Al voordat de eerste schop de grond in gaat, heeft de bouw van een nieuw dorp bij het laagste punt van Nederland al veel voeten in de aarde gehad. De bouw van het dorp Cortelande, in de Zuidplaspolder bij Gouda, leidde tot een ernstig conflict tussen de gemeente Zuidplas en het hoogheemraadschap. De onenigheid werd uitgevochten tot aan de Raad van State, maar de strijdbijl lijkt deze week eindelijk begraven te worden.

Twistpunten waren de waterveiligheid, de klimaatbestendigheid van het dorp en de waterhuishouding. De relatie tussen de twee overheidsorganen verzuurde dusdanig dat toenmalig minister Keijzer een bemiddelaar inschakelde. Nu lijkt het hoogheemraadschap de beroepsprocedure uit 2024 in te trekken. Het algemeen bestuur stemt daar woensdag over.

Zelfs als de overheden het deze week eens zijn over de basisvoorwaarden voor bouwen, ruim 6 meter onder NAP, blijft de opgave groot. Het gebied heeft een slappe, inklinkende bodem en er zijn overstromingsrisico's. De watergevoeligheid van zo'n laaggelegen omgeving zal ook niet kleiner worden in een veranderend klimaat.

Hier moet het nieuwe dorp Cortelande komen:

Toch kun je er bouwen, zeggen water- en klimaatdeskundigen tegen de NOS, al moet je dan wel goed rekening houden met dat veranderende klimaat. En je moet bouwen voor een toekomst en een klimaat ná het jaar 2100. Beide gebeurt in Nederland nog lang niet genoeg, vinden ze.

"Wij zijn heel goed in bouwen en het is fantastisch dat we dat hier ook zouden kunnen, technisch is alles mogelijk. Maar het punt is: is het slim? Is het strategisch?", vraagt onderzoeker Floris Boogaard van Deltares zich af. Nee, beantwoordt hij zijn eigen vragen. Niet als je in Cortelande reguliere bouw gaat doen.

"Ik begrijp: er zijn investeringen gedaan, er is woningnood, we kunnen dit. Maar we zoeken wel grenzen op", waarschuwt Boogaard. "Het water wil hier omhoog, hè? Er staat druk op. Het kan gebeuren dat de grond hier ook echt omhoogkomt. Dat heb je met bouwen op slappe bodem, zeker als het zo diep is. We hebben nog nooit zo diep gebouwd, op deze grote schaal. Het is fantastisch dat het kán, maar ik zou zelf die grenzen niet opzoeken."

Hoe laag komt Cortelande precies te liggen?

Zeker op de lange termijn voorzien de deskundigen dat Nederland op grenzen stuit. De bodemdaling zal doorzetten tot misschien wel 10 meter en klimaatverandering brengt steeds meer hevige regenval en periodes van droogte met zich mee. Daardoor kunnen veendijken instabiel worden, wat weer overstromingsrisico's vergroot. Boogaard: "We moeten steeds meer inspanningen doen om het hier droog te houden."

Die inspanningen zijn te verkleinen door het gebied bijvoorbeeld meer als waterberging in te richten en daar drijvende woningen op te bouwen. Andere oplossingen zijn amfibische woningen, die eventueel met het waterpeil mee bewegen, of huizen op palen. Ook kunnen er terpen worden neergelegd, waarop de huizen gezet kunnen worden. Al die technieken worden in Nederland al toegepast.

'Uitdagende plek'

Hoe de bouw ook wordt, in de gemeenteraad van Zuidplas wordt uitgezien naar de 8000 nieuwe huizen. "Natuurlijk is het een uitdagende plek, dus de lat moet hoger liggen. Maar ik denk ook dat we kunnen laten zien dat we met innovatieve technieken toch goed kunnen bouwen en wonen", zegt raadslid Annika van Gerwen-Westerling (VVD).

Zij en collega-raadslid Martin Damen (Pro) denken dat het dorp meer dan een eeuw kan blijven staan. Damen: "In het hele westelijke gebied van Nederland zitten we onder de zeespiegel. Ik denk dat ook deze plek prima kan zijn. Laten we eerlijk zijn: het risico is niet dat de dijk bij de IJssel doorbreekt. Het risico is hier grote regenbuien. En ik ben ervan overtuigd dat we dat goed kunnen opvangen."

"Ik weet zeker dat als het écht onverantwoord was om hier te bouwen, iedereen rood licht zou geven", valt Van Gerwen-Westerling hem bij. "Blijkbaar is het hier toch veilig genoeg. Wij hebben vertrouwen in het proces en blijven het positief kritisch volgen."

Spanning blijft

Hoe precair dat proces is, valt op als de NOS vraagt om commentaar van de betrokken wethouder en het hoogheemraadschap. Om de intrekking van de Raad van State-procedure niet in gevaar te brengen, weigeren beide partijen media te woord te staan totdat de intrekking definitief is.

Ankara staat aan de vooravond van de NAVO-top, en dat gaat gepaard met zware veiligheidsmaatregelen. Ruim 50.000 politieagenten zijn ingezet, belangrijke wegen zijn afgesloten en op verschillende locaties gelden strenge toegangscontroles. De organisatie van een NAVO-top is dan ook een gigantische operatie.

De Turkse regering is er al een tijd geleden mee begonnen. Dat is niet vreemd, want in het verleden is Turkije opgeschrikt door terreuraanslagen. De afgelopen periode zijn meer dan 300 mensen gearresteerd, onder wie journalisten, advocaten en academici. Een groot deel van die 300 werd gisteren opgepakt bij een protest van een communistische partij tegen de NAVO-top.

Volgens de autoriteiten zijn de arrestanten gelieerd aan terreurorganisaties. Mensenrechtenorganisaties uiten kritiek. Zij vrezen dat de maatregelen ook worden ingezet om critici het zwijgen op te leggen.

Tijdens de top staan de defensie-uitgaven centraal. Voor Turkije biedt dat economische kansen. De afgelopen jaren is de Turkse defensiesector uitgegroeid tot een industrie met meer dan 3.500 bedrijven. Het land exporteert drones, wapens en munitie naar meer dan 170 landen. Vorig jaar bedroeg de exportwaarde ruim acht miljard euro. Volgens de Turkse autoriteiten is dat bedrag dit jaar nu al overtroffen.

De afgelopen jaren is Turkije flink gaan investeren in zijn defensie want buitenlandse steun was niet altijd vanzelfsprekend. Vanwege bijvoorbeeld de Turkse militaire operaties in Syrië wilden veel landen geen wapens meer aan Turkije leveren. Volgens de Turken zijn ze in 2026 nog maar voor 20 procent voor hun defensie afhankelijk van het buitenland.

Oud-NAVO-ambassadeur en voormalig Turks ambassadeur in Nederland Tacan Ildem zegt dat intensieve samenwerking met Turkije noodzakelijk is. "Steeds meer EU-landen kiezen ervoor om op bilateraal niveau samen te werken met Turkije. Landen als Polen, Roemenië, Spanje, Italië en zelfs Frankrijk doen dat inmiddels al."

De oud-diplomaat ziet die samenwerking de komende jaren verder toenemen. "Het is niet voldoende alleen meer geld aan defensie uit te geven. Je moet ook weten waar je de benodigde capaciteit en middelen vandaan haalt. Turkije is daarin een belangrijke partner, en dat beginnen steeds meer landen in te zien."

Mensenrechten, de rechtsstaat en de persvrijheid

Tegelijk bestaan binnen de NAVO-landen zorgen over de mensenrechten, de rechtsstaat en de persvrijheid in Turkije. Zo kregen meerdere Turkse oppositiejournalisten eerder te horen dat zij geen accreditatie zouden krijgen voor de NAVO-top.

NAVO-chef Mark Rutte reageerde vandaag op de genomen maatregelen in Ankara. "Natuurlijk houdt een democratie in dat mensen demonstraties mogen organiseren als zij dat willen. Democratie gaat om veel meer dan alleen vrije verkiezingen. Dat geldt ook voor de vrijheid van de media."

