De High Tech Campus nummer 12 in Eindhoven is nu nog een kale vlakte. Vandaag is er nog geen bouwvakker te bekennen, maar binnenkort gaan ze aan de slag om daar in ruim een jaar tijd een fabriek neer te zetten voor vernieuwende computerchips.

Die fabriek is een plan van onderzoeksorganisatie TNO. In het gebouw komt een fabriekslijn voor onderzoek naar chips die werken met licht in plaats van elektriciteit. Het doel is om deze vernieuwende chips goedkoper te maken.

Zo snel als licht

Computerchips die met licht in plaats van elektriciteit werken, heten fotonische chips. Het voordeel van licht is dat je daarmee veel sneller informatie kan verplaatsen dan op een draadje met elektriciteit, zegt Ton van Mol van TNO.

Dit kennen we al van internet met glasvezel. Glasvezel werkt ook op licht in plaats van stroom. Daarom is internet via glasvezel veel sneller dan via de kopernetwerken.

"Het omzetten van elektrische signalen van jouw computer naar licht, is een goed voorbeeld van het gebruik van fotonische chips", zegt Van Mol. "Die chips worden nu al gebruikt, bijvoorbeeld door de bedrijven die de kastjes maken waar glasvezel je huis binnenkomt."

Goedkopere chips

Computerchips worden gemaakt op ronde schijven van een speciaal materiaal. Die schijven heten wafers. Fotonische chips worden nu gemaakt op wafers met een doorsnede van omgerekend iets meer dan 10 centimeter. In de industrie rekenen ze met Engelse inches: dit zijn wafers van 4 inch.

TNO wil in de nieuwe fabriek onderzoeken of fotonische chips ook op wafers van 6 inch gemaakt kunnen worden. Dat lijkt een kleine stap. "Maar met zo'n grotere schijf kunnen dan twee keer zo veel chips gemaakt worden", zegt Van Mol.

Zo kunnen op een fabriekslijn veel meer chips gemaakt worden. Dan zijn ze goedkoper, en dat is belangrijk om te concurreren met chipbedrijven uit de Verenigde Staten, China en Taiwan, zegt Van Mol.

Meer dan 120 miljoen euro

De bouw van de fabriek kost 65 miljoen euro, zegt de High Tech Campus Eindhoven. Dat bedrag is inclusief de kosten van de speciale ruimte waar zelfs geen stofdeeltjes mogen komen: de cleanroom.

In die ruimte komen de tientallen machines die samen de chiplijn maken. Die kosten bij elkaar ook nog eens 62 miljoen euro, zegt Van Mol.

Naast de TNO-chiplijn is ook het Nederlandse bedrijf SMART Photonics van plan om een fabriekslijn voor 6 inch-wafers in het gebouw te plaatsen. Door de twee chiplijnen naast elkaar op te zetten, willen de partijen van elkaar leren, want van 4 naar 6 inch is makkelijker gezegd dan gedaan.

De machines moeten allemaal aangepast worden om geschikt te zijn voor grotere wafers. En het maken van chips is moeilijk: er kan van alles niet goed werken of misgaan.

De officiële opening van het gebouw moet in mei 2027 plaatsvinden. TNO hoopt dat de fabriek in het jaar daarop helemaal draait. Dan moeten er 10.000 fotonische chips per jaar gemaakt worden. Als het allemaal goed werkt, wil TNO de fabriekslijn uiteindelijk verkopen, bijvoorbeeld aan SMART Photonics.

Ruim twee jaar geleden ging Nieuwsuur langs in Eindhoven, en in Twente, voor een kijkje in de wereld van fotonische chips:

Nog meer huizen bouwen, het industrieterrein Harselaar uitbreiden, een grotere legerkazerne, nieuwe scholen én een zwembad. Barneveld zit vol ambitie, blijkt uit de partijprogramma's voor de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart.

Maar de gemeente kampt ook met een overvol stroomnet. Plek voor grote aansluitingen, bijvoorbeeld voor bedrijven, is al jaren niet meer vanzelfsprekend. En vorige maand waarschuwde netbeheerder Tennet dat er straks mogelijk zelfs geen huizen meer kunnen worden aangesloten in de regio.

Voor alle bestaande plannen is nu al niet genoeg ruimte om ze zomaar uit te voeren, bleek toen ambtenaren dit op een rijtje zetten. En dus moet de lokale politiek steeds vaker creatief zijn óf kiezen.

Gemeenten kunnen weinig doen

"Sinds ik raadslid ben, is dat steeds meer een beperking geworden waarmee je moet omgaan", zegt Jarne van Schaik, lijsttrekker van de Barneveldse VVD. "Continu is de vraag: welke ontwikkeling kunnen we doorzetten? Of worden we belemmerd doordat er te weinig stroom is en moeten we creatiever worden."

Gemeenten kunnen maar weinig doen tegen het overvolle stroomnet. "Wel kunnen ze overleggen met netbeheerders en andere gemeenten", zegt Martijn Gerritsen, onderzoeker aan de Radboud Universiteit. Dan weten netbeheerders tijdig waar gemeenten gaan bouwen, en worden de plannen op tijd afgestemd.

Het is de taak van die netbeheerders om het stroomnet te verzwaren. Maar gemeenten kunnen wel helpen om vertraging te voorkomen, zegt Gerritsen. Door openbare ruimte vrij te houden voor de bouw van transformatorhuisjes en vergunningen zo snel mogelijk te verlenen.

Creatief zijn

In Barneveld hoeft netbeheerder Liander bijvoorbeeld geen vergunning meer aan te vragen voor het verzwaren van middenspanningshuisjes. Inwoners kunnen daardoor geen bezwaar aantekenen. Dit leidt tot minder vertraging.

"Er zijn dus best wel dingen die je kan doen als gemeente", zegt Jolanda de Heer-Verheij, wethouder energie namens de ChristenUnie. "Al is het natuurlijk ook zo dat er elders grote stappen gezet moeten worden." Voor echt meer ruimte op het net is Barneveld afhankelijk van de bouw van een stroomstation bij Breukelen, hemelsbreed 40 kilometer verderop. Dat station laat nog jaren op zich wachten.

Geen stekkerauto, maar diesel

Tot die tijd moeten gemeenten de ruimte die er nog wel is, zo slim mogelijk gebruiken. Ook dit is terug te zien in de partijprogramma's. Zo pleit de SGP ervoor nieuwe huizen zo zuinig mogelijk te laten omspringen met de ruimte op het stroomnet. Door bijvoorbeeld te bouwen met onder meer zonnepanelen, goede isolatie en buurtbatterijen.

Ook probeert de gemeente Barneveld met eigen beleid de drukte op het stroomnet in ieder geval niet nog erger te maken. "We hebben bij ons gemeentelijk vastgoed en wagenpark gekeken hoe we daar 'netbewuster' mee om kunnen gaan", zegt wethouder De Heer-Verheij. De gemeente koos daarom niet voor elektrische auto's maar voor diesels. Bestaande gebouwen worden weliswaar klaargemaakt voor een toekomst zonder gas maar waar het niet anders kan, blijft de aansluiting voorlopig.

Onder de landelijke regels krijgen bijvoorbeeld huizen en scholen nog voorrang. Bedrijven staan al langer helemaal achteraan in de rij voor een aansluiting. Dat wringt zeker in Barneveld, waar veel behoefte is aan ruimte voor bedrijven. Voor de uitbreiding van bedrijventerrein Harselaar wordt gewerkt aan een eigen energiesysteem, met onder meer zonne-energie, reuzebatterijen en (bio)gas.

Wethouder De Heer-Verheij legt het liefst de nadruk op wat wel kan. "Barneveld is een beetje het Rotterdam van de Veluwe. Gewoon de schouders eronder." Maar ook zij ziet dat je tegen grenzen aanloopt. Ze wil dan ook op korte termijn initiatief van de landelijke overheid. Die kan regels schrappen die in de weg zitten. En het nieuwe kabinet heeft een crisiswet aangekondigd voor het overvolle stroomnet.

Toch lijken de problemen op de korte termijn vooral erger te worden. Netbeheerders Stedin en Enexis meldden afgelopen week dat ondanks de enorme investeringen in het stroomnet de krapte nog steeds toeneemt.

"Uiteindelijk hebben alle gemeenten hiermee te dealen", zegt onderzoeker Martijn Gerritsen. "Maar het is de vraag of elke gemeente wel de middelen en capaciteit heeft met dit vraagstuk om te gaan."

