De gemeente Schagen heeft een deel van een bedrijventerrein tot verboden gebied verklaard omdat bij een grote brand asbest is vrijgekomen. Die brand brak gisteren in de loop van de morgen uit bij een autobedrijf en sloeg over naar meerdere panden op het terrein.

Kort na de brand meldde de veiligheidsregio al dat er asbest was vrijgekomen. Omwonenden werden daarover met een NL-Alert geïnformeerd. Zij kregen het advies om alert te zijn op asbestdeeltjes op de grond of onder schoenen, om zo te voorkomen dat de deeltjes zich verder kunnen verspreiden.

Later op de dag kwam de gemeente met een noodverordening om mensen weg te houden bij het bedrijventerrein. De verordening is sinds gisteravond 20.30 uur van kracht en geldt voor meerdere straten op het bedrijventerrein Lagedijk.

Alleen mensen die betrokken zijn bij de hulpverlening, het onderzoek of de sanering mogen zich in dat gebied begeven. Wie het gebiedsverbod negeert, kan een boete krijgen die kan oplopen tot 5500 euro.

De gemeente benadrukt dat de maatregel nodig is om de veiligheid en gezondheid van mensen te beschermen. "Asbest kan schadelijk zijn als u ermee in aanraking komt. Wij begrijpen dat dit gevolgen heeft voor u en uw bedrijf. We doen er alles aan om de situatie zo snel mogelijk veilig te maken."

Tuinen en speeltoestellen

Het opruimen van neergekomen asbestdeeltjes kan een tijd duren. Na een grote brand ruim twee jaar geleden in een bedrijfspand in Vroomshoop kwamen deeltjes neer in de tuinen van 500 huishoudens. Daken van auto's, huizen en scholen moesten worden schoongespoten, evenals wegen en speeltoestellen. Dat nam weken in beslag.

Omwonenden konden hun auto's laten wassen op speciaal daarvoor ingerichte plekken:

In Oekraïne zijn afgelopen maand zeker 238 burgers gedood. Dat is het hoogste aantal burgerslachtoffers in het land sinds juli vorig jaar, toen er 312 doden vielen. Dat hebben de Verenigde Naties (VN) becijferd in een overzicht dat deze week is gepresenteerd in de VN-Veiligheidsraad.

Het aantal burgerdoden lag in april duidelijk hoger dan in voorgaande maanden. In maart ging het om 216 doden, in februari om 194. Langeafstandswapens, zoals drones en raketten, veroorzaakten de meeste doden in het land dat in 2022 werd binnengevallen door Rusland. Maar ook korteafstanddrones zorgen voor veel slachtoffers.

Opvallend daarbij is dat de meeste mensen ver van de frontlinie om het leven kwamen. De slachtoffers vielen in zestien Oekraïense regio's en de hoofdstad Kyiv. Hardst getroffen werden de steden Cherson, Dnipro, Nikopol en Odesa, met respectievelijk 26, 23, 16 en 15 doden en tientallen tot honderden gewonden.

De VN wijst ook op de impact van de Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur, waardoor het maatschappelijk leven wordt ontwricht en mensenlevens in gevaar komen. Rusland viel de haven van Odesa afgelopen maand veertien keer aan, waardoor de aanvoer van belangrijke goederen wordt bemoeilijkt.

Massale luchtaanvallen

Het lijkt er vooralsnog niet op dat de cijfers deze maand lager zullen uitvallen. Aan het begin van de maand kwam er op verzoek van Rusland een meerdaags staakt-het-vuren tot stand met het oog op de Dag van de Overwinning. Beide landen beschuldigden elkaar van het schenden van dat bestand. Daarna volgden grootscheepse luchtaanvallen over en weer.

Zo voerde Oekraïne afgelopen weekend een van de meest massale luchtaanvallen op Rusland uit in ruim vier jaar oorlog. Andersom haalde Rusland vorige week ook hard uit naar Oekraïne. Volgens president Zelensky lanceerde Rusland ruim 3000 drones, 1300 zweefbommen en 70 raketten.

Kyiv zegt dat het alleen olie- en energie-infrastructuur aanvalt als reactie op grootschalige Russische aanvallen op burgerdoelen in Oekraïne. Toch vallen er aan Russische zijde ook burgerslachtoffers. Beide landen maken gebruik van stoorzenders om drones uit koers te brengen. Brokstukken van neergehaalde drones komen geregeld op huizen en auto's terecht.

In totaal vielen in de ruim vier jaar dat de oorlog nu duurt 15.850 burgerslachtoffers, waarvan de overgrote meerderheid in Oekraïne (13.008). Onder de burgerdoden zijn 791 kinderen.

De schikking die president Trump heeft getroffen in een zaak die hij aanspande tegen de belastingdienst heeft tot woedende reacties geleid in de VS. Ook blijkt de deal uitgebreider dan in eerste instantie bekend was gemaakt; zo is ook afgesproken dat de belastingdienst geen onderzoeken meer zal doen naar oude aangiftes van Trump, zijn familie of hun bedrijven.

Aanleiding voor de schikking is de rechtszaak die president Trump aanspande tegen de Amerikaanse belastingdienst, omdat zijn belastingaangiften door een lek onwettig openbaar waren gemaakt. Trump eiste samen met zijn zoons Eric en Donald jr. 10 miljard dollar van de belastingdienst en het ministerie van Financiën.

Maandag werd bekend dat Trump schikt in die zaak. Het ministerie van Justitie kondigde vervolgens aan dat er, als onderdeel van de schikking, bijna 1,8 miljard dollar vrijkomt voor mensen die zeggen dat ze in het verleden ten onrechte door de overheid zijn onderzocht. Mensen kunnen tot 2028 een claim indienen. Trump en zijn zonen zouden zelf geen geen financiële tegemoetkoming krijgen.

Capitool-bestormers

De aankondiging van het fonds kan rekenen op veel kritiek van de Democraten. Ook voormalige regeringsfunctionarissen spraken zich uit. Critici spreken over onwettig machtsgebruik door Trump en vrezen dat de president met belastinggeld de zakken van zijn aanhangers zal vullen.

Veel is er niet duidelijk gemaakt over wie het fonds beheert en wie er aanspraak kan maken op de 1,776 miljard dollar. Dat bedrag lijkt een verwijzing naar het jaar waarin de VS de onafhankelijkheid uitriep. Een advocaat die honderden verdachten van de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021 bijstaat, heeft al laten weten dat hij namens zijn cliënten een aanvraag zal doen.

'Staatskas plunderen'

De waarnemend minister van Justitie, Blanche, werd gisteren door het Congres bevraagd over het fonds. Blanche zei dat hij niet kon uitsluiten dat het geld gaat naar mensen die politieagenten hebben aangevallen, zoals gebeurde tijdens de bestorming van het Capitool in de Amerikaanse hoofdstad.

Hij voegde eraan toe dat ook Hunter Biden, de zoon van de voormalige president die werd vervolgd voor illegaal wapenbezit en belastingontduiking, een aanvraag zou kunnen doen.

"Waar we het hier over hebben, is niets minder dan dat de zittende president van de Verenigde Staten de staatskas plundert voor eigen gewin", zei de Democratische senator Murray. Hij sprak van openlijke corruptie en stelde dat de Amerikaanse belastingbetaler "die al gebukt gaat onder hoge prijzen" opdraait voor de kosten.

Schadeloosstelling

Het geld voor het fonds is afkomstig uit het zogeheten Judgment Fund, waarmee het ministerie van Justitie betalingen kan doen aan mensen die de staat succesvol aanklagen. Dit geld overmaken naar een aparte rekening, zoals nu gebeurt, is hoogst ongebruikelijk.

Juridisch gezien kan het, zegt een voormalig ambtenaar van het ministerie van Justitie tegen The New York Times. Maar het is niet de gedachte waarmee het Congres het schadeloosstellingsfonds in 1956 heeft ingesteld.

Fonds onder Obama

In de aankondiging van het ministerie van Justitie wordt nadrukkelijk verwezen naar het moment waarop onder de voormalige Democratische president Obama 760 miljoen werd vrijgemaakt op een aparte rekening.

Dat geld ging naar inheemse Amerikaanse boeren en veehouders die zeiden te zijn gediscrimineerd door het ministerie van Landbouw. Dat fonds volgde na een massaclaim tegen het ministerie van Landbouw. Zo'n rechtszaak is er nu niet.

