Het surfseizoen in Nederland is in volle gang en daar heeft reddingsdienst KNRM het druk mee. Schippers en vrijwilligers rukken jaarlijks zo'n 200 keer uit om vermiste kite-, wind- of golfsurfers te zoeken. Maar de KNRM zegt dat in ruim de helft van alle gevallen de surfer al veilig aan de kant blijkt te zijn, terwijl diens spullen in het water drijven. De reddingsdienst is daarom een campagne gestart.

De oproep aan surfers: zet je telefoonnummer op je spullen. En neem contact op met de kustwacht als je materiaal in zee bent verloren, vult een KNRM-woordvoerder aan. Want de reddingsdiensten rukken uit als zulke spullen worden gevonden en het onduidelijk is waar de watersporter is gebleven.

De KNRM komt jaarlijks zo'n 2300 keer in actie. In zo'n 10 procent van de gevallen gaat het om een melding over surfers. Het gaat met name over kitesurfen, een populaire variant waarbij de surfer op de plank wordt voortgetrokken door een vlieger (kite).

Soms urenlange zoektocht

Vorig jaar werd bijvoorbeeld uren gezocht naar een surfer na de vondst van een verlaten kite voor de kust. Meerdere reddingsboten werden hierbij ingezet. De eigenaar van het materiaal bleek uiteindelijk al thuis te zijn. "Het komt ook voor dat iemand in een strandtent iets zit te drinken", zegt de KNRM-woordvoerder.

De reddingsoperaties kosten veel tijd en geld. Soms wordt er ook vanuit de lucht gezocht. "Elke melding wordt serieus genomen en heeft hoge prioriteit", legt de woordvoerder uit. Ze noemt het daarom belangrijk dat het aantal onnodige reddingsacties wordt teruggedrongen.

Volgens de KNRM is het probleem de afgelopen jaren verergerd. Dat komt waarschijnlijk door de enorme toename van het aantal kitesurfers. Volgens de Nederlandse Kitesurf Vereniging (NKV) is het aantal beoefenaars in tien jaar tijd naar schatting vertienvoudigd tot enkele honderdduizenden.

Onder meer de KNRM, de NKV en de Watersportbond doen mee aan de landelijke actie. Surfers kunnen een watervaste sticker bestellen met daarop hun 06-nummer en een QR-code om op hun spullen te plakken.

Weggebruikers in de provincie Utrecht kunnen deze zomer beloningen krijgen als ze drukke momenten op de wegen vermijden. Via een app kunnen ze ritten registreren en iedere 'slimme reis' levert punten op.

De app is voor automobilisten die regelmatig gebruikmaken van de A12 tussen knooppunt Lunetten en Veenendaal. Rijkswaterstaat voert vanaf volgende week vrijdag op dat traject groot onderhoud uit dat maanden duurt.

Anderhalf uur reistijd

De werkzaamheden hebben naar verwachting grote gevolgen voor de bereikbaarheid van de regio. Volgens Rijkswaterstaat kan de extra reistijd doordeweeks oplopen tot een half uur, en in het weekend tot anderhalf uur. Het onderhoud moet in september afgerond zijn, schrijft RTV Utrecht.

Om tot die tijd alternatieve manieren van reizen te stimuleren, heeft de provincie Utrecht in samenwerking met verschillende gemeenten en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bedacht om reizigers te belonen.

Fietshelm

Door de trein te nemen, doordeweeks thuis te werken of een fietsrit te maken kunnen reizigers de komende maanden beloningen verdienen. Maar ook door buiten spitsuren gebruik te maken van de weg. De app houdt dat bij via de gps van de telefoon waar die op staat.

Onder de beloningen vallen bijvoorbeeld NS-abonnementen, maar met de punten die verdiend worden kunnen ook cadeaukaarten of fietshelmen worden gekocht.

VVD en D66 hebben een geheime deal gesloten om ervoor te zorgen dat er toch extra geld komt voor ontwikkelingssamenwerking. D66 is bereid zijn verzet te staken tegen een wens van de VVD om het verheerlijken van terrorisme strafbaar te stellen. In ruil gaat de VVD akkoord met 380 miljoen euro extra voor de begroting van D66-minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Bronnen bevestigen de Trouw-berichtgeving over deze schaduwdeal aan de NOS. De afspraak achter gesloten deuren tussen VVD en D66 wekt verbazing, omdat D66 zich stevig tegen de door de VVD gewenste wet tegen verheerlijking van terrorisme heeft verzet.

Gisteren kwam het nieuws dat, na maanden van zoeken, Sjoerdsma toch een meerderheid heeft gevonden voor zijn begroting in de Eerste Kamer. In ruil voor een eenmalig bedrag van 380 miljoen euro is Pro bereid voor te stemmen. Sjoerdsma moest binnen het kabinet lang onderhandelen om dat extra geld te krijgen, want de VVD vindt eigenlijk dat er juist minder geld naar ontwikkelingssamenwerking moet.

In de brief die Sjoerdsma vandaag naar de Kamer stuurde staat dat het extra geld wordt gevonden door geld dat gereserveerd was voor komende jaren naar voren te halen. Ook was er op het ministerie van Financïen nog een potje voor Oekraïne dat nu naar ontwikkelingssamenwerking gaat.

Mondelinge afspraak

Bronnen vertellen aan de NOS dat er ook nog een mondelinge afspraak is die niet in de brief staat. De VVD wil al langere tijd een wet die verheerlijking van terrorisme strafbaar stelt. Het CDA is ook voor, maar in de coalitieonderhandelingen heeft D66 voorkomen dat deze al eerder ingediende wet opnieuw zou worden ingediend. Dat staat niet in het coalitieakkoord, maar is mondeling afgesproken. Tijdens de gesprekken over de zoektocht naar geld voor ontwikkelingssamenwerking heeft D66 nu achter de schermen toegezegd dit toch niet meer tegen te houden. Minister van Weel mag de wet opnieuw indienen.

In de wet gaat het bijvoorbeeld om het prijzen van een terroristische aanslag in een speech of een geschreven tekst, het verspreiden van videobeelden waarin terroristisch geweld wordt verheerlijkt of het zwaaien met vlaggen of afbeeldingen van terroristische organisaties. De VVD is ervan overtuigd dat de wet nodig is als extra mogelijkheid om tegen het verspreiden van terroristisch gedachtengoed op te treden.

Maar D66, enkele andere politieke partijen en de Raad voor de Rechtspraak hebben hierop stevige kritiek. Ze vinden bijvoorbeeld dat het begrip 'verheerlijking' juridisch onvoldoende is afgebakend. Wat valt er wel en niet onder verheerlijking? Gevreesd wordt dat de vrijheid van meningsuiting te veel beperkt wordt en dat journalisten en wetenschappers met scherpe uitingen misschien sneller vervolgd worden.

'Achterkamertjes'

In de Tweede Kamer reageren oppositiepartijen verbaasd over de 'geheime deal'. Kamerlid Kröger van GroenLinks-PvdA zei in een Kamerdebat met Sjoerdsma "geschokt" te zijn. "Welke andere dealtjes zijn er nog meer beklonken?", wilde Volt-leider Dassen weten. Kamerlid Heutink van groep-Markuszower sprak van "gekonkel in de achterkamertjes".

Sjoerdsma wilde niet ingaan op de geheime afspraak en gaf, ook in een kort briefje, het formele antwoord dat het "wetsvoorstel strafbaarstelling verheerlijking terrorisme geen onderdeel is" van de afspraken die hij met PRO heeft gemaakt. Hij schrijft ook: "Binnen het kabinet is er uiteraard bij alle belangrijke besluitvorming overleg, zo ook bij de totstandkoming van wetgeving."

De D66-minister zegt na vragen van kritische Kamerleden dat hij niet gaat over wat in de fracties en het kabinet wordt afgesproken tussen coalitiepartijen. Volt-leider Dassen vermoedt dat er wellicht buiten Sjoerdsma om, afspraken zijn gemaakt. "Dat vind ik treurig."

Een deelnemer aan de marathon van Utrecht die zondag tijdens de loop onwel werd, is dinsdag in het ziekenhuis overleden. De man van 21 werd daar enkele dagen kunstmatig in coma gehouden na zijn onwelwording.

Hij was sinds 2023 lid van studentenvereniging Veritas. De vereniging is in rouw en heeft de komende dagen alle sociale activiteiten afgelast. Het slachtoffer was fit en kwam goed getraind aan de start van de marathon, zeggen bronnen tegen de NOS.

Gereanimeerd

De student aan de Universiteit Utrecht raakte zondag aan het begin van de middag in de problemen in Houten, waar een groot deel van de route doorheen liep. Hulpdiensten reanimeerden hem en er landde een traumahelikopter. De plek waar de hulpverleners hem hielpen werd met schermen afgezet.