Nederland stuurt het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. Evertsen naar het oosten van de Middellandse Zee om mee te helpen met het beschermen van landen in de regio tegen Iraanse aanvallen. Dat schrijft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer.

De ministers Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Yesilgöz (Defensie) melden dat de Evertsen zal worden ingezet om landen als EU-partner Cyprus en NAVO-bondgenoot Turkije te beschermen. Die liggen binnen schootsafstand van Iran of aan dat land gelieerde strijdgroepen. Vorige week zondag werd een Britse legerbasis op Cyprus geraakt door een drone, waarschijnlijk uit Libanon.

Daarnaast behoort de beveiliging van andere marineschepen in het gebied tot de missie. Daarbij gaat het vooral om het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle en bijbehorende vaartuigen. Op de Zr. Ms. Evertsen werken zo'n 170 mensen. Frankrijk heeft om deze hulp gevraagd. De afgelopen dagen zijn er afspraken gemaakt over de details van de missie.

Het Nederlandse fregat was al met de Charles de Gaulle op trainingsmissie in de Oostzee. Het kabinet besloot vorige week om het marineschip met de Fransen te laten meevaren richting de Middellandse Zee en ondertussen de precieze missie te bespreken. Inmiddels zijn de schepen al bij Malta.

Het kabinet noemt de bijdrage "een beperkte inzet van defensieve aard". De missie duurt in beginsel een paar weken, tot begin april.

Onvoldoende inlichtingen

Over een andere uitzending van een Nederland fregat verscheen vorige week een rapport met daarin onder meer kritiek op de internationale afspraken rond de missie. Twee jaar geleden leverde het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. Tromp een bijdrage aan een militaire operatie in de Rode Zee om schepen te beschermen tegen aanvallen van de Houthi's.

Uit de evaluatie die minister Berendsen naar de Kamer heeft gestuurd, blijkt onder meer dat de internationale doelstellingen van de missie ambitieuzer waren dan die van Nederland. Ook was er geen goede commandostructuur en ontbrak het aan voldoende inlichtingen.

De Zijner Majesteits Evertsen is een luchtverdedigings- en commandofregat. Dat betekent dat het schip gemaakt is om een hele vloot te beschermen tegen dreigingen vanaf zee en vanuit de lucht, zowel door vliegtuigen als raketten. Daarnaast kan een complete staf vanaf het schip een marine-operatie aansturen. De Nederlandse marine heeft vier van dit soort schepen.

Het is nu tien dagen geleden dat de oorlog in het Midden-Oosten begon, met bombardementen van de VS en Israël op Iran. Inmiddels zijn meerdere landen in de Golfregio aangevallen door Iraanse drones. Ook Turkije, een NAVO-land, heeft meerdere keren een Iraanse raket uit hun luchtruim neergehaald. Een luchtmachtbasis in Cyprus, dat een Turks en een Grieks deel heeft, werd geraakt door een drone, vermoedelijk uit Libanon.

Straat van Hormuz

Door de oorlog ligt het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz, tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman, nagenoeg stil. Het is een van de belangrijkste vaarroutes ter wereld voor olie- en gastankers, en dat maakt dat de brandstofprijzen enorm zijn gestegen. Ook in Nederland stijgen de prijzen van diesel en benzine in hoog tempo.

De Zr. Ms. Evertsen is vernoemd naar de Zeeuwse familie Evertsen, die veel zeelui heeft voortgebracht. De bekendste waren de broers Johan en Cornelis, twee bekende kapiteins uit de 17de eeuw.

Een man uit Almelo is veroordeeld tot een gevangenisstraf omdat hij zijn eigen dood in scène wilde zetten. Hij wilde onder een andere naam een nieuw leven beginnen om zo van zijn financiële problemen af te komen, meldt de rechtbank in Zutphen.

De 31-jarige Almeloër deed zich voor als uitvaartondernemer en wilde vorig jaar bij de gemeente Enschede aangifte doen van zijn eigen dood. De gemeente kreeg argwaan toen bleek dat niemand met de genoemde naam bij het crematorium was binnengebracht. Toen hij later zijn eigen overlijdensakte wilde ophalen, herkenden medewerkers hem aan de hand van een foto.

De man wilde zich kort daarna onder een Spaanse naam inschrijven bij de gemeente Zwolle. Hij gebruikte daarvoor een geboorteakte uit Spanje die in het Nederlands was opgesteld en een notariële verklaring van een niet bestaand advocaten- en notariskantoor. Het viel de gemeente op dat de man vloeiend Nederlands sprak zonder accent, terwijl zijn beide ouders Spaans zouden zijn, meldt de rechtbank.

Bedreigingen

De man heeft ook meerdere mensen bedreigd, onder anderen medewerkers van de gemeente Almelo. Hij deed zich volgens de rechtbank voor als zijn eigen maatschappelijk werker en zei dat zijn cliënt alle medewerkers van de gemeente wilde doodschieten met een machinegeweer.

Ook bedreigde de man vorig jaar september een buurvrouw in Doetinchem door te zeggen dat hij een gaspit van het fornuis in zijn woning zou openzetten. Een dag later deed de man dat ook en belde hij zelf de hulpdiensten. Er bleek uiteindelijk geen direct ontploffingsgevaar te zijn.

De rechtbank heeft de man een gevangenisstraf van 120 dagen opgelegd, waarvan 103 dagen voorwaardelijk. De rechter noemt de gebeurtenissen "ernstig". "De bedreigingen hebben bij de betrokkenen veel angst en onrust veroorzaakt."

Bij het bepalen van de straf is er rekening mee gehouden dat de man verminderd toerekeningsvatbaar is. Ook lijdt de Almeloër volgens psychologisch onderzoek aan een ernstige persoonlijkheidsstoornis en moet hij in behandeling om het risico op herhaling te verkleinen.

De directeur van de Oostenrijkse publieke omroep ORF stapt per direct op, nadat een medewerkster hem onlangs had beschuldigd van seksueel wangedrag. Zijn vertrek komt kort voor het Eurovisie Songfestival, dat de omroep organiseert.

Directeur Roland Weismann had van de raad van toezicht een paar dagen de tijd gekregen om zelf op te stappen, wat hij dus heeft gedaan. De omroep bedankt hem voor zijn dertig jaar bij het bedrijf en zegt dat de beschuldigingen grondig en transparant onderzocht moeten worden.

De 57-jarige Weismann was sinds 2022 de hoogste baas van de omroep. De zaken waarvan hij wordt beschuldigd, zouden aan het begin van zijn termijn als directeur hebben plaatsgevonden. Volgens de voorzitter van de raad van toezicht worden de beschuldigingen ondersteund door geluidsopnames en beeldmateriaal.

'Overdreven'

De advocaat van Weismann spreekt van een "overdreven reactie" van de omroep. Hij zegt ook dat hun nog niet is verteld waarvan hij precies wordt beschuldigd. Weismann heeft al wel gezegd dat hij ontkent.

In de zomer zou worden besloten of Weismann een nieuwe termijn als directeur zou krijgen.

Het vertrek van de ORF-baas komt kort voor het Songfestival, dat half mei plaatsvindt. Rond deze editie van het liedjesfestijn was al de nodige controverse; vijf landen, waaronder Nederland, doen niet mee vanwege de deelname van Israël.

ORF is de grootste omroep van Oostenrijk en is zowel op televisie als radio de onbetwiste marktleider in het land. De huidige radiodirecteur, Ingrid Thurnher, zal de leiding van de omroep tijdelijk op zich nemen.

Bij de rechtszaak tegen de afgezette burgemeester van Istanbul werd de toon vandaag gelijk gezet. Ekrem Imamoglu vroeg in de rechtbank in Istanbul het woord, wat de rechters weigerden. Zij beschuldigden Imamoglu er op hun beurt van de procedure te verstoren en verlieten de rechtszaal. De zaak werd pas in de middag hervat.

De aanklacht tegen Imamoglu bestaat uit 4000 pagina's waarin Imamoglu wordt verdacht van 142 criminele daden, waaronder het leiden van een criminele organisatie. Als hij wordt veroordeeld, hangt hem meer dan 2000 jaar cel boven het hoofd. De verdenkingen lijken vooral te leunen op verklaringen van anonieme getuigen, of op verklaringen gegeven in ruil voor strafvermindering. Het wordt door veel mensen gezien als een politiek proces.