Oud-ambassadeur Ildem erkent dat bondgenoten zich zorgen maken over de politieke koers van Ankara, maar benadrukt dat de strategische betekenis van Turkije voor de NAVO de afgelopen jaren alleen maar is toegenomen.

"Natuurlijk kan er kritiek zijn. Maar als we vandaag de dag kijken, zien we dat ook de Verenigde Staten en de Europese bondgenoten worden geconfronteerd met uitdagingen op het gebied van democratische normen. Uiteraard moet ieder land zijn eigen verantwoordelijkheid nemen en tekortkomingen aanpakken. Maar het is niet juist om die punten steeds als argument te gebruiken"

Turkije als bemiddelaar

Hij verwijst naar de bemiddelende rol die Turkije speelt tussen Oekraïne en Rusland. Turkije boekte bijvoorbeeld in 2022 succes samen met de Verenigde Naties door een graandeal te realiseren. Het zorgde ervoor dat tientallen miljoenen tonnen graan veilig de wereldmarkten konden bereiken. Dat bestand werd uiteindelijk wel geschonden door Rusland in 2023 maar zonder Turkije was het er nooit geweest.

"Sommigen vroegen zich zelfs af of Turkije nog wel thuishoorde binnen de NAVO. Wat is er vervolgens gebeurd?", vraagt Ildem. "Sinds 2022 zien we juist dat bondgenoten zeggen: gelukkig is er iemand die met Rusland kan praten. Turkije heeft een belangrijke communicatielijn opengehouden."

Er zijn ook andere redenen waarom Turkije een belangrijke bondgenoot is. Het land beschikt over het op een na grootste leger binnen de NAVO en vervult dankzij zijn strategische ligging een sleutelrol. Met de NAVO-top wil Ankara zijn positie binnen het bondgenootschap verder versterken en tegelijk nieuwe exportkansen creëren voor de Turkse defensie-industrie.

Hart voor Den Haag, VVD, DENK en CDA hebben een coalitieakkoord bereikt voor Den Haag. Dat schrijft informateur Aboutaleb in een mail aan de gemeenteraad die Hart voor Den Haag-fractievoorzitter De Mos heeft gedeeld. Het akkoord betekent dat De Mos en zijn partij na zeven jaar terugkeren in het Haagse college.

Samen hebben de vier partijen 24 van de 45 zetels in de Haagse raad. Volgens De Mos liggen ze inhoudelijk veel dichter bij elkaar dan Hart voor Den Haag en D66. Sinds eind mei waren de vier partijen samen aan het onderhandelen over een akkoord.

De Mos beloofde dat Den Haag vóór de zomervakantie een nieuw college van burgemeester en wethouders zou presenteren. Die belofte lijkt hij dus waar te maken.

Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van maart boekte Hart voor Den Haag een monsterzege met 16 zetels. Bijna een derde van de Haagse stemmen ging naar De Mos zijn partij. D66 werd tweede met 8 zetels, maar pogingen om samen een coalitie te smeden liepen mis op asielopvang.

Hart voor Den Haag wilde plannen voor opvang in een voormalig ziekenhuis schrappen en meerdere bestaande opvanglocaties sluiten. D66 wees deze "extreme ideeën" aan als reden voor de impasse.

Deeltijdwethouders

Den Haag mag volgens de wet niet meer dan negen fulltime-wethouders hebben. Daar werd een creatieve oplossing voor bedacht, twee wethouders zullen hun taken in deeltijd uitvoeren, meldt Omroep West. Namens hart Voor Den Haag is De Mos wethouderskandidaat nummer één. Ook de fractieleden Arjen Dubbelaar en Ralf Sluijs zullen namens Hart voor Den Haag het college in gaan.

De Mos en zijn Hart voor Den Haag werden buitengesloten van het college toen hij en zijn partij werden verdacht van corruptie. Daardoor verloren De Mos en zijn collega Rachid Guernaoui hun plek in het college. In april 2023 werden zij en zes anderen vrijgesproken van corruptie toen de rechter niets heel liet van de verdenkingen.

Ook in hoger beroep volgde vrijspraak, wel oordeelde het hof dat De Mos en Guernaoui hun ambtsgeheim hadden geschonden. De Mos kreeg daarvoor een voorwaardelijke geldboete van 2000 euro.

Een wethouder van de gemeente Berkelland in de Achterhoek legt nog geen week na zijn installatie zijn functie neer. De aanstelling van Ton Koenderink ging gepaard met tumult over zijn denkbeelden en uitingen op sociale media.

Koenderink heeft ook zijn lidmaatschap van de partij Samen voor Berkelland per direct opgezegd. "De aandacht gaat steeds minder naar de inhoud en steeds meer naar de discussie over mijn persoon", aldus Koenderink.

Koenderink is de afgelopen tijd in verschillende media een complotdenker en extreemrechts genoemd. "Mijn vertrek mag niet worden uitgelegd als een erkenning dat de geuite beschuldigingen of suggesties juist zijn. Het is een bestuurlijke keuze, ingegeven door verantwoordelijkheid en het belang van de gemeente", aldus Koenderink.

Complotten

Koenderink richtte in het verleden de beweging Sapientes-ab-Oriente (Wijzen uit het Oosten) op. Die lokale club is zeer kritisch richting (semi-)overheden, maar noemt zichzelf geen soevereine beweging. De beweging werd onderzocht door justitie op verdenking van deelname aan een terroristische militie. De rechtbank stelde vast dat de club geen crimineel of terroristisch oogmerk heeft.

De wethouder richtte daarnaast zijn eigen kerk op: het Vrijzinnig Genootschap Twente. Een van de leden van dat genootschap is volgens de krant Tubantia de man die veroordeeld werd omdat hij met een brandende fakkel voor de deur van minister Kaag stond. Koenderink heeft zich altijd gedistantieerd van deze man en zegt dat die niets met het genootschap te maken heeft.

Daarnaast bood Koenderink vorig jaar een sympathisant van de Duitse Reichsbürgerbeweging juridische hulp, schreef de Gelderlander enkele dagen geleden. Dat is een extremistische groepering die de Bondsrepubliek Duitsland niet als legitieme staat erkent. Koenderink zou tientallen 'dagvaardingen' hebben ondertekend die naar ambassades in Berlijn zijn gestuurd, schreef de Gelderlander. Hij wilde niet reageren op vragen van de krant.

Ook over de uitingen van Koenderink op sociale media kwam kritiek. De krant Tubantia noemt hem "een rasechte complotdenker". Zo deelde hij berichten van de Qanon-beweging (die stelt dat er een deep state is waarin de wereld bestuurd wordt door een geheime elite) en berichten over complotten rond kindermisbruik en het coronavirus.

De afgelopen tijd heeft hij veel van dit soort berichten verwijderd, stelde de krant eerder. Koenderink zei toen hij werd voorgedragen tegen de raadsleden dat hij afstand had genomen van de betreffende berichten.

Ook loog hij over nevenfuncties en diploma's, schreef Tubantia. Koenderink beloofde raadsleden en collega's inzage te geven in de opleidingen die hij wél heeft gevolgd.

Vog

Burgemeester Joost van Oostrum zag geen probleem in het voordragen van Koenderink als wethouder. "Mijnheer Koenderink zweert bij zijn installatie trouw aan de Grondwet. Ik treed verder iedereen open tegemoet en doe geen uitspraken over personen. Nee, ik heb van tevoren geen zorgen", zei de burgemeester tegen Tubantia.

De installatie van de wethouder verliep niet probleemloos. Om geïnstalleerd te worden als wethouder is een integriteitscheck nodig. Onderdeel daarvan is het overleggen van een verklaring omtrent het gedrag, een vog. Voor vier van de vijf nieuwe wethouders in Berkelland was dat geen probleem. Koenderink overhandigde echter geen originele vog, maar een digitale kopie. De burgemeester nam daar geen genoegen mee.

Koenderink kreeg een herkansing en werd vorige week alsnog benoemd tot wethouder. Wel met een nipte meerderheid: dertien raadsleden stemden voor zijn benoeming en elf leden tegen.

