Het nieuwe undercoverteam van de nationale politie heeft vanwege grote tijdsdruk een valse start gemaakt, concludeert de Commissie Monitoring Waarborgen Heimelijk Werk.

De undercoverafdeling van de politie werd hervormd nadat een agent zichzelf in 2021 van het leven had beroofd. Volgens meerdere rapporten werden infiltranten te veel aan hun lot overgelaten.

'Te ambitieus'

Maar bij de invoering van de hervormingen heeft de politie een te ambitieuze deadline opgelegd, concludeert de commissie. "Het undercoverteam mist diepte en continuïteit omdat expertise niet is overgedragen en fundamentele keuzes over het middel en het stelsel onvoldoende zijn doordacht", stelt de commissie in een eindrapport.

De nieuwe leiding van het landelijke team heeft nog weinig ervaring met undercoverteams, waardoor zij negatieve patronen en risico's mogelijk niet herkennen.

Isolement

De commissie, onder leiding van oud-minister Winnie Sorgdrager, ziet een risico dat het team te ver van de rest van organisatie af komt te staan. In de organisatie keren oude patronen volgens de commissie terug, zoals medewerkers die niet openstaan voor feedback en zich afzonderen.

De politie zegt het in een reactie eens te zijn met de conclusie van de commissie dat meer kennis en ervaring nodig zijn. "Ook de eenheidsleiding heeft dit onderkend en daarom inmiddels de leiding versterkt."

Het gerechtshof in Den Haag heeft vandaag twee mannen die racistische teksten projecteerden op de Erasmusbrug tot lagere straffen veroordeeld dan de rechtbank eerder deed.

De hoogste straf, zes maanden cel waarvan vier voorwaardelijk en een taakstraf van 240 uur, is voor een 27-jarige man uit Zwijndrecht. Een 37-jarige man uit Landgraaf krijgt vier maanden cel, waarvan twee voorwaardelijk en een taakstraf van 120 uur.

Beide mannen waren in januari door de rechtbank in Rotterdam nog veroordeeld tot een half jaar onvoorwaardelijke celstraf. Maar in hoger beroep komt het gerechtshof tot een lagere straf, vooral omdat beide verdachten niet eerder voor een soortgelijk feit zijn veroordeeld.

Teksten op pyloon

Het draait in de zaak om de projectie van teksten met laserlicht op de pyloon van de Erasmusbrug in Rotterdam tijdens de jaarwisseling van 2022 naar 2023. 'White Lives Matter' en 'Vrolijk Blank 2023' waren twee van de leuzen die de verdachten projecteerden.

Toenmalig burgemeester Aboutaleb reageerde met afgrijzen. "Een schande dat dit gebeurt in de stad die door de nazi's is platgebombardeerd", zei hij.

Het hof zegt dat de mannen met hun woorden verwezen naar de ideologie van blanke superioriteit en veroordeelde ze voor groepsbelediging en discriminatie. Volgens het hof waren de teksten beledigend voor gekleurde mensen. Dat de projecties juist werden gedaan tijdens de drukbezochte jaarwisseling woog ook mee bij de veroordeling.

Carnaval

Het gerechtshof veroordeelde een van de twee mannen ook voor groepsbelediging en discriminatie in verband met de projectie van de slogan 'Houd Lampegat blank' op het stadhuis van Eindhoven, tijdens carnaval in 2023.

De straf voor de man uit Zwijndrecht valt hoger uit omdat hij voor projecties in zowel Rotterdam als Eindhoven is bestraft, de man uit Landgraaf was alleen bij de projectie in Rotterdam betrokken.

De twee mannen werden verder nog bestraft voor het bezit van racistische stickers en flyers.

Niet discriminatoir

Beide verdachten ontkenden dat zij neonazi's of racisten zijn, meldt omroep Rijnmond. "We komen op voor de blanke bevolking, zonder discriminatoir te zijn naar andere rassen", stelden ze eerder. Hun advocaten betoogden dat ze onderdeel zijn van een maatschappelijk debat, waarin openlijk door politici en opiniemakers wordt gesproken over 'omvolking'.

Beide verdachten waren, net als eerder in de rechtbank in Rotterdam. niet bij de uitspraak van het hof aanwezig. De man uit Landgraaf zit inmiddels vast voor een ander delict: terroristische bedreiging en het maken van wapenonderdelen.

De Amerikaanse regering is van plan de socialemedia-accounts van toeristen uit visumvrije landen, waaronder Nederland, strenger te controleren. Wie de Verenigde Staten binnen wil komen met een zogenoemde ESTA-registratie, wordt volgens een nieuw voorstel verplicht om vijf jaar aan socialemediageschiedenis met de Amerikanen te delen.

Met een ESTA-registratie kunnen toeristen uit tientallen goedgekeurde landen relatief eenvoudig naar de VS reizen. Bij een aanvraag moeten reizigers nu al diverse persoonsgegevens invullen. Er wordt ook gevraagd naar accounts op sociale media, maar het is niet verplicht die op te geven.

Met de voorgestelde wijziging komt die verplichting er wel. Toeristen moeten bovendien de telefoonnummers en e-mailadressen opgeven die ze in de afgelopen vijf tot tien jaar gebruikt hebben, net als informatie over hun familieleden. Ook wordt gevraagd om selfies te uploaden. Dat moet zelfs na vertrek, om vast te stellen dat een reiziger de VS verlaten heeft.

De Amerikaanse grensbewaking schrijft in het voorstel dat de wijziging nodig is "om de VS te beschermen tegen buitenlandse terroristen en andere bedreigingen voor de nationale veiligheid". De voorgestelde maatregelen zijn nog niet definitief. Instanties mogen er de komende tijd op reageren.

'Anti-Amerikaanse sentimenten'

De regering-Trump is al langer bezig om het toelatingsbeleid voor zowel toeristen als immigranten aan te scherpen.

Er geldt op dit moment een inreisverbod voor inwoners van negentien landen in Afrika, het Midden-Oosten en het Caribisch gebied. Mogelijk wordt dat verbod uitgebreid. Buitenlandse studenten die een visum voor de VS aanvragen, zijn sinds de zomer verplicht om hun accounts op sociale media op te geven en kunnen geweigerd worden om "anti-Amerikaanse" sentimenten.

Meerdere Europese landen hebben het reisadvies voor de VS aangepast, omdat burgers steeds vaker op buitengewoon strenge grenscontroles stuiten, soms zelfs met detentie tot gevolg. Zo werden eerder dit jaar nog Duitse en Franse toeristen aan de grens tegengehouden, in een detentiecentrum opgesloten en uitgezet.

Boekingen trekken aan

Reisbrancheorganisatie ANVR verwacht weinig problemen als de Verenigde Staten inderdaad besluiten de sociale media van buitenlandse reizigers te gaan controleren. "We moeten eerst zien hoe het gaat uitpakken. Reisbeperkende maatregelen zijn nooit goed, maar in principe verwacht ik niet dat het mensen ervan zal weerhouden", zegt een woordvoerder tegen persbureau ANP.

De brancheorganisatie meldde vandaag dat Nederlanders tot en met oktober van dit jaar 5 procent minder vakanties naar de VS hebben geboekt. In het najaar was een omslag te zien: de boekingen lagen in september en oktober 'substantieel hoger' dan vorig jaar.

De ANVR verwacht dat de boekingen in 2026 blijven aantrekken, mede door de gunstige dollarkoers voor toeristen uit eurolanden en het WK voetbal dat in de VS gehouden wordt.

Smartphones, laptops en desktopcomputers dreigen de komende maanden flink duurder te worden. Dat komt doordat een belangrijk onderdeel de laatste tijd enorm in prijs stijgt: het werkgeheugen. Dat computeronderdeel is belangrijk voor de rekenkracht van het apparaat: met te weinig werkgeheugen is een telefoon of laptop veel trager.

Een smartphone van 300 of 400 euro is over een aantal maanden misschien wel 50 euro duurder, verwacht Tomas Hochstenbach van techsite Tweakers, die de ontwikkelingen volgt. Ook een laptop kan zomaar 100 euro duurder worden, denkt hij. Inkopers die de NOS sprak, verwachten ook prijsstijgingen in de komende maanden.

