De politie heeft een nieuwe verdachte gearresteerd vanwege het voorbereiden van een aanslag op een synagoge in Heemstede, afgelopen maart. De 20-jarige man wordt ervan verdacht dat hij een explosie wilde veroorzaken of brand wilde stichten met een terroristisch motief.

De verdachte werd afgelopen dinsdag opgepakt en zijn voorarrest is inmiddels verlengd met twee weken, meldt de politie. Hij mag alleen contact hebben met zijn advocaat.

Minderjarigen

Het is de vierde arrestatie in de zaak. In de nacht van 19 op 20 maart werden twee Amsterdamse jongens van 14 en 17 jaar in de buurt van de synagoge aangehouden vanwege een verdachte situatie. Niet ver van die plek werd ook zwaar vuurwerk aangetroffen. Een week later werd in de zaak een Amsterdammer van 18 opgepakt.

Eerder die maand waren er explosies bij joodse instellingen in Amsterdam en Rotterdam. Daarom kregen veel plekken extra beveliging. De verantwoordelijkheid voor de acties werd opgeëist door de groep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah.

Synagoge Rotterdam

In de zaak van de aanslag op een Rotterdamse synagoge hebben vier verdachten schuld bekend. Volgens hun advocaten wisten ze niet dat ze een joods gebedshuis hadden aangevallen. Het Openbaar Ministerie spreekt van een bewuste terroristische aanslag.

Vier jongeren in de zaak kregen volgens justitie 3000 euro toegezegd in ruil voor het uitvoeren van de aanslag. Justitie in de VS denkt dat een Iraakse man daarachter zat.

In de Braziliaanse stad Rio de Janeiro zijn twee helikopters tegen elkaar gevlogen en neergestort. Op de grond ontstond een grote brand. Volgens de lokale autoriteiten zijn alle zes inzittenden van de twee toestellen omgekomen.

Het ongeluk gebeurde iets voor 09.00 uur lokale tijd door onbekende oorzaak. Voor zover bekend is niemand op de grond gewond geraakt.

Elektrische auto's

Een van de helikopters kwam terecht op een terrein waar elektrische auto's geparkeerd staan. Het toestel ontplofte en meerdere auto's vlogen in brand. De dikke rookpluim was in de wijde omgeving te zien. De brandweer had het vuur ongeveer een uur na de crash onder controle.

De Braziliaanse nieuwssite G1 heeft deze beelden van de brand gedeeld op sociale media:

In een straal van zo'n 100 meter zijn brokstukken van de helikopters op de grond beland. Er kwamen ook stukken op een weg terecht, die deels werd afgesloten vanwege het ongeluk. Een staartdeel kwam terecht op een gebouw. De oorzaak van de botsing wordt nog onderzocht.

Stap voor stap wordt het de komende dagen warmer en we belanden in de loop van de week zelfs rond de 30 graden. Dat zal vrijdag zijn. De kans op een lokale onweersbui neemt dan toe.

Maandag beginnen we nog met veel wolken, maar het is wel vrijwel overal droog. In de loop van de dag breekt de zon wat vaker door. De wind is zwak tot matig uit het westen tot noordwesten en daarmee wordt het zo'n 16 graden in de Kop van Noord-Holland. In het zuidoosten komt het kwik al boven de 20 graden uit.

Dinsdag ziet het weerbeeld er redelijk vergelijkbaar uit. Ook dan is het overdag vrijwel overal droog. Het wordt al wel wat warmer: 20 tot 25 graden van noordwest naar zuidoost.

De dagen erna verlopen steeds wat warmer. Woensdag wordt het gemiddeld 25 graden, donderdag 27, met mogelijk de eerste 30'er in het zuidoosten. Vrijdag lijkt voorlopig de warmste dag te worden, met op veel plaatsen in het binnenland 30 graden of meer. Dat gaan we misschien wel bekopen met een lokaal warmteonweer laat op de dag.

Weekend onzeker

Het weekend dat volgt laat ook nog zomers weer zien, misschien met een onweersbui. Er is wel veel onzekerheid wat betreft de temperatuur. Zondag en maandag kan die iets boven de 20 graden blijven, maar de kans op een 30'er is net zo groot.

In onderstaande grafiek zie je de voorspelde temperatuur voor de komende tien dagen:

Bij een bootongeval tussen een veerboot en een zeilboot voor de kust van Kroatië zijn zeker drie doden gevallen. De slachtoffers zaten op de zeilboot.

Volgens het ministerie van Zeevaart, Transport en Infrastructuur wordt nog naar één vermiste gezocht. Acht opvarenden van de zeilboot konden worden gered uit de Adriatische Zee.

Kroatische media melden dat alle mensen op de zeilboot Tsjechisch waren. Vier opvarenden zouden in het ziekenhuis liggen. Volgens het ziekenhuis zijn zij niet in levensgevaar.

Een Vlaamse toerist die op de ferry zat, zegt tegen de Vlaamse nieuwssite HNL dat hij ineens een knal hoorde langs de rechtervoorzijde van de boot. Samen met anderen ging hij kijken wat er aan de hand was. "We zagen enkel nog brokstukken. Verderop lagen mensen in het water."

Op beelden is te zien dat de twee vaartuigen op elkaar botsten. Ze voeren op dat moment tussen de eilanden Brac en Solta.

Aan boord van de veerboot zaten 118 passagiers en zeven bemanningsleden. Het ferrybedrijf annuleerde de andere geplande vaartochten vandaag tussen Hvar en Split.

Alcohol en drugs verwacht je niet direct in een verpleeghuis voor ouderen, maar bij zorgorganisatie De Waalboog in Nijmegen hebben ze die wel. Tientallen ouderen met verslavingsproblemen krijgen er dagelijks een afgesproken hoeveelheid middelen.

Het wooncomplex voor mensen met verslavingsproblemen bestaat een half jaar. De eerste bevindingen van de zorgorganisatie zijn goed en brancheverenigingen zijn overwegend positief.

"We zien dat ouderen met een verslaving vaak tussen wal en schip raken", zegt Ewoud de Jong, arts in het woonzorghuis. Verslaafde ouderen kunnen vaak niet terecht in een regulier verpleeghuis, legt hij uit. Tegelijkertijd hebben ze meestal te veel ouderdomsklachten om in een ggz-instelling te blijven of begeleid te wonen in de verslavingszorg.

Dagelijkse levensbehoefte

De bewoners krijgen in het verzorgingshuis reguliere zorg. "Daarnaast drinken sommigen best wat alcohol of roken een jointje, maar over de hoeveelheden en tijdstippen zijn afspraken tussen bewoners en verzorgers", zegt De Jong. "De verslavende middelen zijn voor bewoners dus ook een soort dagelijkse levensbehoefte, maar dan wel met gereguleerd gebruik."

De 59-jarige bewoner Door was jarenlang verslaafd aan cocaïne en heroïne. Inmiddels krijgt ze twee keer per dag methadon, een medicijn dat vaak gebruikt wordt als alternatief voor harddrugs, om gebruikers van hun verslaving af te helpen.

"Ze komen op vaste tijden en dan moet je het innemen", zegt ze. In andere huizen voor ouderen was dat volgens haar ondenkbaar. Ze is blij dat het hier wel mogelijk is. "Ik vind het goed dat ze je hier steunen en helpen."

De Waalboog werkt veel met experts. "Wij hebben kennis op het gebied van specialistische ouderenzorg. Wat verslavingen en psychiatrie betreft, hebben we externe partners ingeschakeld."

Bewoners hebben veel bewegingsvrijheid. "Hun leven ziet er wisselend uit. Sommigen zitten de hele dag op het balkon, anderen gaan vaak naar het stadscentrum."

Wat zeggen de cijfers?

Uit recent onderzoek blijkt dat overmatig gebruik van alcohol en opiaten vaker voorkomt onder ouderen vergeleken met andere verdovende middelen. Het onderzoek werd uitgevoerd door Ladis, het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem.

Volgens het Leger des Heils kan overmatig gebruik van alcohol of drugs een aanleiding zijn voor onveilig of onbegrepen gedrag. Het aantal personen met onbegrepen gedrag neemt toe in Nederland. Afgelopen week publiceerde het Centraal Bureau voor Statistiek cijfers waaruit bleek dat er in 2024 door de politie ruim 60.000 personen met onbegrepen gedrag werden geregistreerd. Van hen is ruim 18 procent 65 jaar of ouder.