De organisatie van de marathon reageert verslagen op het nieuws. "Een sombere dag voor Utrecht. We wensen iedereen veel sterkte." Op de dag van het evenement waren verschillende maatregelen genomen om deelnemers te beschermen tegen de hitte, zoals extra uitdeelpunten van water en extra EHBO-personeel langs de route.

Over de doodsoorzaak van de student zijn geen mededelingen gedaan.

Nieuwsuur maakte afgelopen maandag deze video over hittemaatregelen bij hardloopevenementen:

Het was vandaag een erg onstuimige dag. Het waaide hard en er trokken veel buien over het land. Vooral in het binnenland onweerde het ook. Een aantal buien leverde veel schade op.

Ten oosten van Enschede, in de omgeving van Glanerbrug, kwam zelfs een windhoos tot ontwikkeling. Op foto's is te zien dat er stukken van bomen zijn afgebroken en weggewaaid. Ook werden dakpannen en zelfs een heel deel van een dak losgerukt door de windhoos.

De schade door de windhoos in Glanerbrug:

De neerslaghoeveelheden liepen in sommige regio's behoorlijk op. In het oosten en noorden viel ongeveer 20 mm regen. Enkele weerstations noteerden zelfs meer dan 30 mm.

Morgen zijn er vooral in de ochtend nog buien, maar ze zijn niet zo heftig als vandaag. In de loop van de dag trekken ze weg naar het oosten.

De zon breekt door en de temperatuur is 's middags tussen 16 en 19 graden. Dat is nog altijd een beetje aan de frisse kant. Temperaturen rond 20 graden zijn gemiddeld voor deze tijd van het jaar.

Tijdens het weekend ook perioden met regen

Het weekend begint grotendeels droog, maar al snel raakt bewolkt en in de middag gaat het weer regenen. Zondag is het juist andersom met vooral in de ochtend buien en in de middag langere tijd droog weer. Qua temperatuur verandert er weinig; het wordt een graad of 20.

Hoofdonderzoeker en arts Rebecca Gomperts zag het "absoluut niet" aankomen. Haar onderzoek met mifepriston als hormoonvrij anticonceptiemiddel leek een veelbelovende oplossing voor veel vrouwen die kampen met klachten door hormonale anticonceptie. Toch werd het onderzoek deze week gestaakt: er waren meer zwangerschappen dan verwacht.

Tijdens het onderzoek van Women & More, waaraan 14 Nederlandse ziekenhuizen en meer dan 560 vrouwen meededen, namen deelnemers wekelijks 50 milligram mifepriston als anticonceptie. Het middel zou de eisprong verstoren en ervoor zorgen dat het baarmoederslijmvlies verandert, waardoor een bevrucht eitje zich niet kan innestelen.

Toch moeten de onderzoekers na een jaar concluderen dat het middel "niet veilig en effectief genoeg" is: een aantal deelnemers raakte alsnog zwanger, een deel buiten de baarmoeder. De bevruchte eicel nestelt zich dan meestal in de eileider en is niet levensvatbaar. Dat het onderzoek stopt vinden zowel de onderzoekers als deelnemers erg jammer, want wat wel naar voren komt, is hoe groot de behoefte is aan alternatieven voor huidige anticonceptiemiddelen.

'Oplossing voor mijn problemen'

De 21-jarige Vienna, die alleen haar voornaam wil geven, worstelde zeven jaar lang met het vinden van de juiste vorm van anticonceptie. Hormonen van de pil veroorzaakten bij haar mentale klachten, gewichtstoename en hevige en langdurige menstruaties. Via via hoorde ze vorig jaar van een veelbelovend nieuw onderzoek met het middel mifepriston als hormoonvrije anticonceptie.

De verwachting was dat dit haar problemen kon oplossen, doordat het middel hormoonvrij is, er weinig tot geen menstruatie plaatsvindt en het zou werken als anticonceptie. Tijdens het onderzoek ondergingen de deelnemers zwangerschapstesten, werd hun bloed gecontroleerd en werden er inwendige echo's uitgevoerd. "Voor mij werkte het enorm fijn", zegt Vienna. "Mijn menstruatie was enorm beperkt, pijnloos, mijn mentale welzijn verbeterde enorm en ik was zelfs weer wat afgevallen."

Ze was verbaasd om dinsdag te horen dat het onderzoek werd stopgezet. De deelnemers hebben onder meer de instructies gekregen om direct met het middel te stoppen en over twee weken een zwangerschapstest te doen. Vienna begrijpt het besluit, maar hoopt op een nieuw onderzoek met een ander medicijn. Ze heeft bij haar ziekenhuis al aangegeven dat ze bij toekomstig onderzoek benaderd wil worden.

Frustratie vrouwengezondheidszorg

Ook Emma Messemaeckers (26) begrijpt de beslissing. Ze vindt het stoppen van het onderzoek wel "teleurstellend", omdat mifepriston op "zo veel vlakken zo goed werkt". Messemaeckers zag het onderzoek op LinkedIn voorbijkomen nadat ze haar derde spiraal had laten verwijderen. "Ik dacht: 'Misschien is dit iets waarmee ik iets kan bijdragen en kan kijken wie ik ben zonder hormonale anticonceptie.'"

Vanaf het eerste moment merkte ze dat het mentaal en fysiek beter ging. Ze vindt het jammer dat het vinden van een langdurige oplossing zo ingewikkeld blijft. "Het voelt meer als een algehele frustratie over vrouwengezondheidszorg, dat het weer niet lukt", zegt ze. "Ik ben zo vaak van het kastje naar de muur gestuurd."

Messemaeckers twijfelt over welk anticonceptiemiddel ze nog wil uitproberen. "Mijn vriend zei: misschien moet je gewoon toegeven dat wat nu op de markt is niet voor je lichaam is." Daarin is ze niet de enige: ze merkte dat collega's, vriendinnen en kennissen ook frustratie uitten over anticonceptie en interesse toonden in het alternatieve middel.

Brede interesse

Juist dat was de reden dat Gomperts tijdens haar promotieonderzoek in Zweden meer dan tien jaar geleden al op mifepriston stuitte. In een onderzoek in China werd het middel wekelijks gebruikt als een soort pil op aanvraag. "Daar is veel vraag naar", zegt ze.

Ook andere onderzoeken uit het buitenland duidden erop dat mifepriston kon werken als anticonceptie. Hoewel 30 procent de eisprong behoudt, werd in die studies niemand zwanger. Het verschil met de Nederlandse studie: de tijdsduur en hoeveelheid proefpersonen. Doordat het onderzoek een jaar duurde en meer deelnemers had, kwamen nu problemen naar voren.

De deelnemers waren over het risico geïnformeerd en ondergingen elke maand een zwangerschapstest. Daardoor kwamen de zwangerschappen vroeg aan het licht. Het middel moet uiteindelijk veilig zijn en werken voor miljoenen vrouwen, aldus Gomperts. Geen enkel anticonceptiemiddel kan zwangerschappen volledig uitsluiten, maar bij gebruik van dit middel raakten meer vrouwen zwanger dan verwacht.

De onderzoeker benadrukt dat het middel nog steeds veilig is in abortus- en morning-afterpillen. Ook het onderzoek zelf ziet ze als waardevol. "We weten nu ook hoeveel vrouwen klachten hebben en dat vrouwen gebaat zijn bij dit middel om de problemen te bestrijden die te maken hebben met de menstruele cyclus."

De twee vrouwen uit Stadskanaal die vorige maand werden aangehouden voor ernstige mishandeling van hun kinderen blijven langer vastzitten. De raadkamer van de rechtbank in Groningen heeft hun voorlopige hechtenis met negentig dagen verlengd.

Justitie verdenkt de vrouwen onder meer van poging tot doodslag en wederrechtelijke vrijheidsberoving. Het onderzoek loopt nog.

De twee vriendinnen (31 en 33) zouden hun kinderen, een 6-jarig meisje en een jongen van 7, zwaar hebben mishandeld.

Het meisje kwam daardoor twee keer in het ziekenhuis terecht. De jongen werd door zijn moeder geslagen en opgesloten in de kelder. Ook was hij regelmatig getuige van de mishandelingen en vernederingen van het meisje. De kinderen zijn uit huis geplaatst.

Het aantal mensen met een tekenbeet ligt al vroeg in het jaar op een hoog niveau, en dan moet de piek nog komen. Dat valt op te maken uit gegevens van tekenradar.nl, een initiatief van het RIVM en de Wageningen Universiteit. Het hoge aantal beten is het gevolg van de weersomstandigheden de afgelopen tijd, met halverwege mei regen en later die maand extreme warmte, zonnige dagen en opnieuw droogte.

Bij tekenradar.nl melden enkele honderden mensen wekelijks of ze wel of niet gebeten zijn door een teek, wat een beeld oplevert waaruit een toe- of afname valt af te leiden. Vorige week liep het aantal mensen met een tekenbeet in die groep op tot 28 procent. Na het zonnige pinksterweekend ging het hard.