Drie keer zo duur

"Werkgeheugen is de afgelopen twee maanden ongeveer drie keer zo duur geworden", zegt Hochstenbach als hij kijkt naar de gegevens op Pricewatch. Dat is een platform van Tweakers waarop de prijs van allerlei elektronica wordt bijgehouden: van smartphones en laptops, maar ook specifieke onderdelen zoals werkgeheugen.

"Dit werkgeheugen wordt opgekocht door andere bedrijven", legt Hochstenbach uit. "Zij hebben het nodig voor datacenters. Die groeien enorm door kunstmatige intelligentie. Daar is de vraag enorm, waardoor tekorten ontstaan voor bijvoorbeeld laptops."

Wat is werkgeheugen?

Elke computer heeft werkgeheugen nodig om taken uit te voeren. De hoeveelheid werkgeheugen wordt uitgedrukt in gigabytes (GB). Laptops hebben vaak een werkgeheugen van 16 GB. Op een smartphone is dat vaak 4, 6 of 8 GB - hoewel de duurste smartphones soms ook 16 GB werkgeheugen hebben.

"Met een vol werkgeheugen wordt je apparaat heel langzaam", zegt Hochstenbach. "Dat merk je bijvoorbeeld als je meerdere apps of computerprogramma's tegelijk gebruikt. Of als je computer op de achtergrond een update installeert."

In krachtige laptops of desktopcomputers is het werkgeheugen 32 GB. "Zoveel werkgeheugen is bijvoorbeeld interessant voor gamers", zegt Hochstenbach. "Dat komt doordat veel games er tegenwoordig erg realistisch uitzien. Het kost veel rekenkracht om de beelden van zo'n virtuele wereld te verwerken."

Sommige gamers kopen de onderdelen voor rekenkracht daarom los. Daarmee kunnen zij hun eigen game-pc bouwen of uitbreiden. "We zien dat 32 GB het populairst is", zegt Hochstenbach. Daarvan is de gemiddelde prijs van vier merken dit jaar al honderden euro's gestegen, blijkt uit gegevens van Pricewatch. Op 1 januari kostte 32 GB nog gemiddeld 111 euro, vorige week was dat 352 euro. "En de afgelopen dagen is het nog verder gestegen."

"Fabrikanten waarschuwden ons in de zomer al dat zij de vraag niet aankunnen", zegt Adri Broos van Megekko, een inkoper van computers en onderdelen, waaronder modules voor rekenkracht.

"Dat horen we wel vaker in de zomer, dus we dachten dat het wel zou meevallen. Maar deze extreme prijsstijgingen had ik niet verwacht. Mensen die zelf een computer willen bouwen, hebben daar nu al last van."

Een van hen is Sergio Meyer uit Rotterdam. Hij bouwt elk jaar zijn eigen game-pc, vertelt hij aan de NOS. "Ik vind het leuk om te doen. Het is een beetje een uit de hand gelopen hobby."

Hij had zijn oude pc al verkocht en wilde aan een nieuwe beginnen. Maar toen zag hij de prijs van het werkgeheugen: 400 euro. "Ik dacht eerst dat het een fout was. Maar het is wel echt de prijs die je nu betaalt."

Dat betekent nu even geen nieuwe game-pc. "Als je dit onderdeel écht nodig hebt, dan moet je dit bedrag wel betalen, maar voor mij is het wel te duur. Ik wacht liever nog even. Dus game ik nu iets minder en ik heb meer tijd voor andere dingen."

'Laptops worden straks duurder'

Broos verwacht dat de prijs van laptops en desktops binnenkort ook stijgt. "De pc's die nu in de winkel liggen, zijn drie of vier maanden geleden gebouwd, met de lage prijs voor werkgeheugen."

Eind november zei computermaker HP al dat het duurdere werkgeheugen zal leiden tot duurdere laptops en desktops. Broos: "Laptops en desktops die straks in de winkel liggen, zijn gebouwd met de hoge geheugenprijzen van nu. En die zullen dus een stuk duurder zijn."

Pas wanneer de prijs van het werkgeheugen zakt, zullen na verloop van tijd ook de apparaten goedkoper worden. "De prijs van werkgeheugen werkt een maand of drie door in producten waar die onderdelen in gaan", zegt Broos.

Hij verwacht dat de prijzen op zijn vroegst pas over een halfjaar op hun normale niveau zijn. "Eén ding is zeker: de prijs van werkgeheugen zal de komende weken echt niet dalen."

Zodra de Verenigde Staten en Europa de veiligheid garanderen gaan Oekraïners binnen negentig dagen naar de stembus. Die verrassende mededeling deed president Zelensky gisteravond. Kenners hebben grote twijfels over de haalbaarheid van het voorstel.

Waar komt dit vandaan?

De Amerikaanse president Trump probeert al lange tijd de legitimiteit van Zelensky onderuit te halen. In februari noemde hij hem "een dictator zonder verkiezingen". Dat de Oekraïense grondwet geen verkiezingen toestaat in oorlogstijd, liet Trump achterwege.

Vanwege de staat van beleg gingen de parlementsverkiezingen in oktober 2023 en die voor een nieuwe president in maart 2024 niet door. Ook toen klonk hierop kritiek vanuit de VS.

Nu lijkt Kyiv toch overstag te gaan door de druk vanuit het Witte Huis. "Zelensky wil hiermee laten zien dat Oekraïne bereid is bijna alles te doen", zegt onderzoeker Julia Soldatiuk-Westerveld van denktank Clingendael. Het is volgens haar een reactie op de aanzwellende kritiek uit Washington dat Oekraïne dwarsligt aan de onderhandelingstafel.

"Zelensky moet Trump te vriend houden, hoewel die steeds meegaat in het narratief van Poetin dat de Oekraïense leider niet legitiem is", zegt defensieanalist Patrick Bolder van denktank HCSS. "Trump zoekt een stok om mee te slaan en Zelensky voelt dat hij in een kwetsbare positie zit."

Zelensky heeft daarnaast te maken met een corruptieschandaal binnen zijn partij. Daarbovenop rukt Rusland langzaam op aan het oostfront, komt er minder militaire hulp uit het buitenland en zijn er dagelijks bombardementen op energievoorzieningen in Oekraïense steden.

NOS op 3 maakte onlangs deze video over de zich opstapelende problemen voor Zelensky:

Hoe haalbaar is het plan?

"Het is totaal onrealistisch nu verkiezingen te houden", zegt de Oekraïense parlementariër Oleksandr Merezjko. Hij is lid van Zelensky's partij en voorzitter van het buitenlandbeleidcomité. Merezjko spreekt van een waslijst aan risico's: van hoe je honderdduizenden militairen aan het front kunt laten stemmen tot hoe je de veiligheid in de stembureaus kunt garanderen.

Dat laatste is in feite alleen mogelijk als Rusland een staakt-het-vuren instelt tijdens de verkiezingen, concludeert Bolder. "En dan nog zetten verkiezingen de deur open voor een beïnvloedingscampagne om een voor Rusland gunstige leider aan de macht te krijgen."

Hij verwacht echter dat het plan al vastloopt op de veiligheidsgaranties, waarop de onderhandelingen over een einde aan de oorlog tot nu toe ook steeds zijn gestrand.

"Ik zie niet hoe op termijn aan deze voorwaarden kan worden voldaan", zegt Westerveld-Soldatiuk. Ze benoemt op politiek en wetgevend vlak allerlei uitdagingen. Zo moeten de wet worden aangepast en allerlei voorbereidingen worden getroffen om ervoor te zorgen dat iedereen die dat wil zich verkiesbaar kan stellen als presidentskandidaat.

"En welke status heeft het door Rusland bezette gebied? Hoe kunnen Oekraïners in bezet gebied stemmen?", vraagt ze zich af. Dan zijn er nog de miljoenen Oekraïners die in het buitenland verblijven met wie rekening moet worden gehouden.

Al deze complicaties roepen de vraag op of het een realistisch aanbod is van Zelensky, of puur onderdeel is van de onderhandelingen. Bolder: "Het is slim van Zelensky om het te verbinden aan de veiligheidsgaranties. Als die er niet komen, kan hij zeggen tegen de Amerikanen: jullie werken juist niet mee."

Hoe kijken Oekraïners ernaar?

Afgaand op opiniepeilingen is er weinig steun voor het plan. In september was 22 procent van de ondervraagden voor het houden van verkiezingen bij een gevechtspauze met veiligheidsgaranties. In hetzelfde Oekraïense onderzoek gaf 63 procent aan dat dit pas kan als de oorlog volledig is beëindigd.