Imamoglu, die een jaar geleden werd gearresteerd, is niet de enige die vandaag voor de rechter staat; er worden nog 400 medeverdachten beschuldigd. Onder hen zijn partijmedewerkers van Imamoglu's partij CHP, en een paar vooraanstaande journalisten. De leider van CHP, Özgür Özel, zei dat de rechtszaak een formaliteit is. "De rechters hebben hun oordeel toch al geveld." Naar verwachting zal een definitieve uitspraak nog jaren op zich laten wachten.

Presidentsverkiezingen

Imamoglu is het gezicht van de belangrijkste oppositiepartij van Turkije, CHP, en leek lange tijd de grootste uitdager voor zittend president Erdogan bij de presidentsverkiezingen van 2028.

Hoewel Ankara de hoofdstad is, is Istanbul de economische en culturele motor van het land. 'Wie Istanbul wint, wint Turkije', wordt vaak rondom verkiezingen gezegd. Imamoglu zegt zelf te zijn gearresteerd omdat hij tot drie keer toe de meerderheid van de stemmen kreeg in Istanbul, terwijl de AKP van Erdogan daar de grootste was.

Het komt president Erdogan niet slecht uit dat de populaire burgemeester is uitgeschakeld. Volgens de grondwet mag Erdogan, die al 23 jaar aan de macht is in Turkije, zich niet opnieuw verkiesbaar stellen, behalve als er vervroegde verkiezingen worden uitgeschreven of de grondwet wordt veranderd. Tegenstanders gaan ervanuit dat Erdogan voor een van die routes zal kiezen.

Turkije-correspondent Gulsah Ercetin:

"Zowel de CHP als mensenrechtenorganisaties noemen dit een politiek proces. Zij zien het als een poging om de grootste oppositiepartij en de tegenkandidaat van Erdogan buitenspel te zetten. Veel mensen die terechtstaan zijn gelieerd aan de CHP.

Deze zaak leeft enorm in de Turkse samenleving. Een paar weken geleden werd de openbaar aanklager na de vervolging van Imamoglu door president Erdogan benoemd als minister van Justitie. Dat leidde zelfs nog tot een vechtpartij in het Turkse parlement."

Het proces maakt veel los in Turkije. Vandaag stonden er mensen bij de rechtbank te demonstreren. Vorig jaar maart leidde de arrestatie van Erdogans rivaal tot de grootste straatprotesten in Turkije in tien jaar tijd. Critici noemen het monsterproces een campagne tegen de oppositie. De Turkse overheid ontkent dat stellig.

Eerlijk proces

Imamoglu gelooft zelf niet dat hij een eerlijk proces krijgt. Hij mag in de gevangenis geen gebruik maken van het internet en kan daardoor zijn eigen dossier maar beperkt inzien.

Ook Human Rights Watch en Amnesty International spreken hun bedenkingen uit. "Er zijn honderdduizenden pagina's aan bewijsmateriaal ingediend voor dit massaproces, waardoor het voor de verdachten [...] vrijwel onmogelijk is om een effectieve verdediging op te bouwen. Deze vervolging heeft alle kenmerken van een poging om politieke tegenstanders van de regering te intimideren en bredere kritiek in het land het zwijgen op te leggen", schrijft Amnesty.

De gemeente Hardenberg legt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) een zogeheten last onder dwangsom op. Ze wil daarmee afdwingen dat het asielzoekerscentrum en een tijdelijke noodopvanglocatie dichtgaan. Beide zouden uiterlijk gisteren gesloten moeten zijn, maar het COA slaagt er niet in voor iedereen een andere plek te vinden.

Het college van burgemeester en wethouders wijst erop dat de afspraak was dat het azc maximaal tien jaar zou blijven. Dat betekent dat het gisteren had moeten sluiten. De gemeente zegt dat er nu geen geldige omgevingsvergunning meer is.

Als het COA er niet in slaagt de asielzoekers te verhuizen en de locaties te sluiten, moet het een dwangsom van 70.000 euro per dag betalen voor het azc en 11.000 euro voor de andere opvanglocatie. Bij een last onder dwangsom krijgt het COA nog wel de kans om te motiveren waarom de locaties nog niet zijn gesloten.

Duidelijkheid

Hardenberg schrijft in een verklaring dat het het liefst direct een dwangsom had opgelegd, maar de gemeente zegt de procedures te volgen. Wethouder Mussche benadrukt dat het COA zijn verantwoordelijkheid moet nemen. "Voor iedereen is dit een onzekere situatie. Juist daarom is het belangrijk dat er snel duidelijkheid komt en dat de afspraken worden nagekomen."

In het azc zaten tot voor kort 700 mensen. Het COA meldde vorige week al dat het waarschijnlijk niet zou lukken om tijdig voor iedereen een andere plek te vinden. Om te voorkomen dat de asielzoekers op straat belanden, moet het azc nog openblijven, aldus het COA. De organisatie wijst erop dat de bezetting in andere opvanglocaties "op ruim 103 procent" ligt en dat er dus geen ruimte is voor de asielzoekers uit Hardenberg

Spanning onder bewoners

RTV Oost meldt dat er volgens betrokkenen nog zo'n 600 mensen in het azc en de noodopvang verblijven. Er zouden slechts mondjesmaat plekken worden gevonden voor bewoners.

De onzekerheid leidt tot onrust onder bewoners van het azc, vertelt Anne van den Hoek van stichting InBeeld tegen RTV Oost. Zij organiseert activiteiten zoals Nederlandse les in het azc. "Ik had gisteren huilende vrouwen met kleine kinderen die vroegen: waar moeten we naartoe?"

Volgens Van den Hoek zijn sommige bewoners ook bang voor reacties uit de omgeving. Afgelopen weekend kwamen volgens haar tientallen mensen naar het azc na een oproep op sociale media. De politie en beveiliging grepen in om de rust te bewaren. "De mensen hier zijn bang dat ze er met geweld uit worden gehaald. Dat is best heftig."

Het Rotterdamse klimaatcentrum GCA dreigt failliet te gaan. Het centrum werd bijna tien jaar geleden nog met veel bombarie naar Rotterdam gehaald, maar zit in de financiële problemen doordat onder meer Nederland en het Verenigd Koninkrijk de financiering van het centrum hebben stopgezet.

Directeur Patrick Verkooijen heeft vandaag zijn ontslag aangekondigd. Ook voormalig VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon, die jarenlang optrad als een van de gezichten van de organisatie, vertrekt bij het klimaatcentrum. Verkooijen wordt vervangen door Ameenah Gurib Fakim, oud-president van Mauritius, en door Rindra Rabarinirinarison, die voorheen minister van Economie en Financiën was in Madagaskar.

Uit documenten die de NOS heeft ingezien, blijkt dat zeker 20 van de 65 medewerkers ontslag boven het hoofd hangt. Maar daarmee zijn de financiële zorgen nog niet weg. In de stukken wordt zelfs gesproken over het geheel opheffen van het centrum als er op korte termijn geen fondsen worden binnengehaald. De NOS heeft daarover vragen gesteld aan GCA, maar het centrum wil daarop niet inhoudelijk reageren.

Onderzoek naar GCA

De NOS berichtte in september en oktober dat het Global Center on Adaptation onder directeur Patrick Verkooijen een omstreden reputatie opbouwde. Het centrum overdreef de eigen prestaties om subsidiegeld binnen te halen, werknemers vertrokken vaak al snel vanwege een verziekte sfeer en Verkooijen bejubelde in het bijzijn van koning Willem-Alexander en Máxima de autoritaire Keniaanse leider Ruto op een staatsbanket in Kenia.

Het Global Center on Adaptation helpt vanuit Rotterdam vooral Afrikaanse landen om zich aan te passen aan klimaatverandering. Aan het centrum zijn onder anderen oud-premier Jan Peter Balkenende en topbestuurder Feike Sijbesma verbonden. Of de wijzigingen in de top van het centrum gevolgen hebben voor hun functie, is niet bekendgemaakt.

Nederland haalde het centrum in 2018 binnen. Grote namen als Ban Ki-moon en Microsoft-oprichter Bill Gates hielpen bij de oprichting. In de jaren daarna waren bijvoorbeeld koning Willem-Alexander, toenmalig premier Rutte en toenmalig Eurocommissaris Timmermans aanwezig bij evenementen die door het centrum werden georganiseerd.