Hoogleraar Bianca Buurman is blij met ontwikkelingen als die bij De Waalboog. Ze is voorzitter van de beroepsvereniging voor verzorgenden en verpleegkundigen. "Voor mensen met onbegrepen gedrag geldt vaak dat ze een plek missen waar ze goed kunnen wonen."

Verpleegkundigen hebben volgens Buurman veel vragen over ouderen met een combinatie van verslavingsproblemen en lichamelijke problemen. "In verpleeghuizen is kennis van de ggz en psychiatrische aandoeningen niet altijd aanwezig en binnen de ggz de kennis over lichamelijke klachten niet." Die kennis samenbrengen in het verpleeghuis kan een grote verbetering zijn, vindt ze.

Afkicken geen doel

Toch plaatsen deskundigen ook kanttekeningen bij de Waalboog-aanpak. Wilco Sliedrecht, voorzitter van de Vereniging voor Verslavingsgeneeskunde, waarschuwt voor gemakzucht. "Verslaving is vaak een overlevingsstrategie voor mensen die de zin van het leven niet zien zonder de demping van verdovende middelen", zegt hij. "Daarom is het belangrijk om alternatieven te geven, zoals zingeving."

Branchevereniging De Nederlandse GGZ is ook voorstander van het zoeken naar alternatieven, maar zegt dat kwaliteit van leven voor bewoners voorop moet staan. "Je moet ook gezondheidsschade beperken." Dat kan bij afkicken niet altijd.

Sliedrecht vult aan: "Toch moet er wel elk halfjaar geëvalueerd worden of de aanpak nog past voor bewoners. Ook blijft het van belang om te motiveren tot minderen of afkicken." Volgens hem liggen onder een verslaving vaak andere problemen, zoals een depressie of trauma. Hij denkt dat de verslaving soms beter bij de oorzaak aangepakt kan worden.

De Waalboog zegt dat het functioneren van bewoners wekelijks wordt besproken, maar dat de aanpak echt is gericht op het welbevinden en gereguleerd gebruiken van middelen. "Mocht het zo goed gaan met een bewoner dat afkicken toch een haalbare optie blijkt, dan is dat mooi meegenomen, maar dat is nooit het doel."

Israël heeft opnieuw luchtaanvallen uitgevoerd op zuidelijke buitenwijken van de Libanese hoofdstad Beiroet. Volgens het Israëlische leger waren de aanvallen gericht op een commandocentrum van Hezbollah in de wijk Dahiyeh. Libanese staatsmedia melden zeker drie doden.

De Israëlische premier Netanyahu en minister van Defensie Katz zeggen in een gezamenlijke verklaring dat de aanval was gericht op "terroristische doelen" van Hezbollah.

Boven Beiroet waren na de aanvallen rookwolken te zien. Libanese veiligheidsbronnen zeggen tegen persbureau Reuters dat de aanval met twee raketten is uitgevoerd. Naast de drie doden raakten zes mensen gewond, meldt het Libanese staatsmedium NNA.

Het Israëlische leger stelt dat de luchtaanvallen volgden op drie projectielen die Hezbollah eerder op de dag richting Noord-Israël zou hebben afgevuurd. Op X zijn beelden gedeeld. Hezbollah zegt in een verklaring eerder vandaag meerdere Israëlische militaire doelen in Zuid-Libanon te hebben aangevallen.

Gisteren viel Israël het zuiden van Libanon ook al aan.

Iran belooft wraak

De timing van de nieuwe Israëlische aanvallen is opvallend, te midden van een nieuwe reeks onderhandelingen tussen de VS en Iran over een einde aan de oorlog. Een hooggeplaatste Iraanse commandant zegt dat de "Israëlische misdaden" niet onbeantwoord zullen blijven.

Iran heeft herhaaldelijk aangegeven dat een einde aan de Israëlische aanvallen in Libanon onderdeel moet zijn van een breder vredesakkoord met de Verenigde Staten.

Volgens de Iraanse toponderhandelaar Ghalibaf laten de nieuwe Israëlische aanvallen zien dat de VS niet in staat is om Israël in toom te houden. "Als je de wil en het vermogen mist om je verplichtingen na te komen, is het onmogelijk om te spreken over het voortzetten van de ingeslagen weg", schrijft hij op X.

Onderhandelingen

De nieuwe escalatie komt op het moment dat Qatarese bemiddelaars naar Teheran zouden zijn gereisd om een overeenkomst tussen de VS en Iran over een einde aan de oorlog af te ronden.

Zo toonde de Pakistaanse premier Sharif, die een belangrijke rol speelt in de onderhandelingen, zich dit weekend al optimistisch. "We zijn nog nooit dichter bij een deal geweest dan nu", schreef hij gisteren op X.

De vandaag jarige Amerikaanse president Trump zei eerder dat wat hem betreft het akkoord vandaag nog kon worden ondertekend, hoewel hij al tientallen keren soortgelijke uitspraken deed.

Over de aanval van vandaag op Beiroet schrijft Trump op Truth Social dat die niet had mogen plaatsvinden. "Israël heeft het recht zich te verdedigen tegen bedreigingen, maar de aanval waarop het reageerde was zeer klein en onbeduidend: niemand raakte gewond of werd gedood", schrijft hij.

Hij roept in zijn bericht alle betrokken partijen op geen aanvallen uit te voeren. "Laten we dit niet verpesten!"

Iran temperde de verwachtingen over een overeenkomst al eerder dit weekend. Volgens Iraanse staatsmedia is er nog geen besluit genomen over details uit de overeenkomst en het moment van de deal. De Revolutionaire Garde hekelde de "ongewone aandrang" van Trump om snel een einde aan de oorlog te maken.

Aanvallen over en weer

Vorige week laaide het geweld in het Midden-Oosten ook al op na Israëlische bombardementen op Beiroet. Iran, dat het Libanese Hezbollah steunt, reageerde toen met aanvallen op Israël, waarna Israël weer vergeldingsaanvallen uitvoerde op Iran.

Sinds het fragiele staakt-het-vuren dat op 7 april werd overeengekomen tussen Libanon en Israël, zijn er herhaaldelijk schendingen geweest van de wapenstilstand.

In Brazilië heeft een 21-jarige vrouw een soort bungeejump vanaf een 40 meter hoge brug niet overleefd. Ze bleek niet te zijn vastgemaakt aan het touw dat haar val had moeten breken. Zes mensen zijn opgepakt.

Op video's op sociale media is te zien dat drie instructeurs de vrouw boven hun hoofd tillen en naar de springschans brengen. Daar werpen ze haar naar beneden, met haar armen gespreid. Op de beelden is te zien dat achter de groep een opgerold koord op de grond ligt.

Een paar seconden later roept iemand in paniek "het koord, het koord". Te zien is dat de medewerkers machteloos toekijken terwijl de vrouw haar dood tegemoet valt.

Hulpdiensten werden gealarmeerd, maar die konden niets anders meer dan haar doodverklaren.

Skeletbrug

Het ongeluk gebeurde op de Ponte do Esqueleto (Skeletbrug) in Limeira, in de deelstaat São Paulo. De brug wordt al dertig jaar niet meer gebruikt voor verkeer en is een populaire locatie voor extreme sporten. De infrastructuur is niet beveiligd en er is ook geen officieel toezicht. De groep die de sprong organiseerde had daarvoor geen officiële toestemming.

Twee medewerkers van de groep vluchtten na de val een bos in. Ze werden volgens Braziliaanse media opgespoord met behulp van een helikopter.

Een vrouw die na het slachtoffer aan de beurt was om te springen zei dat de instructeurs geen enkele veiligheidscheck hadden uitgevoerd voor de sprong van het slachtoffer.

Tragisch toeval is dat de vrouw niet lang voor haar fatale sprong op haar Instagram foto's had geplaatst van de plek waar ze de sprong zou maken met als bijschrift: "Wie was die gek die mij van een brug liet springen".

Menselijke slinger

In tegenstelling tot bij bungeejumping werd bij deze sprong geen elastisch koord gebruikt dat je na de sprong meerdere keren op en neer laat stuiteren.

In plaats daarvan moet de val op een gecontroleerde manier gebroken worden door een touwsysteem. Als de val is onderbroken, maakt de deelnemer een slingerbeweging van links naar rechts. Om die reden wordt dit ook wel 'menselijke slinger' genoemd.

Er moet een einde komen aan de gewoonte dat er na de val van een kabinet nieuwe verkiezingen komen. Net als in andere landen zou er een lijmpoging moeten volgen of een nieuwe formatie. Dat pleidooi deed vertrekkend vice-president Thom de Graaf van de Raad van State in Buitenhof.