Reactie burgemeester

Nu legt hij dus alsnog zijn functie neer. Burgemeester Van Oostrum respecteert de keuze van Koenderink. In een reactie zegt hij: "Vragen, zorgen en kritische geluiden verdienen een serieuze plek in onze democratie. Tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen dat het gemeentebestuur zijn werk voor inwoners kan blijven doen."

Waarschijnlijk wordt pas na de zomer een opvolger benoemd. Tot die tijd worden de werkzaamheden van de wethouder verdeeld, schrijft Omroep Gelderland.

32 jaar na de vorige editie in de VS is het WK Voetbal terug in Amerika. Net als in 1994 heeft 'Team USA' zich geplaatst voor de achtste finales. Hun wedstrijden boeken kijkcijferrecords. Maar beklijft dat ook na het WK in het land waar voetbal lange tijd een sport in de marge was? "Als we verwachten dat hier precies hetzelfde wordt als in Europa, dan kijken we er verkeerd naar."

Michael Bradley is een van de meest bepalende Amerikaanse voetballers van zijn generatie. De aanvoerder, die ook wel 'Captain America' werd genoemd, speelde dik 150 wedstrijden in het shirt van 'Team USA'. Slechts twee Amerikaanse spelers hebben meer interlands op hun naam.

Na periodes bij onder meer Heerenveen en AS Roma speelde Bradley in het Canadese Toronto. Nu coacht hij de New York Red Bulls, die uitkomen in de MLS, de Amerikaanse eredivisie. Daardoor kent hij de voetbalcultuur goed, zowel in Europa als in Noord-Amerika.

De harten veroverd

"Het helpt enorm dat de VS het goed doet op dit WK, Canada idem dito", zegt hij over zijn buurland. Canada plaatste zich voor het eerst in de geschiedenis voor de knock-out-fase, al bleek Marokko in de achtste finale een maatje te groot. Wat het oplevert, die goede resultaten? "Meer aandacht, meer investeringen, meer belangstelling", ziet Bradley.

Wat heet. Ruim 24 miljoen Amerikanen keken naar de wedstrijd tussen Amerika en Bosnië-Herzegovina op Fox Sports. Nooit eerder keken er zoveel Amerikanen naar een voetbalwedstrijd op een Engelstalig kanaal in de VS, het vorige record werd gevestigd door het nationale vrouwenelftal.

"Ze hebben de harten van veel Amerikanen veroverd", stelt Bradley. "Ook van mensen die normaal gesproken nauwelijks voetbal kijken, maar tijdens een WK uit trots achter hun nationale ploeg gaan staan."

Nederlands positiespel

Amerika hoeft niet langer alleen naar het buitenland te kijken voor goed voetbal. "Voetbal is groeiende, we hebben goede spelers en goede teams", zegt Bradley. "Nieuwe generaties voetbalfans groeien op met liefde voor het nationale team en een MLS-club uit hun eigen regio, dat is positief."

Die groeiende liefde voor de sport is ook te zien in Houston, thuisstad voor zeven WK-wedstrijden. "Ons aantal aanmeldingen ligt twee keer hoger dan vorig jaar", vertelt Dennis Kroeze, directeur van voetbalclub Dutch Lions in Houston. "Er is zoveel aandacht voor het voetbal. Ook kinderen die nog nooit gevoetbald hebben gaan het nu proberen."

De 'Lions' hebben een groot aantal jeugdteams en organiseren voetbalclinics. Veertien jaar bestaan ze inmiddels. "Destijds waren we de eerste voetbalfaciliteit in Houston", zegt Kroeze. Voetbal moest van ver komen, wil hij maar zeggen. "Hier proberen we Nederlandse creativiteit, positiespel en techniek te mixen met het fysieke, de kracht van de Amerikanen."

De voetbalsport groeit, maar zonder horten en stoten gaat dat niet. "Je hebt zoveel verschillende sporten in Amerika waar ze uit moeten kiezen", zegt Kroeze. American Football, basketbal, honkbal. "Spelers met veel kwaliteit die wij hebben opgeleid kiezen soms voor een andere sport. Ze willen alles proberen, dat is moeilijk."

Stevig fundament

Ook rond het WK van 1994 beleefde het voetbal een opleving in het gastland. Toch bleef het toen een sport in de marge. "De voetbalcultuur in de Verenigde Staten zal altijd uniek blijven", zegt Bradley daarover. Een groot verschil met 1994 is wel dat er nu een Amerikaanse profcompetitie is.

"We hoeven niemand te kopiëren, we zijn een groot land. Er zijn hier ontzettend veel sporten, er is zoveel entertainment", weet de oud-international, gevraagd naar of 'voetbal' nu wel beklijft. "Maar we hoeven ons geen zorgen te maken: het voetbal heeft hier inmiddels een stevig fundament."

Strijd met de Rode Duivels

Amerika neemt het vannacht in Seattle op tegen België. Winst of verlies tegen de Rode Duivels: het zal de ontwikkeling van voetbal niet maken of breken, denkt Bradley. Maar toch: elk zetje in de goede richting is welkom. Plaatsing voor de kwartfinale zou een evenaring betekenen van de beste prestatie van 'Team USA'.

"De impact nu is enorm", zegt Kroeze van de Dutch Lions. "Maar straks beginnen de andere sporten weer. De NFL-competitie bijvoorbeeld, American Football. We hopen dat het aanhoudt", lacht hij.

Nederland had in de jaren 80 al gedetailleerde informatie over de Iraakse plannen met gifgas, maar liet chemische bedrijven toch grondstoffen daarvoor leveren. Toen er in de jaren 2005-2008 Kamervragen over kwamen, heeft de regering de Kamer daarover onjuist en onvolledig geïnformeerd, schrijven journalisten Teun Dominicus en Harm Ede Botje van onderzoeksplatform Follow the Money.

In 1984 stelde de VN-Veiligheidsraad vast dat Irak chemische wapens inzette in de oorlog tegen Iran. Daarop maakten Europese landen op initiatief van de VS lijsten van grondstoffen voor chemische wapens die niet aan Irak geleverd mochten worden.

Staatssecretaris Frits Bolkestein

Bekend was al dat de ministeries van Economische Zaken en Buitenlandse Zaken steggelden over de vraag welke stoffen daarop moesten komen. Buitenlandse Zaken stelde een lijst van twintig chemicaliën op, maar staatssecretaris van Economische Zaken Frits Bolkestein wist dat terug te brengen tot elf stoffen. Hij vond dat anders het Nederlandse bedrijfsleven te veel schade zou lijden.

De journalisten Dominicus en Botje hebben door onderzoek in archieven van diversie ministeries en inlichtingendiensten ontdekt dat de overheid veel meer wist van de Iraakse plannen en de betrokkenheid van Nederlandse bedrijven dan toe nu toe bekend was.

Zo meldde de Inlichtingendienst van de Landmacht kort na de totstandkoming van de lijst van elf stoffen dat de Nederlandse bedrijven KBS Holland en Melchemie aan Irak chemicaliën leverden voor chemische wapens.

Een van die stoffen was dimethylamine, dat nodig is voor de productie van zenuwgassen. TNO had voor deze stof gewaarschuwd, maar Bolkestein had hem van de lijst af weten te krijgen.

De VS riep kort daarna alle NAVO-landen op de levering van deze stof te staken, maar Nederland deed dat niet. Nog tot mei 1985 ging maandelijks 10 tot 20 ton dimethylamine van KBS Holland in Terneuzen naar Irak. Pas toen KBS Holland zelf was gewaarschuwd besloot het bedrijf vrijwillig af te zien van de levering van de stof.

Veel doden in Halabje

In 1988 zette Irak mosterdgas en zenuwgassen in tegen de eigen bevolking. Bij een aanval op de Koerdisch-Iraakse stad Halabje vielen 5000 doden.

TNO achtte de kans groot dat voor de productie van de gifgassen de stof calciumhypochloriet was gebruikt, waarvan Nederlandse bedrijven in de maanden daarvoor "enkele tientallen tonnen" naar Irak hadden gestuurd. Deze stof stond niet op de lijst van verboden stoffen, omdat hij óók gebruikt kan worden voor vreedzame doelen, zoals het schoonmaken van zwembaden. Maar voor het maken van gifgassen was dit ontsmettingsmiddel wel essentieel.