"De droogte in het voorjaar was voor ons goed, want in principe worden teken daar minder actief van", vertelt bioloog Arnold van Vliet van de Wageningen Universiteit. "Maar de neerslag half mei kwam voor de teken op een mooi moment. Daardoor droogden ze minder uit, wat effect heeft op hoe ze op jacht gaan. En met het mooie weer gingen natuurlijk veel mensen het groen in, waarmee je dus in het domein van de teek komt."

Volgens Van Vliet koersen we af op een vergelijkbaar scenario. "Het is nu regenachtig, maar de temperatuur lijkt weer flink omhoog te gaan en de neerslagkansen nemen weer af; exact in het piekseizoen." Hij verwacht volgende week of de week erna piekmomenten in het aantal tekenbeten. "En we moeten ook nog even afwachten wat juli doet." Vorig jaar viel de piek in juni, toen het hoogste aantal meldingen in vijf jaar binnenkwam.

Van Vliet adviseert mensen om zichzelf goed te controleren. "Na een bezoek aan het groen een tekencheck doen", rijmt hij. Mocht je daarbij een teek ontdekken, is het zaak om hem zo snel mogelijk goed te verwijderen. "Vroeger zeiden we binnen 24 uur, maar inmiddels weten we: hoe sneller je dat doet, hoe lager de kans op het oplopen van de ziekte van Lyme."

Naast lyme verspreiden de beestjes in Nederland soms ook tekenencefalitis (tbe), een virusinfectie die hersenvliesontsteking kan veroorzaken. Dat virus komt vooral voor in Centraal- en Oost-Europa, waar in sommige landen ook ertegen gevaccineerd wordt. De afgelopen jaren is ook in Nederland sprake van een toename van het aantal tbe-infecties. Vermoedelijk heeft dat ook te maken met het veranderende klimaat.

Warmere winters

Sowieso is er een complexe wisselwerking tussen klimaatverandering en tekenbeten in Nederland. Zo veranderen de aantallen teken die Nederland gedurende het jaar telt en hun activiteit door de veranderende temperaturen en neerslagpatronen. Daarnaast brengt klimaatverandering warmere winters met zich mee, zoals afgelopen winter, waardoor teken langer actief kunnen zijn en ook hun voortplantingsseizoen kan veranderen.

"En het beïnvloedt natuurlijk ook de gastheren van de teek", legt Van Vliet uit. "Door warmere winters zien we minder sterfte van muizen en vogels." Er zijn dus meer dieren waar de teken hun tanden in kunnen zetten.

Klimaat en gezondheid

Daarnaast wijst hij op het effect van klimaatverandering op de vruchten aan bomen. "De beuk, bijvoorbeeld, heeft nu jaren achter elkaar beukennootjes. Normaal gesproken is dat het ene jaar wel en het andere jaar niet. Er is dus meer voedsel voor de gastheren van de teek." En meer voedsel, betekent opnieuw meer gastheren.

Niet voor niets beschrijven de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) en de Gezondheidsraad in een recent advies aan het kabinet nadrukkelijk dat klimaatverandering gunstig is voor de teek. De ontwikkelingen rond de teek in een veranderend klimaat moeten volgens Van Vliet de komende jaren goed gevolgd worden, want de gezondheidseffecten kunnen groot zijn.

Op 18 januari 2025 stijgt er in de Indiase stad Hyderabad een vliegtuig op. Aan boord is 720 kilo 2-MMC, een middel met een stimulerende werking. De bestelling komt aan op Schiphol en de lading wordt vervolgens afgeleverd bij een bedrijf in Noord-Holland.

Het klinkt als een actie van internationale drugscriminelen, maar het was op dat moment volkomen legaal. De NOS en Follow the Money (FTM) achterhaalden ruim 700 van zulke bestellingen van Nederlandse handelaren.

Voor handelaren was het kinderlijk eenvoudig om aan designerdrugs te komen. Per mail laten Indiase fabrieken weten dat ze voornamelijk medicijnen en chemicaliën voor de landbouw maken. Maar uit handelsdata blijkt dat ze ook designerdrugs leverden op bestelling.

Wat zijn designerdrugs?

Designerdrugs, ook wel research chemicals of 'nieuwe psychoactieve stoffen' (NPS), is een verzamelnaam voor middelen die lijken op illegale drugs. Doordat de stoffen lichtjes afwijken van drugs die op de Opiumlijst staan, zijn de middelen (nog) niet verboden. De afgelopen jaren zijn veel nieuwe stoffen toegevoegd aan de Opiumlijst. Die zijn nu dus wel illegaal.

De lading van het vliegtuig dat in januari 2025 van India naar Nederland vliegt, is afkomstig van PSN Medicare. Het Indiase bedrijf is gespecialiseerd in onder meer medicijnontwikkeling, maar uit internationale handelsdata blijkt dat het ook op grote schaal designerdrugs aan Nederlandse bedrijven leverde. De NOS en FTM probeerden meermaals met PSN Medicare in contact te komen, maar het bedrijf reageerde niet op die verzoeken.

Andere fabrieken wilden wel vertellen hoe een internationale designerdrugsbestelling in zijn werk gaat. Een appje was genoeg, schrijft de directeur van het Indiase Ocimum in reactie op de exportlijst die de NOS en FTM aan hem voorleggen. Het verzoek aan het Indiase lab kwam van ene "Mr. Ben", die bemiddeld zou hebben tussen het lab en een Nederlandse handelaar in designerdrugs.

Toen achteraf bleek dat de bestelde stof een psychoactieve werking had, werd de export stopgezet, schrijft de directeur. Of "Mr. Ben" bestaat is niet te controleren. "Al onze gesprekken waren op WhatsApp en het spijt ons te moeten mededelen dat we zijn contactgegevens kwijt zijn", aldus de directeur.

Ook een andere fabriek reageert op de exportlijsten. "Vorig jaar benaderde een aantal Nederlandse klanten ons voor de ontwikkeling van producten die op dat moment legaal waren in Nederland", schrijft de juridische afdeling van Neion Technology. De Nederlandse klanten van die Indiase fabriek importeerden de middelen op legale wijze, benadrukt het bedrijf.

Groothandel in designerdrugs

Terug naar de vlucht. De 2-MMC aan boord is besteld door Trading Affairs, een bv die vaak terugkomt in de lijsten met uit India bestelde designerdrugs. De NOS en FTM hebben meermaals geprobeerd om met de eigenaar van het bedrijf in het contact te komen, maar er kwam geen reactie.

Het bedrijf heeft volgens een rechterlijke uitspraak jarenlang een groothandel in designerdrugs gerund. Uit hetzelfde vonnis blijkt dat de politie meermaals designerdrugs van het bedrijf in beslag heeft genomen. Zo ging het in 2021 om 344 kilo 3-MMC en in 2022 om 400 kilo 3-CMC en 110 kilo N-ethylbutylon. Weer een jaar later werd 83,5 kilo A-PiHP in beslag genomen, beter bekend als flakka.

Toch belette dat het bedrijf niet om tussen 2019 en 2025 bestellingen te blijven doen. De importeur liet in totaal 221 ladingen met designerdrugs overkomen uit India.

Zo ook de 720 kilo 2-MMC die in 2025 vanuit Hyderabad naar Amsterdam werd gevlogen. Importeur Trading Affairs verkocht de stof weer door aan andere handelaren.

Bij welke webshops de 720 kilo 2-MMC precies is terechtgekomen is niet na te gaan, maar de werkwijze van dergelijke online winkels voor designerdrugs is telkens dezelfde. Een webshopeigenaar koopt het middel in en biedt het online aan. De minimale bestelhoeveelheid is een gram. De prijs voor een gram is zo'n 13 euro, terwijl het middel in India niet meer dan 33 cent waard was.

Op de sites wordt geadverteerd voor nieuwe middelen, bijna verboden stoffen worden flink afgeprijsd en kortingsacties moeten klanten aanmoedigen om zo veel mogelijk tegelijk te bestellen.

Wie dat doet, krijgt pillen, poeders en kristallen thuis in de brievenbus. Op de verpakking staat dat de stoffen "niet voor menselijke consumptie" zijn. Zo probeert de verkoper vervolging te voorkomen. Maar uit de vele online reviews blijkt dat de middelen wel degelijk door mensen worden geconsumeerd.

Het kabinet is bereid de voorgenomen miljardenbezuiniging op de sociale zekerheid "eventueel" te verlagen, maar dan moet er eerst een inhoudelijke overeenkomst liggen met de sociale partners en de oppositie over de toekomst van de WW en de WIA. Dat heeft premier Jetten gezegd in de Tweede Kamer.

De afspraken uit het regeerakkoord blijven "de basis", maar als er alternatieven zijn voor de voorgenomen bezuinigingen op de uitkeringen voor werklozen en arbeidsongeschikten, dan wil het kabinet daar "inhoudelijk" naar kijken. "En daarna zullen we in de ministerraad moeten bekijken wat dat betekent voor de begroting. Maar wel in die volgorde", zei Jetten.