In Oostenrijk worden twee mensen ervan verdacht dat ze geld hebben betaald om burgers neer te schieten tijdens de Bosnische burgeroorlog. Het gaat om een Oostenrijkse man en een persoon van wie de identiteit niet bekend is gemaakt. Dat heeft het Oostenrijkse ministerie van Justitie gisteren laten weten na vragen vanuit het parlement.

Het openbaar ministerie doet sinds april onderzoek naar de twee personen, werd dinsdag duidelijk. Dat wijst er volgens de Oostenrijkse omroep ORF op dat er "substantieel bewijsmateriaal" tegen hen is.

Ze zouden hebben deelgenomen aan zogenoemde 'snipersafari's', waarbij buitenlandse mannen flinke bedragen neerlegden om tijdens een vakantie vanuit Bosnisch-Servische posities op burgers in Sarajevo te schieten. Die stad werd tussen 1992 en 1996 belegerd.

Bosnische oorlog

Na het uiteenvallen van de republiek Joegoslavië liepen de spanningen in Bosnië en Herzegovina op. In 1992 mondde dat uit in een bloedige burgeroorlog die aan meer dan 100.000 inwoners het leven kostte.

Drie verschillende bevolkingsgroepen stonden in de oorlog tegenover elkaar: de Bosnische Kroaten, Bosnische moslims (Bosniakken) en de Bosnische Serven.

De oorlog werd gekenmerkt door etnische zuiveringen, zoals bij de massamoord op Bosnische moslims in Srebrenica door het Bosnisch-Servische leger.

In 1995 maakte het Verdrag van Dayton een eind aan de burgeroorlog. Het land werd in twee entiteiten opgedeeld.

Het Italiaanse openbaar ministerie besloot eind vorig jaar een onderzoek te beginnen na aanhoudende geruchten over dit 'sluipschuttertoerisme', waarbij ook veel Italiaanse mannen betrokken zouden zijn geweest. Aanleiding waren getuigenissen en documenten die journalist en schrijver Ezio Gavazzeni had verzameld en naar het Italiaanse OM had gestuurd.

De afgelopen maanden hebben Italiaanse aanklagers in Milaan meerdere personen ondervraagd, onder wie een 80-jarige gepensioneerde vrachtwagenchauffeur uit het noordoosten van het land.

Onderzoek verwelkomd

Het Oostenrijkse ministerie van Justitie benadrukt dat de onderzoeken tegen de twee verdachten niet zijn gebaseerd op het onderzoek van Gavazzeni. Het is ook niet duidelijk of de Oostenrijkse autoriteiten toegang hebben tot de verzamelde documentatie van de journalist. De Italiaan gaf wel aan het Oostenrijkse onderzoek te verwelkomen, schrijft de Oostenrijkse omroep.

Een 28-jarige man is in Iraaks Koerdistan gearresteerd op verdenking van mensensmokkel, meldt de BBC. De Britse omroep onthulde vorige week dat zijn echte naam Kardo Jaf is. Hij wordt ervan verdacht de afgelopen jaren duizenden migranten in kleine bootjes te hebben gesmokkeld over het Kanaal.

Doordat hij een schuilnaam gebruikte, lukte het de politie niet om zijn verblijfplaats te achterhalen of hem buiten het Verenigd Koninkrijk te volgen. BBC-journalisten Sue Mitchell en Rob Lawrie wisten hem dankzij contacten in de smokkelwereld op het spoor te komen en achterhaalden zijn ware identiteit.

Onderzoek in Ranya

Hij noemde zich Kardo Ranya, wat verwijst naar de stad Ranya in Iraaks Koerdistan. De journalisten bezochten de stad en spraken er met nabestaanden van migranten die verdronken zijn. Ter nagedachtenis aan hen is er een museum opgericht in Ranya. De eigenaar van het museum stuurde de journalisten de echte naam van de smokkelaar.

De smokkelaar hield zijn naam weliswaar geheim, maar toonde volop zijn gezicht in advertenties op sociale media, waarin hij beelden van luxe in Londen toonde en recensies van klanten die de reis naar het Verenigd Koninkrijk al zouden hebben gemaakt.

De journalisten lieten een tolk telefonisch contact opnemen met de smokkelaar. Hij zei dat hij wel mensen had geadviseerd over hoe ze Irak konden verlaten, maar ontkende een mensensmokkelaar te zijn.

Asielbeleid

De Britse Labour-regering wil de regels voor asiel strenger maken. Alleen al dit jaar staken volgens de Britse overheid 7576 mensen het Kanaal over in bootjes. Die oversteek is niet zonder gevaar: vorig jaar overleden 24 migranten tijdens de overtocht.

De Britse National Crime Agency maakte vandaag bekend dat er op 13 mei een mensensmokkelaar is gearresteerd. De naam van de man werd niet genoemd.

Wel zei een algemeen directeur van de organisatie dat het ging om een "mogelijk zeer belangrijke aanhouding van een persoon" die door meerdere instanties werd gezocht. Hij verwees naar het BBC-onderzoek: "Er moet geen aanname zijn dat mensen zoals die in de documentaire van de BBC te zien zijn, buiten ons bereik liggen."

De NCA heeft op dit moment meer dan honderd onderzoeken lopen naar netwerken of personen in de top van mensensmokkel en immigratiecriminaliteit.

Het Openbaar Ministerie gaat dit jaar het aantal plekken waar mobiele flitspalen kunnen staan meer dan verdubbelen. Ook worden ruim vijftig extra mobiele flitsers ingezet.

Op dit moment kunnen verplaatsbare flitspalen op zo'n 650 locaties staan. Het OM wil dat nog dit jaar opvoeren naar 1450.

"Focusflitsers, die het vasthouden van mobieltjes kunnen detecteren, moeten op een betonplaat staan en dat moet je voorbereiden", zegt een woordvoerder. "En voor veel flitspalen heb je bijvoorbeeld stroomvoorziening nodig of moet je ruimte maken om erbij te kunnen komen."

Sneller rouleren

De focusflitser en de flexflitser, die snelheid meet, worden nu nog na ongeveer twee maanden op een andere plek gezet. Het OM wil experimenteren met sneller rouleren. Naast de verdubbeling van het aantal plekken waar de camera's kunnen staan, worden ook extra flitsers aangeschaft.

Het aantal camera's dat gebruik van mobieltjes in een voertuig detecteert gaat van 40 naar 50. En het aantal verplaatsbare snelheidscamera's gaat van 75 naar 120. Ook het aantal vaste snelheidscamera's wordt vergroot.

Politie

Het OM noemt het "de grootste uitbreiding van de geautomatiseerde handhavingsmiddelen in jaren". Het is volgens het OM nodig zodat de politie zich kan richten op bijvoorbeeld herhaaldelijke verkeersovertreders die vaak betrokken zijn bij ernstige ongevallen.

Daarnaast gaat het Openbaar Ministerie in samenspraak met gemeentes de verplaatsbare flitsers meer inzetten op wegen in de stad waar maximaal 30 kilometer per uur mag worden gereden.

Gemeentes verlagen op steeds meer plekken in de stad de maximumsnelheid van 50 kilometer per uur naar 30 kilometer per uur. Daarmee willen ze de verkeersveiligheid vergroten. Maar tot hun grote frustratie is handhaven lastig en houden veel bestuurders zich niet aan deze snelheid.

Ook wordt een proef gestart met trajectcontrole binnen de bebouwde kom. Als die proef leidt tot minder verkeersovertredingen, wil het OM die ook op andere plekken invoeren.

De aanbevelingen die je krijgt voorgeschoteld op sociale media vormen een risico voor de democratie. Tot die weinig verrassende conclusie komt het Commissariaat voor de Media (CvdM) vandaag in een rapport. In dit artikel lees je het antwoord op vier vragen over dit rapport.

Is er censuur op sociale media?

Het CvdM zegt dat in ieder geval X de feeds gebruikt voor politiek gedreven beïnvloeding. De praktijk shadowbanning wordt echter ook over andere platformen gemeld. Bij dit fenomeen wordt content over een bepaald onderwerp veel minder zichtbaar gemaakt, zonder dat gebruikers daar duidelijk over worden geïnformeerd.

