De Servische president Vucic heeft aangekondigd dat hij binnen enkele weken aftreedt en vervroegde presidents- en parlementsverkiezingen uitschrijft.

De conservatieve Vucic heeft zijn aftreden op een bijeenkomst van zijn SNS-partij in Belgrado bekendgemaakt. Hij is sinds 2017 president van Servië en de tweede en laatste termijn van zijn presidentschap loopt volgend jaar af.

Vucic zei ook dat hij zijn partij wil helpen om de volgende verkiezingen te winnen. Wanneer hij precies zal aftreden en de vervroegde verkiezingen gehouden zullen worden, heeft hij niet gezegd.

Corruptie

Tegenstanders van Vucic roepen al langer om zijn aftreden. Al anderhalf jaar gaan Serviërs massaal de straat op uit onvrede over zijn regering. De protesten begonnen nadat het dak van het pas gerenoveerde treinstation van Novi Sad eind 2024 instortte. Daarbij kwamen zestien mensen om het leven.

De demonstranten, geleid door studenten, hielden de regering verantwoordelijk voor de ramp en beschuldigden Vucic en zijn regering van corruptie bij de renovatie van het dak. De regering verwierp de verwijten.

Correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis:

"Vucic' aankondiging dat hij binnenkort aftreedt komt niet uit de lucht vallen. Eerder deze maand zei hij al dat hij de spullen in zijn kantoor aan het inpakken is en 1200 boeken die hij tijdens zijn presidentschap heeft verzameld, gaat weggeven.

Studenten en sympathisanten gaan al ruim anderhalf jaar geregeld de straat op om zijn aftreden te eisen, vanwege onder meer corruptie, vriendjespolitiek en de achteruitgang van de rechtsstaat en persvrijheid.

Maar het is onwaarschijnlijk dat zij nu de vlag uithangen. Dat komt doordat Vucic' aankondiging past binnen zijn strategie om aan de macht te blijven. Zijn tweede presidentstermijn loopt sowieso al mei volgend jaar af en een derde termijn is onmogelijk volgens de Servische wet.

Vucic aast nu op het premierschap. Daarvoor moet hij eerst het parlement ontbinden en parlementsverkiezingen uitschrijven. Wint zijn partij, dan kan hij premier worden en kan de volgende president weer de ceremoniële rol krijgen die de Servische wet voorschrijft. Vucic zal de verkiezingen uitschrijven op het moment dat hij denkt dat zijn partij kan winnen en vervolgens tot aan de stembusgang nog repressiever worden, vrezen critici."

In Zuid-Afrika lopen de spanningen over illegale immigratie hoog op. Een nieuwe protestbeweging eist dat migranten zonder geldige papieren het land uiterlijk dinsdag 30 juni verlaten.

Nu die datum dichterbij komt, worden huizen van migranten in brand gestoken en winkels geplunderd. De regering van Mozambique zegt dat vijf van zijn burgers zijn vermoord. Afgelopen week werd een 29-jarige man uit Malawi gelyncht door een boze groep Zuid-Afrikanen na een anti-migratiedemonstratie. Hij overleed aan ernstige hoofdwonden.

De haat wordt opgestookt door de nieuwe anti-migratiebeweging March and March. In een township nabij kuststad Durban marcheren honderden demonstranten van de burgergroep door de straten. Op spandoeken staan leuzen als: "Nee tegen illegale migratie". Velen dragen iwisa's: knuppels met een zware, bolvormige kop, een traditioneel wapen van de Zulu-bevolking.

"Als de buitenlanders zich laten zien, zullen we vechten", scanderen de veelal jonge demonstranten. Een vrouw schopt tegen de gesloten deur van een winkel waarvan de eigenaar afkomstig zou zijn uit een buurland. "Jullie gaan branden", schreeuwt ze.

March and March stelt een burgerbeweging te zijn. Maar verschillende politieke oppositiepartijen steunen de agenda en dragen bij aan de xenofobische retoriek, mogelijk vooruitlopend op de gemeenteraadsverkiezingen in november, waar ze de steun nodig hebben van hun lokale gemeenschap.