Veel oppositiepartijen willen de toezegging dat de 6,5 miljard euro die de komende jaren bespaard moet worden op de uitkeringen, ook op andere terreinen dan de sociale zekerheid mag worden opgehaald. "Er zijn op voorhand geen zaken die we uitsluiten", zei de premier daarover.

Hij biedt daarmee meer ruimte dan VVD-minister Heinen van Financiën. Die zei eerder, net als VVD-fractievoorzitter Brekelmans, dat alternatieven voor de bezuinigingen bespreekbaar zijn, maar dat het uiteindelijke bezuinigingsbedrag blijft staan en gevonden moet worden op de begroting van Sociale Zaken. Heinen en Brekelmans laten verstek gaan bij het debat vandaag.

'Deur wagenwijd open'

De vakbonden hebben stakingsacties aangekondigd als er wordt gesneden in de hoogte en de duur van uitkeringen. Het minderheidskabinet hoopt dat ze weer aan tafel komen voor onderhandelingen. "De deur staat wagenwijd open", zei Jetten, en "de cijfers zijn niet leidend". Hij kondigde aan de komende weken met concrete nieuwe voorstellen te komen om werkgevers en werknemers tegemoet te komen.

Eerder besloot het kabinet al om de aangekondigde snellere verhoging van de AOW-leeftijd te schrappen in de hoop de bonden weer aan tafel te krijgen. Die vinden dat volstrekt onvoldoende.

ChristenUnie-leider Bikker wees Jetten erop dat de sfeer tussen overheid en sociale partners niet verbetert als de coalitie zich niet eensgezind uit over de bezuinigingen. Daarmee doelde ze op de uitlatingen van de VVD'ers Heinen en Brekelmans. Maar volgens Jetten is er slechts sprake van 'klankkleurverschillen" en heeft Heinen als minister van Financiën nu eenmaal de taak om te wijzen op financiële degelijkheid.

Vakbonden FNV, CNV en VCP hebben het kabinet een ultimatum gesteld en voor woensdag 24 juni een landelijke staking in het openbaar vervoer aangekondigd, als protest tegen de bezuinigingen op de sociale zekerheid.

Op de luchthaven van Frankfurt zijn meerdere medewerkers van luchtvaartmaatschappij Lufthansa gewond geraakt toen een Boeing 787-9 Dreamliner onverwachts door zijn voorwiel zakte. Het toestel stond aan de gate terwijl voorbereidingen gaande waren voor een vlucht naar Los Angeles.

De bemanning was al aan boord, maar er zaten nog geen passagiers in het vliegtuig. De gewonden zijn ter plekke behandeld. Om hoeveel mensen het gaat is nog niet duidelijk. De oorzaak van het voorval wordt nog onderzocht.

Een beveiligingscamera legde het moment vast:

De Boeing werd vorig jaar gebouwd en in februari in gebruik genomen. Het landingsgestel is afkomstig van een Frans bedrijf dat onderdelen levert voor vliegtuigen.

Fabrikant Boeing heeft eerder problemen gehad met toestellen van dit type. Vorig jaar was er een ongeluk in India met een Boeing Dreamliner die op weg was naar Londen. Het toestel stortte vlak na het opstijgen neer op een studentencampus in de stad Ahmedabad.

Van de 230 passagiers en 12 bemanningsleden aan boord overleefde slechts één passagier de ramp. Op de grond kwamen 19 mensen om en raakten bijna 70 anderen zwaar gewond. Na die crash stelde een actiegroep van een oud-Boeing-medewerker in een presentatie aan de Amerikaanse Senaat dat er al jaren problemen waren met het bewuste toestel en met andere Boeing 787's.

"Vrouwen zonder stem, die niets te maken hebben met drugsgeweld, zullen hieronder lijden." Daniël Kettor, directeur van Rainbo Initiative in Sierra Leone, is duidelijk over de aankondiging van minister Van Weel dat het kabinet wil proberen om ontwikkelingsgeld van de Europese Unie aan dat land stop te zetten.

Jaarlijks ondersteunt Rainbo Initiative in de hoofdstad Freetown zo'n 3000 slachtoffers van seksueel geweld, met name vrouwen en kinderen. Het stopzetten van ontwikkelingshulp zou hen direct raken. De Europese gelden zijn cruciaal voor het werk van deze non-profitorganisatie.

Kettor is teleurgesteld over de uitspraken van de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid. "We hebben inmiddels 120 mensen in dienst. Zo'n honderd daarvan zijn vrouwen, van wie sommige zelf slachtoffer zijn geweest van seksueel geweld. Ze worden in hun kracht gezet door het werk dat ze doen."

Nederland wil met het stopzetten van de EU-gelden druk zetten op Sierra Leone om de veroordeelde drugscrimineel Jos L. uitgeleverd te krijgen. Hij verblijft volgens verschillende bronnen in het West-Afrikaanse land en zou daar bescherming genieten van president Bio.

'Bolle Jos' is in Nederland en België veroordeeld voor onder meer de handel in drugs:

Sierra Leone wordt internationaal vooral geassocieerd met de burgeroorlog (1991-2002), een grote ebola-uitbraak (2014-2016) en de groeiende rol van West-Afrika in de internationale drugssmokkel. Toerisme blijft daardoor beperkt, terwijl Sierra Leone beschikt over uitgestrekte tropische stranden en een bevolking die bekendstaat om de gastvrijheid.

Volgens Gilles Yabi, oprichter van een West-Afrika-denktank in Dakar, draagt juist die bevolking de gevolgen van een stop op ontwikkelingshulp, en niet de drugscriminelen of de politieke elite. "Door ontwikkelingshulp stop te zetten worden onderwijsprogramma's en voedselhulp in Sierra Leone geraakt. Daarmee straf je onschuldige mensen."

"Het is verontrustend dat de Nederlandse overheid Europese gelden wil inzetten omdat ze een voortvluchtige crimineel niet kunnen arresteren", vindt hij. "Daar moet toch een andere manier voor zijn?"

Drugsproblematiek

De druk op Sierra Leone en L. loopt inmiddels op. Volgens De Telegraaf werden onlangs plannen om hem in te rekenen op het laatste moment afgeblazen. Na de uitspraken van Van Weel en de recente arrestatie van L.'s oudere broer lijkt justitie alles in het werk te stellen om 'Bolle Jos' uit Sierra Leone te krijgen.

Een Europese maatregel zou na het wegvallen van USAID een volgende dreun betekenen voor het land. Toch begrijpt Kettor van Rainbo Initiative dat Europese overheden willen optreden tegen drugscriminelen. "Wij veroordelen hun aanwezigheid ook. Het gaat om mensen die hier een ontzettend luxueus leven leiden zoals niemand in dit land dat kan."

Hij benadrukt dat drugsproblematiek niet alleen Europa treft. "Ook hier leidt het tot geweld en instabiliteit. Het vernietigt de potentie van jonge mensen."

Twijfels over haalbaarheid plan

De vraag is wel in hoeverre het plan van Van Weel ook daadwerkelijk haalbaar is. Eerder schortte de Europese Unie ontwikkelingshulp in 2021 op in Guinee en in 2023 in Niger. In beide gevallen gebeurde dat naar aanleiding van een staatsgreep.

Of het "bieden van een veilige haven aan een van de grootste drugscriminelen", zoals Van Weel het beschreef, voldoende aanleiding is om deze maatregel in Sierra Leone ook toe te passen moet nu blijken. Volgens Yabi is het daarbij de vraag of Nederland hiervoor voldoende steun krijgt binnen de Europese Unie. "Het lijkt vooral een middel om druk uit te oefenen op de zittende regering."

De oplossing ligt volgens Kettor in samenwerken en niet in sancties. "West-Afrika kent uitdagingen, maar er zijn ook kansen. Als Europa wil voorkomen dat deze regio een doorvoerhaven voor drugssmokkel blijft, dan moet het samenwerken met lokale organisaties en overheden, niet de bevolking pijnigen."

Designerdrugs worden in Nederland via websites, appgroepen en sociale media verkocht. Achter die handel zit een netwerk van Nederlandse importeurs, groothandels en webshops die lange tijd legaal drugs en grondstoffen uit India konden laten overkomen.

Onderzoek van NOS en Follow the Money laat zien hoe groot die handel is. Tussen 2019 en 2025 werd voor ruim 46,2 miljoen euro aan designerdrugs uit India geïmporteerd. De straatwaarde is naar schatting bijna twee miljard euro.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze podcast vertellen NOS-journalist Sarah Bürmann en Nikki Brands van Follow the Money hoe de handelsroute vanuit India loopt en hoe zij die blootlegden. Ze bekeken bestellijsten van Indiase producenten en kwamen erachter dat het een enorm lucratieve business is. "Een gram 3mmc kost 13 euro in een webshop en dat kost 33 cent in India om te maken, dus het gaat zo'n 40 keer over de kop", zegt Bürmann.