De afgelopen jaren heeft ons land veel verschillende kabinetten gehad die meestal niet de rit uitzaten. Dan kwamen er weer nieuwe verkiezingen en veranderde de samenstelling van de Tweede Kamer ook steeds. De Graaf vindt dat er een discussie gestart moet worden of dat wel gewenst is.

"Dit land heeft behoefte aan langetermijn-politiek", zei hij in Buitenhof. De Graaf verwees naar een land als Denemarken, waar de volksvertegenwoordiging in beginsel gewoon vier jaar aanblijft. Als de coalitie om wat voor reden dan ook uit elkaar valt, wordt er opnieuw geformeerd om tot een andere regering te komen.

Kamerleden laten groeien

"Als we nu elke twee jaar nieuwe verkiezingen hebben, als Kamerleden nauwelijks de gelegenheid krijgen te groeien in hun vak, als meerderheden ogenblikkelijk weer over boord worden gegooid, als kiezers heel makkelijk van voorkeur wisselen, dan moet je je afvragen of het wel zo verstandig is om met dat gebruik door te gaan", aldus de voorman van het belangrijkste adviesorgaan van de regering.

De Graaf denkt dat het de stabiliteit van de politiek kan versterken als er niet vaker dan een keer per vier jaar verkiezingen zijn. Ook in de provincies en de gemeenten werkt het zo.

Voorman Klaver van Progressief Nederland (Pro), die ook te gast was in Buitenhof, noemde het een goede zaak dat De Graaf deze discussie start. Ook hij ziet voordelen voor de stabiliteit en constateert dat politici nu vaak uit partijbelang toch voor nieuwe verkiezingen kiezen, bijvoorbeeld omdat ze er goed voor staan in de peilingen. "Maar er zal nog heel veel over gepraat moeten worden", zei Klaver.

Ook partijleider Bikker van de ChristenUnie deed vorig jaar bij de Algemene Politieke Beschouwingen een voorstel om hoogstens een keer per vier jaar naar de stembus te gaan. Ze kreeg daarvoor toen maar weinig steun.

Bijna acht jaar

D66'er Thom de Graaf neemt aan het eind van deze maand na bijna acht jaar afscheid als vice-president van de Raad van State. Hij gaat weg om persoonlijke redenen, om meer tijd te kunnen besteden aan zijn familie.

Hij wordt opgevolgd door oud-CDA-leider Sybrand van Haersma Buma, die nu nog burgemeester van Leeuwarden is.

Een meerderheid van de Zwitsers is tegen een maximumaantal inwoners, blijkt uit een prognose na het sluiten van de stemlokalen. Volgens deze prognose stemde 55 procent 'nee' en 45 procent 'ja' bij een referendum vandaag.

De Zwitsers konden in het referendum laten weten of zij voor of tegen een maximumaantal inwoners van 10 miljoen zijn. Bijna alle politieke partijen zijn tegen, maar onder de bevolking leek het vooraf een nek-aan-nekrace te worden.

Zwitserland is een van de snelst groeiende landen van Europa, vooral door het grote aantal arbeidsmigranten die ernaartoe trekken. Op dit moment wonen er 9,1 miljoen mensen in Zwitserland en de verwachting is dat er in 2035 10 miljoen inwoners zijn.

Initiatief van SVP

Het initiatief voor het referendum kwam van de rechts-populistische SVP. Die partij zegt een "bevolkingsexplosie" te willen voorkomen, met als risico's overbelasting van de Zwitserse infrastructuur en de huizenmarkt.

"We willen beschermen wat we liefhebben: een prettig Zwitserland om te wonen", zei Yvan Pahud van de SVP vooraf. "We willen geen migratietempo waarmee we uiteindelijk deze enorme toestroom van mensen niet kunnen absorberen."

De SVP nam in het verleden het initiatief voor referenda die gericht waren tegen etnische minderheden. Zo konden Zwitsers al eens stemmen over boerka's en minaretten.

Steun op platteland

Vooral in de steden is de bevolkingsgroei merkbaar. Met name op het Duitstalige platteland was er steun voor een maximumaantal inwoners, stellen experts.

Nieuwsuur was in een dorp net buiten Zürich, waar ze ook vóór een bevolkingsmaximum zijn:

De stroomstoring die vanmorgen een groot deel van Rotterdam-Zuid trof, is opgelost. De bijna 20.000 getroffen woningen en winkels krijgen geleidelijk aan weer elektriciteit. Netbeheerder Stedin verwacht dat alle huishoudens om 18.00 uur weer voorzien zijn van stroom.

De stroomstoring begon rond 08.15 uur na een brand in een transformatorstation aan de Slinge, schrijft de regionale omroep Rijnmond. De brand was snel onder controle, maar had als gevolg dat de elektriciteit wegviel bij zowel woningen als bedrijven.

Ook trams kwamen in de problemen: tramlijn 3 lag urenlang stil en tram 5 reed een aangepaste route. De metro's reden nog wel, maar op een aantal stations werkten de liften en roltrappen niet. Ook reisinformatie werd soms niet weergegeven.

In een deel van de stad werkten ook de stoplichten niet:

Sommige winkels en horeca sloten de deuren vanwege het stroomgebrek.

Volgens een woordvoerder van de veiligheidsregio was mobiel bellen in de getroffen postcodegebieden lastig. "Gebruik de telefoon alleen in noodgevallen", luidde het advies. De hulpdiensten bleven gedurende de stroomuitval wel bereikbaar.

IJs gesmolten

Een groot deel van de stad zat dus zonder stroom en de gevolgen daarvan worden merkbaar. Zo hing bij hotel New York een briefje op de deur met de tekst "Op dit moment ontvangen wij geen gasten vanwege een grote stroomstoring".

En ook bij het Art Hotel bleek het gebrek aan elektriciteit problematisch - toen halverwege het ontbijt geen warme dranken meer konden worden geserveerd. Het uitchecken aan de balie verliep eveneens moeizaam, zag een verslaggever van Rijnmond.

De veiligheidsregio adviseerde om koelkasten en vriezers zoveel mogelijk dicht te houden, zodat het eten langer koud blijft en er minder weggegooid hoeft te worden. Dat advies heeft niet voor iedereen gewerkt. Een Rotterdammer uit stadsdeel IJsselmonde moest flink wat ijs weggooien. "Ik heb voor 60 euro aan ijsjes in de vriezer liggen voor de kids. Maar alles is gesmolten."

Bij een andere Rotterdammer kwam het noodpakket dat zij eerder had aangeschaft goed van pas: op een gasstel kon ze alsnog water opwarmen voor een kopje thee.

Twee mannen zijn in de Amerikaanse staat Missouri aangeklaagd nadat gestolen spullen van het Engelse nationale voetbalteam bij hen waren aangetroffen.

De spullen verdwenen gisteren uit een bestelwagen die nog moest worden uitgeladen terwijl de Engelse ploeg onderweg was van West Palm Beach in Florida naar Kansas City in Missouri. De Engelsen verblijven tijdens het WK in Kansas.

De twee verdachten maakten volgens de openbaar aanklager onder meer gesigneerde shirts, schoenen, ballen en keepershandschoenen buit en er staan ook opvallende spullen op de lijst, zoals een lego-set, een speaker en twee leeuwenknuffels die dienstdoen als mascotte van Engeland.

18.000 dollar

De waarde van de spullen wordt geschat op 18.000 dollar, schat de openbaar aanklager van Jackson County. De meeste spullen zijn inmiddels weer terug bij de Engelse ploeg.

"Jackson County tolereert geen enkele vorm van criminele activiteit die gericht is tegen bezoekers van het WK, inclusief de internationale teams die hierheen zijn gereisd om deel te nemen", zegt openbaar aanklager Melesa Johnson in een verklaring.

De twee verdachten zijn aangeklaagd voor het in bezit hebben van gestolen goederen. Er hangt hen een maximale gevangenisstraf van 7 jaar boven het hoofd. Hun borgsom is vastgesteld op 75.000 dollar.

Niet op de hoogte

De Engelse ploeg was overigens niet op de hoogte van de diefstal, vertelde verdediger Dan Burn bij de BBC. "Er is eigenlijk niet over gesproken en ik ben persoonlijk niets kwijt. We hebben het van jullie gehoord", zei hij tegen verslaggevers.