Zo zei de toezichtsraad van moederbedrijf Meta in 2024 dat Instagram en Facebook Palestijnse en pro-Palestijnse gebruikers censureren. Gebruikers merkten een onverklaarbare afname van zichtbaarheid van berichten wanneer die over Palestijnen gaan. Meta heeft deze beschuldigingen steeds weersproken en gezegd dat het moderatiebeleid erop gericht is om de platforms veilig te houden.

Pro-Israëlische tiktokkers zeiden dat er op TikTok buitenproportioneel veel aandacht is voor pro-Palestijnse content. Nieuwsuur heeft dit getest in 2024 en concludeerde dat er in deze feed inderdaad eerder een pro-Palestijnse dan een pro-Israëlische video te zien was.

Wat zijn algoritmes en feeds?

Een algoritme op sociale media is een geautomatiseerd systeem dat bepaalt welke inhoud de gebruiker te zien krijgt. Als iemand vaak op een bepaald soort content klikt, kan een algoritme vergelijkbare dingen aanbevelen.

Een feed is de doorlopende stroom met digitale berichten die hieruit voortkomt. Dit is de stroom aan filmpjes, foto's en tekst die gebruikers te zien krijgen zodra ze zijn ingelogd.

Wat is er nieuw aan dit rapport?

De bedrijven achter de platforms gaan niet vanzelf over op democratisch gezonde feeds, concludeert het CvdM. Naast alle katten- en hondenfilmpjes en ander onschuldig vermaak worden gebruikers "blootgesteld aan giftige en onnauwkeurige inhoud en kan ons nieuwsgebruik eenzijdiger worden". De zichtbaarheid van nieuwsmedia zou worden onderdrukt, "soms afhankelijk van de politiek."

Dat sociale media negatieve invloed hebben op mens en maatschappij is allesbehalve een nieuw inzicht. Over de schaduwzijde van het massale gebruik van TikTok, Instagram en X zijn talloze artikelen en rapporten verschenen. Het rapport leest vooral als oproep ertegen in actie te komen én als een uitleg hoe dat kan worden gedaan.

"We staan op een kantelpunt in de geschiedenis", zegt Claes de Vreese, expert op het gebied van media en democratie. "Jarenlang was er een ongecontroleerd speelveld voor techbedrijven, maar nu zijn er in de EU spelregels en wetten gekomen. Dit rapport roept op die nieuwe mogelijkheden te gebruiken om algoritmes beter en gezonder te krijgen."

Wat betekent dit voor mij?

De onderzoekers hopen mensen bewust te maken van de risico's van sociale media. Tegelijk wordt erop gewezen dat platforms een "gezonde" keuze makkelijker moeten maken voor consumenten.

Platforms als Facebook, X, en Instagram zijn al verplicht een feed aan te bieden waarin de interesses, vrienden en contacten van de gebruiker centraal staan, legt De Vreese uit. "Maar die mogelijkheid wordt vaak verborgen op de site of app. En soms worden deze instellingen steeds teruggezet als iemand opnieuw inlogt."

Het CvdM roept op tot handhaving van deze en andere regels. Daarmee lijkt de boodschap vooral bedoeld voor instanties, politici, journalisten en ngo's. Toch kunnen ook burgers een bijdrage leveren. De Vreese: "Zij kunnen bijvoorbeeld meldingen doen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of de Autoriteit Consument & Markt. Maar de regels zijn zo complex dat zoiets moeilijk van de burger verwacht kan worden."

Wat wordt er gedaan tegen het probleem?

Bedrijven die in Europa producten aanbieden, moeten voldoen aan Europese regels. De Digital Services Act (DSA) en Digital Markets Act (DMA) uit 2022 maken het mogelijk om socialemediaplatforms aan te pakken.

X kreeg eind vorig jaar een boete van 120 miljoen euro. Het was de eerste DSA-boete. De hoogte van zo'n bekeuring kan in theorie oplopen tot wel 6 procent van de wereldwijde omzet van een bedrijf.

"Maar de vrees is dat er te weinig gebruik van wordt gemaakt", legt De Vreese uit. "Men is bijvoorbeeld bang dat er voorzichtig wordt opgetreden om techbedrijven en de VS niet voor het hoofd te stoten." Volgens de Amerikaanse regering is de EU al veel te streng voor techbedrijven.

In het CvdM-rapport staat een 'routekaart' voor de politiek en nalevingsinstanties. Deze zou inzichtelijk moeten maken welke opties er zijn om socialemediabedrijven te controleren en vervolgen.

Het kabinet gaat het milieuonderzoek voor nieuwe regels voor Schiphol (opgenomen in het Luchtvaartbesluit) op onderdelen opnieuw bekijken. Dat zei Minister Karremans (VVD) in een debat met de Tweede Kamer. Om welke onderdelen het gaat is nog niet duidelijk.

Karremans werkt aan nieuwe regels voor de luchthaven die in november moeten ingaan. Ze moeten de geluidshinder voor omwonenden verminderen. Ook gaat het om regels over de veiligheid, het gebruik van start- en landingsbanen en de uitstoot van stoffen.

De vraag is of de nieuwe regels doen wat ze beogen. Een onafhankelijke commissie voor de milieueffectrapportage (MER) kwam vier dagen geleden tot de conclusie dat de nieuwe regels niet tot voldoende bescherming van omwonenden leiden.

Voor dit jaar wil het kabinet het aantal vluchten van en naar Schiphol laten groeien naar 500.000. Maar de MER-commissie zegt dat de tussendoelen voor stiller vlieger niet zijn gehaald. Andere mogelijke oplossingen om die doelen wel te behalen, zijn niet onderzocht. Dat kan bijvoorbeeld gaan om 's nachts niet vliegen, anders vliegen of minder. De commissie noemt het milieuonderzoek van het kabinet "onduidelijk en niet compleet".

Onder meer oppositiepartij GroenLinks-PvdA en coalitiepartijen CDA en D66 dringen erop aan dat het kabinet opnieuw naar de tekentafel gaat.

Ernstige geluidshinder

175.0000 omwonenden rond Schiphol ondervinden al heel lang ernstige geluidshinder van de vliegtuigen. Iedere 8 minuten hebben de dorpen rond de luchthaven heftige herrie. Bijna de gehele Kamer wil dat veranderen, maar de manier waarop leidt tot felle discussies. Te veel krimp is volgens sommige partijen schadelijk voor de economie.

Tussen de Partij voor de Dieren en Groep Markuszower kwam het meteen bij het begin van het debat al tot een flinke botsing. PvdD-Kamerlid Kostic wees erop dat sommige omwonenden doodziek zijn van alle overlast van de afgelopen zestien jaar en noemde de situatie "onhoudbaar". Voor mensen en de natuur is het beter als het aantal vluchten flink verminderd wordt, aldus Kostic.

Groep Markuszower-Kamerlid Heutink benadrukte het economische belang van de luchthaven en de duizenden banen in en om Schiphol. Voor flinke krimp pleiten is volgens hem "knettergek". Hij voegde eraan toe dat wat hem betreft de hele bijdrage van Kostic per vliegtuig naar Thailand kon worden gestuurd.

Dat Kostic over "luchtvaarbobo's sprak" was weer tegen het zere been van de VVD. Kostic op haar beurt benadrukte dat rond Schiphol al heel lang de geluidshinderregels worden overtreden en dat dat nu echt moet stoppen. "Dit kan zo echt niet, lieve mensen".

Onder meer GroenLinks-PvdA, D66 en CDA riepen de minister op "zo snel mogelijk met verbeteringen te komen" van het nieuwe luchtvaartbesluit. Ook een nachtelijke sluiting moet wat hen betreft worden overwogen.

Karremans zegde toe ernaar te kijken, maar schetste ook het dilemma. De overlast voor omwonenden moet structureel veranderen en dat beogen de nieuwe regels ook, aldus de minister. Maar in een open economie kun je niet zonder luchtvaart, zei hij ook. Het antwoord is volgens hem dan ook niet stoppen met de luchtvaart, maar verduurzamen. Karremans zei verder dat hij ook de Gezondheidsraad om advies gaat vragen.

Een vorig jaar opgepakte voormalige voetbaltrainer uit Vlissingen heeft volgens justitie honderden kinderen gefilmd in de kleedkamers van Zeeuwse voetbalclubs. "Honderd tot honderdvijftig video's per jaar. Veertig slachtoffers per jaar. Dat zijn door de jaren heen vijfhonderd tot zeshonderd voetballertjes geweest", zei de officier vandaag volgens Omroep Zeeland.