Een kanttekening is dat de groep voorstanders in vergelijking met begin dit jaar is gegroeid. Zo gaf in februari slechts 9 procent van de ondervraagden aan dat verkiezingen een goed idee zijn bij een wapenstilstand met veiligheidsgaranties.

Inwoners van Kyiv twijfelen of er verkiezingen moeten komen:

Mocht het doorgaan, hoeveel kans maakt Zelensky dan?

Zelensky's populariteit is in de loop van 2025 flink gedaald. Hij werd zes jaar geleden overtuigend gekozen tot president, maar bij een deze herfst afgenomen peiling zei zo'n 20 procent dat ze de president een tweede termijn gunnen.

"Ik denk dat het niet veel zin heeft hierover te speculeren", zegt Soldatiuk-Westerveld. Ze benadrukt dat dit soort metingen een momentopname zijn en sterk afhankelijk van resultaten. "Als het Zelensky bijvoorbeeld lukt veiligheidsgaranties te krijgen, kan zijn populariteit zomaar weer stijgen."

Op de dag dat Anja Meulenbelt de P.C. Hooftprijs krijgt toegekend, staan volgens de Dolle Mina's de vrouwenrechten wéér, maar ook nog steeds, onder druk. "Er zijn veel signalen dat het de verkeerde kant op gaat", zegt Sara Khosdelazad, een Dolle Mina van nu.

"Politiek leiders voeden de noodzaak om te protesteren. Bevochten rechten wankelen. Kijk naar Amerika, waar abortus weer ter discussie staat. Tradwifes op social media, die weer terug naar de keuken willen. En vergeet niet de invloed van influencers als Andrew Tate. Met zijn ideeën over mannelijke dominantie heeft hij veel invloed op jonge mannen. Het is belangrijk om een tegenstem te laten horen."

Het zijn thema's waar Anja Meulenbelt en haar generatiegenoten tijdens de tweede feministische golf voor gevochten hebben: zelfbeschikkingsrecht, gelijkheid tussen man en vrouw en gelijke kansen op werk.

Dolle Mina's

De feministische beweging werd in 1969 opgericht en voerde actie in de jaren 70. De groep vocht voor kansengelijkheid tussen man en vrouw, het doorbreken van traditionele rolpatronen en legalisering van abortus. Na bijna vijftig jaar is de actiegroep nu dus weer terug.

In de eerste feministische golf, die eind negentiende eeuw ontstond, gingen vrouwen de straat op voor kiesrecht en onderwijs. De derde, vanaf 1990 focuste op individuele zelfontplooiing, diversiteit en het aanpakken van cultureel bepaalde ongelijkheid.

'Ze durft in gesprek te gaan'

Dat laatste thema is nu ook nog belangrijk voor Sara Khosdelazad. Zij is geboren in Nederland, maar haar ouders ontvluchtten Iran toen de islamitische leider Khomeini daar aan de macht kwam. Het laatste boek van Anja Meulenbelt, Niet Van Gisteren, is voor haar een soort leidraad.

"Ik leer van haar persoonlijke verhalen en ze durft in gesprek te gaan met alle vrouwen. Want er is ook een kloof tussen vrouwen onderling. Niet elke vrouw ervaart dezelfde ongelijkheid. Een vrouw van kleur krijgt bijvoorbeeld vaak minder salaris dan een witte vrouw."

En dat is iets waar Anja Meulenbelt zich al jaren voor inzet. Voor Nederlandse vrouwen uit andere culturen. Ze is actief in de islamitische en zwarte gemeenschap.

Meulenbelt is vereerd met alle lof van de nieuwe Dolle Mina's. "Ik ga graag met ze in gesprek. Ik ben een beetje een oma voor ze. Ik vind het fijn om mijn ervaringen weer door te geven. Maar ik wil niet op een voetstuk, ik ben geen icoon."

Binnenkort gaat Meulenbelt een lezing geven bij de Dolle Mina's. Want het feminisme is actueler dan ooit. De vierde golf startte met de MeToo-beweging, die ontstond na de seksuele schandalen in de entertainmentindustrie in Amerika. De feministen van nu kenmerken zich door online activisme en de inzet van sociale media om bewustzijn te creëren rond thema's als seksueel misbruik, intimidatie, veiligheid op straat en seksisme op de werkvloer.

Focus: geweld tegen vrouwen

Ze richten zich heel nadrukkelijk op geweld tegen vrouwen. Begin augustus organiseerde de groep de eerste Femicide Mars in Rotterdam, waar ruim duizend mensen aan deelnamen. Na de moord op de 17-jarige Lisa reden Dolle Mina's door het hele land nachtelijke fietstochten met de slogan "De nacht is ook van ons".

Ook maakt Sara zich zorgen over de onrealistische schoonheidsidealen die op sociale media gepropageerd worden. "Vrouwen voelen zich gedwongen om daaraan te voldoen. We leven in een wereld waar vrouwen vooral jong en slank moeten zijn. Wij Dolle Mina's hebben er geen oordeel over vrouwen die veel aandacht voor hun uiterlijk hebben, als het ze maar niet opgedrongen wordt."

"Er is nog genoeg om voor te vechten", stelt Khosdelazad vast.

Bij een ongeluk op de A15 ter hoogte van Spijkenisse zijn aan het eind van de middag zeven mensen gewond geraakt, van wie ten minste twee ernstig. Bij het ongeluk waren meerdere auto's en een vrachtwagen betrokken, meldt omroep Rijnmond.

Volgens onbevestigde berichten was er rond 17.30 uur een kettingbotsing op de snelweg. De vrachtauto botste daar vervolgens achterop.

De veiligheidsregio laat weten dat bij het ongeluk een aantal mensen bekneld is geraakt. Hulpdiensten rukten met een groot aantal ambulances, brandweerwagens en politiewagens uit. Ook werd een traumahelikopter ingezet.

Rijstroken dicht

Omdat er veel geborgen moet worden en de politie onderzoek doet naar de toedracht van het ongeluk, is een aantal rijstroken op de A15 richting Rotterdam dicht. De verwachting is dat de weg rond 21.30 uur weer helemaal opengaat.

De rebellengroep M23 is in het oosten van de Democratische Republiek Congo de strategisch gelegen stad Uvira binnengegaan. Dat is de stad waar het bestuur van de provincie Zuid-Kivu naar uitweek, toen M23 in februari de provinciehoofdstad Bukavu innam. In Uvira zit ook de regionale basis van het regeringsleger.

Het is niet bekend of de rebellen de hele stad in handen hebben. Ze claimen dat wel, maar burgers zeiden tegen persbureau Reuters dat er nog wordt geschoten. Bronnen van persbureau DPA zeggen dat het regeringsleger Uvira zonder slag of stoot heeft opgegeven en zich heeft teruggetrokken.

Uvira ligt aan het Tanganyika-meer, op nog geen 10 kilometer van Burundi. Burundi's minister van Buitenlandse Zaken Bizimana zei tegen Reuters dat de stad nog niet is gevallen.

Reuters spreekt van de grootste escalatie in de strijd in Oost-Congo in maanden. Volgens M23 is dat de schuld van het regeringsleger, dat de rebellen maandenlang zou hebben aangevallen. Als antwoord daarop heeft M23 Uvira ingenomen, zei een woordvoerder.

Vredesakkoord

De opmars naar Uvira komt nog geen week na het tekenen van een vredesakkoord tussen de Congolese president Tshisekedi en zijn Rwandese collega Kagame in Washington. Rwanda heeft militairen in Oost-Congo, maar steunt ook M23. Maar M23 zat niet aan de onderhandelingstafel en en het was dan ook de vraag in hoeverre Rwanda de groep onder controle heeft.

Het akkoord kwam tot stand onder druk van president Trump. Tegelijkertijd werd afgesproken dat Amerikaanse bedrijven zeldzame grondstoffen in Congo en Rwanda gaan delven. Ook Zuid-Kivu is rijk aan grondstoffen.

Na het tekenen van het akkoord laaiden de gevechten tussen het regeringsleger en de rebellen weer op. Volgens de VN zijn de afgelopen dagen 200.000 mensen gevlucht.

In Oost-Congo woedt al decennia een bloedige strijd. In januari begon M23 een offensief waarbij behalve Bukavu ook de stad Goma werd ingenomen.