De zaak van de levering van stoffen aan Irak kwam in 2004 weer in de belangstelling door de zaak tegen de gifgashandelaar Frans van Anraat, die in de jaren 1980 verboden chemicaliën voor de productie van gifgas leverde aan Irak.

'Verhullend en misleidend'

Naar aanleiding van deze zaak stelde SP-Kamerlid Krista van Velzen in de jaren 2005-2008 tientallen Kamervragen. De antwoorden die de ministers Donner (Justitie) en Bot (Buitenlandse Zaken) gaven waren volgens Follow the Money verhullend en misleidend. Zo schreef Donner dat KBS Holland "nimmer voorwerp van strafrechtelijk onderzoek was geweest", maar liet hij achterwege dat de Binnenlandse Veiligheidsdienst het bedrijf wel in de gaten hield en dat er verschillende onderzoeken naar het bedrijf waren gedaan.

Op verschillende vragen over de levering van de stof thionylchloride - een stof die essentieel is voor het maken van mosterdgas - door het bedrijf Melchemie gaven Donner en Bot nietszeggende antwoorden. Maar volgens Follow the Money wisten ze uit interne stukken dat Melchemie willens en wetens doorging met de levering van deze stof, die pas in 1987 op de lijst van verboden stoffen was gekomen.

De betrokken ministeries gaan niet of nauwelijks in op vragen over de kwestie van Follow the Money. Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans zegt dat het van belang is dat "hier ook na al die jaren alsnog een parlementaire enquête over komt".

"Het is dramatisch", verzucht Gijs van Nifterik (67) in het huis in het Zuid-Franse dorpje Fourques waar hij gisteravond laat halsoverkop naartoe is gevlucht. Een paar uur daarvoor, rond een uur of zes, kreeg hij een belletje van de burgemeester: hij moest zijn kleinschalige natuurcamping Al Comu onmiddellijk ontruimen. De bosbranden waren te dichtbij gekomen.

Voor Van Nifterik zat er niets anders op dan zijn gasten te vertellen dat de boel moest worden ingepakt. Als een totale verrassing kwam het voor hen niet, zegt de campingeigenaar. Het departement Pyrénées-Orientales wordt voor de tweede keer deze week geteisterd door een enorme bosbrand die inmiddels ruim 4500 hectare beslaat.

'Het was surrealistisch'

Ruim tienduizend mensen moesten daarom geëvacueerd worden, onder wie Van Nifterik en zijn gasten. Dat zijn er een stuk of tien, zegt hij. "Iedereen was heel begripvol. Het vuur was de camping tot op twintig kilometer genaderd. We konden de rook zien én ruiken. Dan willen mensen wel vertrekken hoor. Binnen een paar uur was iedereen weg."

Zelf verliet Van Nifterik als laatste zijn camping, met het gevoel dat hij een kapitein was die een zinkend schip verliet. De toegangspoort van de camping liet hij openstaan, zodat de brandweer snel het terrein op kan. "Dat was heel raar. Daarna zag ik het hele dorp naar het noorden rijden. De weg was vol met auto's. Het was surrealistisch."

Van Nifterik is een oude rot in het vak. De camping die hij al twintig jaar bestiert ligt een half uurtje rijden ten zuiden van Perpignan, midden in het departement Pyrénées-Orientales. Daar zijn vaker bosbranden, zegt hij. Zowel in de zomer- als in de wintermaanden. "We zijn dus wel wat gewend. Ook in de winter staat er vaak wel een hectaretje in brand. Maar dit is natuurlijk van een totaal andere orde."

Het zuiden van Frankrijk kampt sinds vorige week met tientallen natuurbranden, een gevolg van een bijzonder warme en droge maand juni. Dat het natuurbrandenseizoen nu al zo heftig is, vinden de Franse autoriteiten verontrustend. Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez schreef vrijdag dat Frankrijk wat natuurbranden betreft een maand voor op schema loopt.

De vrees is dat de branden verder worden aangewakkerd door de harde wind in de regio rondom Perpignan, gecombineerd met extreme hitte. Het is een zorg die ook bij Van Nifterik leeft. "Ik heb grote twijfels of ik dit seizoen überhaupt nog terug kan naar mijn camping. De brand is nu al zo groot, het is pas begin juli en er staat een stevige wind. De voortekenen zijn niet gunstig."

Hoogrisicogebied

Het zou een abrupt einde zijn van zijn tijd op Al Comu, een camping zonder animatie, zonder zwembad of ander gedoe, en met als slogan: 'Bij ons gebeurt niets'. Na dit seizoen gaat Van Nifterik met pensioen, zegt hij. Daar komt bij dat zijn camping in een streek ligt die onder 'code rouge' valt, wat betekent dat het wordt gezien als een hoogrisicogebied voor natuurbranden.

Al Comu wordt nu nog door de lokale autoriteiten gedoogd, maar wanneer Van Nifterik stopt, of wanneer de camping afbrandt, komt deze niet meer terug. "Dat het nu op zo'n manier tot een einde zou komen is treurig. Dat had ik zelf ook liever anders gezien. Maar tegen deze branden is niet veel te doen. Maar goed, je kan je afvragen wie hier dit seizoen na deze branden nog op vakantie wil."

'Mijn leven is hier'

Zelf blijft hij na zijn pensionering gewoon in het dorpje Fourques wonen, zegt Van Nifterik. "Mijn twee kinderen, een zoon en een dochter, zijn hier geboren en getogen. Mijn leven is hier. Je ziet nu ook een enorme solidariteit onder de dorpsbewoners. Iedereen helpt elkaar, dat is mooi om te zien, hoe dramatisch alles ook is." Als hij uit het raam van zijn toevluchtshuis kijkt, ziet hij nog altijd enorme rookvorming.

Stiekem hoopt hij dat de burgemeester hem snel belt met goed nieuws, dat hij terug kan naar zijn camping en zijn woonhuis daar. "Maar het is afwachten wat komen gaat."

Het van oorsprong Nederlandse IT-bedrijf Solvinity wil dat het onderzoek naar de overname van het bedrijf wordt heropend. Eind mei besloot het kabinet dat Solvinity niet mag worden overgenomen door een Amerikaanse partij, omdat dit "een risico vormt voor het publieke belang". Vandaag zagen Solvinity en de Staat elkaar over dit besluit in de rechtbank van Rotterdam.

Solvinity stapte naar de rechter omdat het bedrijf vindt dat het onderzoek van de overheid onzorgvuldig en onvolledig was, zeiden advocaten van het bedrijf tegen de rechter. Volgens hen zijn maatregelen "die de eventuele zorgen wegnemen" niet goed onderzocht.

In de politiek ontstonden eind vorig jaar zorgen over de geplande overname, omdat Solvinity ook IT-diensten levert voor DigiD en MijnOverheid. Kamerleden vreesden dat de overname zou kunnen betekenen dat de Amerikaanse overheid gegevens kan opvragen of de toegang blokkeren. Hierdoor zouden Nederlanders geen zaken meer kunnen doen met hun eigen overheid.

Een gedeelte van de rechtszaak was achter gesloten deuren, omdat Solvinity en de Staat ook gevoelige informatie wilden bespreken zonder aanwezigheid van publiek en de media.

Overname risico voor politie en justitie

De advocaten van Solvinity zeiden dat de staatssecretaris die het besluit heeft genomen "zich heeft laten meeslepen door commotie in de media".

Onzin, zeggen de advocaten van de Staat. Zij zeggen dat er zorgvuldig onderzoek is gedaan voordat de staatssecretaris tot het besluit kwam. Zij wijzen daarbij naar nog een sector waar Solvinity aan de overheid levert: politie en justitie.

"Solvinity heeft diepgaande toegang tot veel zeer vertrouwelijke overheidsinformatie", zei een van de advocaten. Hij wees daarbij naar persoonlijke gegevens die in het strafrecht en de rechtspraak worden verwerkt. "Het risico is dat die door de VS kan worden opgevraagd."