Hoewel de demonstraties relatief klein zijn, weerspiegelen ze een sentiment dat veel breder leeft. "Zuid-Afrika heeft een jonge bevolking en hoge werkloosheidscijfers", zegt socioloog en migratie-expert Anthony Kaziboni van de Universiteit van Johannesburg. "Er is groeiende frustratie, vooral in arme wijken."

De woede richt zich op migranten uit andere Afrikaanse landen, zoals Zimbabwe, Mozambique en Malawi. Zij komen naar Zuid-Afrika omdat de economie er thuis nóg slechter voorstaat.

Deze migranten krijgen de schuld van problemen zoals misdaad en het gebrek aan banen, hoewel uit onderzoek anders blijkt, zegt Kaziboni. "Onderzoek laat zien dat migranten ook een bijdrage leveren aan de economie door bijvoorbeeld winkels te openen, en dat Zuid-Afrikanen meer misdaden begaan." Maar dat willen de demonstranten volgens de onderzoeker niet horen.

Op de vlucht

De geschiedenis laat zien dat dit slecht kan aflopen. In Zuid-Afrika waren eerder dodelijke uitbarstingen van xenofobisch geweld. In 2008 kwamen daarbij 62 mensen om het leven, toen aanvallen op migranten zich vanuit Johannesburg over grote delen van het land verspreidden.

Hoe dichter 30 juni nadert, hoe meer de spanning oploopt. Mede daarom zijn migranten doodsbang. Ze vluchten massaal. Nigeria en Ghana stuurden al vliegtuigen om hun burgers op te halen.

Op een grote parkeerplaats in Durban zitten duizenden en duizenden migranten uit Malawi naast hun koffers. Ze willen terug naar huis. De Malawische overheid heeft een repatriëringsoperatie opgestart, maar het is een chaos.

Het parkeerterrein is een vluchtelingenkamp geworden. Wie geluk heeft, slaapt in een van de grote witte tenten die in de haast zijn neergezet. De meesten, onder wie moeders met jonge kinderen, brengen de nacht buiten door terwijl het winter is in Zuid-Afrika.

"We worden verdreven", zegt Noel Kawala, die samen met zijn drie zussen al een week wacht op vervoer. "Ik durf niet in mijn wijk te blijven. Als Zuid-Afrikanen zien dat je buitenlander bent, vragen ze wanneer je vertrekt. Ze zeggen dat iedereen die blijft zal worden vermoord."

Kawala werkte in Zuid-Afrika in een kleine winkel waar hij 8,5 euro per dag verdiende. Dat geld stuurde hij naar zijn vrouw en peuter in Malawi. Geld om zelf een kaartje te kopen voor de bus naar huis heeft Kawala niet. Dagenlang zitten migranten op de grond in lange rijen tot de Zuid-Afrikaanse autoriteiten hun vingerafdrukken nemen, hen registreren en ze uiteindelijk een buskaartje krijgen. Het gaat tergend langzaam.

'We zijn allemaal Afrikanen'

Buiten het hek van de parkeerplaats komen almaar meer migranten aan, maar binnen is geen plek. Dus zit Patricia Chinseu met haar 4-jarige zoontje op de stoep langs de kant van de weg, samen met honderden anderen.

Ze werkte als huishoudster, maar haar huisbaas zei dat ze voor dinsdag weg moet zijn. "We zijn allemaal Afrikanen", zegt ze. "We lijken op elkaar. Toch worden we gehaat. Ik snap er niets van."

Bij de anti-migratieprotestmars in Durban zeggen de demonstranten enkel te willen dat de wet wordt nageleefd en dat illegale migranten vertrekken. Op de vraag wat ze gaan doen als het ultimatum dinsdag verstrijkt, klinkt opnieuw dreiging.

Een van de demonstranten tikt op zijn knuppel. "Deze dragen we omdat het onze cultuur is. Het is geen wapen, maar dat kan het wel worden als iemand niet luistert."

De boete voor techbedrijven die te weinig doen om het socialemediaverbod voor kinderen in Australië te handhaven, wordt verdubbeld. Het verbod heeft tot nu toe weinig effect gehad, stelt de Australische regering.