Ook wordt de 40-jarige Robin J., die een tijd als leraar werkte op een basisschool in Halsteren (Noord-Brabant), verdacht van seksueel misbruik van een leerling. Tegen de man werd vandaag zeven jaar celstraf geëist.

27.000

De foto's en video's van jonge voetballertjes stonden geordend in mapjes op de computer van de man: per club, per team, per jaar. Het zijn 27.000 foto's en 2700 filmpjes, voornamelijk gefilmd tussen 2010 en 2025. Op de beelden zijn jongetjes te zien tijdens en na het douchen.

"Het is een enorm aantal. Ik schrok er wel van toen dat genoemd werd en weet dat ik daarin fout ben geweest", zei de verdachte. De man benadrukte meermaals dat de gefilmde jongens niet bang hoeven te zijn dat de foto's en video's verspreid zijn. Justitie heeft ook niet kunnen ontdekken dat de beelden met derden zijn gedeeld.

'Makkelijk'

De man heeft alles bekend. Hij vertelde in de rechtbank dat hij jarenlang ongestoord zijn gang kon gaan. Hij kon verbergen dat hij aan het filmen was via een speciale app op zijn telefoon. "Het was een makkelijke handeling", zei de man.

Het jarenlange filmen in de kleedkamers stopte pas toen een oud-leerling vorig jaar aangifte deed. De man was een tijdlang docent van groep 8 en hield daarna intensief contact met een leerling. De leerling logeerde regelmatig bij hem en werd misbruikt.

Pas enkele jaren later, in april vorig jaar, ontdekte de moeder van de jongen het misbruik en werd er aangifte gedaan. Bij een huiszoeking werden alle beelden van de voetballertjes ontdekt.

Vertrouwen

De man was zich naar eigen zeggen vanaf zijn 20ste bewust van zijn pedoseksuele gevoelens. Het Openbaar Ministerie neemt het hem kwalijk dat hij bewust koos voor werken op een basisschool en het trainen van kinderen. "Kinderen en ouders moeten docenten en trainers kunnen vertrouwen. Het is weerzinwekkend dat je dat vertrouwen zo schaadt", aldus de officier van justitie.

Het OM wil dat de man gedurende tien jaar een verbod krijgt op het werken met kinderen. De rechtbank doet over twee weken uitspraak.

Pro-Palestijnse activisten hebben het spoor bij Den Haag Centraal gisteravond ongeveer een uur lang geblokkeerd. Om 21.00 uur werd het treinverkeer hervat. Vijf activisten zijn aangehouden. Ze hadden zich vastgeketend op Den Haag Centraal, en zijn losgemaakt met slijptollen.

De demonstranten werden weggedragen van het spoor en op het perron met een slijptol losgemaakt:

Het treinverkeer lag stil tussen Leiden en Den Haag Centraal en Rotterdam en Den Haag. Ook reden er tijdelijk geen treinen tussen Den Haag en Utrecht.

Op het station hadden zo'n 25 activisten zich verzameld. Ze eisten dat het kabinet in actie komt voor Gaza en de door Israël gearresteerde activisten die per boot de Palestijnse enclave probeerden te bereiken.

Aanhoudingen bij Tweede Kamer

Eerder op de avond werden zo'n zeventig demonstranten aangehouden bij het Tweede Kamergebouw. Ook zij protesteerden omdat de activisten op de Global Sumud Flotilla vandaag zijn opgepakt door Israël.

De flotilla-activisten waren met zeilschepen onderweg naar Gaza om hulpgoederen te brengen. Israël handhaaft sinds Hamas aan de macht kwam in 2007 een zeeblokkade. Schepen mogen niet zonder toestemming van of naar de Gazastrook varen.

De politie zei tegen persbureau ANP dat de demonstranten in Den Haag werden aangehouden, omdat zij weigerden naar een toegewezen demonstratievak te gaan. De actiegroep zegt tegen de NOS dat leden te weinig tijd kregen om te vertrekken, maar dat ze wel gehoor wilden geven aan de oproep.

De mobiele eenheid van de politie werd ingezet. De groep is in bussen naar een locatie buiten het centrum vervoerd.

Nederlandse journalist vast

De afgelopen dagen werden verschillende schepen van de vloot tegengehouden. Aan boord zaten meerdere Nederlandse opvarenden. Vandaag werd bekend dat ook BNNVARA-journalist Gijs Sanders en zijn cameraman zijn opgepakt door Israël. Zij waren aanwezig op een boot van de vloot om verslag te doen.

Volgens videobeelden en de flotilla-activisten openden de Israëlische troepen het vuur op de boten Elengi en Girolama. Israël zegt dat er geen scherpe munitie is gebruikt en dat er geen slachtoffers zijn gevallen.

De flotilla vertrok in april met ongeveer zeventig schepen. De laatste boot, genaamd Lina Al-Nabulsi, was vandaag nog onderweg naar Gaza. Op de livestream van Global Sumud Flotilla is te zien dat ook dit schip in de loop van de avond is onderschept door het Israëlische leger.

"Dan neem je toch zelf een vluchteling in huis" of: "Vang dan zelf asielzoekers op". Het zijn reacties die geregeld te lezen zijn onder nieuwsberichten op sociale media over de protesten tegen de asielopvang zoals in Loosdrecht en Apeldoorn.

Zelf een vluchteling in huis opvangen, daar gaat volgens Takecarebnb een heel proces aan vooraf, en het gaat niet zomaar. De stichting werkt samen met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) bij het koppelen van statushouders aan Nederlandse gastgezinnen die hen tijdelijk willen opvangen.

In een gastgezin kunnen vluchtelingen met een verblijfsstatus terecht. Zij hebben de mogelijkheid om, tot ze een eigen woning toegewezen krijgen, in de tussentijd in een Nederlands gastgezin te verblijven. In 2025 koppelde het bedrijf zo'n 500 statushouders aan gastgezinnen. Sinds de oprichting in 2015 waren het er in totaal 2800.

De opvang van een statushouder vraagt volgens Takecarebnb om maatwerk. "Omdat sommige vluchtelingen getraumatiseerd zijn, is het altijd de vraag of zij geschikt zijn voor opvang in een gastgezin." Bovendien, zegt de stichting, "een gastgezin is geen hulpverlener".

Sneller integreren

De bedoeling van het verblijf is vooral om statushouders sneller te laten integreren in de samenleving. "Door te logeren bij een gastgezin aarden ze beter in de gemeente waar ze uiteindelijk gaan wonen, leren ze de taal sneller of vinden ze eerder een baan".

Dat bevestigt de Turkse Hufeyze. Hij werd gearresteerd in Turkije vanwege kritiek op de regering en vluchtte naar Nederland. Via de stichting verbleef hij bij een Nederlands huishouden en heeft hij veel kansen gekregen, stelt hij.

Zo heeft hij door het verblijf zijn vaardigheden kunnen verbeteren en onderwijs kunnen volgen. Daardoor is Hufeyze klaar voor zijn Nederlandse leven, zegt hij.

Politieke vluchteling

Aan een verblijf in een gastgezin gaat veel vooraf. Allereerst schrijft zowel een statushouder als een potentieel gastgezin zich in. De volwassenen in het huishouden moeten ook een verklaring omtrent het gedrag hebben en daarna gaat een matchmaker met de inschrijvingen aan de slag.

Tineke Willemsen is zo'n matchmaker. Ze begon als vrijwilliger toen na de Russische invasie veel Oekraïners naar Nederland kwamen. De gepensioneerd sociaal psycholoog werkte in het verleden in het buitenland en "weet hoe moeilijk het kan zijn om te communiceren met mensen uit een andere cultuur die in de problemen zitten".

Na de inschrijving volgt een intakegesprek met de statushouder. "Dat is voor sommigen best moeilijk", zegt ze. "Vooral voor mensen die vanwege de politiek uit hun land zijn gevlucht is het ingewikkeld om iemand meteen te vertrouwen."

In dat gesprek heeft ze het ook met de gasten over hun gewoonten. "Als ze bijvoorbeeld streng religieus zijn, of vegetarisch eten, moet dat maar net passen bij het huishouden waar ze terechtkomen."

Als een gastgezin is ingeschreven, gaat de matchmaker bij het gezin op bezoek. "Dan kijk ik eerst naar basale dingen, of er een kamer met privacy is en of er een keuken of badkamer is die ze kunnen gebruiken". Ook wordt op praktische zaken gelet, zoals bijvoorbeeld allergieën voor huisdieren.