Onder meer de politie en het ministerie van Justitie en Veiligheid zijn klant bij Solvinity. Welke risico's er precies zijn en hoe groot die zijn, werd tijdens het openbare gedeelte van de rechtszaak niet besproken.

Solvinity betwijfelt volledigheid onderzoek

Wel probeerde Solvinity in de rechtszaal duidelijk te maken dat het maatregelen kan nemen om de risico's weg te nemen. Volgens het bedrijf heeft het Bureau Toetsing Investeringen (BTI) het onderzoek te vroeg afgerond.

Solvinity zei dat het een "groot aantal" maatregelen heeft voorgesteld om de zorgen weg te nemen, maar dat "die geen van alle door het BTI zorgvuldig zijn onderzocht".

De Staat verzet zich daartegen: de advocaten zeiden dat het BTI "zorgvuldig", "uitvoerig" en "grondig" onderzoek heeft gedaan. Op basis van dat onderzoek heeft staatssecretaris Aerdts geconcludeerd dat de overname een bedreiging is voor Nederland én dat maatregelen de risico's niet kunnen wegnemen.

Daarom besloot zij de overname op 25 mei te verbieden. Solvinity heeft bezwaar gemaakt tegen dit besluit. Het bedrijf wil dat het alsnog kan worden overgenomen door het Amerikaanse bedrijf.

De rechter doet binnen twee weken uitspraak.

Een 23-jarige man uit de gemeente Zwijndrecht is aangehouden op verdenking van het vervaardigen en bezitten van kinderporno en van online seksuele afpersing (sextortion). De rechter-commissaris heeft besloten dat hij voorlopig blijft vastzitten.

Het onderzoek begon na een tip uit het buitenland, meldt de politie. Op telefoons van de verdachte trof de politie een grote hoeveelheid foto's, video's en chatgesprekken aan.

Op basis daarvan vermoeden de politie en het Openbaar Ministerie dat de man meisjes en jonge vrouwen heeft gedwongen naaktbeelden te sturen. Daarna zou hij hen hebben gechanteerd en onder druk hebben gezet om meer seksueel getinte beelden of andere seksuele handelingen te verrichten.

De politie denkt dat een groot aantal meisjes slachtoffer is geworden, zowel in Nederland als in het buitenland. Een aantal wordt niet genoemd, het onderzoek loopt nog. De politie roept mogelijke slachtoffers op zich te melden.

Meerdere gevallen

Sextortion is een vorm van online afpersing waarbij iemand wordt gechanteerd met intieme online beelden. Dat is strafbaar. Slachtoffers kunnen daarvan aangifte doen.

Recent zijn meerdere mannen veroordeeld voor sextortion. Een 32-jarige man uit Borculo in Gelderland, een 31-jarige man uit Oosterhout en een 22-jarige man uit Spijkenisse kregen de afgelopen maanden respectievelijk 10, 9 en 7 jaar cel en tbs met dwangverpleging voor zaken die te maken hadden met sextortion.

Een 35-jarige man uit Spijkenisse is aangehouden op verdenking van verkrachting, aanranding en aanstootgevend gedrag. De man wordt morgen voorgeleid aan de rechter-commissaris.

De politie kreeg vrijdag in korte tijd meerdere meldingen van zedenincidenten. Na een grootschalige inzet van de politie kon de verdachte, mede dankzij tips van burgers en via Burgernet, worden aangehouden.

Vanwege de privacy van de betrokkenen en het lopende onderzoek worden verder weinig details gedeeld van de zedenincidenten. De slachtoffers hebben hulp toegewezen gekregen.

Mensen die informatie hebben die van belang kan zijn voor het onderzoek, of die zelf slachtoffer zijn geworden maar zich nog niet bij de politie hebben gemeld, worden gevraagd contact op te nemen met de politie.

De afschakeling van een deel van het stroomnet gisteren in Tilburg was niet te wijten aan een plotselinge stroompiek maar aan defecte meetapparatuur. Die was na werkzaamheden teruggevallen naar de fabrieksinstellingen waardoor het leek dat er vijf keer meer stroom doorheen liep dan in werkelijkheid het geval was.

Dat concludeert netbeheerder Enexis na onderzoek naar de oorzaak van de stroompiek. Enexis-medewerkers in het bedrijfsvoeringscentrum zagen die piek gisterochtend plotseling op hun scherm verschijnen. Ze hadden geen andere keus dan onmiddellijk de stroom in een deel van het net af te schakelen, aldus Enexis.

Gloeiend heet

"Als die stroompiek er echt zou zijn, betekent dat dat onderdelen van het netwerk gloeiend heet worden", zegt bestuurder Han Slootweg. "Dan gaat het echt kapot. Dat betekent dat we moeten vervangen of repareren. Dat kost allemaal veel meer tijd dan toch eerst afschakelen en daarna kijken hoe we het oplossen."

Door het afschakelen kwamen gistermorgen 18.000 Enexis-klanten zonder stroom te zitten. Verkeerslichten vielen uit, mensen kwamen vast te zitten in een lift en natuurlijk kon er geen televisie worden gekeken.

Binnen veertig minuten kon de stroomvoorziening volledig worden hersteld. Een geluk bij een ongeluk was dat dit op een zondag gebeurde, waardoor de meeste bedrijven dicht waren.

Kennis van nu

Slootweg baalt "gigantisch" dat er moest worden afgeschakeld, vooral omdat er achteraf gezien geen reden voor was. "Met de kennis van nu hadden we dat niet hoeven doen, maar met de kennis van dat moment moesten we het zeker wel doen. Het is dus ook heel goed dat onze collega's dat ook hebben gedaan."

Enexis gaat nu onderzoeken hoe het kan dat die meetapparatuur naar de fabrieksinstellingen terugschoot. "Dat komt natuurlijk ergens door. We moeten natuurlijk zorgen dat we dit in onze procedures beter controleren of op een andere manier voorkomen, zodat herhaling is uitgesloten."

Het Noorse koningshuis heeft de eerste foto's vrijgegeven van kroonprinses Mette-Marit na haar longoperatie. Op de Instagrampagina van de koninklijke familie is te zien hoe ze samen met haar man kroonprins Haakon in het koninklijk paleis voor de televisie zat om de WK-wedstrijd tussen Noorwegen en Brazilië te kijken.

Mette-Marit lijdt sinds 2018 aan longfibrose. Bij die chronische aandoening ontstaat littekenweefsel in de longen, waardoor het lichaam minder zuurstof kan opnemen. Daarom moest de kroonprinses vorige maand onder het mes om een donorlong te krijgen.

Op een andere foto zijn Haakon en Mette-Marit te zien terwijl ze mogelijk over het paleisplein uitkijken. Daar waren in de nacht van de WK-wedstrijd duizenden Noren naartoe gegaan om de overwinning van de nationale ploeg op Brazilië in de achtste finales te vieren.

Ook de andere leden van het koningshuis zijn in de ban van het WK: "Gisteren was een historische avond! De hele familie keek vol spanning mee!", schrijven de royals op Instagram. Prinses Ingrid Alexandra en haar broer prins Sverre Magnus bekeken de wedstrijd tegen Brazilië vanuit het stadion.

In een video is te zien hoe de twee de Noorse spits Erling Haaland omhelzen, die twee keer scoorde tegen Brazilië.

Hamas gaat het politieke orgaan ontbinden waarmee de groepering de Gazastrook al bijna twintig jaar bestuurt. Hamas zegt klaar te zijn om het politieke leiderschap van Gaza over te dragen aan een team van technocraten, meldt persbureau Reuters. Wat er met de militaire tak van Hamas en zijn wapens gaat gebeuren, blijft nog onduidelijk.

Deze stap van Hamas past binnen het akkoord van afgelopen oktober van de Amerikaanse president. Met het vertrek wordt de weg vrijgemaakt voor een bestuur van technocraten dat de Gazastrook moet besturen. Dat zijn mensen die besturen vanuit hun expertise en niet vanuit een politieke partij. Dat comité valt onder de omstreden Vredesraad van president Trump. Deze afspraak staat in zijn vredesplan.