De maximale boete wordt verhoogd van 45,5 miljoen naar 99 miljoen Australische dollar, omgerekend bijna 60 miljoen euro. Ook krijgt de Australische internetwaakhond eSafety Commission meer bevoegdheden.

Zo mag de toezichthouder techbedrijven dwingen om bewijs te leveren van de maatregelen die ze hebben genomen om te voorkomen dat kinderen onder de 16 jaar een account aanmaken.

De Australische regering zegt dat eSafety Commission onderzoekt of Instagram, Facebook, YouTube, Snapchat en TikTok de regels wel of niet naleven.'

Sinds de invoering van het verbod vorig jaar december zijn meer dan vijf miljoen accounts van kinderen verwijderd of beperkt. Toch blijkt uit meerdere onderzoeken dat het socialemediaverbod na zes maanden nog maar weinig invloed heeft.

Zo bleek uit een Australisch onderzoek onder 408 jongeren van 12 tot 15 jaar dat 85 procent drie maanden na de invoering van het verbod nog sociale media had. Zij konden de regels omzeilen doordat ze zelf aangaven ouder dan 16 jaar te zijn. Ook worden kinderen volgens andere studies niet naar hun leeftijd gevraagd of werken gezichtsscans niet altijd goed.

Navolging andere landen

Australië was het eerste ter wereld met een socialemediaverbod voor kinderen. Ook andere landen besloten daarna om het gebruik van sociale media te beperken voor kinderen.

Zo kondigde het Verenigd Koninkrijk vorig week een vergelijkbaar verbod aan dat volgend jaar moet ingaan. Ook onder meer Canada, Indonesië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben de regels aangescherpt.

Rijkswaterstaat heeft vandaag lange tijd geen toegang gehad tot het internet. Hierdoor waren er problemen met de bediening van bruggen, sluizen, tunnels en rode kruizen boven snelwegen.

Een woordvoerder van Rijkswaterstaat laat weten dat de eerste problemen vanochtend ontstonden. Dat gebeurde bij geplande werkzaamheden aan een glasvezelkabel. Rond 17.15 uur meldde Rijkswaterstaat dat de internetverbinding was hersteld en systemen weer in de lucht kwamen, en rond 21.00 uur was de storing verholpen.

Camerabeelden

Bruggen en sluizen werden tijdens de storing waar mogelijk lokaal bediend. Veel bruggen waren vanwege de hitte uit voorzorg al dicht.

Ook kreeg de verkeerscentrale niet meer alle camerabeelden binnen vanaf de snelwegen. Hierdoor konden mensen met pech minder snel worden gesignaleerd. Daarnaast waren websites van de overheidsdienst niet bereikbaar of konden zolang de storing duurde niet geüpdatet worden.

Code oranje

Een woordvoerder van Rijkswaterstaat riep met name mensen op het water op om rekening te houden met deze storing. Omdat in Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel vanavond code oranje geldt vanwege onweer, werden mensen opgeroepen op tijd naar huis te gaan, om te voorkomen dat ze voor een brug of sluis komen te liggen.

De Rotterdamse burgemeester Carola Schouten is vanochtend getrouwd in haar 'eigen' stadhuis aan de Coolsingel. Ze gaf het ja-woord aan Coert Kleijwegt, die ze in haar tijd als student leerde kennen op de Erasmus Universiteit.

"Het is de man van wie ik het meest houd", aldus Schouten bij omroep Rijnmond.

"Het is een prachtige vrouw, maar ze heeft vooral een prachtig hart", aldus bruidegom Kleijwegt. "Daarom heb ik voor haar gekozen."

Vervoer met tramlijn 1

Schouten (48) maakte in januari bekend dat ze ging trouwen. Ze meldde dat eerst in de gemeenteraad en daarna aan de buitenwereld. Van begin af aan was duidelijk dat ze daarbij veel Rotterdammers wilde betrekken. Leerlingen van kindcentrum Het Oude Westen hielpen bij het ontwerp van haar trouwjurk. Het Rotterdamse vervoerbedrijf RET zorgde voor vervoer naar het stadhuis (met tramlijn 1). De Rotterdamse zanger Lee Towers en zangeres Frédérique Spigt treden op bij het feest.

Schouten vroeg bovendien de Rotterdamse journalist Sander de Kramer om als buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand (babs) het huwelijk te sluiten.