De burgemeester van Kansas City, Quinton Lucas, liet weten dankbaar te zijn voor het snelle handelen van de politie. "We gaan ervoor zorgen dat de daders van dit wangedrag snel ter verantwoording worden geroepen", zei hij in een verklaring.

Ook het Nederlands elftal verblijft tijdens de groepsfase in Kansas City. Lucas bezocht drie dagen geleden een training van de ploeg van bondscoach Ronald Koeman en trok voor de gelegenheid een oranje shirt aan.

Oranje speelt vanavond om 22.00 uur zijn eerste groepswedstrijd tegen Japan. De wedstrijd is via deze NOS-stream live te zien en op NPO 1, en is ook te volgen via NPO Radio 1.

Bij een woning in Breda heeft vanmorgen een explosie plaatsgevonden. Daardoor ontstond brand in de voortuin en raakte een deel van het huis beschadigd. De bewoners waren thuis, maar raakten niet gewond.

De ontploffing was rond 05.30 uur aan de Wilgenbroek. Door de explosie ontstond schade aan de gevel, de voordeur, fietsen, een auto en de gang van de woning, schrijft Omroep Brabant. Vanwege de rook die vrijkwam, zijn de bewoners uit voorzorg naar het ziekenhuis gebracht.

Volgens de regionale omroep woont in het huis een jong gezin met twee kleine kinderen. De moeder zou zwanger zijn.

Door het vuur kon het gezin niet via de voordeur naar buiten, vertelt een buurman die hen heeft geholpen het huis uit te komen. "We moesten vluchten via de achterkant", zegt hij. Door de klap van de explosie zijn ook bij andere huizen in de straat ramen gesneuveld.

Buurtonderzoek

De politie gaat uit van brandstichting. Opvallend is dat het afgelopen week in dezelfde straat ook al raak was.

Donderdagnacht ging een explosief af bij buren. Bij de brand die toen ontstond raakte de voorgevel van het buurhuis beschadigd. Ook toen waren de bewoners thuis, zij raakten niet gewond.

"We houden er rekening mee dat de twee explosies verband hebben met elkaar", laat een woordvoerder van de politie weten. "Maar wat dat verband is, onderzoeken we nog."

Agenten praten daarvoor met getuigen en bekijken camerabeelden van buurtbewoners. "We praten ook met de bewoners zelf, misschien dat zij meer informatie hebben." Er is nog geen dader in beeld.

Een besparing op de lange termijn van 6,5 miljard euro, dat wil het kabinet-Jetten voor elkaar krijgen door te bezuinigen op de sociale zekerheid. De vakbonden zijn boos, maar ook de werkgevers vinden de plannen te rigoureus.

Staken moeten het kabinet op andere gedachten brengen: zolang minister Vijlbrief zijn plannen niet van tafel haalt, gaat de vakbond niet in gesprek. Toch praten werkgevers en werknemers wel degelijk door over wat er wel kan worden aangepast aan de sociale zekerheid.

Vier vragen en antwoorden over staken en polderen tegelijkertijd.

Wat staat er op het spel?

Het kabinet vindt dat het sociale stelsel te duur wordt. Daarom hebben D66, VVD en CDA afspraken gemaakt over bezuinigingen op AOW, WW en WIA. De AOW-leeftijd zou sneller omhoog moeten. De werkloosheidsuitkering (WW) wordt verkort van twee naar één jaar en het dagloon waarmee de hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA) wordt bepaald, gaat omlaag.

Onacceptabel, zeggen de vakbonden. Bij het kennismakingsgesprek met het kabinet liepen ze meteen weg. Inmiddels heeft minister Vijlbrief van Sociale Zaken een streep gezet door de snellere verhoging van de AOW-leeftijd. Wat betreft de WW en de WIA zegt hij open te staat voor alternatieve kostenbesparingen.

Werkgevers zien aanknopingspunten om verder te praten. De vakbonden niet, omdat de bezuinigingen nog wel in de begroting staan. Daarom wordt er gestaakt. Eerst op maandag 22 juni, een paar uurtjes op Schiphol. Daarna volgen in die week regionale acties in zes grotere steden en in de ochtend van woensdag 24 juni wordt landelijk het openbaar vervoer platgelegd.

Wie praat nu met wie?

Tegelijkertijd gaan de gesprekken tussen vakbonden en werkgevers wel gewoon door. Zowel de vakbonden FNV, CNV en VCP als de werkgeversorganisatie blijven vaag over waar en wanneer die gesprekken gepland staan.

De sociale partners willen niet te veel lading geven aan het overleg. Ze willen zich niet in de positie laten dwingen waarbij ze verantwoordelijk worden voor het gat in de begroting van de minister, blijkt uit een rondgang.

Dat de voorzitters op dit moment niet spreken met het kabinet betekent overigens niet dat er een hoog hek tussen de polder en de politiek is opgetrokken. Afgesproken is dat het ministerie informatie en ambtelijke bijstand verstrekt als de werkgevers en werknemers daar behoefte aan hebben. Ook praten de sociale partners gewoon nog met de individuele fracties in de Tweede Kamer.

Waar praten ze dan over?

Gedeelde zorgen over de Nederlandse economie vormen een startpunt van overleg, blijk na een etentje van FNV-voorzitter Spekman en VNO-NCW-voorzitter Van Oostrom. Werkgevers maken zich zorgen over het verdienvermogen van Nederland, werknemers over wat dit betekent voor banen.

Van Oostrom zegt in meerdere interviews dat bij ontslag iemand sneller moet worden geholpen aan nieuw, passend werk. Hoewel de vakbonden vinden dat het wel meevalt met het aantal mensen in de WW lijken ze hier best over te willen praten. Ze wijzen naar polderafspraken uit 2021 over de werk-naar-werkroute die langdurige werkloosheid moet voorkomen.

Ook is eerder afgesproken dat werkgevers, na langdurig uitval door ziekte, actief moeten helpen bij reïntegreren, intern of bij een andere werkgever. Door snelle kabinetswisselingen is het plan nooit uitgewerkt. Wel staat het nu weer in het coalitieakkoord.

Ook moeten deze afspraken voorkomen dat werkgevers bij een ontslag een transitievergoeding moeten betalen. Over die transitievergoeding is nu veel te doen. Nu compenseert de overheid die vergoeding nog na twee jaar ziekte, maar dit stopt per 2027.

Werkgevers willen liever helemaal af van de transitievergoeding. Vakbond CNV heeft er begrip voor dat dit met name voor kleine bedrijven duur is en wil dat het kabinet het blijft compenseren. Daarmee lijkt het onderwerp op de agenda te staan bij de gesprekken tussen werkgevers en werknemers.

Wat doet het kabinet nu dan?

Dat werkt zelfstandig verder aan nieuwe voorstellen om de bonden nog voor de zomervakantie weer aan tafel te krijgen. Het is nog niet te zeggen of in die alternatieve plannen minder bezuinigingen staan, al heeft het kabinet wel laten doorschemeren daartoe bereid te zijn. Wel is achter de schermen te horen dat die voorstellen pas na de actiedag van 24 juni zullen komen.

Daarnaast probeert het minderheidskabinet op zijn minst een deel van de oppositie achter zijn plannen te krijgen. Om dat voor elkaar te krijgen gaan premier Jetten en minister Heinen van Financiën over anderhalve week beginnen met een ronde langs verschillende (oppositie)fracties om te vragen wat daarvoor nodig is.

Tegelijkertijd valt in Den Haag ook te horen dat er nog tijd is. De grotere bezuinigingen staan pas in de boeken voor 2028 en later. Dus ja, er is steun nodig voor de begrotingen van volgend jaar, maar een groot polderakkoord kan later ook nog.

De Britse krijgsmacht heeft een olietanker van de Russische schaduwvloot geënterd die het Kanaal wilde doorvaren. Dat meldt de Britse premier Starmer.

Het is de eerste keer dat het Verenigd Koninkrijk een tanker uit de schaduwvloot tegenhoudt en inneemt. De zes uur durende operatie werd volgens het Britse ministerie van Defensie uitgevoerd door twee Britse fregatten, de HMS Sutherland en HMS Ledbury, en werd ondersteund door helikopters en een onderzeebootbestrijdingsvliegtuig van de luchtmacht.

Bij de actie op zee waren geen onafhankelijke journalisten, maar het Britse ministerie van Defensie deelde deze beelden:

De operatie werd uitgevoerd in nauwe coördinatie met Frankrijk, dat al eerder schepen van de Russische schaduwvloot enterde. "Operaties als deze vereisen vaardigheid, professionaliteit en moed", zegt de onlangs aangetreden minister Jarvis van Defensie. "Ik betuig mijn respect aan onze militairen en alle betrokkenen."