Zolang Israël in de Gazastrook aanwezig blijft, wil Hamas geen afstand doen van zijn wapens. Zolang Hamas de wapens niet inlevert, acht Israël zich genoodzaakt in de Gazastrook te blijven. Op dit moment houdt Israël ruim 60 procent van Gaza bezet achter de zogeheten "gele lijn". Israël wil meer: 70 procent, heeft de Israëlische premier Netanyahu gezegd.

Ontwapening blijft struikelblok

De wederopbouw van Gaza kan volgens Jared Kushner, de schoonzoon van president Trump, pas beginnen als Hamas de wapens inlevert. Dat heeft de groepering tot nu toe geweigerd en blijft een groot struikelblok in de onderhandelingen. Hamas-leden die zich verbinden aan vreedzame co-existentie en die hun wapens inleveren, krijgen volgens het Trumps plannen amnestie.

Hamas heeft altijd publiekelijk gezegd dat ontwapening capitulatie betekent. De groep benadrukt dat het recht op 'verzet' niet ter discussie staat zolang er geen Palestijnse staat is en de bezetting niet ten einde komt.

Lennard Swolfs, correspondent Israël en Palestijnse Gebieden:

"Het lijkt vooral een strategische stap te zijn van Hamas, waarmee de groep bereidwilligheid wil laten zien en de bal bij Israël legt. Maar het is de vraag wat deze stap concreet gaat opleveren. Het technocratische bestuur is momenteel niet in de Gazastrook. Daarnaast zegt Hamas dat sommige overheidsmedewerkers in de Gazastrook op hun post zullen blijven om te voorkomen dat er een bestuurlijk vacuüm ontstaat.

Bovendien wordt er niet gesproken over de ontwapening van Hamas, terwijl dat het grote struikelblok in de onderhandelingen is. Zolang daar geen concrete afspraken over worden gemaakt, zullen er op korte termijn geen grote stappen in de onderhandelingen worden gezet.

Voor de inwoners van Gaza zal dit dan ook weinig veranderen. Israël bombardeert nog steeds en er komen volgens hulporganisaties nog altijd te weinig hulpmiddelen binnen. Bovendien blijft ook de repressie van Hamas aanwezig zolang de groep militair actief is in de Gazastrook."

Israël heeft nog geen commentaar gegeven. Hamas beschuldigt Israël ervan de wapenstilstand herhaaldelijk te schenden.

Trumps Vredesraad zegt dat het kennis heeft genomen van de mededeling van Hamas en dat de beoordeling daarvan "gebaseerd zal zijn op daden, niet op beloftes".

Wat is Hamas precies en hoe is deze groep bijna twintig jaar geleden aan de macht gekomen? Bekijk deze video van NOS op 3 van afgelopen oktober waarin dat wordt uitgelegd:

De NAVO gaat AI-software gebruiken van het Amerikaanse bedrijf Palantir. Een omstreden bedrijf, waar meerdere Europese landen juist géén zaken mee willen doen vanwege ethische bezwaren of om niet afhankelijk te worden van de VS voor belangrijke defensie-software.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Met de aangekochte technologie, Maven Smart System, kunnen doelwitten razendsnel worden geïdentificeerd en kan er veel sneller worden aangevallen. Hier kleven praktische en principiële bezwaren aan, vertelt Sebastiaan Brommersma van Follow the Money. Hij doet onderzoek naar Palantir.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: IJsbrand Terpstra

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Vandaag precies vijf jaar geleden werd Peter R. de Vries neergeschoten in de Lange Leidsedwarsstraat. Hij overleed anderhalve week later. Het OM is ervan overtuigd dat hij werd vermoord omdat hij vertrouwenspersoon was van de kroongetuige in de zaak rond Ridouan Taghi. Dat deed hij samen met advocaat Peter Schouten. "Je gaat je allerlei dingen herinneren, waardoor Peter eigenlijk blijft leven."

"Dat is een heel heftig moment, veel heftiger kun je je eigenlijk niet voorstellen", blikt Peter Schouten terug op het moment dat hij hoorde dat er iets met zijn vriend en collega Peter R. de Vries was gebeurd. Vlak daarvoor werd De Vries onder vuur genomen vanuit zijn rug. 

Marengo

Schouten vormde op dat moment, samen met De Vries en Onno de Jong, de verdediging van de kroongetuige in Marengo, het proces waarin Ridouan Taghi terechtstaat voor betrokkenheid bij zes moorden en vier pogingen daartoe. 

"De afgelopen vijf jaar zijn geen hel geweest, omdat je op een gegeven moment kracht put uit wat iemand voor jou, Nederland en de wereld betekende", vertelt Schouten. "Je gaat je allerlei dingen herinneren, waardoor Peter eigenlijk blijft leven."

Ook zoon Royce de Vries staat vandaag stil bij de dood van zijn vader. Op Instagram schrijft hij dat hij zich vooral wil vasthouden aan de mooie herinneringen, zijn humor en zijn liefde. 

En ook Schouten zegt: "Wat je natuurlijk het meest mist, is de persoonlijke relatie en de kameraadschap dat je met elkaar had. Dat is natuurlijk gewoon datgene wat je het hardste treft."

Schouten voert nog steeds de verdediging van kroongetuige Nabil B. in het Marengoproces. Dat proces loopt nu in hoger beroep. De zaak rond de moord op Peter R. de Vries wordt voorbereid om in hoger beroep te behandelen en hoewel de naam van Taghi ook boven deze zaak hangt, is nog altijd niet duidelijk wie de opdrachtgever was.

Op IJburg zijn ze geschrokken van een grote ruzie op straat die uiteindelijk uitmondde in een steekpartij. Het slachtoffer, een 38-jarige man, raakte daarbij levensbedreigend gewond, laat de politie nu weten. Het is nog onduidelijk wat er aan die steekpartij voorafging. 

Het gebeurde allemaal op de kruising van de Maria Austriastraat met de Talbotstraat. De politie laat weten dat ze rond 22.00 uur een melding kregen van een ruzie waarbij zo'n 15 tot 20 mensen betrokken waren.

Die ruzie escaleerde dus in een steekpartij. Dat gebeurde toen de politie al onderweg was. Buurtbewoners verleenden eerste hulp waarna de hulpdiensten de behandeling overnamen. Volgens de politie verkeerde het slachtoffer op dat moment in een levensbedreigende situatie. Inmiddels is de situatie stabiel. 

Hangjongeren

Lang niet alle buurtbewoners die we spreken hebben iets van de steekpartij gezien, maar ze zijn wel geschrokken van wat er gebeurd is. Sommige buurtbewoners denken dat een groep overlastgevende jongeren hier iets mee te maken heeft, al is niet duidelijk of dat ook echt zo is. 

Dit gedeelte van IJburg is vaker in het nieuws geweest vanwege overlastgevende hangjongeren. In december werd een reeks auto- en scooterbranden door buurtbewoners toegeschreven aan diezelfde groep hangjongeren. Een deel van de bewoners zegt nog altijd overlast te ervaren, maar er zijn ook veel mensen die zeggen dat het allemaal wel meevalt en dat het hier normaal gesproken rustig is.

"Overdag is het hier vredig", vertelt een bewoner. "Maar 's avonds wat minder. De sfeer slaat soms om." Een andere vrouw beaamt dat: "Voor de buurtbewoners is het geen fijn gevoel". 

Onoverzichtelijk

Of die jongeren nu iets met de ruzie van gisteravond te maken hebben gehad, is volgens de politie dus niet vast te stellen. Volgens een woordvoerder was er sprake van een onoverzichtelijke situatie.

"We weten dat het begint bij een groep jongeren die ruzie maakt", zegt politiewoordvoerder Wander Wagenaar. "Die groep wordt groter omdat mensen zich ermee bemoeien. En dan hebben we dit."

De politie probeert er nu achter te komen wie er allemaal bij die ruzie betrokken waren en welke rol ze in het conflict speelden. Daarom is de politie nog altijd op zoek naar getuigen. Ook wordt verzocht om beelden van het incident te delen.

