laatste werkzaamheden voor de tweede brug.'' 

Postzegel

Voordat deze nieuwe spoorbrug volgende maand kan worden geplaatst, moeten eerst de landhoofden (uiteinden van de brug) worden vernieuwd. Daar wordt nu volop aan gewerkt. ''De wapening is geplaatst en morgen gaan we het beton storten'', legt Elissen uit.

Dit alles moet gebeuren op een zeer compact bouwterrein. ''We noemen het zelf altijd een postzegel 2.0'', vertelt Elissen. ''Het is daarom technisch een heel lastig project en we hebben te maken met allerlei beperkingen. We werken vlak bij het water, het spoor en het is hier heel druk met fietsers en voetgangers.''

Minder lawaai

De spoorbruggen werden in 1915 al eens vernieuwd met een open constructie. ''De nieuwe spoorbruggen krijgen weer zoveel mogelijk het uiterlijk van de originele spoorbruggen'', legt Elissen uit. Te zien op de foto hierboven. ''Het voordeel is dat de nieuwe bruggen wel een stuk stiller zijn en minder overlast veroorzaken voor de omgeving.''

Gevolgen voor het verkeer

''Het verkeer heeft soms wat last van de werkzaamheden'', vertelt Cronenberg. De westelijke onderdoorgang van de Oostertoegang is afgesloten voor auto's, fietsers en voetgangers en bussen rijden hier om de beurt langs het werkvak. 

Cronenberg merkt op dat wandelaars geregeld hier de afzetting negeren en roept om dit echt niet te doen. ''Het is heel gevaarlijk, er rijden hier wel bussen en er is weinig ruimte.'' Aan de andere kant van het water kan je er wel langs.

Voorbijgangers die we spreken vinden de werkzaamheden prima. ''Ik moet een stukje omlopen, maar ik kan gewoon op mijn bestemming komen'', vertelt één van hen. ''Het is te doen, maar het duurt wel lang'', vertelt een dame op de fiets. En dat gaat ook nog wel even duren. Cronenberg laat weten dat ze nog zo'n vijf jaar nodig hebben. Dan zijn alle vijf de spoorbruggen vernieuwd.

In een woning aan de Linnaeuskade in Oost zijn vanmorgen explosieve stoffen gevonden. Zowel de politie, brandweer, ambulancedienst als Explosieven Opruimingsdienst van defensie (EOD) werden gealarmeerd. 

De brandweer en ambulancedienst werden rond 11.00 uur opgeroepen. Bij de brandweer gaat het om het Quick Response Team, dat ingezet wordt bij situaties met zwaar geweld of, zoals in dit geval, bij gevaarlijke stoffen.

De straat werd afgezet. Ook werden er uit voorzorg een paar woningen ontruimd.

De EOD heeft de explosieven uiteindelijk meegenomen en op een veilige plek tot ontploffing gebracht. Rond 13.10 uur vertrokken de hulpdiensten en werden de linten weggehaald. De ontruimde bewoners konden toen weer hun woning in.

Het is niet bekend om wat voor explosieve stoffen het ging. 

Vandaag is het precies tien jaar geleden dat een van de grootste Amsterdammers ooit, Johan Cruijff, overleed. In het Moco Museum, bij de opening van de tentoonstelling 'A Way of Thinking', spreken we zijn zoon Jordi Cruijff. 

"Het voelt alsof hij een beetje dichtbij is", vertelt Jordi Cruijff nadat hij net alle oude foto's is langsgelopen. Jordi Cruijff, de zoon van, maar ook de technisch directeur van Ajax, is toch enigszins verrast door de hoeveelheid liefde die er nog steeds is voor zijn vader. "Het is toch meer dan ik had verwacht. Ik was het wel gewend in Spanje, dat is toch een emotioneler land", vertelt hij. "Ik merk er echt heel veel liefde voor hem is, dat vind ik wel erg fijn", vertelt Jordi met een grote lach.