Ook moeten de gasten en gastgezinnen voldoende Engels of Nederlands spreken om met elkaar te kunnen communiceren.

Daarnaast kijkt de matchmaker naar de leefregels die er gelden. "Huishoudens zeggen dan dat ze die niet hebben, maar die zijn er altijd wel. Zoals dat er in huis niet gerookt mag worden of dat schoenen binnenshuis uit moeten. Ook vraag ik of er samen wordt gegeten of niet."

Belangrijke dingen

Daarop volgt het matchgesprek tussen de statushouder, het gastgezin en de matchmaker. "Je probeert ze dan zo veel mogelijk met elkaar te laten praten over belangrijke dingen die in het dagelijks leven aan de orde komen".

Als de klik er is, volgt een proeflogeerweekend en als dat goed verloopt blijft de statushouder voor een periode van ten minste drie maanden bij het gezin. In die tijd blijft er altijd contact met de casemanager van het COA en de matchmaker is van begin tot eind betrokken.

Als het gastgezin of de gast toch niet gelukkig is met het verblijf, dan kan de statushouder altijd terug naar het COA. Maar meestal gaat het goed, zegt Willemsen.

Na een eerste verblijf vangen gastgezinnen geregeld nieuwe mensen op, stelt ze. "Ik ken mensen die al aan hun zesde gast zitten."

Finse duikers hebben in de Malediven de lichamen geborgen van twee duikers van de Italiaanse groep die vorige week om het leven kwam bij een duik naar een onderwatergrot bij het atol Vaavu. De lichamen bevonden zich op 60 meter diepte in een van de kamers van de grot, waar ook twee andere leden van de groep zijn gevonden.

De lichamen van die twee konden nog niet worden geborgen. In het gebied staan sterke stromingen en het zicht in de grot is slecht. Morgen proberen de Finnen de twee lichamen boven water te halen.

De Finnen zijn lid van het Divers Alert Network Europe, dat bij vermissingen en reddingsoperaties onder water kan worden opgeroepen. Het zijn ervaren grotduikers, gespecialiseerd in werken op grote diepte en in kleine ruimtes. Ze beschikken over speciale apparatuur waarmee ze langer onder water kunnen blijven dan duikers met een standaarduitrusting.

In eerste instantie werd het reddingswerk door Maledivische duikers gedaan. Een daarvan kwam maandag om het leven. Een woordvoerder van de Maledivische president zei toen dat door duikersziekte kwam. Die kan zich voordoen als een duiker te snel van een grote diepte naar boven komt.

Andere discipline

De Italiaanse groep bestond uit vijf duikers, van wie er vrijdag al een naar boven is gehaald. Ze hadden een vergunning om naar koraalriffen te duiken, maar de autoriteiten wisten niet dat ze naar de diepgelegen grot zouden gaan.

"Dat is een hele andere discipline met eigen uitdagingen en risico's", zegt een woordvoerder van de president. "Vooral op die diepte zijn er meerdere dingen die mogelijk zijn misgegaan."

Twee leden van de Italiaanse groep waren op de Malediven om wetenschappelijk onderzoek te doen naar de gevolgen van de klimaatverandering voor biodiversiteit in de Indische Oceaan. Maar de duik naar de grot was een privéduik en maakte geen deel uit van dat onderzoek.

De Russische president Poetin is in China geland voor een tweedaags bezoek, nog geen week nadat de Amerikaanse president Trump in Peking werd ontvangen.

China streeft ernaar om goede relaties te onderhouden met zowel de VS als Rusland. Het Kremlin meldde dat de Chinese leider Xi en Poetin gaan spreken over economische samenwerking, maar ook over "belangrijke internationale en regionale kwesties".

China is Ruslands belangrijkste handelspartner. Zeker nadat Poetin een oorlog begon tegen Oekraïne en het westen en Europa sancties instelden tegen Rusland is China voor Poetin nóg belangrijker geworden. China zegt zich neutraal op te stellen in het conflict.

Toevallig

Dat Poetin een week na Trump komt, is volgens adviseur Oeskjakov van Poetin toevallig. Hij benadrukte dat het bezoek van Poetin al begin februari was gepland, nadat Xi en Poetin elkaar via een videoverbinding hadden gesproken.

Tegen persbureau AP zegt Wang Zichen van de in Peking gevestigde denktank Center for China & Globalization dat het bezoek van Trump vooral ging "over het stabiliseren van de belangrijkste bilaterale relatie ter wereld".

Het bezoek van Poetin staat volgens hem meer in het teken van "het geruststellen van een strategische partner met wie China al lange tijd samenwerkt". Hij benadrukt dat "deze twee sporen elkaar voor China niet uitsluiten".

Dierbare vriend

Poetin kwam voor het laatst vorig jaar september naar China. Toen noemde Xi hem liefkozend zijn "oude vriend", terwijl Poetin Xi als "dierbare vriend" aansprak. Dit jaar bezocht de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov Peking voor een ontmoeting met Xi. Hij zei toen dat Rusland en China de belangen die zij delen moeten versterken en verdedigen.

Poetin spreekt ook met premier Li. Russische regeringsbronnen melden dat tijdens het bezoek zo'n veertig documenten worden ondertekend. Ook worden gesprekken gevoerd over samenwerking op gebied van industrie, handel, transport en bouw.

Maar naar verwachting zullen de twee landen het ook hebben over de oorlogen in Oekraïne en in het Midden-Oosten.

De gemeente Amsterdam gaat 2000 noodpakketten uitdelen aan huishoudens met lage inkomens. Dat schrijven burgemeester Halsema en wethouder Groot Wassink in een brief aan de gemeenteraad. Het besluit gaat in tegen het advies van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten, die het uitdelen van noodpakketten aan minima in december nog afraadde.

De koepelorganisatie vindt dat gemeenten terughoudend moeten zijn met het opzetten van lokale initiatieven en de landelijke aanpak moesten afwachten. Maar Halsema en Groot Wassink schrijven dat er voorlopig geen extra middelen lijken te komen vanuit het rijk om minima te voorzien van noodpakketten, ondanks de aanbevelingen van de VNG.

Via de Voedselbank

De noodpakketten "worden betaald uit incidenteel geld uit het armoedebudget", staat in de brief. Er is niet genoeg geld om meer huishoudens te steunen.

De pakketten zijn door het Rode Kruis samengesteld voor noodsituaties als langdurige stroomuitval of overstromingen en bevatten onder meer een noodradio, EHBO-set en fluitje. Ze worden deze zomer uitgedeeld door de voedselbank, tegelijk met de wekelijkse voedseluitgifte.

Niet haalbaar

Aanleiding voor de beslissing waren schriftelijke vragen van de Amsterdamse Denk-fractievoorzitter Sheher Khan. Hij vroeg het gemeentebestuur of de verwachting dat burgers zelfredzaam zijn in een noodsituatie wel realistisch is, aangezien meer dan de helft van de Nederlanders nog geen noodpakket in huis heeft.

Met name voor mensen uit kwetsbare wijken en huishoudens met een laag inkomen is het de vraag of het haalbaar is een noodpakket aan te schaffen, volgens Khan. Halsema en Groot Wassink schrijven dat de cijfers "geen afwijkend beeld" laten zien voor "buitenwijken of huishoudens met een laag inkomen". Wel zegt het college de zorg te delen dat kosten een reden kunnen zijn om geen noodpakket aan te schaffen.

Op dit moment heeft zo'n 56 procent van de Amsterdammers een volledig of gedeeltelijk noodpakket in huis, blijkt uit recent onderzoek van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. Vorig jaar was dat 22 en 33 procent. In de regio als geheel ligt het percentage op 61 procent.

Sinds een paar maanden bivakkeert een dakloos stel op de Kloveniersburgwal. Ze hebben daar een tentje gemaakt om in te overnachten. De gemeente heeft contact met hen gelegd, maar wil niets zeggen over hun achtergrond. De buurt zegt weinig last te hebben van het koppel. “We mogen elkaar wel wat meer helpen om dit soort situaties te voorkomen.”