Wat gebeurt er achter de deuren van een motorclub, op een kickboksschool of in een swingersclub? En wie zijn de mensen die de stad iedere dag draaiende houden, van marktkooplieden en bezorgers tot voetbalvrijwilligers? In Nu Zijn Wij ontdek je Amsterdam zoals je de stad nog niet eerder zag.

In deze speciale uitzending van AT5, in samenwerking met het ROC van Amsterdam, nemen afstuderende studenten van de opleiding Media & Redactie je mee in de wereld van uiteenlopende Amsterdamse subculturen. Met persoonlijke mini-documentaires en fotoseries laten zij zien wat mensen verbindt, wat hen drijft en waarom zij zich thuis voelen binnen hun gemeenschap.

De studenten doken onder meer in de wereld van motorclubs, de kickbokssport, de hiphopscene, vintagewinkels en de Chinese gemeenschap tijdens Chinees Nieuwjaar. Daarnaast volgden ze het leven op de Dappermarkt, spraken ze met maaltijdbezorgers en brachten ze de onmisbare vrijwilligers van een Amsterdamse voetbalclub in beeld.

Aan tafel vertellen de makers over hun ervaringen en gaan zij in gesprek met de mensen die zij ontmoetten. 

Nu Zijn Wij  laat zien dat achter iedere subcultuur een bijzonder verhaal schuilt. Kijk mee en ontdek een Amsterdam dat misschien dichterbij is dan je denkt.

Hij werd bij het grote publiek bekend door zijn majestueuze bronzen beelden in de openbare ruimte, waaronder Mama Baranka in het Vondelpark: kunstenaar Nelson Carillho. Zaterdag overleed hij op 73-jarige leeftijd aan de gevolgen van een hartstilstand. Met zijn werk, dat geworteld was in Caribisch-Surinaamse tradities, baande hij een weg voor onderwerpen die tot dan toe niet vanzelfsprekend waren in de kunst.

Iedereen die weleens door het Vondelpark of Westerpark fietst, is zijn kunst ongetwijfeld tegengekomen, misschien zonder te weten dat het van Carrilho's hand was. Zijn achtergrond, en die van zijn voorouders, was in zijn werk nooit ver weg. 

Carrilho werd geboren op Curaçao, maar verhuisde op elfjarige leeftijd met zijn gezin naar Nederland. Hij volgde de kunstacademie en woonde bijna zijn hele leven in de Jordaan, waar hij in 1982 een ruimte in de Tuinstraat kraakte. Hij zou er ruim vier decennia, tot zijn dood, blijven wonen en werken. 

Tijdens een bezoek aan zijn atelier in 2022 zei Carrilho over zijn buurt: "Het mooie van de Jordaan is dat mensen zich openen, dat ze heel gauw met elkaar communiceren, met elkaar praten, en meedoen met alles."

Mama Baranka 

Hij liet zich inspireren door zijn Caribisch-Surinaamse achtergrond en door zijn voorouders uit Afrika en India. Discriminatie noemde hij een "uitdaging"; de pijn die eraan ten grondslag lag, vormde een basis voor zijn werk. Hij maakte die geschiedenis zichtbaar door de verhalen te vertellen die tot dan toe niet vanzelfsprekend een plek hadden in de kunst: migratie, de Caribische en zwarte geschiedenis, en het koloniale verleden.

"Ik zei: laten we dat alsjeblieft niet doen", vertelde hij in 2023 aan AT5. "Het is niet goed voor de toekomst van onze kinderen als wij altijd maar de mensen die om hun zwarte huid zijn vermoord neerzetten in de openbare ruimte." Volgens Carrilho was kunst over zwarte mensen te vaak gebaseerd op slavernij of slachtofferschap, "en daar had ik geen zin in".

En dus werd het Mama Baranka – Moeder Rots – op de Antillen het symbool van de kracht van zwarte vrouwen. Doordat het beeld niet massief is, maar er gaten in zitten, steken mensen daar bij herdenkingen vaak bloemen door.

Een ander bekend werk is Dragers van Verre (1989) in het Westerpark: twee figuren met een object op hun hoofd dat symbool staat voor de culturele rijkdom die ze met zich meedragen.

In zijn atelier aan de Tuinstraat prijkte een foto van zijn overgrootmoeder Elisabeth Moendi. Zij werd in 1883, samen met haar dochter, 'tentoongesteld' op de Koloniale Tentoonstelling bij het Museumplein, in het kader van de Wereldtentoonstelling. 

Carrilho overleed afgelopen zaterdag aan de gevolgen van een hartstilstand.

De zomervakantie is begonnen en om een vakantiegevoel te krijgen hoef je niet eens zo ver van huis. Amsterdam Informeert toog vandaag naar Weesp voor een kijkje bij de historische verdedigingswerken: De Weesperschansen. De gemeente heeft de schansen de afgelopen jaren opgeknapt en één verdedigingswerk, Fort Ossenmarkt, krijgt momenteel een opknapbeurt.

De Weesperschansen maken onderdeel uit van de Hollandse Waterlinie en zijn Unesco Werelderfgoed. Christian Pfeiffer, ras-Weesper, ontvangt ons op een bloemrijke groene schans met uitzicht op de Vecht, ''omdat dit het mooiste seizoen is om even langs te komen en op één van de vier vestingwerken van Weesp te kijken, want nu staat het prachtig in bloei.'' 

Weesp heeft altijd een militaire functie gehad om vooral Amsterdam te beschermen. In de jaren '50 verloor Weesp deze functie en bleven de bastions over. ''Sindsdien zijn ze eigenlijk verworden tot een soort stadspark, omdat de Weespers - die hebben geen park - hier op de schansen zijn gaan zitten om feestjes te vieren of te barbecueën."

Natuur  

Tijdens de opnames komen we verschillende wandelaars en fietsers tegen.  "Laatst heb ik toevallig tussen Amsterdam en Weesp gefietst met mijn zus, het was heel mooi om tussen die stadsgebiedjes door te fietsen", vertelt een vrouw.  Een andere voorbijganger vertelt: "Er is hier toch wel meer natuur dan in Amsterdam zelf, het is hier rustiger."

Fiets- en wandelroutes

De route vanaf Amsterdam naar Weesp maakt onderdeel uit van de Diemerscheg. Een scheg is een uitgestrekt groen gebied dat een verbinding biedt tussen de stad en de natuur en zorgt ervoor dat stedelijke gebieden niet aan elkaar groeien. 

Het Alexanderplein is sinds een paar dagen weer open voor het verkeer, maar vanmiddag is het plein op de grens tussen het centrum en Oost opnieuw afgesloten. In dit geval vanwege een kabelbreuk bij de bovenleiding. Tramlijnen 1, 7, 19 en 25 zijn ingekort. 

De kabel kwam los te zitten nadat rond 14.30 uur de pantograaf van een tram, de stroomafnemer op het dak van de tram die contact maakt met de bovenleiding, het stuk trok. De kabel is op de grond gevallen en vanwege de hoge spanning, 750 volt, is uit voorzorg het gehele plein afgezet. 

Volgens een woordvoerder van het GVB is het nog niet te zeggen wanneer het probleem is opgelost. Doordat de kabel niet is blijven hangen in de bovenleiding, maar naar beneden is gekomen, is het repareren ingewikkelder. 

Gevolgen OV

Door de kabelbreuk rijden meerdere tramlijnen een kortere route. Tramlijnen  1 en 19 rijden niet verder dan het Rijksmuseum. Tram 7 stopt bij de halte Frederiksplein en lijn 25 rijdt tot en met de Korte 's-Gravesandestraat. 

Mama Baranka-kunstenaar Nelson Carrilho op 73-jarige leeftijd overleden, man zwaargewond na steekpartij bij ruzie op IJburg en nieuwe wandelroute door de binnenstad eert pioniers van de lhbti-emancipatie. Dat en meer in het AT5 Nieuws van maandag 6 juli. 