Nederlandse handelaren konden jarenlang legaal stoffen importeren, die lijken op verboden drugs. Sommige handelaren die aan de slag gingen met de grondstoffen uit India, hadden wel door hoe gevaarlijk hun handel was. "Ik had een gasmasker op als ik het maakte. Zelf zou ik het nooit nemen."

Reageren? Mail dedag@nos.nl
Presentatie en montage: Bart Tuinman
Redactie: Rosanne Sies
Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

In de zoektocht naar een vermist Frans meisje in het zuidwesten van Frankrijk is een lichaam gevonden. Dat melden diverse Franse media. Het staat nog niet vast dat het gaat om de 11-jarige Lyhanna. Het lichaam werd gevonden in de buurt van Fleurance, het dorpje waar ze verdween.

Hulpdiensten zijn al bijna een week op zoek naar Lyhanna. Ze werd voor het laatst gezien bij haar school in Fleurance, op zo'n 100 kilometer van Toulouse.

In de zaak werd deze week een 41-jarige man aangehouden op verdenking van de ontvoering van het meisje. Volgens de openbaar aanklager werd de hoofdverdachte eerder aangeklaagd voor verkrachting van een minderjarige. Hij is de vader van een vriendin van Lyhanna.

Uit camerabeelden blijkt dat Lyhanna in zijn auto is gestapt. In Frankrijk staan op ontvoering van minderjarigen hoge gevangenisstraffen, die kunnen oplopen tot dertig jaar.

Bevriend

De man verklaarde aanvankelijk dat hij het kind op haar verzoek bij een zwembad had afgezet. Volgens het Openbaar Ministerie zijn zijn verklaringen onnauwkeurig en tegenstrijdig en is het meisje nooit eerder weggelopen. Ook haar familie liet tegenover Franse media weten uit te sluiten dat zij uit eigen beweging is weggelopen.

Het gezin van de verdachte en dat van het slachtoffer kenden elkaar al jaren. Lyhanna's moeder zei tegen de Franse zender BFMTV dat ze de man niet vertrouwde sinds haar dochter daar een logeerpartijtje had gehad. "Ze vertelde ons dat hij het leuk vond om haar te kietelen en veel met haar te spelen."

Volgens de aanklager werd de verdachte in 2020 ontslagen als conciërge van een middelbare school. Aanleiding was een ongepaste relatie met een minderjarige leerling. Twee jaar later werd hij aangeklaagd voor de verkrachting van een minderjarig meisje. Dat zou in 2022 zijn gebeurd in zijn woning.

Vanwege een gebrek aan bewijs werd de zaak uiteindelijk geseponeerd. De rechter heeft echter aangegeven dat de zaak mogelijk wordt heropend.

Daarnaast loopt er nog een andere zaak tegen de verdachte. Volgens BFMTV deed de moeder van een 11-jarig meisje vorig jaar aangifte van verkrachtingen tussen september 2024 en mei 2025 in de woning van de verdachte. Omdat het onderzoek nog loopt, is hij in de afgelopen negen maanden nog niet verhoord, zegt de aanklager.

Duikers en speurhonden

Afgelopen weekend deden omwonenden mee aan een zoekactie om Lyhanna te vinden en de zoektocht ging de afgelopen dagen door. De politie zette drones, helikopters, duikers en speurhonden in.

Daarbij werden voorwerpen gevonden die worden onderzocht, zegt de politie. Maar het meisje zelf werd de afgelopen dagen niet aangetroffen.

Q-Park, de eigenaar van de Bijenkorfgarage in het centrum, is nog niet door de gemeente benaderd over het idee om de garage te vervangen door woningen. Het bedrijf zegt wel open te staan voor een gesprek.

In het gisteren gepresenteerde coalitieakkoord van PRO en D66 staat onder het kopje 'compleet bouwen voor iedereen' deze tekst: "We gaan in gesprek over het sluiten van de Bijenkorfgarage en het bouwen van woningen op die locatie." 

Dat gesprek heeft tot nu toe nog niet plaatsgevonden, zo blijkt uit het antwoord van een woordvoerder van Q-Park op vragen van AT5. "Wij waren niet op de hoogte van dit voornemen en vernemen dit dan ook via de media", zegt de woordvoerder. "Mocht de gemeente hierover met ons in gesprek willen gaan, dan staan wij uiteraard open voor een nadere toelichting en dialoog."

Idee is niet nieuw

Het idee om de garage te vervangen door woningen is niet nieuw. Tien jaar geleden liet GroenLinks al weten van de garage af te willen, omdat de garage veel auto's naar de binnenstad zou trekken en voor een file zou zorgen. Toenmalig GroenLinks-raadslid Zeeger Ernstig zei dat de garage wat hem betreft 'zo snel mogelijk' dicht moest. In 2022 opperde hij hetzelfde idee opnieuw. 

Toch is het wel de eerste keer dat er iets over de Bijenkorfgarage in een coalitieakkoord staat. In het vorige coalitieakkoord van GroenLinks, de PvdA en D66 was dat niet zo en het coalitieakkoord van 2018-2022 ook niet.

De file richting de parkeergarage heeft de afgelopen jaren de bijnaam 'Bijenkorffile' gekregen. Op drukke (feest)dagen staan er verkeersregelaars bij onder meer de Stopera, zij houden automobilisten tegen als de garage vol of bijna vol staat. Deze aanpak lijkt effectief. 

Of het weghalen van de garage inderdaad zal zorgen voor veel minder auto's op het Rokin en de Amstel is nog de vraag: het is door het afsluiten van andere wegen een van de laatst beschikbare routes om het centrum in te rijden. Ook ligt er onder het Rokin een gemeentelijke parkeergarage.

Een 15-jarige leerling van de middelbare school Alasca is gewond geraakt door een elektrische schok, waarschijnlijk afkomstig van de bovenleiding van het treinspoor in de buurt van het Duitse Kehl. Het incident gebeurde in de nacht van maandag op dinsdag tijdens een schoolreisje in het Zwarte Woud. 

De jongen ligt nu in kritieke toestand in het ziekenhuis, bevestigt directeur Ariëlle de Ruijter van scholenkoepel Esprit na berichtgeving in Duitse media en Het Parool. 

De politie vermoedt dat hij op een geparkeerde trein klom om een foto te maken en te dicht bij de bovenleiding is gekomen. Daarbij kreeg hij elektrische schok en liep hij levensbedreigende brandwonden op.

De jongen was op dat moment alleen. Hij belde kort na het incident een klasgenoot, die vervolgens de Duitse hulpdiensten inschakelde. Hij werd met een helikopter naar een gespecialiseerd ziekenhuis gebracht. Daar ligt hij op dit moment in kritieke toestand. Hij is niet aanspreekbaar.

Onbeschrijfelijk grote impact

De ouders van de jongen zijn op dit moment bij hem, zegt De Ruijter. Leerlingen en docenten die mee waren op de reis zijn woensdag teruggekeerd naar Amsterdam. Voor hen is nazorg en slachtofferhulp beschikbaar.

"Dit heeft een onbeschrijfelijk grote impact op medewerkers en andere leerlingen", zegt De Ruijter. "Sommigen hoorden dit terwijl ze ergens anders op reis waren." 

De Ruijter weet niet waarom de jongen midden in de nacht naar het treinstel liep om er vervolgens op te klimmen. De directie van de school wacht daarvoor het politieonderzoek af. 

De Ruijter benadrukt dat niet duidelijk is of de jongen de bovenleiding heeft aangeraakt. "Het spreekt misschien voor zich, maar ik zou Amsterdammers graag willen waarschuwen om dit nooit te doen. Het is levensgevaarlijk. Ook als je te dicht bij de bovenleiding komt, kun je een schok krijgen."

Langs de snelweg A10 West, ter hoogte van de afslag Westpoort, is vanmiddag een geluidswal in brand gevlogen. Dat ging gepaard met flinke rookontwikkeling. Inmiddels is de brand uit en is de schade goed te zien.

De melding over de brand kwam rond 15.45 uur bij de brandweer binnen, waarna meerdere bluswagens ter plaatse kwamen. Om hulpdiensten de ruimte te geven, waren enkele rijstroken afgesloten. 

Op beelden die tipgevers naar AT5 sturen, is te zien dat de vlammen uit de geluidswal slaan en dat er een flinke zwarte rookwolk boven de snelweg uitkomt. Delen van de geluidswal zijn in de as gelegd.

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. 

Een vrouw is zondag aangerand door een jongen op een scooter in het Martin Luther Kingpark in Zuid. Hij betastte eerst haar bil en gaf daar vervolgens een tik op. De politie is op zoek naar getuigen, in het bijzonder een jongen en een meisje die na het incident naast de vrouw kwamen fietsen. 

De vrouw reed afgelopen zondag rond 17.00 uur door het park toen ze links werd ingehaald door een zwarte scooter met twee opzittenden. De jongen die achterop zat, randde haar vervolgens aan. 