Onderzocht in Zuid-Engeland

Ook de Britse premier had lof voor de actie. "Deze succesvolle operatie is opnieuw een klap voor Rusland en herinnert degenen die Poetins oorlog in Oekraïne financieren eraan dat ze zich niet kunnen verbergen", aldus premier Starmer. De schaduwvloot bestaat uit schepen die worden gebruikt om sancties tegen Rusland te omzeilen.

Het Britse ministerie van Defensie meldt dat de 243 meter lange olietanker Smyrtos is verplaatst naar een locatie voor de zuidkust van Engeland. Daar is het schip voor anker gegaan en zal het worden onderzocht op milieu- en veiligheidsrisico's.

De Smyrtos vaart onder de vlag van Kameroen en is dertien dagen geleden vertrokken vanuit de Russische havenstad Oest-Loega, iets ten noordoosten van Estland. Wat de bestemming was van het schip is niet bekend.

Dalende olie-inkomsten

De schaduwvloot, verantwoordelijk voor het vervoer van 75 procent van de gesanctioneerde olie uit Rusland, bestaat uit meer dan 700 schepen en vormt volgens het Britse ministerie van Defensie een belangrijke bron van inkomsten voor het Kremlin. "Deze vloot genereert een oorlogsfonds waarmee raketten en drones worden aangeschaft die gericht zijn op onschuldige Oekraïense burgers en waarmee de illegale oorlog van Rusland in stand wordt gehouden."

Het Verenigd Koninkrijk heeft al meer dan 500 Russische olietankers uit de schaduwvloot sancties opgelegd, meldt het ministerie. Mede daardoor zijn de inkomsten uit olie en gas in Rusland volgens de Britten vorig jaar met 24 procent gedaald ten opzichte van 2024.

Nieuwe wetten

Nederland treedt vooralsnog niet op tegen de Russische schaduwvloot, omdat daarvoor eerst nieuwe wetten moeten worden aangenomen. Een Kamermeerderheid heeft daar vorig jaar om gevraagd. De nieuwe wetten moeten het mogelijk maken om schepen die mogelijk onder een valse vlag varen standaard te inspecteren, naar een ankerplaats te begeleiden en in het uiterste geval in beslag te nemen.

Het is de bedoeling dat de nieuwe wetsvoorstellen nog voor de zomer naar de Tweede Kamer worden gestuurd.

Woningcorporatie Stadgenoot, eigenaar van de door een explosie getroffen flat in Osdorp, heeft op de eigen website een update gegeven over de huidige staat van het gebouw. Het grootste deel van de schade aan de flat is inmiddels hersteld door noodreparaties, waardoor bewoners wel weer naar huis kunnen. Toch kunnen de definitieve reparaties, zoals die van de brievenbussen, nog weken tot maanden duren. 

Bewoners kunnen nog niet bij hun brievenbus. "We gaan nieuwe (tijdelijke) brievenbussen plaatsen. Wanneer dit precies kan, is nog niet bekend. We pakken dit verder op. Ook samen met PostNL. Zodra er meer duidelijkheid is, informeren we de bewoners hierover", aldus Stadgenoot. 

Op veel plekken in het pand ligt ook nog glas en ander afval door de schade. De woningcorporatie zegt bezig te zijn met het schoonmaken en opruimen. 

Schade aan flat door explosie

Hoewel de ergste schade aan de woningen hersteld is door noodreparaties aan de voordeur, kozijnen en het glas, is nog niet alles opgeknapt. "In de komende weken tot maanden voeren wij het definitieve herstel uit", schrijft Stadgenoot. "Dit kan wat langer duren. Dat komt door de levertijd van materialen en doordat er bij een groot aantal woningen schade is. We doen er alles aan om dit herstel zo snel mogelijk uit te voeren. Zodra er meer bekend is over de planning, informeren we de bewoners daarover."

De bergingen onder het woongebouw zijn bereikbaar, maar de bergingen onder het bijgebouw waar de explosie heeft plaatsgevonden nog niet. Bewoners met vragen kunnen terecht bij Stadgenoot via 020-511 80 00.

 Striptease acts op rondvaartboten, en daar zijn sommige Amsterdammers niet blij mee en
na een school, een straat en een standbeeld heeft filosoof Spinoza nu ook een eigen musical. 

Deze week zijn de werkzaamheden gestart op het Surinameplein. De trambaan wordt hier vervangen tussen de Haarlemmermeerstraat en de oostzijde van de rotonde. Het Verkeer neemt een kijkje.

Zowel de trambaan als de tramhaltes worden vervangen. "We halen eerst de haltes weg en we gaan daarna de bovenverharding van de trambaan opbreken'', legt  projectleider Peter Van der Meijden uit.

Van der Meijden neemt ons mee het bouwterrein op om te laten zien waarom de trambaan vernieuwd moet worden. ''Hier zie je dat de wissel behoorlijk versleten is. Hij is al helemaal opengescheurd. En de hoogte van het spoor is al dusdanig afgenomen dat het in een kritische fase zit.''

Dat de werkzaamheden nodig zijn, beaamt ook de eigenaar van de bloemenstal. ''Het werd tijd ook, want het piept als de klere. Het lijkt wel een nest muizen.''

Tijdelijke tramhalte

De werkzaamheden worden in fases uitgevoerd om de omgeving zo goed mogelijk bereikbaar te houden. Tijdens de eerste fase, die nu in uitvoering is, zijn de gevolgen nog beperkt. De tram blijft gewoon rijden. De halte op het Surinameplein is buiten gebruik maar er is een tijdelijke halte aangelegd op de Cornelis Lelylaan, tussen het Surinameplein en de A10. ''En op de Haarlemmermeerstraat kunnen reizigers op bus 15 stappen'', legt Van der Meijden uit.

Voor het autoverkeer zijn rijbanen deels afgesloten, maar alle rijrichtingen blijven bereikbaar via het Surinameplein. 

Van 4 juli tot 14 september geen trams

Van 4 juli tot 14 september rijden er geen trams over het Surinameplein. ''Dan gaan we het spoor vervangen'', vertelt Van der Meijden. De tijdelijke halte op de Cornelis Lelylaan blijft dan wel in gebruik. Kijk hier voor meer informatie over de aangepaste route. Ook autoverkeer moet tijdens de volgende fases rekening houden met omleidingen. 

De werkzaamheden duren tot 30 oktober.

Op de Javakade in Oost is vanmiddag een verdacht pakket aangetroffen. De Explosieven Opruimingsdienst (EOD) van Defensie heeft het pakket meegenomen ter onderzoek. Het gaat mogelijk om een explosief, laat een woordvoerder van de politie weten.

De brandweer en ambulance werden om 15:40 uur opgeroepen naar het Java-eiland. Het pakketje was gemeld door een persoon die het had zien liggen. Een gespecialiseerd Quick Response Team van de brandweer is ook opgeroepen. Ook de waterpolitie is aanwezig. De kade werd ruim een uur afgezet.
 

De politie heeft een nieuwe verdachte aangehouden op verdenking van het voorbereiden van een aanslag bij een synagoge aan de Adriaan Pauwlaan in Heemstede. Het gaat om een 20-jarige man uit Amsterdam. 

De 20-jarige verdachte is afgelopen dinsdag aangehouden. Hij wordt verdacht voor het 'treffen van voorbereidingshandelingen om een explosie te veroorzaken, dan wel brand te stichten in vereniging, met een terroristisch motief'. 

Eerder werden twee minderjarige verdachten opgepakt. Zij waren op het moment dat ze werden aangehouden 14 en 17 jaar. Het duo werd in de nacht van 19 maart op 20 maart rond 1.15 uur staande gehouden in de buurt van het gebouw. 

De 20-jarige man is vrijdag voorgeleid bij de rechter-commissaris in Amsterdam. Toen is besloten dat hij nog veertien dagen vast moet blijven zitten. De verdachte zit in beperkingen, dat betekent dat hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat. 

Zwaar vuurwerk

In het onderzoek naar de twee Amsterdamse tieners in Heemstede werd bij hen zwaar vuurwerk aangetroffen. De politie en het Openbaar Ministerie denken dat zij met deze materialen een explosie of brand wilden veroorzaken. 