Het Pensioenfonds Detailhandel eist 7,5 miljoen euro van bestuurders van de failliete elektronicawinkelketen BCC. Dat blijkt uit het faillissementsverslag van de curatoren, waar RTL Z eerder over berichtte.

Het fonds daagt zowel de bestuurders van BCC als die van moederbedrijf Mirage Retail Group (MRG) voor de rechter. Het pensioenfonds stelt dat de bestuurders de premies van werknemers onrechtmatig niet hebben afgedragen. Curatoren hebben bij het pensioenfonds informatie opgevraagd, maar hier is niet aan voldaan.

Wel ingehouden, niet betaald

Eerder werd bekend dat BCC een jaar lang de pensioenpremies van ongeveer alle duizend personeelsleden niet had betaald, terwijl die premies wel waren ingehouden op de salarissen. Door het faillissement kon het pensioenfonds die miljoenen niet alsnog innen. Het fonds richt zich met de dagvaarding op de bestuurders.

Deelnemers van het pensioenfonds hoeven zich "absoluut geen zorgen" te maken over hun pensioenopbouw. Dit heeft geen gevolgen voor de medewerkers, laat curator Joris Lensink weten.

Big Bazar en Blokker

Het komt vaker voor dat bedrijven die in financiële problemen terechtkomen geen pensioenpremies afdragen. Maar in het geval van BCC gaat het om een omvangrijker bedrag. Bestuursvoorzitter Michiel Witteveen van moederbedrijf Mirage Retail Group bestreed eerder tegen de NOS dat BCC moedwillig geen pensioenpremies heeft betaald.

De Mirage Retail Group was ook eigenaar van Big Bazar en huishoudketen Blokker. Big Bazar ging in 2023 failliet en Blokker volgde in november 2024, waarna ook het moederbedrijf bankroet ging.

De MRG kocht BCC in 2020 van een Frans bedrijf. De elektronicaketen ging in september 2023 failliet en had 56 winkels in Nederland. Het bedrijf leed forse verliezen en had last van een ingezakte markt voor consumentenelektronica. Tegelijkertijd stegen de kosten.

Denemarken betaalt compensatie aan vrouwen uit Groenland die gedwongen anticonceptie kregen. Het Deense parlement heeft ingestemd met een voorstel van de regering voor individuele uitbetaling. De vrouwen krijgen per persoon omgerekend ruim 40.000 euro.

Tientallen jaren lang werd bij vrouwen en meisjes een spiraaltje geplaatst, vaak zonder hun toestemming of zelfs buiten hun medeweten. De Deense regering wilde daarmee de bevolkingsgroei in Groenland afremmen nadat de kolonie een gemeente was geworden.

Het schandaal kwam in 2022 aan het licht. Toen bleek dat duizenden meisjes en vrouwen vooral in de jaren 60 en 70 slachtoffer waren geworden van de maatregel. De campagne liep door tot zelfs nadat Groenland het zorgbeleid begin jaren 90 had overgenomen van Denemarken.

Verantwoordelijkheid nemen

De vrouwen die compensatie kunnen krijgen moeten in de periode 1960-1991 in Groenland hebben gewoond of in Denemarken op kostschool hebben gezeten. Ook moeten ze hun verhaal onderbouwen. Naar schatting 4500 vrouwen komen ervoor in aanmerking.

De Deense premier Frederiksen zegt in een schriftelijke verklaring: "We hebben onze ogen te lang gesloten voor het onrecht dat hun is aangedaan. We kunnen niet terugdraaien wat er is gebeurd, maar we kunnen wel onze verantwoordelijkheid nemen." In september maakte zij al persoonlijk excuses aan een aantal slachtoffers.

Wie live wil kijken naar een van de dertien regionale omroepen, kan dat vanaf volgend jaar ook doen via NPO Start. Dat heeft demissionair minister Gouke Moes (BBB) bekendgemaakt.

NPO Start is de streamingdienst van de publieke omroep. Nu zijn daar alleen programma's van de landelijke publieke omroepen te zien.

De uitzendingen van de regio's moeten "voor iedereen beter vindbaar en zichtbaar zijn", schrijft de minister in een brief aan de Tweede Kamer. Hij zegt dat regionale publieke omroepen "van groot belang voor de samenleving zijn, omdat ze inwoners voorzien van onafhankelijk nieuws, informatie en duiding".

Technisch eenvoudig

Omdat het volgens de NPO technisch nog niet mogelijk is om individuele regionale programma's terug te kijken, kiest Moes nu voor een "technisch eenvoudigere en snellere oplossing". Dat betekent dat de regionale omroepen live te zien zullen zijn op NPO Start.

Terugkijken van de uitzendingen is daarna maximaal zeven dagen mogelijk, meldt RTV Oost.

"We zijn er heel blij mee dat de regionale content nu voor een nog breder publiek toegankelijk wordt op een veelbekeken platform", reageert Cees Polman namens de dertien hoofdredacteuren van de regionale omroepen.

Online televisiekijken

Het besluit van de minister volgt na een omroep van Kamerleden Mohammed Mohandis (GroenLinks-PvdA) en Harmen Krul (CDA). "Een betere vindbaarheid van programma's verstevigt de positie van de regionale publieke omroepen", stelden zij eerder. De Kamerleden wezen erop dat jongeren, maar ook mensen in andere leeftijdsgroepen, steeds vaker online televisiekijken.

De minister zelf denkt dat niets het live doorzetten van het signaal van de regionale omroepen in de weg staat. Maar hij laat voor de zekerheid nu toch onderzoeken of de Mediawet moet worden aangepast, vooral als het gaat om de reclameregels. Daarna wordt snel duidelijk wanneer precies het aanbod van NPO Start wordt uitgebreid.

De Europese Commissie wil regels aanpassen die de aanleg van energieprojecten en verzwaring van het elektriciteitsnet in de weg zitten. Nu liggen veel van zulke projecten in Nederland stil vanwege de stikstofuitstoot die ermee gepaard gaat. De sector is blij met de plannen, al gaat het lang duren voordat er iets verandert.

De Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie, schrijft in een voorstel dat lidstaten ervoor moeten zorgen dat de snelle aanleg van elektriciteitsinfrastructuur "in geen enkel opzicht mag worden belemmerd door de tijdelijke uitstoot die vrijkomt bij de constructie".

De voorgestelde aanpassing van de stikstofregels is onderdeel van een breder pakket aan maatregelen van de Commissie. Dat is erop gericht hindernissen weg te nemen die de versterking van de energie-infrastructuur bemoeilijken. Het plan moet ook de energierekening van Europeanen verlagen en energie-afhankelijkheid van Rusland verminderen.

Wel uitstoot bij bouw, daarna juist minder

Bij de bouw van windmolens, hoogspanningsmasten en de aanleg van nieuwe kabels en buizen zitten stikstofregels nu nog in de weg. Doordat er jarenlang te veel stikstof is neergekomen in beschermde Natura 2000-gebieden, mag er van de rechter geen extra stikstof meer bij komen en liggen veel projecten stil.

Dat is tegenstrijdig, vinden bedrijven in de energiesector. Want hoewel er bij de bouw van energie-infrastructuur stikstof vrijkomt, leiden zulke projecten op termijn juist vaak tot mínder stikstofneerslag. Toch kan er ook voor dat soort projecten vaak geen vergunning worden afgegeven omdat de Nederlandse stikstofemmer al overvol zit.

Bouwvrijstelling

Tijdelijke stikstofneerslag vormde niet altijd een probleem voor het verlenen van vergunningen. Tot 2022 regelde de zogeheten 'bouwvrijstelling' dat stikstof die alleen vrijkwam tijdens het bouwen niet meetelde. Er hoefde alleen een vergunning te worden aangevraagd voor projecten die ook na de bouw nog stikstofneerslag op beschermde natuur veroorzaakten. Toen de Raad van State daar eind 2022 een streep door haalde, kwam de vergunningverlening verder stil te liggen.

Demissionair minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) pleit al langer voor aanpassing van de stikstofregels voor dergelijke projecten. Ze vroeg haar Europese collega's in september nog om een uitzondering op de stikstofregels voor elektriciteitsinfrastructuur die slechts tijdelijk stikstof uitstoten. Daar is de Europese Commissie het dus mee eens.

Directeur Huibert Baud van de grootste regionale netbeheerder Liander is blij dat de Commissie nu met het voorstel komt. "Alleen al bij Liander leidt de stikstof-impasse tot vertraging bij ruim 300 projecten. Met ruim 14.000 grote klanten op de wachtlijst in Nederland is elke barrière die de bouw vertraagt er één te veel."