Het lukt GCA tot nu toe niet om het financiële gat dat Nederland en het VK achterlaten te vullen. Directeur Verkooijen stelde eerder dat Denemarken en Noorwegen hebben toegezegd om nog meer geld in GCA te steken. Sindsdien hebben beide landen dat tegenover de NOS ontkend.

In de interne documenten is te lezen dat er voor dit jaar nog slechts 4 miljoen dollar aan fondsen is toegezegd. In 2024 was dat nog ruim vijf keer zo veel. Van die 4 miljoen dollar is slechts 1,4 miljoen beschikbaar voor het betalen van lonen, terwijl jaarlijks 6 miljoen nodig is. Daarom wordt al met het UWV gesproken over gedwongen ontslagen.

Terugverhuizen

Voor veel medewerkers betekent ontslag niet alleen het verlies van hun werk. Een groot deel is van over de hele wereld door GCA naar Nederland gehaald en hun werkvisum is ook afhankelijk van hun werkgever. Verlies van hun werk kan betekenen dat ze met gezinnen terug moeten verhuizen.

GCA beschrijft in een intern document dat de organisatie begrijpt dat medewerkers hulp nodig hebben met hun werkvisum en vergelijkbare documenten. "Echter, gegeven de huidige financiële beperkingen, is de organisatie niet in staat om ondersteuning op dit niveau te bieden aan medewerkers", staat er.

Vertrek naar Kenia

Als de komende maanden geen nieuwe fondsen worden gevonden, kan GCA niet verder, zo is in de documenten te lezen. Dat zou pijnlijk zijn voor de gemeente Rotterdam. Die stad won in 2017 de strijd tussen verschillende Nederlandse steden om GCA binnen te halen en zegde het centrum toe om tot zeker 2030 te betalen voor de huisvesting in een drijvend kantoor in de stad. Voor eind mei moet duidelijk zijn of GCA daar blijft.

Toen in september duidelijk werd dat Nederland de steun voor GCA zou stoppen, waarschuwden topdiplomaat Ban Ki-moon en directeur Verkooijen dat ze zich genoodzaakt voelden om in dat geval Nederland te verlaten. Juist Kenia, waar Verkooijen door president Ruto is aangesteld als hoogste bestuurder van de Universiteit van Nairobi, zou de nieuwe thuishaven worden.

GCA liet de NOS vorige week nog weten dat de plannen voor de verhuizing ongewijzigd zijn. In interne documenten valt echter te lezen dat de bouw en de opening van dat hoofdkwartier op de lange baan zijn geschoven in verband met de nijpende financiële situatie van GCA.

Nu een groot tekort aan opvangplekken dreigt en er tienduizenden extra asielplekken nodig zijn doet minister Van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie een oproep aan alle Nederlandse gemeenten om solidair te zijn en mee te helpen. Op werkbezoek in Ter Apel onderstreepte hij nog eens dat het nieuwe kabinet de spreidingswet in stand houdt en zal handhaven.

In Ter Apel, waar de meeste asielzoekers zich melden bij het aanmeldcentrum, is regelmatig overlast en zijn er geregeld te veel aanmelders in verhouding tot het aantal plekken. De spreidingswet moet daarbij gaan helpen, denkt Van den Brink.

Op vragen over lokale partijen die in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen beloven dat er in hun gemeente geen asielopvang komt, zegt de nieuwe asielminister dat hij "het lokale debat hier niet voor de camera gaat voeren". Hij zegt samen met provincies en gemeenten aan de slag te gaan om de problemen aan te pakken.

Op de vraag of lokale partijen in gemeentes dan iets beloven dat ze niet kunnen waarmaken, zegt Van den Brink niet in te willen gaan. "Ik ga me verhouden tot de gemeentebesturen na 18 maart", als na de lokale verkiezingen nieuwe colleges worden gevormd. "De wet geldt", benadrukte Van den Brink daarbij.

'Tienduizenden plekken tekort'

Uit een raming die Van den Brink onlangs verstuurde blijkt dat gemeenten voor een grote opgave staan: er moeten tienduizenden opvangplekken bij komen.

Volgens de nieuwe asielminister is het tekort "niet snel opgelost en zijn er geen gemakkelijke oplossingen", maar zet het nieuwe kabinet in op én de instroom beperken én de opvang met "fatsoenlijke financiering" verbeteren. Om de overlast in aanmeldcentrum Ter Apel te beperken, moeten meer gemeenten bijdragen aan de oplossing, vindt Van den Brink.

Uit de raming blijkt dat er voor halverwege 2027 wordt verwacht dat Nederland 88.000 opvangplekken nodig heeft. Begin deze maand waren er ongeveer 77.500 plekken voor asielzoekers, maar ruim 27.000 daarvan vervallen de komende tijd. Dat betekent dat er de komende anderhalf jaar bijna 38.000 plekken moeten worden gerealiseerd. Van den Brink spreekt van een "grote opgave".

Extra toezicht

Om de overlast rond Ter Apel tegen te gaan stelt het kabinet zes extra buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's), een teamleider en acht toezichthouders aan. Ze gaan vooral aan de slag in centrum van Emmen, het stationsgebied en in Nieuw-Weerdinge, deel van de gemeente Emmen.

De gemeente Westerwolde had om extra veiligheidsmiddelen gevraagd. Vorig jaar werd besloten de kaartjes voor de pendelbus naar Ter Apel tijdelijk gratis te maken omdat de buschauffeurs te veel overlast ondervonden.

Voormalig minister Keijzer vond dat dat niet kon, waarop de gemeentes aangaven graag met haar in gesprek te gaan over hoe het veiliger te krijgen.

Van den Brink kwam vandaag met de aankondiging dat er extra veiligheidsmaatregelen komen.

Burgemeester Velema van Westerwolde is blij met de toezeggingen. "Dit kabinet spreekt zich nadrukkelijker uit, het is goed dat geluid te horen. Het zal allemaal wel nog moeten blijken." Maar met de dubbele boodschap van de instroom beperken en meer inzetten op de opvang komt er volgens hem hopelijk meer rust en ruimte.

Vier gespecialiseerde zorgvilla's voor zeer zieke en gehandicapte kinderen blijven open "zolang de zorg voor hen nog niet goed is geregeld". Dat heeft minister Sterk (Langdurige Zorg) gezegd tijdens het commissiedebat over de gehandicaptenzorg.

Villa ExpertCare maakte in januari bekend de zorgvilla's te sluiten, omdat de vergoeding volgens het bedrijf niet toereikend is. Dat was een grote schok voor de kinderen en hun ouders, omdat zij een nieuwe plek moeten zoeken. Die plekken zijn zeer schaars.

De zorgorganisatie had al wel beloofd open te blijven totdat alle kinderen een nieuwe plek hadden. Maar ouders waren bang dat het personeel door de sluiting alvast een nieuwe baan zou zoeken, waardoor de kinderen alsnog geen zorg kregen. Ook dat probleem wordt volgens de minister opgevangen.

Kosten drukken in de gehandicaptenzorg

Dat de tarieven in de gehandicaptenzorg onder druk staan, zorgde in het debat voor ongemak bij alle politieke partijen. Vanaf volgend jaar gaan er nieuwe kostenbesparingen in, die nog stammen uit het vierde kabinet-Rutte en kabinet-Schoof. Daardoor moet de gehandicaptenzorg het volgend jaar met 158 miljoen euro minder doen dan verwacht.

Het kabinet-Jetten wil nog eens extra de kosten drukken, onder meer door minder geld voor de langdurige zorg vrij te maken. Wat daarvan de gevolgen zijn voor de gehandicaptenzorg, is nog onduidelijk. Minister Sterk wijst er wel op dat de financiële positie van veel zorgorganisaties gezond is.

Onzekerheid bij gehandicapten

De kostenbesparende maatregelen leiden tot boze reacties bij Kamerleden. Zij wijzen erop dat voor gehandicapten de bezuinigingen zich opstapelen. Als alle plannen van de coalitie doorgaan, moeten zij bijvoorbeeld ook meer eigen risico betalen.

"Mensen weten niet wat dit gaat betekenen, terwijl er al zoveel onzekerheid is", zegt ChristenUnie-fractievoorzitter Bikker. "Het gaat niet goed in de zorg, dus bezuinigen we", zegt SP-Kamerlid Dobbe. "Alsof dat het beter maakt. Die logica klopt voor geen meter."

Daar sluit Kamerlid Ten Hove van Groep Markuszower zich bij aan. "Bezuinigen op de meest kwetsbare mensen is niet normaal. Wie dat niet kan inzien, heeft wat mij betreft zelf een beperking."