De synagoge in Heemstede werd al extra in de gaten gehouden door de politie na aanslagen bij de Joodse school Cheider en het Zuidasdok in Amsterdam en bij een Rotterdamse synagoge. Voor die aanslagen zijn in totaal vijf verdachten aangehouden. Ook werd in Turkije een Irakees gearresteerd wegens een mogelijk aansturende rol bij de aanslagen. Die verdachte wordt in de VS berecht.

Bij AT5 krijgen we de laatste tijd berichten van Amsterdammers dat het ze opvalt dat er rondvaartboten met een striptease-act aan boord langsvaren. Google het en je ziet meteen al tien websites met aanbieders. Ariel en Dave wonen met uitzicht op het water en vinden het maar niks dat ze zonder dat ze dat willen getuige zijn van zo'n vrijgezellenfeestje. Zeker ook omdat hun jonge kinderen steeds ongewild worden blootgesteld aan strippers. 

Het gebeurde afgelopen weekend nog, vertelt Ariel aan haar keukentafel. Ze zijn vorig najaar in hun appartement aan de Valkenburgerstraat komen wonen, met uitzicht op de Uilenburgergracht. Ze kijkt vreemd op als ze in januari naar buiten kijkt en wordt getrakteerd op een act van een stripper op een rondvaartboot. 

Het blijkt niet de laatste keer, want de afgelopen maanden telde het gezin voor de dertiende keer een langsvarende striptease-act. "Boten komen voorbij en dan horen we gejuich", beschrijft Ariel. "Dat trekt de aandacht en dan zie je een vrouw zonder kleren of met heel weinig kleren aan dansen, zittend bovenop een man. Of op de blote billen slaan. We hebben hier te veel gezien."

Verboden

Het is bij wet verboden, zo laat een woordvoerder van wethouder Scholtes (Varen) weten. Openbare striptease-acts mogen niet, dat geldt ook voor strippers op rondvaartboten, want de grachten zijn onderdeel van de openbare ruimte. Volgens de woordvoerder kunnen mensen melding maken als ze toch een stripper op een boot zien. 

Meldingen

Volgens Dave is dat precies wat het gezin heeft gedaan de afgelopen maanden, maar dat haalde volgens hem niks uit. "Ik denk dat de politie en de gemeente meer kunnen doen dan 'het is genoteerd, we doen iets om het te checken'. Daar stopt het en het gaat niet verder. Ik wil dat het gewoon stopt en niet in onze buurt komt."

Een woordvoerder van de politie geeft aan geen meldingen van aanstootgevend gedrag op boten in de binnenstad tegen te komen in de systemen. Wel zijn er van langer geleden voorvallen bekend bij de politie, waarbij ook is ingegrepen. 

Het gezin kan er dus wel dertien opnoemen en Owen, die 11 jaar is, vindt het niet fijn dat hij deze striptease-acts gezien heeft. "Wat ik wil is dat de boten met de seksshows niet meer langs ons raam komen. Ik ben 11, ik vind het niet geschikt voor mijn leeftijd. Ik ben te jong en ik heb nog een broertje en een zusje van 2 en 5 en een broer van 15. Zij, vooral die twee kleintjes, horen dat echt niet te zien."

Dat dit ook kan gebeuren als de kinderen de tv aanzetten, vindt moeder Ariel geen argument om de boten maar te laten varen. "Als je er zelf voor kiest om dat in je leven te laten, dan respecteren we dat", geeft ze aan. "Maar dit is in het openbaar en mensen hebben er niet bewust voor gekozen, inclusief kinderen, dan gaat dat een grens over.

Gordijnen

Voor verschillende aanbieders in de stad is het blijkbaar geen probleem, want er wordt door meerdere partijen mee geadverteerd. Eén van deze aanbieders geeft aan dat ze dit al 16 jaar doen, maar dat het altijd op een overdekte salonboot wordt georganiseerd. Hiervan kunnen de gordijnen dicht zodat het niet zichtbaar is van buitenaf, laat de vrijgezellenfeestorganisator weten. 

Eigen entertaiment

Het gezin zag de strippers ook voorbij varen op boten van de grotere rederijen uit de stad, zoals Starboard en Flagship. Laatstgenoemde gaf in een reactie aan zelf geen rondvaarten met strippers aan te bieden, maar dat hun boten voor privécharters kunnen worden geboekt. "Het kan daarbij voorkomen dat dergelijke partijen zelf entertainment inhuren voor hun besloten evenement. Voor alle activiteiten aan boord gelden onze huisregels. (...) Gedrag dat leidt tot overlast of ongewenste situaties achten wij onwenselijk."

Na een standbeeld, een school en een straat heeft Baruch Spinoza, nu ook een eigen musical. Hij is misschien wel de meest invloedrijke filosoof die Amsterdam ooit heeft voorgebracht en zijn ideeën en levensloop zijn nu te zien in het Amsterdamse Bostheater. Spinoza was een van de belangrijkste vrijdenkers uit de Nederlandse geschiedenis.

Spinoza werd in 1632 geboren in een Sefardisch Joods familie in Amsterdam. Al vroeg ging hij de strijd aan met zijn religieuze omgeving. Dat kwam hem duur te staan; op zijn 23ste werd hij verbannen uit zijn gemeenschap. Ook zijn twee belangrijkste boeken; de Ethica en de Tractatus theologico-politicus, werden beide verboden.

"We maken zijn filosofie en manier van denken toegankelijk", zegt Sarah Janneh, die zijn zus Rebecca speelt. "Dan hoef je niet die hele Ethica door te ploegen.

"Ik kende hem van het duizend guldenbiljetje", lacht Olaf Ait Tami, die de rol van Spinoza vertolkt in de musical. Maar na uitgebreid onderzoek naar Spinoza's ideeën en levensloop heeft hij de filosoof goed leren kennen. "Echt een hele toffe gast."

Baruch Spinoza, ook wel bekend onder zijn Latijnse naam Benedictus of zijn bijnaam Bento, is door zijn revolutionaire standpunten over God uitgegroeid tot een van de meest invloedrijke filosofen van Nederland. Vanwege zijn kritiek op religie wordt hij gezien als een radicale 'verlichtingsdenker'. 

Spinoza's in asielzoekerscentra?

De musical vertelt ook het levensverhaal van de jonge filosoof. Spinoza's ouders kwamen uit Portugal en waren naar Nederland gevlucht omdat ze daar niet veilig waren. Dat maakt het verhaal ook voor nu relevant, zegt Ait Tami. 

"In de voorstelling komen we hier aan als vluchtelingen. Toen realiseerde ik me: hoeveel vrije denkers zitten er tegenwoordig in asielzoekerscentra? Mensen met eigen ideeën en talenten die niet mogen werken of hun opleiding niet kunnen afmaken."

Ook Nimuë Walraven, die zus Miriam speelt in de voorstelling, ziet parallellen met nu. "Ik denk dat het nu heel belangrijk is om het begrip vrijheid en wat je daarvoor op moet geven, bespreekbaar en zichtbaar te maken", zegt 

De zogenoemde Mokum Musical is tot 11 juli te zien in het Bostheater. "Het is een hommage aan de Amsterdammer Spinoza", zegt Ait Tami. "Die branie had hij al en die heb ik hem ook meegegeven." 

Zeven gewonden, van wie enkele ernstig, honderden bewoners die hun huis moeten verlaten en een flinke ravage. De gevolgen van de zware explosie in de nacht van donderdag op vrijdag bij de flat Remijden in Osdorp zijn enorm. Ook zijn er nog een hoop vragen: werden er inderdaad explosieven vervaardigd in de kelderbox, en hoe kwamen die tot ontploffing?

AT5-verslaggever Jimmy Miltenburg zette alle tot nu toe bekende feiten op een rij in de bovenstaande video. 

Bij een heftige explosie in een bijgebouw van een flat aan de Remijden in Osdorp van donderdag- op vrijdagnacht zijn meerdere gewonden gevallen en is grote schade aangericht. Lees in dit liveblog de ontwikkelingen van de komende dagen van de nasleep van het incident.

Bewoners van de geëvacueerde flat konden vanavond tot 21.00 uur hun nieuwe sleutels ophalen. Wie dat niet is gelukt, kan morgen tussen 11.00 en 15.00 uur terecht bij de ingang van Remijden om de sleutel op te halen. De meeste bewoners hebben nieuwe sloten omdat de deuren bij de evacuatie zijn beschadigd. 

Eerder vandaag meldde de woningcorporatie dat de woningen zijn gecontroleerd en veilig zijn om naartoe terug te keren. "Veel bewoners zijn gelukkig weer thuis en andere zijn onderweg naar huis", schrijft de gemeente vanavond.