'In haar uppie'

Hij kent Schouten al een tijdje, vertelde De Kramer onlangs. "Dat is via Rijnmond gegaan. Ik heb haar toen geïnterviewd. Dat was een heel bijzonder gesprek over hoe zij haar zoon in haar uppie had opgevoed."

De Kramer, die naar eigen zeggen een week heeft gedaan over het schrijven van de toespraak van vandaag, was onder de indruk. "Hoe zij het als alleenstaande moeder heeft geschopt tot vicepremier en tot minister, dat is een onwijs bijzonder verhaal."

In coronatijd

Schouten, sinds oktober 2024 burgemeester van Rotterdam, heeft nu zes jaar een relatie met Coert Kleijwegt (53). De twee leerden elkaar meer dan dertig jaar geleden kennen tijdens hun studententijd aan de Erasmus Universiteit, maar de liefde bloeide pas in coronatijd op.

Het échte aanzoek kwam vorig jaar, tijdens een vakantie. "Ik had het wel een beetje door", aldus de burgemeester begin dit jaar. "We hadden ooit al gezegd dat er een moment zou komen waarop we ons leven met elkaar wilden delen. Dan is het heel mooi als dat ook echt gaat gebeuren."

'Even wennen'

Kleijwegt werkte onder meer bij een vermogensbelegger van een aantal pensioenfondsen, en daarvoor bij verzekeraar Achmea. Sinds vorig jaar is hij directeur Asiel en Bescherming bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Hij groeide op in Zwijndrecht. Door de bekendmaking van het huwelijk belandde hij plotseling in de belangstelling. "Hij zei laatst: opeens ben ík nieuws. Dat is toch wel even wennen", aldus Schouten.

Bij het huwelijk waren ook Alexander Pechtold, haar collega uit Delft, en commissaris van de Koning in Zuid-Holland Wouter Kolff te gast.

In Oostenrijk is de Fernpas vanochtend korte tijd afgesloten geweest vanwege een betoging van omwonenden. De Fernpas is een belangrijke route in de Alpen, ten westen van Innsbruck, die zeker in vakantietijd druk bereden wordt.

Op drukke reisdagen kunnen er wel 32.000 voertuigen op de Fernpass rijden. Juist vanwege die enorme drukte namen zo'n 700 omwonenden deel aan twee demonstraties. Ze liepen twee marsen aan de uiteindes van de Fernpas, de ene bij Reutte-Katzenberg en de andere bij Nassereith-Rastland. Daardoor was de 34 kilometer lange route tussen 10.00 en 12.00 uur volledig afgesloten voor doorgaand verkeer.

Reizigers die op dat moment op die route reden, werden tegengehouden. De Oostenrijkse regionale omroep ORF Tirol sprak meerdere reizigers die klaagden dat ze niet op de hoogte waren gebracht van de afsluiting. De politie verwacht dat de route langs de B179 de hele dag extra druk zal zijn vanwege de betoging.

Vrees voor nieuwe regeringsplannen

De betogers maken zich zorgen over de verkeersplannen van de Tiroolse deelstaatregering. Die wil naar eigen zeggen de veiligheid op de route verbeteren en een vlotte doorstroming van het verkeer garanderen. Daarvoor zou er een nieuwe tunnel op de top moeten komen, net als een tweede tunnelbuis bij de Lermoostunnel en een nieuw tolsysteem. Die werkzaamheden zouden 500 miljoen euro moeten kosten.

Maar delen van de bevolking vrezen dat er door die veranderingen juist meer verkeer naar de Fernpas wordt getrokken, dat ze meer belasting moeten betalen en dat hun levenskwaliteit achteruitgaat. Al decennialang hebben zij te maken met verkeersopstoppingen.

Vorige maand was er een vergelijkbare demonstratie en wegafsluiting bij de Brennerpas, die Oostenrijk met Italië verbindt. Toen werd de weg urenlang afgesloten.

Een automobilist is in Gemert uit de bocht gevlogen, door een hek gereden en op een begraafplaats beland. Vijf graven raakten voor een deel zwaar beschadigd. De bestuurder, een 41-jarige Helmonder, was onder invloed en raakte lichtgewond. De politie sluit niet uit dat hij wordt opgepakt.