Toen het gebeurde, was het volgens de politie druk in het park. Na het incident kwamen een jongen en meisje naast het slachtoffer fietsen, die zeiden dat ze het hadden zien gebeuren. De politie heeft nog niet met hen gesproken en komt graag met hen in contact. 

Ook heeft de politie signalementen gedeeld van de bestuurder van de scooter en de jongen die de vrouw aanrandde. 

De steiger aan de Borneokade in Oost wordt zes weken ingekort om overlast voor twee omwonenden te beperken. Het gaat om het deel waar vorige week de hekken zijn geplaatst. Daarnaast gaat de gemeente haar best doen om een andere ligplaats voor het woonschip te vinden. Dat is onderdeel van het compromis dat de bewoners en stadsdeel Oost vandaag in de rechtbank hebben bereikt in het langlopende conflict over de overlast van de zwemsteiger.

Het stel, dat in een woonboot naast de steiger woont en daar een B&B runt, had bij de voorzieningenrechter een kort geding tegen de gemeente aangespannen. De bewoners ervaren al jarenlang geluidsoverlast en drukte en vinden dat de steiger een soort openluchtzwembad is geworden. De zaak belandde uiteindelijk bij de Raad van State (RvS), de hoogste bestuursrechter, die de bewoners in het gelijk stelde. 

Die uitspraak deed de RvS op 29 april, na jaren van juridische procedures. De gemeente kreeg daarbij een last onder dwangsom en kreeg drie weken de tijd voordat het actief moest gaan handhaven op de overlast. Die termijn wist de gemeente vervolgens te verlengen tot 17 juni, maar tegen deze verlenging ging het stel in beroep. 

Afspraken

De bewoners en het stadsdeel hebben in een compromis nu afgesproken dat een deel van de steiger wordt verwijderd. Door de afspraak blijft 50 meter van de steiger nog toegankelijk voor mensen die daar willen recreëren. Zwemmen in het water blijft mogelijk, omdat het daar niet verboden is. Volgens de uitspraak van de RvS moet het alleen niet tot intensieve overlast zorgen. 

De zwemlijnen in het water zijn volgens stadsdeelbestuurder Jan-Bert Vroege inmiddels grotendeels verwijderd. Binnenkort, waarschijnlijk eind volgende week, worden de hekken weggehaald. Dan worden ook meteen de steigerdelen verwijderd op het deel waar de hekken nu staan.

Buurtbewoners worden volgende week per brief geïnformeerd. Vroege liet tijdens de zitting weten dat er komende maandag ook een informatieavond voor buurtbewoners is waar dit zal worden besproken. De woonbootbewoners krijgen van de gemeente bovendien een direct aanspreekpunt. Die kunnen ze benaderen als er in de toekomst opnieuw te veel overlast wordt veroorzaakt.

Daarnaast gaat de gemeente de komende zes weken op zoek naar een nieuwe vaste ligplaats voor het stel, want na alle commotie in de buurt willen zij het liefst vertrekken. In het compromis is nu opgenomen dat zij daar iedere week een update over krijgen. De gemeente gaat kijken of een ligplaats aan de Javakade op het Java-eiland tot een mogelijkheid behoort. 

Zwemsteiger nog afgezet

De zwemsteiger aan de Borneokade waar het stel naast woont, is nog altijd afgezet met hekken. Die werden vorige week vrijdag geplaatst. De gemeente liet eerder al weten te werken aan een duurzame oplossing.

"Handhaven is erg lastig in het water", zei stadsdeelbestuurder Vroege vorige week tegen AT5. De gemeente zoekt nu uit of het bestemmingsplan gewijzigd kan worden waardoor 'intensieve recreatie' op de Borneokade in de toekomst weer mogelijk kan zijn. 

Het besluit om de steiger af te zetten zorgt voor een hoop onrust in de buurt. Omwonenden snappen niet dat de gemeente op de steiger hekken heeft geplaatst. "Iedereen heeft er plezier van, behalve één woonboot", zei een teleurgestelde buurtbewoner vorige week na de plaatsing van de hekken. Om hun boosheid kracht bij te zetten, hebben zij spandoeken opgehangen aan de hekken en was er afgelopen zaterdag een protest bij de steiger. 

"Er wordt ons een stukje ontnomen", zei een van de buurtbewoners tijdens de actie waar tientallen omwonenden op af kwamen. Een van de buurtbewoners liet toen weten een brief te hebben geschreven naar de gemeente om het gesprek aan te gaan over het gebruik van de zwemsteiger. Omwonenden werden opgeroepen dat ook te doen. 

Bedreigingen

Sinds de plaatsing van de hekken op de steiger aan de Borneokade worden de bewoners bedreigd, zo werd vandaag duidelijk tijdens het kort geding. De woonboot van het stel is besmeurd met urine en er is rode vloeistof op het dek gegooid, vertelden ze geëmotioneerd in de rechtbank. "Een vriend van ons heeft een schop gekregen toen hij ging kijken bij de steiger, omdat iemand anders dacht dat het mijn man was."

Het stel heeft daarvan melding gemaakt bij de politie. "Er is sinds afgelopen weekend een enorme storm over ons heen geraasd."

"Wij willen best bewegen en overleggen", benadrukte de bewoonster die vandaag veelal het woord deed in de rechtbank bij gebrek aan een advocaat. "Maar er is geen overleg geweest, ook niet over de plaatsing van de hekken."

Ondanks alle bedreigingen is het stel na afloop van het kort geding tevreden met de gemaakte afspraken. "Het stelt ons in ieder geval gerust dat er via rechter harde afspraken zijn gemaakt, waarop we op terug kunnen komen als de gemeente zich daar niet aan houdt", vertelden ze na afloop. "Dat geeft ons het gevoel dat we houvast hebben."

Toch gaat het stel met een naar gevoel naar huis. "We zouden op vakantie gaan, maar dat durven we nu niet meer."

Een pand in de Campanulastraat in Noord is door burgemeester Halsema gesloten vanwege de vondst van onder andere 735 nitraten, materiaal om drugs te maken en een machete. De politie ontdekte de wapens en het drugslab tijdens een inval op 29 april. De woning gaat drie maanden dicht wegens de vrees voor ripdeals in en rondom het pand.

In de woning werden onder meer lege jerrycans, zakjes met cocaïneresten, een gasmasker en hydraulische persen aangetroffen. De spullen duiden op grootschalige drugsproductie. In de woning werd een verdachte aangehouden die bekende eerder betrokken te zijn geweest bij drugshandel. In het pand lagen bij de doorzoeking ook een knuppel en een bijl. 

De burgemeester kan ook een woning sluiten als er geen drugs worden aangetroffen, maar alles wel wijst op drugslab. De woning gaf al een tijd overlast voor de buurt, omdat er volgens de politie een aanloop was van bekende drugsgebruikers. Ook de vele wapens maken de sluiting volgens Halsema belangrijk voor de openbare orde en veiligheid.

'In de woning en schuur zijn onder meer chemicaliën, waaronder zuren en oplosmiddelen en een stof die indicatief positief testte op PMK, cocaïneresten, versnijdingsmiddelen en diverse hulpmiddelen zoals weegschalen, een kookstel en een blender aangetroffen', schrijft Halsema in het sluitingsbevel. 'In onderlinge samenhang bezien duiden zij op het bewerken, verwerken en verpakken van verdovende middelen.' Ze wil met de sluiting voorkomen dat er drugs worden gehandeld en criminelen op de woning afkomen. 

Van de Memre Waka en een markt tot lezingen, films en Sranantongo karaoke: in aanloop naar Keti Koti op 1 juli zijn er in de stad de hele maand juni activiteiten.

.

Hoe reageren Wallenbewoners op het nieuws dat het erotisch centrum er tóch niet komt?  En deze 'horrorlift' jaagt bewoners van een flat in Noord de stuipen op het lijf. Dat en meer in het AT5 Nieuws van donderdag 4 juni, gepresenteerd door Quirien Euwe.

Schrijver, dichter en filosoof Lieke Marsman is op 35-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar uitgeverij Pluim vandaag bekendgemaakt. Marsman leed aan een zeldzame vorm van kanker. De Amsterdamse was tussen 2021 en 2023 Dichter des Vaderlands. 

Marsman groeide op in Zaltbommel. Op dertienjarige leeftijd begon ze met dichten en in literaire kringen viel al snel op dat ze daar talent voor had. Later verhuisde Marsman naar Amsterdam voor een studie filosofie en bracht op twintigjarige leeftijd haar eerste dichtbundel uit. Voor Wat ik mijzelf graag voorhoud, kreeg ze meerdere prijzen.

Later zouden meerdere essays, romans en dichtbundels volgen. In 2014 kwam haar tweede dichtbundel uit: De eerste letter. Daarna begon Marsman met het schrijven van een roman. In 2017 debuteerde ze met Het tegenovergestelde van een mens, een boek over klimaatverandering dat jaren later ook in het Engels uitgebracht werd.