Johan Cruijff zei ooit: 'In zekere zin ben ik waarschijnlijk onsterfelijk' en die uitspraak lijkt vandaag de dag te zijn uitgekomen. En daar is Jordi Cruijff het mee eens. "Hij is er niet meer, maar hij is er nog steeds en dat is ongelofelijk", 

Hij kwam altijd terug

De band tussen Amsterdam en Johan Cruijff was erg sterk, vertelt Jordi. En dat blijkt ook uit het feit dat de technisch directeur van Ajax elke dag minstens een halfuurtje kwijt is aan het praten met Amsterdammers over zijn vader. "Ze hebben allemaal echte herinneringen aan mijn vader. Dus dat ze ooit samen hebben gespeeld of ergens tegengekomen. Ja, die emoties die dan loskomen bij mensen dat vind ik erg bijzonder", vertelt hij. Johan.

 In 1973 vertrok Johan Cruijff van Ajax naar Barcelona, waar hij ook uiteindelijk een legende werd. Maar dat deed niets af aan zijn liefde voor Amsterdam. "Hij ging hier met ruzie weg, maar kwam altijd weer terug. Dat zegt genoeg", vertelt Jordi lachend. "Dit is altijd zijn huis geweest", aldus Jordi Cruijff die zelf heel kort maar in Amsterdam heeft gewoond.

Google Maps

Nu is Jordi Cruiijff, vanwege zijn nieuwe baan als technisch directeur, ook weer terug in Amsterdam. "Ik ken de straten nog niet echt", vertelt hij. Dus dat betekent dat Google Maps nog dagelijks wordt aangezet.  En ook genieten van de stad wil nog niet echt lukken. "Geen tijd voor gehad. Je weet als je in januari komt in het voetbal, dat het niet heel lekker loopt. Dus het belangrijkste is werk", aldus Cruijff.  

De tentoonstelling  'A Way of Thinking' duurt een maand, tot en met 24 april.

Een eigenaar van een zelfbouwkavel in Nieuw-West moet de glazen serre die hij op zijn woning heeft gebouwd afbreken. Dat heeft de rechtbank deze maand bepaald. 

Het gaat om een woning van het project Getijenveld in Geuzenveld. De gemeente weigerde de vergunning omdat de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) een negatief advies gaf. De commissie schreef:

De bewoner was het daar niet mee eens en stapte naar de rechtbank. Volgens hem was het advies niet juist, omdat een paar andere woningen de eenheid van de omgeving ook al verstoren. Ze heeft een van die woningen een houten uitbouw. 

Liftkoker

De gemeente zei dat het in dat geval ging om een liftkoker voor een bewoner die mindervalide is. De liftkoker was volgens de CRK bovendien op passende wijze in het ontwerp meegenomen. 

De rechtbank vindt dat de bewoner niet overtuigend heeft kunnen uitleggen waarom het advies van de CRK in zijn geval niet klopte. "Zonder deskundig tegenadvies, en dat heeft eiser niet overgelegd, heeft de rechtbank geen aanleiding om te twijfelen aan de inhoudelijke juistheid van het welstandsadvies", staat er in het vonnis. " Ook kan de rechtbank volgen dat de CRK vindt dat, ondanks de verschillen in de bouw bij twee andere huisnummers, sprake is van een bepaalde rust en eenheid in het straatbeeld waar de serre afbreuk aan doet."

Verwarring

Eerder kreeg de zelfbouwer wel een positief advies van de gemeentelijke afdeling Ruimte en Duurzaamheid. Die schreef juist dat de eenheid in het straatbeeld niet verloren ging door de serre. De rechtbank zegt de 'verwarring' bij de bewoner te kunnen begrijpen, maar vindt nog steeds dat de vergunning niet verleend had moeten worden. De CRK gaat namelijk over de '(specifiekere) redelijke eisen van welstand over de inpassing in de omgeving' en niet de afdeling Ruimte en Duurzaamheid.

Volgens de rechtbank komt de financiële schade voor het afbreken van de serre voor rekening van de bewoner omdat het zijn eigen risico was toen hij bouwde zonder de bouwvergunning. De bewoner krijgt wel een schadevergoeding van duizend euro omdat de zaak lang heeft geduurd. Zo diende hij al in augustus 2023 een bezwaar in en kreeg hij pas in april 2025 een reactie van de gemeente.