Ook de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) juicht het plan toe. "Ik denk dat dit voorstel voor Nederland een doorbraak kan opleveren", reageert NVDE-voorzitter Olof van der Gaag. "Hierdoor zouden honderden energieprojecten weer door kunnen. Dat hebben we nodig."

Vervolgstappen

Toch zal het nog een tijd duren voordat het voornemen in de praktijk wordt gebracht. Het voorstel is nog niet definitief. Hoe het bijvoorbeeld naar de Nederlandse situatie wordt vertaald en welke regels er moeten worden aangepast, zegt de Commissie nog niet.

Als er een definitief plan ligt, gaat dat eerst naar het Europees Parlement. Wanneer dat gebeurt, is niet bekend. Daarna moeten de EU-lidstaten zich nog over het voorstel buigen.

Het is waarschijnlijk inmiddels ingeburgerd bij Amerikaanse ambtenaren: het gebruik van het lettertype Calibri. Dat wordt sinds januari 2023 gebruikt voor de officiële communicatie van Amerikaanse diplomaten en overheidsinstanties. Maar minister Rubio van Buitenlandse Zaken wil er vanaf, kiezen voor Calibri was volgens hem "een verspilde stap op het gebied van diversiteit".

Gisteren verzocht hij alle diplomatieke posten in de VS om het oude Times New Roman-lettertype weer te gaan gebruiken. Calibri is slachtoffer geworden van de Amerikaanse "strijd tegen woke", kopt The New York Times. De ontwerper van de Calibri-letter, de Nederlander Lucas de Groot, reageert verbolgen op Rubio's besluit.

De Groot noemt de opgegeven reden "treurig". In januari van 2023 koos oud-minister Blinken van regering Biden juist voor zijn letter, als modern alternatief voor het oude Times New Roman. Bovendien was het nieuwe lettertype schreefloos - zonder kleine streepjes en haakjes - en daarmee toegankelijker, was het idee.

De Groot ontwerpt al sinds de jaren 80 letters. Eerst ontwierp hij koppen voor de schoolkrant, later kwamen opdrachten voor Nederlandse ministeries. Daarnaast is hij al dertig jaar leraar in letterontwerp.

In 2002 begon hij met het ontwerp van Calibri, in opdracht van Microsoft. Op dat moment wist hij nog niet dat het lettertype zo veel jaren zo belangrijk zou zijn: van 2006 tot 2024 was het het standaard aanbevolen lettertype bij Microsoft Office-programma's, waarna het werd vervangen door Aptos.

De Groot kreeg de opgave om een modern en "vriendelijk" lettertype te ontwerpen, zonder schreven, de haakjes dus. Het moest toegankelijk en goed leesbaar zijn op beeldschermen, omdat alles steeds vaker digitaal geregeld werd.

Waar komt de naam Calibri vandaan?

Het lettertype moest een vriendelijke uitstraling krijgen, en toegankelijk zijn. De naam moest daarbij passen. De naam van het lettertype moest beginnen met de letter C.

Ontwerper Lucas de Groot bedacht de naam niet zelf, dat deed Microsoft. De Groot had wel namen aangedragen, zoals Curvai en Clas. Het eerste voorstel werd doorgestreept omdat het lijkt op een Slavisch scheldwoord. En ook Clas kwam er niet doorheen, "omdat het scheten laten betekent op z'n Grieks".

Het meestgebruikte lettertype vóór Calibri, was Times New Roman. Het werd ontwikkeld in de jaren 30 voor de Britse krant The Times. De krant werd gedrukt met loodzetsel, waarbij loden plaatjes met daarop letters werden gebruikt om kranten te drukken. "Times New Roman was heel geschikt voor de drukkunst bij kranten", legt de letterontwerper uit. "Het was een dik lettertype, het sprong duidelijk van het papier."

Struikelpunten

Times New Roman werd eind jaren 90 gedigitaliseerd en als standaard gebruikt in Office-programma's als Word. "Maar het digitale font was voor computers veel minder geschikt dan de gedrukte letters voor kranten", benoemt De Groot. Volgens hem is de digitale versie veel te mager, en daardoor moeilijker te lezen op een computerbeeldscherm. "De schreven zijn te dun, en als het geprint wordt ziet het er te scherp uit."

De Groot noemt nog een ander struikelpunt bij de digitale versie van Times New Roman. "Omdat de technologie bij het overnemen van het lettertype nog in de kinderschoenen stond, zijn de afstanden tussen letters niet goed uitgewogen. Zo staan bijvoorbeeld de hoofdletter T en de kleine letter o verder van elkaar dan bij modernere lettertypen, door het vroegere loodzetten."

Calibri werd bestempeld als makkelijk leesbaar, zeker op beeldschermen. Ook voor mensen met leesbeperkingen als dyslexie zijn lettertypen zonder schreven mogelijk beter te lezen. Al denkt De Groot dat het vooral ook ligt aan gewenning. "Het lettertype dat je het meest gebruikt, is waarschijnlijk het makkelijkst te begrijpen." Hij noemt letters zonder schreven in ieder geval rustiger.

Rubio wil 'waardigheid herstellen'

Minister Rubio wil met het besluit om Times New Roman weer vaker te gebruiken "de waardigheid en professionaliteit van de schriftelijke producten van het ministerie herstellen". Hij schrijft dat Calibri informeler is dan schreeflettertypen.

De Groot snapt dat er liefhebbers kunnen zijn van de klassieke look van Times New Roman. "Schreefletters kunnen inderdaad mooi zijn, maar ze kunnen mensen wel storen en onduidelijk zijn. De digitale versie is daarom niet professioneel", zegt de ontwerper. Maar als er goed met de letters wordt omgegaan, en er wellicht een betere digitale versie komt, kan de ontwerper het begrijpen. Al blijft de reden om te wisselen in zijn ogen "echt absurd".

IJsland heeft zich in navolging van Nederland, Spanje, Ierland en Slovenië teruggetrokken van deelname aan het Eurovisie Songfestival van komend jaar.

Het land is net als de andere vier niet blij dat Israël opnieuw mag meedoen ondanks de humanitaire situatie in Gaza. Organisator EBU besloot vorige week dat Israël ondanks bezwaren van een aantal landen niet wordt uitgesloten.

"Gezien het publieke debat in IJsland en de reacties op de beslissing van de EBU van vorige week, is het duidelijk dat er geen vreugde of vrede zal heersen met betrekking tot de deelname van RÚV aan het Eurovisie Songfestival", schrijft de IJslandse nationale publieke omroep RÚV.

IJsland organiseert jaarlijks een nationale finale waarin een deelnemer wordt gekozen. Of die wel doorgaat, is nog niet bekend.

Laatste land

IJsland was het laatste land dat nog twijfelde aan deelname dat nu de knoop heeft doorgehakt. België, dat ook een boycot overwoog, liet vrijdag weten wél te gaan. Vlaamstalige omroep VRT en Franstalige omroep RTBF beslissen om het jaar over een Belgische deelnemer.

Dit jaar was het de beurt aan RTBF, die zegt een deelnemer te sturen, maar wel kritisch te blijven. "De redactie van RTBF zal de situatie ter plaatse blijven volgen, en de periode van het songfestival zal ook een belangrijke gelegenheid zijn om de uitdagingen en tragedies van de getroffen bevolking onder de aandacht te brengen."

De organisatie van het Songfestival is - in samenwerking met EBU - de komende editie in handen van Oostenrijk. Dat land won de vorige editie met Wasted Love van zanger JJ en is net als Duitsland fel tegenstander van een boycot.

Het was de droom van buurtbewoners Mireille en Astrid: de terugkeer van de kerstboom op de Noordermarkt. Via het buurtbudget van de gemeente dienden zij een aanvraag in en tot hun grote vreugde werd die goedgekeurd. Vanmiddag stonden de initiatiefnemers de boom dolenthousiast op te wachten. "Maar volgend jaar wordt 'ie nog hoger, let maar op."

Net na de middag staan de initiatiefnemers samen te kijken naar de hoge boom die pal naast de Noorderkerk wordt neergezet. De laatste winters was het plein leeg. "Het heeft ons even gekost hoor en we hebben flink overlegd met de gemeente, maar nu mogen we eindelijk deze prachtige boom neerzetten." zegt initiatiefnemer Mireille Edelbroek. "Dit is toch geweldig."