Stadgenoot heeft meer informatie gedeeld over waar en wanneer bewoners van de geëvacueerde flat kunnen terugkeren naar huis. Ze kunnen hun sleutels ophalen bij buurtcentrum Station Wildeman. Om alles in goede banen te leiden, heeft de woningcorporatie hiervoor een schema op huisnummer gemaakt. Zo zijn de woningen op de bovenste etage vanaf 16.30 uur als eerst aan de beurt; daarna volgen de andere in verschillende tijdsblokken.

"Wij verwachten dat het druk wordt bij het buurtcentrum", schrijft Stadgenoot. "Daarom vragen wij om met maximaal 1 persoon per huishouden te komen. Zo kan iedereen sneller de sleutel ophalen en terug naar de woning."

Alle bewoners van de getroffen flat kunnen vanavond weer naar huis. Dat meldt woningcorporatie Stadgenoot. "De woningen zijn gecontroleerd en veilig voor terugkeer." De meeste woningen hebben een nieuwe voordeursleutel. 

De woningcorporatie deelt zo snel mogelijk meer informatie over wanneer en waar de bewoners hun sleutels kunnen ophalen. 

"We proberen te zorgen dat vandaag een grote groep bewoners weer terug naar huis kan", zegt stadsdeelvoorzitter Emre Ünver zojuist bij zijn bezoek aan de getroffen flat tegen een verslaggever van AT5. "Er wordt hard aan gewerkt op dit moment, we hopen dat het lukt." Zo'n 400 bewoners moesten vannacht ergens anders slapen vanwege de explosie. 

De Veiligheidsregio laat aan AT5 weten dat de bewoners van het flatgebouw voorlopig nog niet terug kunnen naar hun woning. Of dat betekent dat ze helemaal niet terug kunnen naar huis vandaag, is nog niet duidelijk. "Op dit moment zijn er nog veel werkzaamheden gaande en is het nog altijd een grip-situatie." Dat wil zeggen dat de hulpdiensten intensief samenwerken. 

Aan het begin van de middag hebben de hulpdiensten een nieuw overleg over de situatie. 

Er is weer een weekendafsluiting voor het project Zuidasdok. Van vrijdagavond 22.00 uur tot maandagochtend 05.00 uur is de A10 Zuid binnenring afgesloten. Ook zijn de verbindingen van de A10 Noord naar de A10 Oost en van de A10 Oost naar de A10 Zuid dicht. Verkeersmanager Jaap Buitink legt uit in Het Verkeer wat dit betekent voor de bereikbaarheid van de stad. 

''Het afsluiten van de binnenring is één van onze zwaarste afsluitingen'', vertelt Buitink. ''We verwachten dan ook veel hinder.'' Automobilisten moeten daarom rekening houden met zestig minuten vertraging, waarschuwt de verkeersmanager. 

En die vertraging is niet alleen op de snelwegen maar ook in de stad zelf. ''Met name in de Stadionbuurt, bij de Amstelveenseweg en op het Hoofddorpplein, verwachtten we heel veel vertraging.''

A10 Zuid binnenring dicht

De afsluiting van de A10 Zuid binnenring is van vrijdagavond 22.00 uur tot maandagochtend 15 juni 05.00 uur. Er is dan geen verkeer mogelijk vanaf de oprit S108 richting de A4 en de A10 West. Ook zijn de verbindingen van de A10 Noord naar de A10 Oost en van de A10 Oost naar de A10 Zuid dicht. Verkeer wordt omgeleid via de A9 aan de zuidkant en de A10 Oost en de A10 Noord aan de noordkant.

Schinkelbrug

De afsluiting van de binnenring is nodig om aan de Schinkelbrug te kunnen werken. Als onderdeel van het project Zuidasdok wordt deze brug uitgebreid van vijf naar acht bruggen. Dit is nodig om de ring Zuid in de toekomst te kunnen verbreden.

''Het weekend gaan we prefab liggers inhijsen'', vertelt werkvoorbereider Darren Helle. "'Dat zijn betonnen liggers die in de fabriek zijn gemaakt. Vanaf de snelweg worden deze liggers op hun plek gehesen.''

Volgende weekendafsluiting

Ook na dit weekend is het niet gedaan met de hinder. ''In het weekend van 26 tot en met 29 juni
zetten we de A10 Zuid buitenring dicht. Ook dat gaat veel vertraging opleveren'', sluit Buitink af.

Kijk hier voor meer informatie over de afsluitingen voor het project Zuidasdok.

Een 21-jarige man is door de rechtbank veroordeeld tot 180 uur taakstraf en 6 maanden voorwaardelijke jeugddetentie voor het plaatsen van een 'vuurwerkbom' bij het Comenius Lyceum in Nieuw-West. 

De man bracht op 28 juni 2024 een zelfgemaakt explosief tot ontploffing bij de ingang van de school aan de Jacob Geelstraat. Dit veroorzaakte flinke schade aan het pand. Daarnaast zorgde de explosie volgens de rechtbank voor gevoelens van onrust en onveiligheid onder medewerkers, leerlingen en omwonenden. 

Een dag later vond de politie bij de man een jerrycan gevuld met benzine, een cobra en een zelfgemaakt explosief. Volgens de rechtbank had hij plannen voor het plaatsen van een tweede vuurwerkbom bij dezelfde school en is dat door ingrijpen van de politie voorkomen.

Hoewel de man ten tijde van de explosie 19 jaar oud was, en daarmee volwassen, besloot de rechtbank het jeugdstrafrecht toe te passen. Daarbij is meegewogen dat hij volgens de reclassering nog 'ontvankelijk is voor ondersteuning', mogelijk een licht verstandelijke beperking heeft en gevoelig is voor beïnvloeding door anderen.

Impulsief gedrag en groepsdruk

Volgens de rechtbank is deze zaak een typisch voorbeeld van een 'helaas veel vaker voorkomend fenomeen': jongeren die door criminelen voor relatief weinig geld worden ingezet voor het uitvoeren van gevaarlijke klussen, zonder precies te weten wat daarvan de achtergrond is. "En waarbij – zo blijkt ook uit dit dossier – sprake is van impulsief gedrag, beïnvloeding en mogelijk groepsdruk."

Het Openbaar Ministerie had een gevangenisstraf van 18 maanden geëist, waarvan 12 maanden voorwaardelijk. De rechtbank koos voor een lichtere straf, omdat de explosie gericht was op het veroorzaken van alleen materiële schade. Bovendien is de man sindsdien niet meer de fout ingegaan en heeft hij afstand genomen van contacten die een negatieve invloed op hem hadden. Daarmee is het risico op herhaling volgens de rechtbank laag. 

Een van de oorzaken van de heftige explosie in een bijgebouw van een flat aan de Remijden in Osdorp die de politie serieus onderzoekt, is de ontploffing van zwaar vuurwerk in een ondergelegen kelderbox. Al jaren wordt er gewaarschuwd voor het gevaar dat veroorzaakt wordt door criminelen die zwaar vuurwerk tussen Amsterdammers opslaan. 

Een groep van zeven of acht jongens en jongemannen was in een kelderbox onder de sportschool bezig pakketten met explosieven te maken, die onder meer worden gebruikt voor plofkraken. Met dat nieuws kwam Het Parool gistermiddag op basis van bronnen uit de buurt en bij de politie als mogelijke oorzaak van de explosie die het bijgebouw volledig verwoestte. 

De politie kan tegenover AT5 nog geen uitspraak doen dat dit inderdaad zo is, omdat de forensische opsporing pas vanochtend is begonnen. Maar de politie zegt wel dat het een van de scenario's is die serieus onderzocht wordt. 

Mocht uit het onderzoek van de politie inderdaad blijken dat er met explosieven werd gewerkt in de kelderboxen onder het bijgebouw, dan komt de waarschuwing die politie, het Openbaar Ministerie en expert doen helaas tot waarheid. 

Grote effecten

De hulpdiensten en experts waarschuwen al jaren voor de gevaren van de toename van explosieven in de stad en vooral dan waar ze opgeslagen worden. Regelmatig rolt de politie kelder- en garageboxen op waar soms wel honderden stukken zwaar vuurwerk uit worden gehaald. 

In de AT5-documentaire Van Fabriek Tot Portiek waarschuwden vuurwerkofficier Joost de Weijer en de Amsterdamse politiechef Peter Holla ook voor het gevaar van de opslagplekken. Vooral als het vuurwerk tot ontploffing zou komen. "Als je daar in de buurt bent, ben je dood. Als je erboven woont, is je woning onbewoonbaar. Dit soort hoeveelheden hebben echt een groot effect", aldus Holla. 