Kanker

Kort daarna werd bij Marsman kraakbeenkanker vastgesteld, in het boek De volgende scan duurt vijf minuten (2018), schreef ze over de behandeling die ze daardoor moest ondergaan. Ze kon daardoor haar rechterarm niet meer goed bewegen. Later moest ze haar arm en schouder laten amputeren. Over die amputatie uit 2022 schreef ze in 2024 in het boek Boerderij van Dorst. 

Vorige maand ontving ze nog de Frans Banninck Cocqpenning uit handen van burgemeester Femke Halsema. Dat is een Amsterdamse onderscheiding voor culturele verdiensten en maatschappelijke betrokkenheid.

Nieuw boek

Volgende week verschijnt haar boek De Dichter en de Duivel. Over een dichter die een huis koopt en vervolgens ontdekt dat de berging toegang biedt tot een ondergrondse wereld. "Terwijl ze steeds verder afdaalt, ontmoet ze influencers, politici, opiniemakers, columnisten – en de duivel", is te lezen op de website van haar uitgeverij.

De politie heeft sterke vermoedens dat de man die afgelopen week overleed bij een steekpartij in Heerhugowaard voortvluchtige was van een moord in Amsterdam. Het gaat om een 52-jarige man uit het Verenigd Koninkrijk die ervan werd verdacht in 2017 de Amsterdamse Pieter Hoovers (54) en zijn vrouw Tae (32) te hebben doodgeschoten. Dat blijkt uit onderzoek van NH en Het Parool.

Aan de Coulombstraat in Heerhugowaard was maandagavond een grote politiemacht aanwezig. Bij een steekpartij en mogelijk schietpartij bij een motorsportzaak viel een dode en raakten twee mannen gewond. Het tweetal, een man (44) uit gemeente Velsen en een man (65) uit Heerhugowaard, is later in het ziekenhuis door de politie aangehouden.

Dubbele liquidatie 

Het dode slachtoffer blijkt een 52-jarige man uit Groot-Brittannië. Hij werd al acht jaar gezocht. Volgens de Amsterdamse recherche was hij een crimineel die vermoedelijk in 2017 in de hoofdstad een dubbele liquidatie pleegde. 

De lichamen van Amsterdammer Pieter Hoovers (54) en zijn Thaise vrouw Tae (Naphaporn) Kaewpanya (32) werden op 17 juli 2017 gevonden in een appartement aan de Ceintuurbaan in De Pijp. Het stel woonde in Thailand, maar was voor een vakantie in Nederland. 

Hoovers was, zo schreef Het Parool destijds, in Amsterdam een bekend figuur voor hij naar Zuidoost-Azië vertrok. Hij was vechtsporter en runde een platenlabel. Het echtpaar was vermoedelijk al twee dagen vóórdat ze werden gevonden met geweld om het leven gebracht in de woning. De schutter werd nooit gepakt. 

Vermoedelijke schutter op camerabeelden te zien 

Twee jaar geleden, in mei 2024, kwam een coldcaseteam van de Amsterdamse recherche naar buiten met nieuwe informatie over de vermoedelijke moordenaar en een beloning voor de gouden tip.

Uit hun onderzoek bleek dat het stel die dag vermoedelijk werd gedood door 'een Britse crimineel'. De man was tot drie keer toe op camerabeelden in de buurt van de Ceintuurbaan te zien. Hij zou met verschillende auto's zijn afgezet, vlak bij de woning waar de slachtoffers verbleven.

De politie dacht toen dat Hoovers en zijn vrouw bij zijn eerste bezoek niet thuis waren en hem de tweede keer dat hij er was zelf binnen lieten. Daarna zou hij ze hebben vermoord.

De derde keer dat hij op camerabeelden te zien is uit die tijd, was 's avonds. Volgens de politie vermoedelijk om zijn sporen te wissen. De officier van justitie loofde 20.000 euro uit voor de gouden tip. De man bleef al die tijd uit handen van de politie en is dus ook nooit vervolgd en veroordeeld. 

Afgelopen maandagavond lag die man onder een wit kleed op een parkeerplaats in Heerhugowaard, zo blijkt uit de eerste onderzoeksresultaten van de politie Noord-Holland. Zij hebben hem geïdentificeerd als een 52-jarige Brit, waarna de connectie is gelegd met de Amsterdamse coldcase. 

Helikopter over de wijk

Het arrestatieteam kwam afgelopen week rond 19.35 uur af op een steekpartij in een bedrijfspand op een industrieterrein in het noorden de stad. Het gebouw werd door de speciale eenheid onder schot gehouden. Ook vloog er een helikopter over het gebied. 

Omstanders vertellen tegen NH hoe ze het slachtoffer op straat naast de ambulance zagen liggen. Volgens de politie is er nog geprobeerd om de man te reanimeren. Om 21.25 uur werd officieel gemeld dat hij was overleden. Wat er precies is gebeurd, wordt onderzocht.

Een woordvoerder van politie Noord-Holland wil niets zeggen. Wel blijkt dat in eerste instantie is gecommuniceerd over een verkeerde woonplaats van een van de verdachten: de 65-jarige man komt niet uit Zaandam maar Heerhugowaard. 

Verdachten in ziekenhuis

De twee verdachten uit de gemeenten Velsen en Dijk en Waard liggen in het ziekenhuis. Ze zitten in alle beperkingen, wat betekent dat ze nog met niemand contact mogen hebben behalve hun advocaat. 

Er gaan beelden rond van het incident en de nasleep aan de Coulombstraat. De politie vraagt om deze niet online te delen uit respect voor de nabestaanden en 'dit tot eigenrichting leiden en kan dit het lopend opsporingsonderzoek nadelig beïnvloeden'. 

Jonge meiden koppelen aan een sterk vrouwelijk rolmodel: dat is al vijftien jaar het doel van de Elance Academy. Die rolmodellen helpen, als een soort grote zus, het zelfvertrouwen van de meiden te verhogen. "Door mijn coach heb ik geleerd om vriendinnen te maken."

De 11-jarige Askin straalt als ze over haar coach begint. "Ze is heel erg lief en heel erg mooi. Ik weet niet hoe oud ze is, maar ik denk twintig jaar. We gaan soms wandelen, soms dieren zoeken in het park en we zijn ook een keer gaan schaatsen. Maar vooral veel kletsen."

Stichting Elance viert dit jaar het vijftien-jarig jubileum en werkt volgens de zelfbedachte strong girls-methode:  het koppelen van meiden aan jonge vrouwelijke rolmodellen die hen als een soort grote zus coachen richting zelfvertrouwen. Jaarlijks coacht Elance ongeveer 320 meiden, vaak na aanmelding via scholen, zorgcoördinatoren, wijkpartners of andere betrokken professionals. 

Aytun Aydin richtte vijftien jaar geleden de Elance Academy op. Ze vond dat jonge meiden een steuntje in de rug konden gebruiken. "Er zijn veel jonge mensen die een beetje extra liefde en aandacht kunnen gebruiken. En dan kan je vaak beter terecht bij coaches, dan bijvoorbeeld ouders of jeugdzorg. Een coach spreekt de taal van de meiden en dat is heel waardevol."

Askin vertelt dat ze het vroeger lastig vond om samen te werken. "Ook vriendinnen maken vond ik lastig. Toen heeft mijn coach me me tips gegeven en nu is alles gelukt."

Een stukje op de stoep dat is gereserveerd voor deelfietsen en deelscooters, waar iedere Amsterdammer makkelijk een voertuig kan pakken en de auto daarom laat staan. Dat was het grote idee van de gemeente voor deelvervoer. Maar jaren nadat de proef geslaagd was, is het beloofde aantal hubs nog altijd niet gehaald en staan ze vooral leeg. De gemeente moet een keuze gaan maken over deelvervoer, zo concludeert de Amsterdamse Rekenkamer in een onderzoek. 

Vanaf 2018 komt deelvervoer steeds meer voor in de stad. Op veel plekken waren er al deelauto's en het werd ook tijd voor (meer) deelscooters, deelbakfietsen en deelfietsen. Het idee is heel simpel. Je pakt ergens een voertuig en rijdt ermee naar de plek van je bestemming en zet het daar in de buurt weer neer. De bedoeling ervan is dat Amsterdammers de auto laten staan en gebruikmaken van bijvoorbeeld een deelbakfiets.

Geslaagde proef

Het aantal deelvoertuigen is de laatste jaren toegenomen in de stad, omdat het stadsbestuur - ondanks kritiek - er echt heil in ziet als oplossing om minder auto's door de stad te laten rijden. Er ontstond alleen een probleem. De fietsen en scooters werden overal maar neergezet. Op sociale media deelden Amsterdammers massaal foto's van stom geparkeerde scooters onder de hashtag #felyxchallenge.

Dat probleem was ook bekend bij de gemeente, die op zoek ging naar een oplossing. In 2020 besloot het stadsbestuur daarom om een proef te starten met deelvervoerhubs, een soort stalling voor deelvervoer. Drie jaar lang werden er zeventien hubs gemonitord en volgens de gemeente was de proef geslaagd. Daarom zouden er nog meer hubs komen in de stad. In totaal moesten er 35 verspreid over de stad te vinden zijn in twee jaar. 