“We hebben nieuwe buren”, zegt een medewerker van drogist Jacob Hooy, waar het blauwe tentje voor de deur staat opgesteld. De vrouw zegt weinig last te hebben van het stel, dat overdag vrijwel altijd weg is en alleen terugkomt om te slapen. “Ik vind het jammer dat ze geen woning hebben, maar ze hebben wel een leuk huisje gebouwd met steeds meer spullen. Eerst een zeiltje, toen een matras. Ze maken er wat van.”

“Ik vind het eigenlijk niet kunnen”, zegt een jonge voorbijganger. “Het is ook niet leuk voor de mensen die langslopen. Ze moeten eigenlijk geholpen worden.”

Door nieuwe afspraken die de driehoek heeft gemaakt, mag de afdeling Handhaving van de gemeente de tent niet zomaar weghalen. Die wordt namelijk als een woning beschouwd. Ook wil het college het stel niet direct verder in de problemen brengen. Wel is een bestuurlijk traject gestart: de tentbewoners hebben inmiddels een brief gekregen en hun tent zal binnen vier tot zes weken worden verwijderd.

Nood

“Ik vind het zielig”, zegt een voorbijganger. “Ik zie de nood ervan in en vind dat we elkaar wat meer mogen helpen om dit soort dingen te voorkomen.”

Een paar bouwvakkers verderop vinden het allemaal prima. “Prachtig, het mag zo blijven, hoor. Kijk, we wonen niet in Amsterdam hè, we zijn hier alleen aan het werk.”

Een langslopende toerist uit Duitsland herkent het tafereel. “Dat zien we in Duitsland in de grote steden ook”, zegt hij. “Geen geld, geen woning, geen vrouw. Of ik me eraan erger? Nee, waarom zou ik? Ik vind het naar voor ze."

De gemeente heeft vandaag een muurschildering voor jonge mantelzorgers onthuld op een pand in de straat Geduld in Osdorp. Op de schildering zijn jongeren in een hart te zien die ouderen verzorgen door voor ze te koken, te wandelen of ze gezelschap te houden. Boven en onder staat de boodschap 'Supergoed dat je voor iemand zorgt'. Het kunstwerk is geplaatst op advies van de kinderraad, die meer aandacht wilde voor jeugdige mantelzorgers. 

De kinderraad, een orgaan van kinderen dat advies biedt aan de gemeente, kwam begin 2025 met verschillende ideeën om meer aandacht te geven aan jonge mantelzorgers. Zij hoopten op een campagne voor mantelzorgers onder de 13, een inloopspreekuur voor jonge mantelzorgers en dus een muurschildering. "Het kunstwerk kan als gespreksstarter dienen en aanleiding zijn om informatie op te zoeken'', zei de kinderraad.

 De gemeente was vooral enthousiast over het idee van een muurschildering. De gemeente noemde het 'leuk, creatief en concreet.' Verschillende stadsdelen waren bereid mee te werken. Uiteindelijk werd er gekozen voor de hoek van Geduld en Hoekenespad in Nieuw-West, waar de schildering naast een druk fietspad zichtbaar is.

Niet alleen

1 op de 4 jongeren in Amsterdam is mantelzorger. ''Veel jonge mantelzorgers lopen rond met verantwoordelijkheden die best groot zijn voor hun leeftijd", zegt wethouder Alexander Scholtes (Zorg).

Scholtes wijst erop dat jonge mantelzorgers bij het expertisecentrum Markant terechtkunnen voor steun en vragen. "Met deze muurschildering maken we iets zichtbaar wat normaal gesproken achter de voordeur blijft. Niet alleen om aandacht te vragen voor jonge mantelzorgers, maar ook om duidelijk te maken: je hoeft er niet alleen voor te staan.'' 

Het Openbaar Ministerie eist een celstraf van twee jaar voor de minderjarige verdachte voor het doodschieten van Rivaldo (17) in Zuidoost. Het is de hoogst mogelijke straf in het jeugdstrafrecht. Volgens justitie was een kettingroof de aanleiding van de dodelijke schietpartij in Zuidoost.  

Begin augustus vorig jaar ging het gruwelijk mis bij het voetbalveldje in Zuidoost. De 17-jarige Rivaldo werd toen doodgeschoten, volgens justitie door een jongen die destijds 16 jaar oud was. "Op de bewuste avond krijgt de politie rond half tien ’s avonds meerdere meldingen binnen dat er bij een voetbalveld aan de Meernhof een schietpartij heeft plaatsgevonden.", zo schrijft het Openbaar Ministerie in een verklaring. Rivaldo werd overbracht naar het ziekenhuis, maar overleed later die nacht aan zijn verwondingen. 

Kettingroof

"Uit onderzoek blijkt dat er ongeveer een uur voorafgaand aan het schietincident een beroving heeft plaatsgevonden. De verdachte zou samen met een vriend op een fatbike een vriend van het slachtoffer van zijn ketting hebben beroofd. Hierop nemen de beroofde jongen en het slachtoffer contact op met verschillende personen om de ketting terug te krijgen", aldus het OM. 

Na het schietincident gingen verschillende video's rond op sociale media. Daarop waren twee rennende jongens te zien, volgens justitie de jongen die van zijn ketting beroofd was en de verdachte.

"Ook een ander filmpje circuleert op internet waarop de verdachte met een vriend te zien is in een lift waarbij een ketting getoond wordt. In een variant op dit filmpje staat hier ook de tekst bij: ‘voor deze fucking ketting is die man gwn weg.’ Ook wordt een foto van de verdachte gedeeld met daarbij de tekst ‘wanted’.

De verdachte ontkent iedere betrokkenheid bij de schietpartij, maar volgens de officier ontneemt hij op die manier de nabestaanden de mogelijkheid meer inzicht te krijgen in waarom dit misdrijf plaats heeft gevonden. 

Nabestaanden

"Het slachtoffer was pas 17 jaar oud en zou over tien dagen 18 worden. Hij was zeer geliefd bij zijn familie en vrienden. Door het handelen van de verdachte moeten de nabestaanden verder leven zonder hun zoon, broer(tje) en vriend',' zegt het OM. "Hij had nog een heel leven voor zich. De nabestaanden lijden nog iedere dag onder dit verlies en moeten de grote leegte die geeft een plek zien te geven in hun leven."

Het OM eist naast twee jaar celstraf ook dat de verdachte twee jaar in een jeugdinstelling wordt geplaatst. Dit vanwege het feit dat gedragsdeskundigen hebben geconcludeerd dat een langdurige klinische behandeling noodzakelijk is, zegt het OM.

Enkele maanden na de dood van Rivaldo spraken we vrienden van hem. "Het was een rustige jongen, hij deed gewoon zijn ding", zeiden zijn vrienden later tegen AT5. Ze vertellen dat het pijn doet en nog steeds niet kunnen geloven dat hun vriend, ze noemen hem Vallie, er niet meer is. "Hij zou nu achttien zijn en zijn rijbewijs gaan halen."

De gemeente gaat 2000 noodpakketten uitdelen aan inwoners met een laag inkomen. Huishoudens die zijn aangemeld bij de Voedselbank kunnen vanaf deze zomer een pakket krijgen uitgereikt. Dat zegt wethouder Rutger Groot Wassink (Sociale zaken) in een brief aan de raad. 

De gemeente zegt niet meer dan 2000 huishoudens te kunnen voorzien omdat er niet genoeg geld vanuit de landelijke overheid komt. Groot Wassink is van mening dat die noodpakketten wel nodig zijn. 44 procent van de Amsterdammers heeft nog geen noodpakket. 7 procent van die inwoners geeft aan dat zo'n pakket te duur voor hen is. 

Het verschilt tussen (buiten)wijken echter niet veel waar veel noodpakketten zijn. Groot Wassink: ''Niettemin deelt het college de zorg dat kosten voor sommige Amsterdammers een reden kunnen zijn om geen noodpakket aan te schaffen," zegt Groot Wassink in beantwoording van schriftelijke vragen van Denk-raadslid Sheher Khan over dit onderwerp.

Noodradio

Daarom zal de gemeente aan minderbedeelde Amsterdammers een pakket met een noodradio, EHBO-set en fluitje beschikbaar stellen. Die noodpakketten worden uitgedeeld bij de wekelijkse uitgave van de Voedselbank. De pakketten worden betaald uit het armoedebudget van de gemeente.

"Het college ziet nog steeds dat het Rijk een verantwoordelijkheid heeft om deze doelgroep te helpen," zegt Groot Wassink. "We wachten dit niet verder af en starten daarom met het uitdelen van 2.000 noodpakketten." Hij verwacht de pakketten deze zomer geleverd te krijgen.