Astrid Philips hoopt dat er veel mensen op de boom zullen afkomen. "Er zijn natuurlijk heel veel nieuwe Jordanezen bij gekomen de afgelopen jaren. Ook yuppen en expats. We hopen dat straks iedereen naar de boom komt, want de boom verbindt."

Kerstballen

Morgen wordt de boom versierd door mensen uit de buurt en is de feestelijke opening. "Kinderen mogen een kerstbal ophangen als ze dat graag willen. Hoe meer kerstballen in de boom, hoe gezelliger", vertelt Edelbroek. De kroegen in de buurt zorgen voor glühwein en warme chocolademelk. De stroom voor de verlichting komt van de Noorderkerk. 

De boom is tot en met 6 januari op de Noordermarkt te bewonderen.

De gemeente begint een TikTok-account. Het account heet 'JongAmsterdam' en de gemeente hoopt hier jongeren die tussen de 15 en 18 jaar oud zijn te bereiken. Verantwoordelijk wethouder Alexander Scholtes (ICT en Digitale Stad) zegt dat het wel een dilemma blijft. In 2023 verbood de gemeente TikTok nog op werktelefoons van ambtenaren vanwege veiligheidsrisico's. 

"Ik zie het niet als een keuze voor TikTok, maar wel als een keuze voor jongeren", zegt Scholtes tegen AT5. "Voor het willen bereiken van jongeren. Of je het nu leuk vindt of niet: veel jongeren zijn actief op TikTok. Het worden er ook steeds meer. Ze halen daar hun nieuws vandaan. Hun informatie, hun wereldbeeld wordt daar bepaald."

Dat terwijl er volgens Scholtes 'ontzettend veel desinformatie' staat. "Ook schadelijke informatie. En de overheid is eigenlijk afwezig. Dus betrouwbare informatie ontbreekt. Daarom denken wij toch dat we als gemeente daar actief moeten worden, om de betrouwbare informatie toch te gaan brengen."

Negatieve adviezen

De functionaris gegevensbescherming van de gemeente heeft echter een negatief advies uitgebracht, dat ook wordt gesteund door de directie Juridische Zaken. De functionaris schrijft onder andere dat: "Het sociale mediaplatform TikTok niet ingezet moet worden voor de voorgenomen verwerkingen (informeren van en in gesprek gaan met jongeren) aan de achterkant vanwege de hoge risico's waartegen de te treffen maatregelen niet afdoende zijn." 

Ook de Commissie Persoonsgegevens Amsterdam constateert dat de gemeente niet kan voldoen aan de privacywetgeving als ze TikTok gebruiken. Mogelijke privacyinbreuken moeten volgens de commissie niet onderschat worden. Ze geven enkele adviezen om de risico's te beperken en die gaat de gemeente volgen. Denk aan tweefactorauthenticatie en telefoons die niet direct verbonden zijn aan de gemeentelijke organisatie. 

Ruim twee jaar geleden ging de gemeente nog weg van TikTok. De app werd verboden op werktelefoons van ambtenaren. "Het blijft een dilemma", erkent de wethouder. "We hebben er best wel lang over gedaan om dit besluit te nemen."

Stem laten horen

De gemeente gaat op het TikTok-account informatie geven over mentale gezondheid, vaccineren, geldzaken, veiligheid en 'wat er in de stad voor jongeren te doen is'. Ook wordt geprobeerd om jongeren 'te verleiden om mee te doen en hun stem te laten horen'.

Het account blijft in ieder geval anderhalf jaar in de lucht. Daarna wordt gekeken of de communicatiedoelstellingen zijn gehaald en of er risico's waren.

Ajax weet eindelijk weer eens wat winnen is in de Champions League. Na een beschamende reeks wedstrijden in Europa werd er vanavond eindelijk weer een keer gewonnen: met 2-4 van FK Qarabag uit Azerbeidzjan. Daar was wel een late wederopstanding voor nodig.

Ajax begon de wedstrijd als hekkensluiter in de competitiefase van de Champions League. Van alle teams waren de Amsterdammers de enige die dit seizoen nog niet eens gelijk wisten te spelen. De ploeg hoopte daar tegen Qarabag verandering in te brengen.

Lang leek dat ijdele hoop. Meegereisde fans, die een afstand van meer dan 4000 kilometer hadden moeten overbruggen, zagen Ajax al vroeg op een 1-0 achterstand komen. Ko Itakura liet een diepe bal over zich heen gaan, mogelijk omdat hij rekende op de uitkomende doelman Jaros. Aanvaller Camilo Duran was echter eerder bij de bal dan de keeper en tikte binnen. 

Dolberg

Maar Ajax deed iets terug via Dolberg, die in de basis mocht beginnen omdat concurrent Wout Weghorst geblesseerd in Nederland was achtergebleven. Op aangeven van Sean Steur schoot de Deen snoeihard de 1-1 binnen, op een manier die deed denken aan doelpunten uit zijn vorige periode bij Ajax. 

In die jaren was Dolberg een van de jonkies bij Ajax, maar vanavond was hij als een van de oudste spelers aan de aftrap begonnen. Interim-coach Fred Grim had net als in eerdere wedstrijden meerdere jeugdspelers een kans gegeven: Aaron Bouwman (18), Sean Steur (17) en Jorthy Mokio (17) hadden allemaal aan de aftrap gestaan. Die andere groeibriljant, Rayane Bounida (19), bleef op de bank omdat hij eerder op de dag te laat op de wedstrijdbespreking was gekomen.  

Met die samenstelling bereikte Ajax iets was ze dit seizoen nog maar een keer eerder was gelukt: de eerste helft met een gelijke stand afsluiten. Maar Ajax was nog maar net uit de kleedkamer, of het stond alweer 2-1 voor Qarabag. Keeper Jaros probeerde een voorzet van linksback Elvin Cafarguliyev te keren, maar had daarna geen antwoord op het schot van Matheus Silva.

Achtervolging

Ajax was ondertussen een paar keer gevaarlijk aan de andere kant, maar het leek er lange tijd niet op dat er nog iets van een punt inzat. Tot zo'n 10 minuten voor het einde van de reguliere speeltijd, toen Oscar Gloukh vanaf randje 16 raak schoot: 2-2.

Het doelpunt werd al na een paar minuten opgevolgd door nog een treffer van Ajax. Dit keer was het de opgekomen Gaaei die scoorde. Op aangeven van spits Don-Angelo Konadu schoot de Deense rechtsback heerlijk in de verre hoek binnen.

Na een nagelbijter van een slotfase gooide Gloukh de wedstrijd uiteindelijk in het slot door voor de vierde treffer voor Ajax te zorgen. Hij werd bij het binnenlopen van het strafschopgebied aangespeeld en schoot de bal, oog in oog met vier moegestreden Qarabag verdedigers en een keeper, rustig in de verre hoek. 

Nog twee duels

Door het resultaat is Ajax voorlopig geen hekkensluiter meer in de Champions League. Doorgaan naar de play-offs is, hoewel onwaarschijnlijk, in theorie nog altijd mogelijk voor de Amsterdammers. Na de winterstop speelt Ajax nog twee groepsduels: uit bij het Spaanse Villareal (20 januari) en thuis tegen het Griekse Olympiakos (28 januari).

Het stinkt misschien een beetje op Prinseneiland, ter hoogte van de Sloterdijkerbrug. Daar is het waterschap namelijk flink aan het baggeren. Een monsteroperatie waarbij de verontreinigde waterbodem in het gebied volledig wordt gesaneerd. "Het slib is erg vies door alle industrie van vroeger."

Prinseneiland was vroeger een echt fabriekseiland. Het deel waar het waterschap nu aan het saneren is heet niet voor niets de Nieuwe Teertuinen, vertelt omgevingsmanager van het waterschap, Thijs Abels: "Hier was vroeger een teeropslag, en ik gok dat er wel eens wat in het water is gevallen. Het slib is erg vies van alle industrie van vroeger." 

In de bodem zitten allemaal zware metalen afkomstig van die vroegere industrie, en het is tijd dat de boel een keer wordt schoongemaakt. Een gigantische operatie, en goedkoop is het ook niet. Maar met steun van het Rijk kan het nu eindelijk. Abels: "Het waterschap kan gebruikmaken van subsidie van het Rijk. We krijgen 90 procent gesubsidieerd, en dus hebben we nu een mooie kans om toch een keer de rotzooi op te ruimen."