D66-Kamerlid Synhaeve gaf toe "niet enthousiast" te zijn over de geplande kortingen. Tegelijkertijd ziet ze het drukken van de kosten wel als oplossing voor het grote personeelstekort. "Juist door keuzes maken willen we dat de zorg toegankelijk blijft voor de mensen die het het hardst nodig hebben", zei ze.

Geen plek voor rolstoelen in zaal

Kamerleden waren ook kritisch over de plannen van het nieuwe kabinet voor de uitvoering van het VN-mensenrechtenverdrag Handicap. Zo lijkt het erop dat het nieuwe kabinet geen geld opzij legt om de toegang tot bijvoorbeeld gebouwen te verbeteren.

Het was dan ook tekenend dat meerdere bezoekers van de Tweede Kamer het commissiedebat niet in de zaal konden zien, omdat er niet genoeg ruime plekken waren voor hun rolstoel. Zij moesten daarom het debat buiten volgen.

"Het doet pijn dat de Kamer niet zo inclusief is", zei Bikker. "Dat zij niet gewoon kunnen aanschuiven en het debat hier kunnen volgen."

Meerdere mensen waren ook in het rood gekomen, een verwijzing naar de opvallend rode outfit die minister Sterk (Langdurige Zorg) droeg tijdens de bordesfoto. Op die manier vroegen ze aandacht voor de situatie in de gehandicaptenzorg.

Terwijl de oorlog in Iran z'n tweede week ingaat, blijft het moeilijk om contact te krijgen met Iraniërs die daar wonen. Met veel moeite lukte het de redactie van Nieuwsuur toch om verschillende mensen te spreken. Redacteur Kaja Bouman vertelt hoe de vreugde die aanvankelijk bij sommige Iraniërs nog heerste, is verdwenen. "De realiteit van de oorlog daalt nu in."

Een Iraanse journalist, die anoniem wil blijven, zegt: "Ik hoop dat iedereen begrijpt dat er een zeer ernstige oorlog gaande is, die veel ernstiger is dan de Twaalfdaagse Oorlog die hier eerder werd gevoerd. Laten we hopen dat deze oorlog snel eindigt. Oorlog geeft geen vreugde, en ik zie ook nergens blijdschap."

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Rosanne Sies

Burgemeester Paul Depla van Breda gaat aangifte doen van doodsbedreiging door supporters van voetbalclub NAC Breda. Supporters kwamen gisteren voorafgaand aan de thuiswedstrijd tegen Feyenoord bij elkaar in een café. Op een spandoek dat buiten het café hing stond de tekst 'Depla Dood'.

De harde kern van de club wilde voorafgaand aan de wedstrijd in de kroeg een zogenoemde preparty organiseren. De gemeente Breda waarschuwde de eigenaren van de kroeg dat er bij ongeregeldheden consequenties zouden volgen. De eigenaren besloten daarop een streep door het plan te zetten.

Een groep NAC-supporters besloot gisteren alsnog samen te komen bij het café aan de Meidoornstraat, schrijft Omroep Brabant. Aan de voorgevel van de kroeg hing korte tijd een spandoek met de doodsbedreiging die aan Depla was gericht.

"De gemeente is door de politie op de hoogte gebracht van het spandoek", zegt een woordvoerder van de gemeente. "De burgemeester gaat aangifte doen, ook tegen het café dat het spandoek heeft laten ophangen."

Flitscamera's bij overwegen werken goed in de strijd tegen gevaarlijk gedrag rond het spoor. Dat concludeert ProRail na twee jaar gebruik van de camera's. Volgens de spoorbeheerder gaat het om "spectaculaire resultaten".

Bij sommige spoorwegovergangen is het aantal overtredingen door mensen die nog snel onder de dalende slagbomen doorglippen met 60 procent gedaald. Toch zijn er nog altijd weggebruikers die de regels negeren.

Het negeren van rode knipperlichten en dalende overwegbomen is volgens ProRail een belangrijke oorzaak van gevaarlijke situaties voor zowel wegverkeer als treinverkeer. De camera's richten zich op dit gedrag.

Alle voertuigen met een kenteken die door rood rijden worden geflitst en beboet. Sinds 2026 is een boete voor een auto of vrachtwagen 320 euro. Voor brom- en snorfietsers is het 220 euro.

Patroon in gedrag

ProRail ziet een herkenbaar patroon in de aanpassing van het gedrag van weggebruikers. In de eerste maanden na plaatsing van camera's daalt het aantal overtredingen relatief snel. Daarna vlakt die daling af.

Volgens ProRail lijkt het op een leercurve: weggebruikers passen hun gedrag aan en wennen aan de nieuwe situatie. Tegelijkertijd is niet op alle plekken al een duidelijke daling zichtbaar.

De camera's staan bij 32 risicovolle spoorwegovergangen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft geld beschikbaar gesteld om in totaal 44 overwegen van flitscamera's te voorzien. De resterende twaalf moeten volgens ProRail uiterlijk halverwege 2027 worden geplaatst.

Tussen de ingebruikname van de flitscamera's in februari 2024 en eind 2025 hebben ongeveer 33.000 weggebruikers een overtreding begaan. "Een schrikbarend aantal" dat volgens ProRail flink naar beneden moet. "Breng jezelf en anderen niet in gevaar en wacht wanneer de overweglampen knipperen en de overwegbomen dalen."

De politie heeft een man aangehouden voor twee verkrachtingen in een woning in Goudswaard, in Zuid-Holland. Hij wordt ervan verdacht dat hij de woning van de slachtoffers is binnengedrongen en daar een zedenmisdrijf heeft gepleegd. Dat zou afgelopen weekend zijn gebeurd, in de nacht van 7 op 8 maart.

De verdachte is een 29-jarige man uit Spijkenisse. Hij werd vannacht aangehouden in Lelystad. De politie kreeg vannacht een inbraakmelding bij een industrieterrein, waar ze hem aanhielden. Agenten kwamen er daarna achter dat de man gesignaleerd stond voor het zedenmisdrijf in Goudswaard.

De man is overgedragen aan de politie-eenheid Rotterdam die de zaak verder oppakt. Gisteren werd er bij de woning in Goudswaard sporenonderzoek en buurtonderzoek gedaan. Ook zijn er camerabeelden bekeken, waarna de signalering werd uitgezet voor de verdachte.

Op een locatie van het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) aan de Provincialeweg in Zuidoost is vanmiddag een bewoner neergestoken door een andere bewoner. Hij is met meerdere messteken overgebracht naar het ziekenhuis. De politie heeft een verdachte aangehouden. 

De steekpartij vond rond 16.30 uur plaats binnen de muren van de opvanglocatie. Volgens een woordvoerder van de politie ging aan het steekincident een conflict vooraf tussen de twee bewoners. De politie kon nog niets kwijt over de huidige toestand van het slachtoffer, behalve dat hij is overgebracht naar het ziekenhuis. 

Het incident vond plaats in het Riverside Hotel, dat sinds maart vorig jaar dienst doet als opvanglocatie voor asielzoekers. 

De politie is een onderzoek gestart naar het incident. 

Twee trainers ontslaan in één jaar tijd: het is de nieuwe realiteit bij Ajax. Na de buitengewone algemene vergadering van de aandeelhouders, ging het vandaag dan ook vooral over het pijnlijke ontslag van interim-trainer Fred Grim.

Onder de Ajax-leden die we spreken is er begrip voor het ontslag, maar tegelijkertijd voelt het helemaal niet lekker dat er twee trainers in een seizoen zijn ontslagen. "Ja, het is pijnlijk. Het is niet waar Ajax voor staat. Maar bij Heitinga had ik al geen vertrouwen. Bij Grim begon het goed, maar het was gewoon niet meer te handhaven", vertelt een Ajax-lid. "Grim is iemand die altijd iets goed heeft gedaan bij Ajax en dat doet hij nu nog steeds", vertelt iemand anders. 

Zes keer ontslag

Fred Grim blijft wel in dienst bij Ajax, hij keert terug naar zijn rol als hoofd coaching. Hij wist uiteindelijk slechts acht van de zeventien wedstrijden te winnen als hoofdtrainer. "Ik ben een voorstander van het ontslag. Er zat gewoon geen verbetering in", vertelt iemand anders na de vergadering.  