Ook gaat de gemeente zich nog meer bezighouden met wijkgerichte communicatie. Gebiedsteams van de gemeente krijgen onder andere een toolkit waarmee bewoners met hun buren in kaart kunnen brengen wie hulp kan gebruiken bij nood en wie hulp kan bieden. 

In De Straten van Amsterdam trekt AT5 de stad in op zoek naar bijzondere verhalen van Amsterdammers uit alle hoeken van de stad. Deze week gaan we op bezoek bij de trams van de Lekstraat en rijden we mee met de gezelligste conducteur van de stad.

Waar slapen trams eigenlijk, hoe bestuur je er een, en hoe zit het met dat zand in de wanden? Om al onze prangende tram-gerelateerde vragen te beantwoorden gaan we op bezoek bij de tramremise aan de Lekstraat. Dat doen we niet alleen, liefhebber en overbuurman Frederik komt met ons mee. Hij wordt elke ochtend wakker met uitrijdende trams en dat bevalt hem al te best: “Ik word iedere dag wakker met in plaats van vogels de tram.” 

In de remise, die al bijna honderd jaar in gebruik is, worden we ontvangen door Bart. Hij leidt ons rond in de remise die bij oplevering zelfs de grootste van Europa was, en vertelt ons over de titanenklus van een dakrenovatie die hem de afgelopen tijd heeft beziggehouden. Tussen de antieke trams ontmoeten we Jos, die ons een spoedcursus trambesturen in de jaren twintig geeft.  
Ook bekijken we de verschillende trams die door de jaren heen niet uit het straatbeeld waren weg te denken. Want, zo zegt Jos: “Amsterdam zonder trams, dat kun je je niet voorstellen.” 
Vervolgens krijgen we ook nog te zien hoe het remzand in trams wordt bijgevuld, en nee dat gebeurt niet met een schepje. 

Vervolgens stappen we op de tram waar we worden onthaald met gezang. In het conducteurshokje treffen we niemand minder dan Rob, die viraal ging omdat hij met kerst het heft in eigen hand nam toen de kerstmuziek in de tram ermee ophield. Hij besloot dan maar zelf zijn kerst-oeuvre ten gehore te brengen. Dat dit op het internet massaal werd opgepikt had Rob zelf niet zo door: “Mijn dochter belde me op en zei: ‘pap, je bent viraal’. Ik zei: ‘wat is dat?’ Nou dat dus.” Sindsdien is Rob niet meer opgehouden met zingen, en dat is onderdeel van zijn missie om het leven van tramreizigers een beetje mooier te maken: “Dat is mijn missie: een beetje verbinding, een beetje meer praten met elkaar. En stiekem hopen dat mensen elkaar ook weer een beetje gaan versieren in de tram.” 

De aflevering is ook op Youtube te bekijken:

Hoe help je Amsterdammers als er geen schoon drinkwater meer uit de kraan komt? Om de zoveel tijd worden dit soort noodscenario's geoefend door Waternet, de gemeente en het Rode Kruis. Zo ook vanmorgen op het Anton de Komplein in Zuidoost.

Waternet liet een vrachtwagen komen met nooddrinkwater. "Deze vrachtwagen hier achter me is gevuld met een waterzak van tienduizend liter", vertelde de adviseur Drinkwaterkwaliteit van Waternet. "Uit de tapkraantjes kunnen mensen dan drie liter water per persoon per dag vullen."

Volgens het scenario waren er afvalstoffen uit een drugslab in het riool gelekt, waardoor bewoners van Zuidoost en Diemen geen water meer hadden om te drinken of om mee te douchen. Een kookadvies hielp in dit geval niet, want chemicaliën kunnen niet uit het water gekookt worden.

Vrijwilligers van het Rode Kruis stonden bij de tapkranen. Zij moesten uitleg geven en ervoor zorgen dat bewoners niet meer dan de drie liter water zouden meenemen. Sommige deelnemers aan de oefening maakten het hen moeilijk, door bijvoorbeeld hun handen te wassen met het drinkwater of te vragen of het ook voor hun aquarium gebruikt mocht worden. 

De Veiligheidsregio waarschuwde wel: er is zeker geen garantie dat er in noodsituaties genoeg nooddrinkwater is. "Als het echt om een grootschalige uitval gaat van water, dan is dit niet genoeg", zei een woordvoerder. "En dan is het dus heel belangrijk dat mensen zichzelf voorbereiden, zelf voorbereidingsmaatregelen nemen."

Dat gaat dan ook om drie liter water per dag per persoon, en contant geld en een noodradio. 

Straatintimidatie, online gokken, diversiteit op redacties en de vraag waarom sommige verhalen wél groot in het nieuws komen en andere nauwelijks zichtbaar zijn. In een nieuwe aflevering van Nu Zijn Wij gaan misdaadverslaggever Paul Vugts en NOS Stories-verslaggever Crystalina Agyeman-Prempeh in gesprek met studenten van het ROC in Amsterdam-Noord over thema’s die jongeren dagelijks raken én de actualiteit bepalen.

Vugts, al ruim 25 jaar verbonden aan Het Parool en bekend van zijn misdaadcolumns en podcasts, brengt de blik van de misdaadjournalistiek mee. Agyeman-Prempeh maakt voor NOS Stories uitlegvideo’s voor platforms als Instagram, TikTok, YouTube en Snapchat en weet als geen ander hoe nieuws jongeren online bereikt. Samen gaan zij het gesprek aan met studenten die kritisch doorvragen over media, macht en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Straatintimidatie en media-aandacht

Hoe veilig voelen jongeren zich op straat? En waarom krijgen sommige slachtoffers veel aandacht in de landelijke media, terwijl andere verhalen nauwelijks worden opgepakt? Het gesprek gaat onder meer over straatintimidatie, de veiligheid van vrouwen en de rol die achtergrond, beeldvorming en nieuwswaarde spelen binnen de journalistiek.

Diversiteit in de media

Daarnaast kijken de studenten en journalisten kritisch naar de mediawereld zelf. Hoe divers zijn redacties eigenlijk? Wie bepaalt welke verhalen verteld worden? En waarom zijn rolmodellen belangrijk voor jonge makers en journalisten? Er wordt open gesproken over representatie, kansen binnen de media en hoe journalistiek beter kan aansluiten op de samenleving van nu.

Online gokken en de invloed van social media

Steeds meer jongeren komen in aanraking met online gokken. Platforms zoals Skyhills verschijnen steeds vaker in memes, video’s en online trends. Jongeren maken er content over, soms als grap, soms omdat ze ervoor betaald krijgen. Maar waar ligt de verantwoordelijkheid? Bij de platforms, de influencers of bij hoe we als samenleving omgaan met gokken en online beïnvloeding?

Nu Zijn Wij laat zien hoe een nieuwe generatie makers naar de wereld kijkt: scherp, nieuwsgierig en niet bang om kritische vragen te stellen.

Eind 2035 wonen er naar verwachting voor het eerst een miljoen mensen in Amsterdam. Dat blijkt uit de bevolkingsprognose van de Dienst Onderzoek & Statistiek (O&S). Elk jaar publiceren ze de laatste ontwikkelingen van de bevolking in de stad. 

De teller staat ondertussen op 940.000 inwoners. Vorig jaar nam het aantal Amsterdammers toe met 7500. Dat komt vooral door buitenlandse migratie. Nieuwe inwoners die in 2025 naar de stad immigreerden kwamen voornamelijk uit de Verenigde Staten, Italië, Duitsland, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, India en Turkije. 

Aan de hand van het onderzoek doet O&S een voorspelling over de inwonersaantallen tot 2055. Daaruit blijkt dat Oost het meeste groeit de komende jaren. Daarna komen Noord en Zuidoost. In het centrum blijft het aantal inwoners ongeveer gelijk. 

In de paarse gebieden groeit het inwonertal tussen 2026 en 2055 het snelst:

O&S benadrukt dat het gaat om een prognose en dat die niet waterdicht is. Zo kan buitenlandse migratie afhankelijk zijn van mondiale crises en oorlogen. Ook landelijke ontwikkelingen zijn van invloed op het uiteindelijke getal. Het is bijvoorbeeld bepalend of alle woonplannen in de stad daadwerkelijk worden uitgevoerd. 