Bij een botsing op de kruising van de IJburglaan en de Zuiderzeeweg is vannacht iemand gewond geraakt. Drie mensen vluchtten uiteindelijk van het ongeluk weg, waarna ze later staande gehouden konden worden. Ze zijn verhoord, maar niet aangehouden. De politie weet nog altijd niet wie de bestuurder is geweest. 

Het ongeluk gebeurde iets voor 2.00 uur. In de kleine witte auto zaten volgens een woordvoerder vier of vijf mensen. Minimaal drie van hen renden weg en één bleef gewond achter. Beide auto's liepen flinke schade op en moesten worden weggetakeld. 

De bestuurder van de zwarte auto zat alleen in de auto en hoefde na controle niet mee naar het ziekenhuis. De gewonde inzittende van de witte auto moest wel mee naar het ziekenhuis. Het drietal dat later staande werd gehouden wordt nergens van verdacht. 

Hoe het ongeluk precies heeft kunnen gebeuren, wordt nog onderzocht. De politie vraagt getuigen om zich te melden. 

Een voetganger is gewond geraakt na een botsing met een politiemotor op de Weteringschans. Een traumateam werd opgeroepen om het slachtoffer medische hulp te bieden. Hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren, is nog niet bekend. 

Het ongeluk gebeurde op de trambaan rond 13.00 uur. Op foto's is te zien dat op de achterkant van de motor de lichten met 'politie, volgen' aanstaan. Een woordvoerder van de politie kan niet zeggen of die al aan stonden of bij de val aan zijn gegaan.

De politie laat weten dat de voetganger aanspreekbaar naar het ziekenhuis is vervoerd. De woordvoerder spreekt wel van 'behoorlijk letsel'. De motoragent is ongedeerd gebleven. 

De politie hoopt dat getuigen zich melden en vraagt iedereen met bruikbare beelden contact op te nemen. 

Dylan Bakker heeft zijn functie als fractievertegenwoordiger van Bij1 neergelegd, omdat hij het niet eens is met de gang van zaken binnen de fractie. Bakker was zo'n acht jaar actief voor de partij.

Bakker noemt het neerleggen van zijn functie de zwaarste beslissing die hij ooit heeft moeten nemen. Tegelijkertijd schrijft hij dat hij weigert "de komende vier jaar te moeten vechten tegen precies de elitaire achterkamertjespolitiek en toxiciteit waar we ons als partij altijd tegen verzetten".

Tegen AT5 zegt Bakker, die wel lid blijft van de partij, dat het besluit om te stoppen een hele opluchting is. "De afgelopen weken waren niet heel fijn. Vooral de stroeve samenwerking binnen de partij is voor mij reden om te stoppen."

Frustraties

Volgens Bakker zou het moeilijk zijn om kansen te krijgen als je je buiten de cirkel van partijleider Tofik Dibi en raadslid Saskia Meiland begeeft. "Soms krijg je een kruimel. Frustrerend, zeker als je best veel ervaring hebt."

Ook over het optreden rond het verlies van de bestuurszetel van BIJ1 in Zuidoost is Bakker niet te spreken. "Er zijn steken laten vallen in de communicatie naar PRO over de bestuurszetel. Coalitiepartijen PRO en D66 besloten BIJ1 niet langer een bestuursfunctie in Zuidoost te geven, een experiment dat vier jaar geleden werd gestart door toenmalig PvdA-leider Marjolein Moorman. Daardoor kwam er vorige week, tegen haar wens in, een einde aan de bestuursperiode van Vayhishta Miskin in het stadsdeel."

Bakker: "Ja, we hebben ons als BIJ1 uitgesproken tegen het besluit van de coalitiepartijen, maar is er ook echt een officieel verzoek gedaan om de bestuursfunctie te behouden? Dit had formeler opgepakt moeten worden."

Partijleider Tofik Dibi zegt in een reactie op Instagram dat hij begrip heeft voor het besluit om te stoppen en dat hij Bakker graag als fractievertegenwoordiger had behouden. Op de kritiek over het handelen rond de bestuurszetel wijst Dibi naar de coalitiepartijen. "Vayhishta verdiende het om door te gaan. Zelfs de positie van stadsdeelvoorzitter zou haar niet misstaan."

Bakker zegt de komende tijd rust te willen nemen. Of hij nog een officieel afscheid krijgt? "Haha. Ik denk het niet."

Op de rotonde bij het Mosplein in Noord is een vuilniswagen van de gemeente gekanteld door een gat in de weg. De vrachtwagen lag een aantal uur op zijn kant en is door een gespecialiseerde dienst weer rechtop gezet. 

Het eenzijdige ongeluk gebeurde rond 9.30 uur. Er werd een ambulance opgeroepen, maar er is niemand gewond geraakt. In eerste instantie kwam de brandweer langs om hulp te bieden, maar die werd uiteindelijk afgelost door een dienst die gespecialiseerd is in dit soort ongevallen. 

Zij maken gebruik van luchtzakken en gaan de vuilniswagen uiteindelijk overeind trekken met een andere wagen. Verkeer wordt momenteel omgeleid en kan niet over de rotonde. Wanneer de vuilniswagen weg is, is nog niet bekend. 

In Geuzenveld in Nieuw-West zijn vannacht twee appartementencomplexen doelwit geweest van een explosie. Op de Jacob van Maerlantstraat ontstond er brand nadat een explosief afging en moesten drie mensen nagekeken worden wegens rookinhalatie. Bij de explosie op de Lex Althoffstraat bleef het bij een beschadigde voordeur. 

De eerste explosie was iets na 2.00 uur bij een wooncomplex aan de Jacob van Maerlantstraat. Daarbij ontstond er brand bij de voordeur, waardoor veel rook vrijkwam. De drie bewoners die zijn nagekeken vanwege rookinhalatie hoefden niet naar het ziekenhuis. 

Naast de voordeur is ook beglazing in het trappenhuis beschadigd. De brandweer had de brand snel onder controle en moest uiteindelijk het trappenhuis ventileren. Er hoefden geen woningen ontruimd te worden.

De politie heeft nog niemand kunnen aanhouden. Of het om één of meerdere verdachten gaat, is nog niet bekend. Er is een onderzoek gestart. 

Ook raak in Lex Althoffstraat

Op ongeveer anderhalve kilometer van de eerdere explosie ging iets voor 3.00 uur een explosief af bij een portiekflat op de Lex Althoffstraat. Dat is een klein straatje in de buurt van Plein '40-'45. Door de knal raakte de voordeur beschadigd. 

De politie deed uitgebreid onderzoek:

Een woordvoerder van de politie kan nog niet zeggen of er een verband is tussen de twee explosies, maar laat weten rekening te houden met dat scenario.

De politie hoopt dat mensen die meer weten over de explosies, zich melden. Ook wordt iedereen met bruikbare beelden gevraagd contact op te nemen.

Door een storing in een tunnel rijden er geen treinen richting Zaandam. Die storing duurt naar verwachting nog tot ten minste 10.00 uur. Wie richting Alkmaar of Enkhuizen reist, kan ook hinder ondervinden. 

De storing begon rond 5.30 uur vanochtend. De NS laat weten via een aangepaste dienstregeling te rijden tot de storing is opgelost. 

Er wordt aangeraden om voor vertrek de reisplanner te checken.

Bij een steekpartij op de Maria Austriastraat op IJburg is een 38-jarige man zwaargewond geraakt. Volgens de politie ging aan het steekincident een ruzie tussen zo'n vijftien à twintig mensen vooraf. De politie laat vandaag weten een 32-jarige Amsterdammer te hebben aangehouden. 

De politie kreeg rond 22.15 uur melding van de ruzie. Bij aankomst bleek dat de ruzie was uitgemond in een vechtpartij waarbij iemand een mes trok en de 38-jarige man meerdere keren stak. Er werd een traumateam opgeroepen en de man is uiteindelijk overgebracht naar het ziekenhuis. 

De politie spreekt van één verdachte en houdt er rekening mee dat hij met een voertuig is gevlucht. Getuigen wordt gevraagd om zich te melden en iedereen met bruikbare beelden wordt verzocht om contact op te nemen met de politie. Daarnaast wordt slachtofferhulp aangeboden aan mensen die het hebben zien gebeuren.