In ieder geval tot het einde van het seizoen zal Jong Ajax-trainer Oscar García zijn taken overnemen. García werkte als trainer onder meer bij Brighton & Hove Albion, Red Bull Salzburg en Maccabi Tel Aviv.

Opmerkelijk is wel dat hij in zijn loopbaan maar liefst zes keer vroegtijdig is ontslagen. "We doen nu net alsof we de messias hebben binnengehaald, omdat hij een paar goede wedstrijden heeft gehad bij Jong Ajax. Maar Ajax 1 is anders dan Jong Ajax", vertelt de kritische fan. 

BAVA

Bij de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (BAVA) zijn voorzitter Lesley Bamberger, Anita Coronel, Marry de Gaay Fortman, Edo Ophof en Duncan Stutterheim aangesteld als nieuwe rvc-leden.

Ook is Jordi Cruijff officieel benoemd als technisch directeur. Cruijff trad eerder al in dienst als titulair directeur, maar moest nog even officieel wachten tot hij benoemd kon worden tot statutair directeur van de club.

Dat weerhield hem niet om al snel meerdere harde keuzes te maken. Cruijff ontsloeg namelijk een paar weken na zijn aanstelling de trainer van Jong Ajax en nu dus ook Fred Grim. Het is te hopen dat Garcia zo snel mogelijk punten gaat pakken. De Amsterdammers staan nu op de vijfde plek in de Eredivisie. 

In Lang Leven Amsterdam gaan vijf duo’s, jong en oud, samen op pad om te ontdekken hoe je in Amsterdam op een prettige manier oud kunt worden. In de derde aflevering staat een onderwerp centraal waar veel mensen vroeg of laat mee te maken krijgen: mantelzorg. Hoe werkt het eigenlijk om voor een ander te zorgen, en hoe bewaak je daarbij je eigen grenzen?

De 24-jarige Morris Schut gaat samen met Shirley Nawidjaja (68) op pad. Shirley is nog volop actief als buurtreporter in Nieuw-West en als vrijwilliger voor Javaanse senioren. “Ik ben nog hartstikke druk", vertelt ze. Toch kan ze zich voorstellen dat ze later zelf mantelzorg nodig heeft.

Voor Morris is het onderwerp persoonlijker. Zijn moeder zorgde jarenlang voor zijn oma. “Ik heb gezien hoe pittig dat kan zijn", vertelt hij. “Er is een grote kans dat ik later ook mantelzorg moet verlenen.”

Bewaken van grenzen

Om meer te leren over mantelzorg bezoeken Morris en Shirley een groepsgesprek van UP! Nederland. Deze organisatie organiseert op verschillende plekken in Amsterdam bijeenkomsten voor ouderen. Tijdens zo’n gesprek staat telkens een thema centraal en begeleidt een gespreksleider het gesprek. Deze week gaat het over zorgen voor elkaar en het bewaken van je grenzen.

Voor sommige deelnemers zijn de gesprekken een belangrijke uitlaatklep. “Deze bijeenkomsten geven me adem", vertelt een vrouw uit de groep. “Het lucht gewoon op.”

Tijdens het gesprek wordt ook kritisch gekeken naar de toekomst. Sommige deelnemers hopen dat jongere generaties vaker naar elkaar omkijken en elkaar helpen. Morris complimenteert de groep met hun openheid. Tegelijk komt een belangrijke vraag op tafel: wie zorgt er eigenlijk voor de mantelzorger?

Even ontlast worden

Om daarachter te komen bezoeken Morris en Shirley Bert. Hij zorgt dag en nacht voor zijn vrouw Gerda nadat zij een herseninfarct kreeg. “Er is in 24 uur bijna geen minuut dat het niet speelt,” vertelt Bert. Via Markant Centrum voor Mantelzorg krijgt hij hulp van vrijwilliger Yente, die elke week langskomt, zodat Bert even tijd voor zichzelf heeft.

“Het is heel fijn om er even uit te zijn,” zegt Bert. “En te weten dat iemand anders de zorg even kan overnemen.” In Lang Leven Amsterdam wordt duidelijk dat mantelzorg veel vraagt van mensen. Juist daarom is het belangrijk dat mantelzorgers ook zelf steun en ruimte krijgen.

De diversiteit van de winkels in Amsterdam staat onder druk. Er zijn veel toeristische winkels en voor lokale, authentieke ondernemers is het steeds lastiger om hun plek in de winkelstraten te behouden. In Amsterdam Informeert gaan we langs bij ondernemer Bonne Reijn. Hij neemt het initiatief voor het 'Zegel van Amsterdam': een kwaliteitskeurmerk voor winkels die authentiek zijn, om eentonigheid in de winkelstraten tegen te gaan. 

''Je ziet toch best wel veel: monocultuur, de toeristische formule'', vertelt ondernemer Bonne Reijn terwijl hij door de Amsterdamse binnenstad loopt. ''Het wordt wel een beetje hetzelfde, dus dat alle steden dezelfde winkels hebben, dat is wel jammer'', merkt ook een voorbijganger op.

Eentonigheid

Om eentonigheid in de straten tegen te gaan, kwam Reijn met het initiatief het 'Zegel van Amsterdam'. ''Mijn inspiratie achter de zegel is ook een beetje het koninklijke mandaat, dus een koninklijk bedrijf, alleen dan voor de nieuwe generatie. Het moet een duiding zijn van een nieuw soort ondernemer waarvan ik denk dat het ondernemers zijn die wel degelijk sociale en maatschappelijke waardes vertegenwoordigen, zoals een bankje bij de slagerij en een sneakerwinkel die ook cultureel heel veel bijdraagt aan de omgeving''.

Volgens Reijn moeten dit soort plekken geherwaardeerd worden, omdat er tegenwoordig over hen heen wordt gekeken.

Meedenken

Tijdens de Warmoes Biënnale 2026 kunnen Amsterdammers op zaterdagen, op de Oudezijds Voorburgwal 72, meedenken en praten over hoe Amsterdamse ondernemers in de toekomst divers en toegankelijk kunnen blijven. 

Wij vroegen voorbijgangers alvast hoe hun ideale straatbeeld eruitziet. ''Ik zou het leuk vinden als er verschillende boetiekjes waren die een beetje een uniek gevoel geven aan de stad'', antwoordt iemand. ''Maar ook kunst, galeries, plekken waar je eventjes binnen kunt lopen'', vult een ander aan. En tot slot: ''Meer vintagewinkels, maar dan wel echte.''

Ajax-leden reageren vandaag begripvol tijdens aandeelhoudersvergadering op ontslag Grim en presentator Jan Lenferink is overleden. Dat en meer in het AT5 Nieuws van maandag 9 maart, gepresenteerd door Fabiënne Mucuk.

Jan Lenferink overleed afgelopen week op 80-jarige leeftijd. De presentator woonde tientallen jaren in Amsterdam en was in de loop der jaren regelmatig te zien bij AT5. Als gast van de talkshow De Zwoele Stad of als betrokken Amsterdammer omdat hij zich druk maakte over de bemoeizucht van de overheid. Hij richtte bijvoorbeeld de Partij van de Bingo op omdat stadsdeel Noord in 2010 populaire bingoavonden wilde verbieden.

Jan Lenferink werd bekend om zijn talkshow RUR. Die hij - eerst zonder camera's - elke zondagmiddag maakte in discotheek Richter op de Reguliersdwarsstraat. "Het zat er altijd stampvol", herinnert Xandra Brood zich nog. Ze werkte er toen als barvrouw.

Later werden de shows dus uitgezonden op TV. Met succes. "Hij stelde vragen die andere mensen niet durven vragen", zegt Brood. "Maar hij deed het ook wel op een charmante manier. Ik heb laatst nog een paar interviews teruggekeken en ik vind het ook veel leuker dan de talkshows nu."

Jan Lenferink was de afgelopen decennia ook meerdere keren op AT5 te zien. Om daarop terug te blikken hebben we een overzicht gemaakt.

Op de afscheidsdag van de sigarenzaak op de Herenstraat in 1999 verschijnt Jan Lenferink als betrokken buurtbewoner voor de camera van AT5. In pak, en met zonnebril, betreurt hij het gedwongen vertrek van de zaak van de familie Valent. "Ik vind het heel erg", zegt hij. 

Het is een van de vele voorbeelden van Lenferinks betrokkenheid bij de stad waar hij al vroeg naartoe verhuisde. Hij groeide op in Dalfsen, als kind van een veehandelaar, maar de stad lonkte. 