Het iconische Auroragebouw aan de Overtoom wordt grootschalig gerenoveerd. Het Verkeer neemt opnieuw een kijkje om te zien hoe dit gebouw, uit de jaren '60 van de vorige eeuw, wordt aangepast aan de huidige duurzaamheidseisen. Daarnaast vertelt uitvoerder Fedor Exmann wat de gevolgen van de werkzaamheden zijn voor het verkeer. 

De kaartjes voor de eerste wedstrijd voor Europees voetbal van Ajax tegen FC Groningen zijn zo goed als uitverkocht. De play-offwedstrijd wordt donderdagavond afgewerkt in het Kras-stadion van Volendam. In het stadion kunnen 6800 mensen. Voor supporters van FC Groningen, die toch mogen komen, zijn er 400 plekken in het uitvak.

Eerst mochten de supporters van de F-side hun tickets kopen. Daarna was het de beurt aan de seizoenkaarthouders. Omdat er daarna nog steeds stoeltjes beschikbaar waren, was het om 16.00 uur de beurt voor leden van de supportersvereniging. Rond 17.30 uur waren er nog wat kaarten te koop.

De wedstrijd is de halve finale in de play-offs voor het behalen van de Conference League. Bij winst tegen Groningen zou Ajax tegen FC Utrecht of SC Heerenveen spelen. Ajax werd vijfde in de Eredivisie en is daarom veroordeeld tot die play-offs. De wedstrijden kunnen niet in de Johan Cruijff Arena worden afgewerkt omdat Harry Styles daar optreedt.

Gisteren zei de driehoek in Volendam nog dat het uitvak niet met fans van FC Groningen gevuld zou worden. Aanleiding waren 'de ernstige ongeregeldheden' na de verloren wedstrijd van Volendam tegen Telstar. De driehoek besloot na overleg vanochtend dat zij het veilig genoeg is om uitfans bij de wedstrijd van Ajax te hebben.

Het Openbaar Ministerie eist een maximale jeugdstraf voor het doodschieten van de 17-jarige Rivaldo uit Zuidoost. En de plofkraak is terug van weggeweest, maar nu met zwaardere explosieven. Dat en meer in het AT5 Nieuws van dinsdag 19 mei, gepresenteerd door Fabiënne Mucuk. 

Drop met citroensmaak, chili, pepermunt en trekdrop. Je kan het deze maand allemaal kopen bij Het Oud-Hollandsch Snoepwinkeltje van Mariska Schaefer in de Jordaan. Het is daar de hele maand mei 'Mmmooie Mensen Maand.' En dat betekent dat je er in mei drop kan kopen gemaakt en bedacht door jongeren met een beperking of afstand tot de arbeidsmarkt. Of zoals Mariska het zegt: "Mooi mensen dus."

FC Groningen mag toch supporters meenemen naar Volendam voor de play-offwedstrijd komende donderdag tegen Ajax. Gisteren besloot de plaatselijke driehoek om Groningse fans niet toe te laten nadat er zondag rellen waren uitgebroken uit na de wedstrijd Volendam-Telstar. Het ging om fans van Volendam die de confrontatie zochten met fans van de tegenstander.

Vanwege een concertreeks van Britse popster Harry Styles in de Arena, moet Ajax uitwijken naar het stadion in Volendam. Daar passen zo'n 6800 supporters in. De driehoek schreef gisteren dat het weren van uitsupporters nodig is om 'de openbare orde en veiligheid zo goed mogelijk te bewaken'.

Boycot

FC Groningen liet weten 'verbolgen' te zijn over dit besluit. Algemeen directeur Frank van Mosselveld zei tegen RTV Noord de wedstrijd mogelijk te willen boycotten. Ook Groningse supportersgroepen kondigden protestacties aan. 

Vanochtend is er overlegd tussen de gemeente Edam-Volendam, de politie en het Openbaar Ministerie, waarna is besloten om tóch supporters toe te laten. Groningen mag 400 supporters meenemen. "FC Groningen is tevreden met de uitkomst, maar betreurt de onnodig ontstane ophef", laat de club weten.

De wedstrijd begint donderdag om 18.45 uur.

Explosies bij woningen, daar is de gemiddelde Amsterdammer tegenwoordig bijna aan gewend geraakt, maar over plofkraken was het al een tijdje stil. Vorig jaar werd zelfs geen enkele pinautomaat in de stad opgeblazen, terwijl de teller dit jaar alweer op zeven staat.

"De ramen trilden, het was echt een flinke klap", vertelt een buurtbewoner afgelopen donderdag aan AT5, nadat die nacht op de Ceintuurbaan een explosief was afgegaan. Wonder boven wonder raakte niemand gewond bij de plofkraak; in de straat werd later nog een explosief gevonden dat niet was afgegaan. Het was de zevende plofkraak in de stad sinds het begin van dit jaar.

"Een opvallende stijging", noemt criminoloog Jasper van der Kemp het. "Het lijkt alsof er een ontdekking van criminelen is dat plofkraken de moeite waard zijn." Een paar dagen eerder was het raak op de Jan Pieter Heijestraat, waar een hele gevel werd weggeblazen. Eerder sneed een tiener zich al aan glasscherven die een plofkraak op de Slotermeerlaan veroorzaakte.

Geldstortautomaten

De afgelopen jaren was het opblazen van pinautomaten juist onaantrekkelijker geworden, doordat automaten 's nachts werden uitgezet en geldlades beter beveiligd werden. Dit jaar valt op dat criminelen zich regelmatig richten op automaten waar ondernemers hun geld storten, de zogenaamde sealbagautomaten. Afgelopen maart besloot Geldmaat haar zakelijke geldstortautomaten waar mensen boven of naast wonen tijdelijk te sluiten, nadat er in een week meerdere explosies plaatsvonden.

Volgens explosievenexpert Ad van Riel valt die verschuiving van interesse naar stortautomaten goed te verklaren: "Het criminele circuit zit ook niet stil en die gaan kijken: what's next best? En dat zijn op dit moment de afstortkluizen." 

"Dus misschien is het beeld voor de criminelen dat de beveiliging van die systemen anders is en dat het daardoor makkelijker is om bij de buit te komen", aldus Jasper van der Kemp. "Want we weten van geldautomaten dat de beveiliging dermate goed is dat het heel moeilijk is om daar los geld uit te halen."

Flitspoeder

Criminelen beproeven dus hun geluk en hopen bij de stortautomaten, in tegenstelling tot bij de beter beveiligde pinautomaten, wél buit te kunnen halen. Daarvoor gebruiken ze ook steeds krachtiger explosieven, zoals cobra's.

Van Riel: "Daar zit flitspoeder in, en dat is een van de krachtigste kruiten die er bestaan. Én volop voorhanden: je hoeft er alleen maar de grens voor over te rijden."

In landen als Polen en Italië is het zware vuurwerk eenvoudig te verkrijgen. Volgens Van Riel is het bovendien kinderlijk eenvoudig zelf zo'n explosief samen te stellen: "Dat kan ik je in een middagje leren."

Levensgevaarlijk

Ook de politie maakt zich zorgen over de nieuwe manieren waarop plofkrakers proberen automaten open te krijgen. In een reactie laten zij weten:

"We zien dat criminelen een constante belangstelling hebben voor contant geld. In deze gevallen lijkt het erop dat er een nieuwe manier is gebruikt. We zien nu dat de sealbagautomaten het doelwit zijn. We kijken samen met Geldmaat om het voor de plofkrakers onmogelijk te maken om via deze weg aan geld te komen."

Ook erkent de politie dat 'het gebruik van levensgevaarlijke explosieven' grote schade en impact in de buurt veroorzaakt. Van Riel noemt het een kwestie van tijd voordat er slachtoffers vallen: "Het risico is aanzienlijk, omdat die locaties vaak niet gebouwd zijn op dit soort explosies. Zo'n explosie kan heel veel materiaal wegslingeren en dat is net zo dodelijk als een projectiel."

Zolang geen maatregelen worden genomen om de stortautomaten beter te beveiligen, gaat hij ervan uit dat we de komende tijd meer plofkraken kunnen verwachten: "Als het criminele circuit doorheeft dat het geld oplevert, maak dan je borst maar nat. Dan gaan ze daar zeker mee door, en vaak ook nog in een hoog tempo, want ze weten dat er maatregelen getroffen gaan worden en dan moeten ze weer een andere zwakke plek zoeken."