Vooral leeg

Maar dat aantal is nog altijd niet gehaald, zo concludeert de Rekenkamer. Vorig jaar telden onderzoekers het aantal hubs in de stad en bleven steken op 23, met daarin plek voor in totaal ongeveer driehonderd deelvoertuigen. Dat aantal voertuigen werd echter bij lange na niet gehaald. In een groot deel van de hubs stonden maar weinig deelvoertuigen. Er stonden zelfs benzinescooters en fietsen van Amsterdammers in geparkeerd.

De Rekenkamer snapt het idee van de hubs en noemt het aannemelijk dat ze kunnen zorgen voor minder foutgeparkeerde deelscooters en minder autoritten. Alleen doordat er zo weinig buurthubs zijn, met daarin een klein aanbod van deelvoertuigen, verwacht de Rekenkamer dat het effect op het aantal autoritten in de stad te verwaarlozen is.

Onzekerheid als reden

De Rekenkamer concludeert in het onderzoek dat de hoeveelheid hubs en het aantal voertuigen daarin te maken heeft met onzekerheid over deelvervoer. Zo is er onzekerheid vanuit de markt, omdat de exploitatievergunning voor de bedrijven maar voor twee jaar geldt, waardoor investeren gevaarlijk is, en stoppen aanbieders gedeeltelijk, omdat het voor hen niet haalbaar is. Dat overkwam deelscooteraanbieder Go Sharing en deelbakfietsaanbieder BaqMe. 

Daarnaast is er ook politiek-bestuurlijke onzekerheid over wat het deelvervoer de stad kan brengen en welke problemen erdoor kunnen ontstaan. Het gebruik van deelvervoer is namelijk nog altijd een proef. Deze proef is weliswaar verlengd en uitgebreid, maar een definitieve zekerheid over het blijven ervan is er niet. 

De Rekenkamer heeft dan ook de indruk dat het stadsbestuur worstelt met de vraag of er in de uitvoering voldoende grip is op het deelvervoer. "De worsteling met onzekerheden over deelscooters en deel(bak)fietsen is begrijpelijk, maar leidt tot een weifelende aanpak voor deelvervoerhubs", aldus Rekenkamerdirecteur Annelies Daalder. 

'Langjarige keuzes nodig'

De aanbevelingen van de rekenkamer zijn gericht op het doorbreken van de weifelende aanpak. "Er zijn duidelijke en langjarige keuzes nodig over de vormen van deelmobiliteit en de parkeervoorzieningen, zoals de hubs", zo zegt Daalder. "Pas dan ontstaat ruimte voor een daadkrachtige uitvoering." Volgens de Rekenkamer moet de gemeente een duidelijke keuze maken over de toekomst van deelvervoer. Daarbij kan het ook een keuze zijn om met bepaalde zaken helemaal te stoppen.

Het stadsbestuur heeft aan de Rekenkamer laten weten de conclusies van het onderzoek te delen en de aanbevelingen over te nemen. De uitkomsten van het onderzoek worden na de zomer besproken in de gemeenteraad. 

PRO Amsterdam en D66 hebben vandaag het coalitieakkoord voor de komende vier jaar gepresenteerd. Opvallend: er wordt fors gesneden in het ambtenarenapparaat, het erotisch centrum in Zuid is van de baan, en de onroerendezaakbelasting (OZB) voor huiseigenaren gaat niet verder omhoog. Hoe worden deze en de andere plannen in de stad ontvangen? In dit liveblog houdt AT5 je op de hoogte van de reacties op het coalitieakkoord.

Ondernemersvereniging ORAM is overwegend positief over het akkoord, onder meer over de aandacht voor de economische toekomst van de stad, de steun voor het Havenbedrijf Amsterdam en dat er 'voldoende ruimte is voor bedrijven'. " Een economisch sterke en veerkrachtige stad heeft immers niet alleen woningen nodig, maar ook ruimte om te ondernemen, te produceren en te innoveren. Het is nu van belang dat het college de daad bij het woord voegt."

Maar niet over alle punten is ORAM positief. Zo ziet de vereniging een risico dat de stad 'te veel naar binnen gaat kijken'. "Het stoppen met stadspromotie lijkt vooral gericht op het beperken van toerisme, maar in samenhang met andere keuzes in het akkoord – zoals de toekomst van de cruiseterminal, de beperkte groeiruimte voor Schiphol en een selectieve benadering van internationale bedrijvigheid – ontstaat het beeld van een stad die minder nadrukkelijk de verbinding met de buitenwereld zoekt."

"Amsterdam is groot geworden als open handelsstad, internationale havenstad en ontmoetingsplaats voor talent, bedrijven en ideeën. Juist die open blik heeft de stad gemaakt tot wat zij vandaag is."

De Partij voor de Dieren leest een coalitieakkoord 'vol algemeenheden', schrijft fractievoorzitter Anke Bakker. "Maar PRO en D66 durven niet de noodzakelijke keuzes te maken om de stad diervriendelijk, groen en klimaatbestendig te maken."

Volgens de partij wordt 'bij lange na niet genoeg geïnvesteerd in groen en klimaatadaptatie om de veiligheid en gezondheid van mens en dier te waarborgen'. "We maken ons grote zorgen over wat er overblijft van het dierenwelzijnsbeleid en over de forse bezuinigingen waarvan de consequenties onduidelijk zijn, zoals die op thuiszorg en de opvang van mensen met psychische problematiek. Deze coalitie kan een stevige oppositie van ons verwachten."

CDA-fractievoorzitter Rogier Havelaar is enerzijds positief over de plannen, maar vindt ook dat die op meerdere vlakken tekortschieten.

Als vooruitgang noemt hij dat de gemeente 'kleiner en slagvaardiger' wordt. Ook is het CDA blij met de vacaturestop, "waar wij vorig jaar al voor pleitten", het niet verhogen van de OZB en afvalstoffenheffing, en dat het erotisch centrum van de baan is. 

Tegelijkertijd vindt het CDA dat het nieuwe stadsbestuur 'onvoldoende échte keuze maakt'. "Hoewel de ambtelijke organisatie kleiner wordt, stijgen de lasten voor autogebruikers en bezoekers", schrijft Havelaar. "Parkeren wordt duurder, terwijl we dagelijks klachten uit bijvoorbeeld Noord krijgen, omdat bewoners zich een hoedje schrikken van parkeerkosten."

Overlast door toerisme

Ook op het stijgen van de toeristenbelasting is het CDA kritisch. "Het is onzeker of dit extra geld gaat opleveren." Havelaar vervolgt: "Het stadsbestuur wil wél het geld van de toerist, maar doet onvoldoende tegen de overlast door toerisme. " Zo noemt hij het teleurstellend dat boa's in het centrum hun wapenstok moeten inleveren en dat het I-criterium (coffeeshopverbod buitenlandse toeristen) er niet komt. 

Verder had het de onderhandelaars volgens Havelaar 'gesierd' als er minder wethouders waren aangesteld. "Helaas heeft men in plaats daarvan gekozen voor minder stadsdeelbestuurders, terwijl zij juist zo dichtbij de Amsterdammers staan."

VVD-fractievoorzitter Daan Wijnants ziet in het coalitieakkoord enkele stappen in de goede richting voor een 'betaalbaar, schoon en veilig' Amsterdam. Tegelijkertijd blijft 'de handrem' er volgens hem op. 

"Er wordt bezuinigd, maar gezinnen met een auto mogen weer betalen. Er wordt gesneden in het aantal ambtenaren, maar de schuld blijft groeien. Er komt iets meer geld voor een schone stad, maar een stevige aanpak tegen zwerfafval ontbreekt."

De VVD is tevreden dat er een streep gaat door het erotisch centrum, waar de partij fel tegen was. Maar de komende jaren blijven 'scherpe keuzes nodig'. "De VVD zal zich hard inzetten voor een Amsterdam dat er weer kan zijn voor álle Amsterdammers."

Het KNMI waarschuwt voor hagel tot wel 2 cm groot en zware windstoten in de regio Noord-Holland. In Amsterdam geldt van 10.00 uur tot 14.00 uur code geel. "Later vanochtend en vanmiddag komen er enkele pittige regen- en onweersbuien voor", zegt het KNMI. Het verkeer kan daardoor gehinderd worden. Na 14.00 uur nemen de buien af. 

Ook wachtende Harry Styles-fans worden door evenementenorganisatie Mojo gewaarschuwd. Zij staan in rijen voor het concert bij de Johan Cruijf Arena voor een plekje vooraan vanavond. ''Als je al in de rij bij Harry Styles staat en er valt een zware bui met onweer en/of hagel, blijf dan niet in de rij staan maar zoek een overkapping in de omgeving'', zegt Mojo. Nog niet gearriveerde bezoekers, wordt geadviseerd nog niet naar het stadion te komen.