In het societyprogramma van Frank Awick vertelt hij dat hij kan melken 'en een koe naar de slager kan brengen'. Zijn moeder had een café, waar hij als kind met iedereen in gesprek ging. Aan de muren hingen plaatjes van Johnny Jordaan. "Geef mij maar Amsterdam", dacht hij als kind al, zei hij tegen Awick. 

Partij van de Bingo

Hij vertrok naar de stad, bleef zijn hele leven hier wonen en bemoeide zich vooral na zijn televisiecarrière met lokale politiek. Zo regisseerde hij in 2001 een videoclip met 'de drie dames van Amstel' over een referendum tegen de deelraden. Op de melodie van Big City van Tol Hansse was de strekking van het protestlied: "Trek die deelraad door de plee, Amsterdam holadijee", 

Sowieso was hij wars van overmatige overheidsbemoeienis. Zo richtte hij in 2010 de Partij van de Bingo op, met als doel het legaliseren van de bingo's in Amsterdam."Voor die mensen is het een stuk sociaal leven en dan komt deelraad Noord ineens beslissen dat het anders moet", zei hij vanuit zijn zelf opgezette partijkantoor. 

Zwoele Stad

Lenferink, werd een nationale bekendheid toen hij vanaf 1983 het programma RUR ging presenteren. Iedere uitzending ontving hij drie gasten met wie hij allerlei onderwerpen besprak. Het programma, dat werd opgenomen in de Richter op de Reguliersdwarsstraat, was populair, vooral vanwege de gesprekken over onderwerpen die toen nog taboe waren.

In een uitzending van de Zwoele Stad, waar hij met Oger Lusink te gast was, legde hij uit wat hij belangrijk vond in interviews. "Je kunt natuurlijk journalistieke vragen stellen. Soms denk ik dat je meer van iemand te weten kan komen als je gewoon een detail hebt."

In zijn uitzending stond er altijd een glas melk op tafel en droeg hij steevast een gestreept overhemd. "Als je in Rome bent, moet je doen als de Romeinen", zei hij tegen Oger Lusink over zijn werkkleding. "Als je naar een receptie gaat van ABN AMRO, dan ga ik liever in een goed pak. Dan krijg ik na drie glazen wijn meer te horen van die gasten dan als ik in spijkerpak kom."

'Dus als je iemand op een boot interviewt?', wilde presentator Sander van den Eeden weten. "Dan ga ik naakt", antwoordde Lenferink. 

Bij de première van de film Blind Date in 1996 zien we Jan Lenferink in een leren jack met een reflecterende zonnebril. De film, geregisseerd door Theo van Gogh, gaat over een vrouw die reageert op een contactadvertentie voor een blind date.

Volgens Lenferink, die in zijn programma altijd werd aangekondigd als 'uw rots in de branding der conversatie' kon je een interview beginnen of eindigen met iemands contactadvertentie. 'Noem eens vijf woorden die jouw persoonlijkheid en karakter een beetje omschrijven'.  

"Je moet de punten waarvan je denkt die zijn goed voor mij, die moet je benadrukken. In mijn geval zou ik weinig over mijn haar zeggen en wat meer over mijn voeten, want die zijn wel goed. Die zijn heel groot."

Tijdens de wandeling door de stad wil presentator Awick weten waarom Lenferink nooit meer op tv was, en waar zijn gestreepte overhemden zijn gebleven. "Dat is geweest. En ik ben er trots op dat het gelukt is. Hoewel het misschien wel meer geluk dan wijsheid was. En die hemden heb ik naar de kringloop gebracht." 

Door een storing gingen de slagbomen van de Kattenslootbrug op de Nassaukade niet meer omhoog. Het duurde veel voetgangers en fietsers te lang, zij kropen eronderdoor om hun weg te vervolgen. Na een poosje gingen de bomen weer open, maar door de storing is het (voorlopig) niet mogelijk om de brug te openen. En dat heeft dan weer consequenties voor de scheepvaart.

De Kattenslootbrug loopt over de Kattensloot, bij de Nassaukade. Op video's is te zien dat voetgangers en fietsers onder de slagbomen van de brug doorkruipen. De slagbomen waren vanochtend even dicht, maar dat probleem is opgelost.

Voor de scheepvaart is de brug nog wel dicht. Door een elektrische storing is de brug niet betrouwbaar genoeg om open te kunnen, laat een woordvoerder weten. 

Hoe lang dat probleem nog zal duren is onduidelijk. "Ze werken eraan en afhankelijk van wat ze vinden, weten we hoe lang het duurt", aldus de woordvoerder. 

Op het fietspad voor de pont bij het Centraal Station is vanochtend iemand neergestoken. Die persoon is lichtgewond naar het ziekenhuis gebracht. De politie heeft een verdachte aangehouden.

Om 9.05 uur kreeg de politie melding van een steekincident. Onder andere het Mobiel Medisch Team, dat ter plaatse kan behandelen, werd ingeroepen. De politie heeft de pont afgezet met linten. Over de aanleiding kon de politie nog niks zeggen. Ook over de verdachte kon nog niets worden gemeld.

Vanaf de aanmeerplek van de vertrokken boot ging een tijdje geen pont richting Buiksloterweg. Ondertussen vaart de pont weer volgens reguliere dienstregeling. 

De gemeenteraadsverkiezingen staan voor de deur en de campagne is in volle gang in de stad. Maar de gemeente reikt verder dan de stadsgrenzen: ook buitendorpen zoals Holysloot, Ransdorp en Driemond stemmen voor de raad. Het stemgedrag in die dorpen kan erg afwijken. Zo heeft Driemond het hoogste percentage PVV-stemmers in de gemeente Amsterdam. 

Het dorp Driemond is onderdeel van de gemeente Amsterdam. Toch voelt het voor de 'echte Driemonders' niet zo. "Pas na twee of drie generaties ben je een Driemonder, die zijn er steeds minder", zegt een man op straat. "En als Driemonder ben je geen Amsterdammer, dat is heel anders." 

Stemgedrag

Ook in politieke voorkeur zijn er verschillen tussen Driemond en Amsterdam. Inwoners van Driemond stemmen twee keer zo vaak op een rechtse partij als de rest van de gemeente.

Henk van der Kolk, politicoloog aan de Universiteit van Amsterdam, probeert te duiden waarom die verschillen er zijn. "Er leven echt andere mensen in die gebieden. Bepaalde dorpen hebben een christelijke achtergrond; wellicht zijn de inwoners gemiddeld ouder dan in de stad. Je zult daarom ook echt een andere opkomst en ander stemgedrag zien als we naar de stembus mogen. Ook zouden teleurstelling en weinig vertrouwen in de politiek hieraan bij kunnen dragen." 

Bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen stemden 57 procent van de Driemonders. Dat is lager dan het Amsterdamse gemiddelde van 71,3 procent. Rinus is Driemonder en voelt zich betrokken bij het dorp. "Het is een klein dorpje, ik voel mij er fijn, maar er zijn weinig voorzieningen", zegt hij. "Oud-burgemeester Van der Laan was destijds bezig met het aanleggen van een busverbinding. Die is er nu nog steeds niet en we betalen allemaal hetzelfde." 

Landelijk Noord

In Landelijk Noord is de opkomst bij de verkiezingen doorgaans een stuk hoger. En dat terwijl de stembus daar niet altijd om de hoek is. "Het is altijd een mooie opkomst. Ik woon tegenover de stembus en zie altijd veel mensen die ik nooit tegenkom naar de stembus lopen", zegt een inwoner van Ransdorp. Van der Kolk: "Dat zou wederom kunnen liggen aan de mensen die daar wonen. Als je hoger opgeleid bent en meer belang hebt bij de politieke besluitvorming, dan zul je zien dat meer mensen gaan stemmen." 

Op 18 maart wordt er gestemd voor de gemeenteraadsverkiezingen en ook voor de stadsdelen. Driemonder Rinus weet wat het gaat worden: "Dat mogen jullie best weten. Ik stem Ja21, om een beetje tegengas te geven." 

Kinderdagopvang Partou gaat een breed onderzoek laten uitvoeren naar het misbruik dat zou hebben plaatsgevonden in een van haar locaties. Dat blijkt uit een brief van Partou naar betrokken ouders. Vorige week werd bekend dat medewerker Joannes B. verdacht wordt van poging tot een verkrachting van een 2-jarig meisje. De uitzendkracht werkte in totaal achttien dagen bij de kinderopvang, op veertien locaties.