Woonboten verplaatst

Op Prinseneiland is het waterschap tot april volgend jaar bezig. Elke dag worden er 1 of 2 woonboten kort weggehaald zodat de baggermachine er goed bij kan. In totaal gaat het om zo'n dertig woonboten. Vanmorgen is het schip van Jonah Freud een klein stukje verplaatst, naar de overkant van het water. Vanaf het achterdek aanschouwt ze de werkzaamheden. "Het is wel een beetje gedoe, maar het is voor een goed doel. We hebben eerst een brief gekregen en daarna is er een informatieavond geweest. Ons schip is getaxeerd, en er is iemand komen schouwen om te kijken of er geen naadjes open gaan staan na dit kleine stukje overvaren of na het baggeren. Toen is er ook nog iemand komen kijken of alle aansluitingen in orde waren. Nou ja, heel veel gedoe dus."

Als de werkzaamheden op Prinseneiland klaar zijn gaat het waterschap verder op het Westerdok. Abels: "Daar halen we nog 70 woonboten aan de kant, en dan zijn we weer een half jaar bezig."

Stank

Het is volgens Abels een bewuste keuze om juist aan het begin van de winter met het baggeren te beginnen. "We hebben toch met teerachtige producten te maken. Als de zon schijnt gaat dat uitdampen en heel erg stinken. In de winter hebben de omwonenden daar minder last van, en bijkomend voordeel is ook nog dat veel mensen hun ramen dicht hebben. Dat helpt ook tegen de stank."

Tot nu toe lijken alle woonbootbewoners zonder al te veel mokken mee te werken. "Ik heb tot nu toe nog geen negatieve geluiden gehoord," zegt Abels. "Iedereen is blij dat we eindelijk de rommel komen opruimen. Ja, het geeft overlast, maar het is voor veel bewoners wel te overzien."

Het woonschip van Jonah mag aan het eind van de dag weer terug op de oude plek. Drijvend boven een weer brandschone bodem. "Het is beter voor iedereen zegt ze, ook voor de flora en fauna. Ik zeg de hele tijd: we krijgen het Great Barrier Reef voor de deur!" 

De politie heeft vanochtend een vierde verdachte aangehouden in de zaak rond de meerdere explosies bij filialen van de Pizzabakkers. Het gaat om een 19-jarige man.

De man zou in de nacht van 2 op 3 september betrokken geweest bij een poging tot een explosie bij een filiaal aan de Plantage Kerklaan. Vanochtend vroeg werd hij door de politie opgepakt. Dat gebeurde op de openbare weg in Haarlemmermeer.

Eerder werden al drie andere verdachten gearresteerd. Het gaat om een 17-jarige man en een 14-jarige jongen, die voor dezelfde verdenking zijn aangehouden. Eergisteren werd een derde verdachte, een 24-jarige man, aangehouden voor een explosie op dezelfde plek maar een dag eerder.

Meerdere explosies

De Plantage Kerklaan werd begin september opgeschrikt door meerdere ontploffingen. In een paar dagen tijd waren er drie explosies. Zo'n week later was een ander filiaal van de pizzaketen op de Overtoom doelwit.

De locoburgemeester besloot daarna vier panden van De Pizzabakkers, twee aan de Plantage Kerklaan, een op de Overtoom en een op de Haarlemmerdijk, voor een halfjaar te sluiten. Dat laatste filiaal was nog niet getroffen door een explosie en werd uit voorzorg gesloten, uit 'vrees voor een aanslag'.

Inmiddels zijn de sluitingen opgeheven en zijn er dus vier verdachten aangehouden. Welke rol ze precies hadden blijft onduidelijk, volgens de politie wordt dat nog verder onderzocht. Het wordt niet uitgesloten dat binnenkort nog meer verdachten worden aangehouden.

Burgemeester Halsema zegt 'zeer gevoelig' te zijn voor de mening van de gemeenteraad over haar plan voor het erotisch centrum, dat inmiddels op losse schroeven lijkt te staan. Ze benadrukte vanmiddag tijdens de gemeenteraadsvergadering dat de politieke partijen er zelf over gaan. 

Volgens VVD-fractievoorzitter Daan Wijnants bevindt het plan zich nu in de koeling. "Dan wel de ijskast, de diepvries, een slecht functionerende koelbox. In ieder geval, er is de nodige politieke discussie over of dit wel doorgang zal vinden." De VVD'er wilde daarom weten of Halsema nog steeds vindt dat het plan door moet gaan.

"Wat mij betreft is het erotisch centrum financieel en ruimtelijk haalbaar onder strikte voorwaarden", antwoordde Halsema. "En tegelijkertijd ben ik zeer gevoelig voor de politieke omgeving. En wat ermee gebeurt, ligt uiteindelijk bij de raad en niet bij mij."

Kleinschalige locaties

Coalitiepartij D66 heeft in het verkiezingsprogramma al geschreven niet meer voor één erotisch centrum te zijn, al wil de partij wel 'meerdere kleinschalige locaties, aangevuld met lovehotels'. De PvdA noemde een nieuw erotisch centrum nog wel een optie, maar zei dat 'een aantal kleinschaligere alternatieven' ook zouden kunnen. Vorige week gaf Halsema aan dat de voorbereiding van het plan stilgelegd is en dat de nieuwe raad een beslissing moet nemen. 

Op 15 januari vindt er een debat plaats tijdens een commissievergadering in de Stopera. Dan zullen andere partijen ook laten weten hoe zij er nu over denken. 

De fracties van PvdA, D66 en GroenLinks – de coalitiepartijen – willen een hoorzitting met onder andere de woningcorporaties en liftfabrikanten in de stad over de toenemende problemen met liften. Aanleiding is de situatie van de 69-jarige Lorraine die haar chemobehandeling moest missen omdat de enige lift in haar flat kapot was. 

De fracties zeggen zelf ook veel meldingen te ontvangen van bewoners in hoogbouwcomplexen die problemen ervaren met liften. "De structurele aard van deze signalen roept de vraag op of verhuurders, onderhoudsbedrijven en liftfabrikanten wel voldoende worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid en of aanvullende maatregelen nodig zijn", aldus de fracties. 

'Gemeenteraad heeft onvoldoende inzicht'

Ze stellen voor om een hoorzitting te organiseren met woningcorporaties, grote verhuurders, liftfabrikanten, onderhoudsbedrijven en betrokken bewoners. Ze vinden dat de gemeenteraad onvoldoende inzicht heeft in de omvang van problemen, terwijl de gevolgen ingrijpend zijn voor bewoners van deze panden. 

"Met een hoorzitting willen de partijen een volledig beeld krijgen van de structurele oorzaken, verantwoordelijkheden van verhuurders en fabrikanten, en welke maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen. De uitkomst moet leiden tot concrete afspraken om de veiligheid, bereikbaarheid en gezondheid van bewoners beter te borgen."

Lian Heinhuis, fractievoorzitter PvdA: “Het is onacceptabel en ronduit gevaarlijk dat mensen opgesloten kunnen komen te zitten in hun eigen huis, waar ze nota bene huur- en servicekosten voor betalen, omdat een lift het niet doet. We krijgen dit soort geluiden steeds vaker binnen vanuit de stad, dus er moet worden uitgezocht waarom dit probleem zich structureel voor lijkt te doen. Het mag niet zo zijn dat een kind niet meer naar school kan, iemand een ziekenhuisafspraak mist of niet kan vluchten bij brand door een defecte lift.”

Ayoub Taj van GroenLinks: "Nog kwalijker is het beeld dat ontstaat: in Zuidoost, Nieuw-West en Noord lijken mensen vaker en langer last te hebben van kapotte liften. Dit accepteren we als raad absoluut niet.”

Volgens Suleyman Aslami van D66 hebben verhuurders een zorgplicht en moeten ze die naleven: "Amsterdammers moeten kunnen rekenen op veilige en goed functionerende basisvoorzieningen in hun woning. Daarom gaan we graag met alle betrokken partijen in gesprek om te onderzoeken hoe we dit soort onacceptabele situaties structureel kunnen voorkomen."