Van kelderboxen tot kinderkamers

"Het vuurwerk komt op heel veel plekken terecht. In kelderboxen, onder flats. We zien het ook in meterkasten liggen, in kinderkamers. Je kan het eigenlijk zo gek niet verzinnen", zo legt De Weijer uit.

En het gevaar met dit soort stukken vuurwerk is dat ze heel makkelijk ontploffen. In dit soort vuurwerk zit namelijk flitspoeder en bij warmte - door bijvoorbeeld een lont, een vonk of zelf wrijving - kan het zo afgaan. En het zit zo dat als er één gaat, ze allemaal afgaan. 

Bekijk hieronder de aflevering van Van Fabriek Tot Portiek die gaat over de illegale invoer, opslag en gevaren die komen kijken bij zwaar vuurwerk:

Het is negen maanden nadat de 17-jarige Lisa aan de Holterbergweg werd vermoord. Kort daarna maakte de gemeente zes miljoen euro vrij om de veiligheid van vrouwen te verbeteren. In het coalitieakkoord wat vorige week naar buiten is gekomen blijkt dat er de komende vier jaar nog tien miljoen euro extra voor is uitgetrokken. Van betere verlichting en aangepaste fietsroutes tot speciale boa’s en een mogelijk buddy-systeem. Maar wat is er inmiddels daadwerkelijk gebeurd, waar wordt het geld aan besteed en gaan deze maatregelen ook echt zorgen voor verandering?

"De afgelopen periode vonden er op verschillende plekken in onze regio ernstige geweldsdelicten tegen vrouwen plaats. Het zijn misdrijven die diep schokken en leiden tot grote en terechte maatschappelijke verontwaardiging, woede en verdriet. Wat ons betreft vragen deze gebeurtenissen ook om bezinning en actie: wat kunnen we meer doen om geweld tegen vrouwen te stoppen en vrouwen die slachtoffer worden beter te helpen?", het is slechts twee weken na de moord op de 17-jarige Lisa als burgemeester Halsema een eerste brief schrijft waarin ze hint op maatregelen om de veiligheid van vrouwen in de stad te verbeteren.

Drie maanden later blijkt wat de gemeente voor zich ziet en spreekt over een 'brede benadering'. De gemeente denkt onder andere aan het veiliger maken van kwetsbare fietsroutes, een buddysysteem om samen naar huis te fietsen. Vechtsport als steun en motivatie, het gebruik van een draagbaar alarmsysteem, het opleiden van speciale boa's en groepen waarbij plegers van grensoverschrijdend gedrag samenkomen om herhaling te voorkomen. Het is inmiddels negen maanden nadat de eerste brief vanuit de burgemeester en betrokken wethouders is gestuurd.

Uit het nieuwe coalitieakkoord wat vorige week naar buiten is gekomen, blijkt dat er nog tien miljoen euro extra wordt besteed aan de veiligheid van vrouwen in de komende vier jaar. Veel van de plannen in het nieuwe akkoord bouwen voort op de maatregelen die vorig jaar al zijn aangekondigd. Uit onderzoek van AT5 blijkt dat veel van de maatregelen nog niet van de grond zijn gekomen. 

"Too little, too late"

"Er overheerst bij mij, too little too late. Daarnaast zien heel veel maatregelen eigenlijk op kwesties waarin iemand al slachtoffer is", zo reageert slachtofferadvocaat Richard Korver. Op verzoek van AT5 las hij de brief en concludeert dat het volgens hem ontbreekt aan structurele oplossingen.

"Ik vind het allemaal pleistertjes. We gaan vechtsport aanbieden, we gaan een buddysysteem aanbieden, we gaan snoeien, en dan denk ik ja, snoeien, dat zou je misschien altijd al moeten doen. Dus de vraag is wel, hoeveel extra is dit nu eigenlijk? En waar richt zich dat op?"

Uit onderzoek blijkt dat veel vrouwen zich onveilig voelen in de stad. Zeker acht op de tien vrouwen voelen zich weleens onveilig op de fiets en nemen maatregelen om veilig thuis te komen. Zeven op de tien vermijden bepaalde plekken in de stad zelfs volledig. De resultaten van het onderzoek worden bevestigd bij rondvraag op het Rembrandtplein.

"Ik probeer zoveel mogelijk met iemand samen naar huis te komen. En anders bellen met iemand of bijvoorbeeld mijn live locatie delen met mijn vader.  Ik durf niet in mijn eentje naar huis te fietsen, als ik in mijn eentje naar huis moet fietsen, voel ik wel angst. Als het echt moet dan doe ik nog echt wel mijn sleutel op een bepaalde manier in mijn hand in mijn hand omdat ik dan toch bang ben dat er iets kan gebeuren", vertellen verschillende jonge vrouwen ons op een uitgaansavond. 

Dat de gevoelens gegrond zijn blijkt uit de ervaringen van Nora (echte naam bekend bij redactie). Kort na haar verhuizing naar het Wallengebied werd ze na een avond stappen aangevallen door een groep jonge mannen.

"Toen hebben er twee mijn armen gepakt en boven mijn hoofd tegen het raam gehouden en kwam gewoon het moment van totale shock. Ik had gewoon niet verwacht dat ze me ook echt vast gingen pakken. Het is zo’n intimiderende positie om in te zijn. Je bent totaal hulpeloos en je kan niks doen, je kan een beetje proberen te trappen, maar je bent één meter zestig en zij zijn weet ik veel hoe lang en met heel veel."

Criminoloog Renée Römkens, die jarenlang onderzoek deed naar gendergerelateerd geweld, ziet ook sterke punten in het pakket. "Het geeft handvatten, op sommige punten is het heel concreet. Bijvoorbeeld de openstelling van het centrum seksueel geweld. Het feit dat de politie een platform heeft opgezet. Dat zijn heel concrete stappen. Voorkom je dan daar altijd mee? Dan zeg ik nee, dat kan ook niet. Daar moeten we ook realistisch in zijn."

Een van de maatregelen die de gemeente noemt, is het aanbieden van vechtsport en weerbaarheidstraining om het gevoel van vrijheid en veiligheid te vergroten. Juist daar heeft Korver moeite mee. "Ik heb daar grote moeite mee, wat voor signaal geef je dan af? Geef je dan een signaal af, dat gedrag dat deugt niet? Of geef je een signaal af 'man up' je moet maar weerbaar worden?"

In Amsterdam-Noord wordt al jarenlang een weerbaarheidscursus gegeven waarin deelnemers leren hoe zij zich kunnen bevrijden uit grepen, hun stem effectief kunnen gebruiken en grenzen duidelijk kunnen aangeven. Volgens instructrice Maria-Luisa draait zelfverdediging niet om fysieke kracht. "Vaak wordt er gedacht: je moet heel sterk zijn, iemand anders heeft veel kracht, daar kan ik niet tegen op. Maar ik laat cursisten zien, het heeft niets met kracht te maken, maar met het gebruik van kwetsbare plekken en die zijn voor iedereen kwetsbaar. Man, vrouw, jong of oud."

Gemiste kans

Volgens Renée Römkens hadden de maatregelen wel beter onderbouwd kunnen worden en had de gemeente het Verdrag van Istanbul moeten gebruiken. Het is een internationaal mensenrechtenverdrag dat zich richt op het voorkomen van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. 

"Daar zou Amsterdam, nu ze deze belangrijke stap zetten, ook een voortrekkersrol kunnen spelen naar het rijk toe. We hebben hier een conventie en er zijn meer dan 80 bepalingen in opgenomen. Heel specifiek uitgewerkt met wat voor maatregelen een land ook moet nemen, en op welke manier dat zou kunnen, daar kunnen we ons voordeel mee doen. We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden."

Korver ziet ook dat de gemeente niet alles kan oplossen. Hij benadrukt dat uiteindelijk een bredere omslag nodig is. "Je wil een cultuurverandering, je wil een situatie waarin als anderen zien dat een vrouw lastig wordt gevallen, er wordt ingegrepen. Je zou willen dat er door de stad iets gonst van, wij zijn het zat."

De bewoners van de flat in Osdorp zaten de hele dag in spanning of ze terug konden keren naar huis, en het onderzoek naar de oorzaak van de explosie is in volle gang. Dat en meer in het AT5 Nieuws van zaterdag 13 juni, gepresenteerd door Luna Christern.