De kinderopvang laat een onafhankelijk onderzoek doen naar dit specifieke incident en de processen die worden uitgevoerd ter voorkoming van misbruik. Er wordt onder meer gekeken naar eerder gedrag van B., maar ook naar de uitzendorganisatie die hem aannam. Ook wil Partou onderzocht hebben of bestaande afspraken binnen de organisatie en in samenwerking met andere organisaties voldoende zijn.

Ouders niet direct geïnformeerd

In de brief meldt de kinderopvang ook dat B. eerder op veertien verschillende locaties werkte. Als uitzendkracht werkte hij in totaal achttien dagen verdeeld over twee jaar bij Partou. Op de eerste dag op deze locatie merkte een vaste medewerker op dat B. onzedelijk gedrag vertoonde toen hij een 2-jarig meisje op de schoot nam. B. is onmiddellijk van de groep gehaald en die dag is er intern een melding gedaan, schrijft de opvang in de brief.

Partou laat ook weten dat de ouders van het kind niet gelijk proactief zijn geïnformeerd. 'Op diezelfde avond en in de dagen daarna ontvingen de ouders van het betrokken kind een verontrustend verhaal van hun kind over wat ze had meegemaakt.'

'Op maandag 24 november hebben de ouders hierover contact opgenomen met de locatiemanager. Toen in dat gesprek beide verhaallijnen bij elkaar kwamen, hebben de ouders vervolgens aangifte gedaan.' In de brief wordt ook ingegaan op de mogelijkheid tot cameratoezicht. Partou stelt dat camera's geen volledige oplossing bieden. "De belangrijkste bescherming blijft een open werkomgeving met meerdere volwassenen en duidelijke afspraken over toezicht", schrijft de kinderopvang. 

Partou roept ouders die zorgen hebben op om contact op te nemen.

Bij voetbalclub Taba in Oost werd vanmiddag de 22-jarige Maxime Chervet herdacht. Hij overleed na een ski-ongeluk in Zwitserland. Maxime voetbalde iedere zondag bij Taba. Vandaag was de eerste wedstrijd zonder hem, die begon met een minuut stilte. 

Vanmiddag speelde het team van Maxime voor het eerst zonder hem, in een wedstrijd tegen Zeeburgia. Het was dan ook een beladen middag. Taba speelde met rouwbanden en er werd een minuut stilte gehouden. Ook werd stilgestaan bij wie Maxime was. ''Hij was echt een levensgenieter'', vertelt teamgenoot Ole. ''En dat proberen we nog steeds met z'n allen te doen. Van het leven genieten."

Maxime speelde als linksback bij de club. Op de middenstip lag zijn ingelijste voetbalshirt, naast een boeket gele bloemen als eerbetoon. "Hij was als een broer en daarom willen we vandaag extra graag winnen'', aldus teamgenoot Wester. 

Maxime Chervet stierf 22 februari nadat hij in een lawine terechtkwam. Hij zal in besloten kring gecremeerd worden. 

Ajax heeft Fred Grim aan de kant gezet na de teleurstellende resultaten van de afgelopen weken. Van de laatste zeven wedstrijden won Ajax er slechts één. In ieder geval tot het einde van het seizoen zal Jong Ajax-trainer Oscar García zijn taken overnemen. 

Fred Grim nam eerder dit seizoen het stokje over van de in november ontslagen John Heitinga. In eerste instantie leek hij het seizoen af te maken, maar technisch directeur Jordi Cruijff besloot dus toch om in te grijpen. "Hij is in een moeilijke fase ingesprongen en hij heeft er alles aan gedaan. Daar zijn wij hem dankbaar voor", vertelt Cruijff. 

Spaans tintje

Cruijff sorteerde al voor op het vertrek van Grim, door in februari de Spanjaard García naar Ajax te halen, die in eerste instantie Jong Ajax onder zijn hoede nam. Nog geen maand na zijn komst wordt hij doorgeschoven naar het eerste. "Oscar maakt het seizoen af. De komende maanden zijn heel belangrijk voor de club. We spelen nog acht wedstrijden en daar moeten we samen het maximale uithalen", aldus Cruijff. 

Oscar García maakte als speler onderdeel uit van het fameuze 'Dream Team' van FC Barcelona van begin jaren '90, waar ook Ronald Koeman en Pep Guardiola bij hoorden. Hij speelde daar jarenlang onder leiding van Johan Cruijff, en later onder Louis van Gaal. Als trainer werkte García onder meer bij Brighton & Hove Albion, Red Bull Salzburg en Maccabi Tel Aviv.

García neemt drie Spanjaarden mee naar de technische staf van het eerste: Carlos García (geen familie van Oscar) wordt assistent-trainer, Enrique Sanz wordt de nieuwe fysiektrainer en Juan Pablo Colinas is de nieuwe keeperstrainer. Jong Ajax staat vanaf nu onder leiding van Paul Nuijten, die assistent-trainer was van Grim.

Fred Grim blijft nog wel actief binnen Ajax. Hij zal terugkeren naar zijn rol in de opleiding van de club. 

Het is mistig in de stad en dat zal zeker tot vanochtend 10.00 uur zo blijven. Daarom geeft het KNMI code geel af voor de hele provincie Noord-Holland. 

Ook zondagochtend was het zicht slecht door dichte mist. Door de mist kan het verkeer hinder ondervinden en is er meer kans op vertragingen op de weg of in het openbaar vervoer. 

Het KNMI raadt aan langzamer te rijden en benadrukt dat het belangrijk is om de juiste lichten aan te zetten: mistlampen voor bij minder dan 200 meter zicht en de mistlampen achter bij minder dan 50 meter zicht. Om 10.00 uur is code geel niet meer van kracht. In de middag maakt de mist plaats voor een lentezonnetje. Het wordt dertien graden.

Bijbouwen én zorgen voor voldoende groenvoorzieningen in de stad: het is gebleken dat dat een lastige combinatie is. Volgens Partij voor de Dieren-lijsttrekker Anke Bakker begint in Amsterdam de grens in zicht te komen van wat er nog gebouwd kan worden om de woningnood tegen te gaan. Dat vertelt ze in AT5-programma Amsterdam Kiest - de Lijsttrekkers: "Niemand wil horen dat er grenzen aan de groei zitten."

"We vinden het ontzettend belangrijk om te bouwen daar waar het het meest nodig is", vertelt Bakker. "Voor ons zijn dat de mensen die sociale huurwoningen nodig hebben. Daar willen we in ieder geval veertig procent voor bouwen." Wat opvalt aan het partijprogramma van de Partij voor de Dieren, is dat ze - in tegenstelling tot veel andere partijen - geen doelen stellen over hoeveel woningen er precies bijgebouwd moeten worden. "De fout die heel veel partijen constant maken, is dat ze zichzelf vastpinnen op bouwcijfers die helemaal niet realistisch zijn."

Volgens Bakker komen door die snelheid andere maatschappelijke voorzieningen in de knel. "We zien constant dat er dan gebouwd is en dat er dan achteraf gezegd wordt: oeps, we hebben helemaal geen sportvelden en we hebben onvoldoende groen om de hond uit te laten."

Te veel bouwen onwenselijk

Een van de punten die de partij in het verkiezingsprogramma noemt, is dat er een moment komt dat verdere bouw in de stad onwenselijk wordt. "Het is natuurlijk nooit een populair verkooppraatje dat er grenzen aan de groei zitten. Dat wil niemand horen. Dat is waarom de 'Het kan wél'-campagne van D66 zo goed werkt, omdat mensen willen horen dat alles kan", vertelt Bakker. "Maar de kiezer heeft recht op het eerlijke verhaal en dat is dat in de bebouwde kom de grenzen aan de groei zijn bereikt. We moeten eerlijk zijn naar de kiezer: het is een illusie om te denken dat we de hele woningnood in de stad kunnen oplossen."

Als het over bouwen gaat, gaat het volgens de Partij voor de Dieren niet alleen over woningen, maar ook over andere voorzieningen zoals sportvelden. "Voor ons is het aanleggen van een sportveld of -park ook een vorm van bebouwing. Bijvoorbeeld het Diemerpark, dat is een groengebied. Wij vinden niet dat je die natuur kunt uitruilen voor een grasveld, maar dat gebeurt dus wel", aldus Bakker. "Dan wordt er gezegd: dit is ook groen. Maar zo werkt het natuurlijk niet."