Lorraine

Eerder deze week bracht AT5 het verhaal van Lorraine, die al twee weken vastzat in haar gebouw in Osdorp omdat de enige lift stuk was. Daardoor kan Lorraine, die afhankelijk is van haar elektrische rolstoel, niet naar haar chemotherapie. Een dag na publicatie van het verhaal stonden er monteurs voor de deur. De lift werd gemaakt en Lorraine kon naar haar chemotherapie. 

Volgens een woordvoerder van Stadgenoot was dit toeval. "We begrijpen de ernst van de zaak heel erg goed. Er zat al spoed op."

JA21-raadslid Cas van Berkel verlaat de Stopera na de verkiezingen. Dat laat hij vandaag weten op X.

Van Berkel is ook purser bij KLM. Hij schrijft dat hij meer tijd in dat werk wil steken en ook in het familiebedrijf waar hij werkt. Daarnaast wil hij verhuizen.

"Daarom heb ik voor de gemeenteraadsverkiezingen gesolliciteerd op een niet-verkiesbare plaats op de lijst van JA21", schrijft Van Berkel. "Ik draag het stokje graag over aan nieuw elan."

Het raadslid is vier jaar actief bij de JA21-fractie, eerst als fractievertegenwoordiger en sinds november 2023 als raadslid. Hij voert het woord over financiën, kunst, diversiteit en algemene zaken.

Van Berkel gaat regelmatig met burgemeester Halsema in debat. Vanmiddag stelde hij haar tijdens de gemeenteraadsvergaderingen ook een vraag over het erotisch centrum:

Ondernemers slachtoffer van inbraken in Vondelpark, gemeente gaat op Tiktok en bewoners Jordaan blij met kerstboom van vier meter hoog. Het AT5 Nieuws van woensdag 10 december, gepresenteerd door Luna Christern.

Amsterdam gaat, net als andere gemeentes al doen, meedoen met een proef waarbij handhavers gaan optreden tegen seksuele intimidatie. Dat zei burgemeester Halsema vanmiddag tijdens de gemeenteraadsvergadering. 

Eerder dit jaar gaf Halsema al aan dat ze zou laten onderzoeken of dit mogelijk was en dat ze dit voor Kerst in een brief zou laten weten. D66-fractievoorzitter Rob Hofland vroeg haar hoe ver ze hiermee was. "Wij willen dat boa's in burger, op hotspots, plekken waar we veel klachten over krijgen, getuige zijn, waardoor de pakkans van nul naar meer dan nul gaat", zei Hofland.

Halsema bedankte Hofland dat hij haar er weer aan herinnerde. "De brief ligt zo goed als bij de drukker. Ik kan u melden dat er volgende week een definitief positief uitsluitsel op volgt." In de brief wordt dan ook gemeld wanneer de handhavers mogen beginnen met optreden tegen seksuele intimidatie.

In Almere, Dordrecht, Heerlen en Tilburg, Arnhem, Utrecht en Rotterdam doen handhavers al mee aan de proef.

Coalitiepartij D66 noemt het coffeeshopverbod voor toeristen, dat er mogelijk volgende coalitieperiode komt als er genoeg steun is, een 'heel slecht idee'. Dat zegt fractievoorzitter Rob Hofland in Stemming op de Stopera. Hij is het niet eens met oppositiepartij VVD, die het verbod wel ziet zitten. 

Het zogeheten I-criterium is een plan van burgemeester Halsema en in oktober werd het opeens ook gesteund door coalitiepartij PvdA, die eerder nog tegen het plan stemde. D66 is alleen niet anders over de kwestie gaan denken.

"Ik ben het niet eens met de burgemeester", zegt Hofland. "Want als jouw probleem in de binnenstad is dat daar onder andere heel veel illegale dealers rondlopen, die voor heel veel overlast zorgen, die op sommige plekken de binnenstad bijna aan het overnemen zijn. Dan kun je zeggen, weet je wat wij doen? Wij gaan die markt van tientallen, misschien wel honderden miljoenen, geven aan die mensen. En we zeggen: succes, veel plezier. Dan verdwijnen ze niet, hè."

VVD-fractievoorzitter Daan Wijnants erkent dat er straatdealers op de Wallen rondlopen. "Het is waar, dat zal op korte termijn een probleem zijn. Dat zie je in andere gemeenten ook. Maar dan moet je ook bereid zijn om als samenleving, als gemeente, daarin te investeren. Ik denk dat dat kan. Dat je daar politiecapaciteit en handhavingscapaciteit voor moet vrijmaken. En dan gaat het effect hebben. Dat zien we in allerlei gemeenten."

Bekijk hier de volledige aflevering van Stemming op de Stopera:

Burgemeester Halsema heeft een woning aan de Livornostraat in Bos en Lommer voor drie maanden gesloten na de vondst van wapens, softdrugs en verpakkingsmateriaal voor harddrugs. Er werden onder andere Kalasjnikovs en een Russische tankmitrailleur gevonden. 

De politie heeft naar aanleiding van een onderzoek de woning aan de Livornostraat doorzocht. Daar vonden ze onder meer 450 gram henneptoppen, 15 kilo versnijdingsmiddel, verpakkingsmateriaal en cannabissnoepjes . 

Daarnaast vonden ze een flink arsenaal aan wapens: een Russische tankmitrailleur, meerdere Kalasjnikovs en een handvuurwapen. Een Russische tankmitrailleur is - net als de Kalasjnikov - een automatisch wapen. 

De woning is in eerste instantie gesloten op basis van de Opiumwet. Volgens de burgemeester vormt de woning een ernstig gevaar voor de openbare orde, vooral de vondst van de wapens werkt verzwarend. Halsema laat weten het de woning te heropenen als er sprake is van 'zeer bijzondere nieuwe omstandigheden'.

Ernstige astma komt in Amsterdam vaker voor dan in andere delen van het land. Dat blijkt uit onderzoek van het Emma Kinderziekenhuis. Vooral kinderen uit Noord en Zuidoost hebben een verhoogde kans op ernstige astma, vergeleken met kinderen uit andere delen van de stad. 

Het onderzoek is uitgevoerd door kinderarts Berber Kapitein, die werkt voor het Emma Kinderziekenhuis en zich al jaren bezighoudt met astmaonderzoek. "Als arts viel het me op dat veel patiënten hier in het ziekenhuis uit gezinnen komen met lage inkomens, slechte woonomstandigheden of een migratieachtergrond", vertelt ze. 

Die vermoedens bleken te kloppen. Kapitein gebruikte voor haar onderzoek gegevens van 4,5 miljoen kinderen. Daaruit bleek inderdaad dat kinderen die opgroeien in huurwoningen, uit een gezin komen met een laag inkomen of een migratieachtergrond hebben, meer kans hebben op astma.

Meer in Zuidoost

"Als je inzoomt, zie je dat in Noord zowel ernstige als minder ernstige vormen van astma vaker voorkomen. In Zuidoost komt vooral ernstige astma vaker voor", licht ze toe tegenover AT5. "Die verschillen zijn erg opvallend."

Het onderzoek geeft geen conclusies over wat de oorzaken zijn van de verschillen tussen de twee stadsdelen. Daar wordt nu vervolgonderzoek naar gedaan. 

Vanaf komende zomer rijdt er een nachttrein naar Milaan. Reizigers kunnen 's avonds op het Centraal Station opstappen en de volgende ochtend wakker worden in Italië. Eerder deze week werd al bekend dat er ook een nieuwe verbinding komt naar Berlijn en Hamburg. 

De treinrit wordt verzorgd door spoorwegbedrijf European Sleeper, dat ook al een nachttrein heeft tussen Amsterdam en Praag. Een kaartje gaat gemiddeld rond de 80 euro kosten, zegt mede-oprichter Chris Engelsman. 

De trein rijdt drie keer per week. "We zijn nog een beetje aan het puzzelen met ProRail over de dienstregeling. De verwachting is dat de trein rond 19.00 uur vertrekt", vertelt Engelsman. De trein rijdt met tussenstops in Keulen, Bern, Brig en Lago Maggiore richting Milaan. 

Nieuwe verbinding naar Hamburg en Berlijn

Afgelopen maandag werd ook al bekend dat de nieuwe treinmaatschappij GoVolta vanaf maart een rechtstreekse verbinding start tussen Centraal Station en Hamburg, deze bestond nog niet. Ook gaan er vanaf maart treinen van GoVolta naar Berlijn. 

Vanaf begin volgend jaar gaan de eerste kaartjes voor de trein richting Milaan in de verkoop.