Het ongeluk op de Komweg in Gemert gebeurde rond 10.30 uur vanochtend. "Ik hoorde een slip en daarna een knal", zegt een getuige bij Omroep Brabant,

Voor het kerkhof zit een bocht en geldt een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. Daar schoot de automobilist volgens een politiewoordvoerder "met een behoorlijke snelheid" rechtdoor.

Uit een eerste onderzoek bleek dat de man alcohol had gedronken. De politie onderzoekt nog of hij ook drugs had gebruikt.

Harde knal

Jos Vogels van de parochie Heilige Willibrordus, beheerder van de begraafplaats, reageert geschrokken. Hij woont vlakbij de begraafplaats en hoorde een harde knal. "Ik hoorde de stenen rondvliegen. Ik heb meteen 112 gebeld en ben gaan kijken. Toen zag ik die auto bovenop een graf staan", zegt hij.

"Zeker vijf graven zijn beschadigd", aldus Vogels. "Van een graf is zelfs de marmeren plaat aan stukken. Ik vind het verschrikkelijk."

In overleg

Vogels gaat contact opnemen met de betrokken families en wil in overleg bekijken hoe de schade zo snel mogelijk hersteld kan worden. Hij wil ook een oplossing vinden voor de schade aan de begraafplaats en de monumentale muur. "Hij heeft beslist te hard gereden", zegt Vogels. "De schade schat ik ver over een ton."

JA21-leider Joost Eerdmans roept het kabinet richting Prinsjesdag op nu echt een keuze te maken tussen Pro en JA21. "Met beide samenwerken gaat niet", zei hij in zijn speech op het ledencongres in Ede.

"Het kabinet kiest nu voor geitenpaadjes op het ritme van de Snollebollekes, van links naar rechts", vervolgde Eerdmans. "Maar ze zullen toch een keer moeten kiezen: gaan ze over links met Pro, of over rechts met ons?"

Pro-leider Jesse Klaver liet eerder al weten ook niet met JA21 te willen samenwerken. Nu die partijen elkaar definitief uitsluiten, neemt de druk op het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA toe.

De keuze tussen deze twee partijen ligt binnen de coalitie gevoelig: D66 werkt liever met Pro samen, terwijl de VVD juist de rechterkant opkijkt. Andere voor de hand liggende opties om een meerderheid in de Tweede Kamer te behalen zijn er niet.

'Graag of niet'

Wat de keuze ook wordt, een aanpassing van het coalitieakkoord lijkt onvermijdelijk. Klaver wil alleen meewerken als de bezuinigingen op de sociale zekerheid worden teruggedraaid. Ook Eerdmans verhoogt vandaag zijn inzet: hij wil alleen instemmen met de financiële plannen van het kabinet als daar lastenverlichtingen in zitten.

"We zijn in de positie dat we kunnen zeggen: graag of niet", lichtte Eerdmans zijn plan toe. "En zo niet, moeten ze een hoge prijs aan Pro betalen, die miljarden gaat kosten."

Premier Jetten en minister Heinen (Financiën) voeren deze weken gesprekken met partijleiders van verschillende partijen om te kijken met wie ze een financiële deal kunnen sluiten. Het zijn volgens Eerdmans "prima" gesprekken, maar "je kan er ook geen peil op trekken".

Zijn inzet is, naast een strenger asielbeleid en meer geld voor veiligheid, vooral: de vrijheidsbijdrage omlaag krijgen. Waarvan JA21 het geld voor de defensie-uitgaven precies wil betalen, is niet helemaal duidelijk. De partij zegt in ieder geval te willen bezuinigen op klimaatuitgaven, ambtenaren en ontwikkelingshulp.

'Beide benen op de grond'

Vanaf de start van het kabinet presenteerde Eerdmans zich als constructieve partner op rechts voor het kabinet. Die rol pakt hij nog nadrukkelijker nu Forum voor Democratie, PVV en Groep Markuszower om uiteenlopende reden geen aantrekkelijke samenwerkingspartners voor het kabinet meer zijn.

"Wij zijn verstandig rechts: stevig op de inhoud, beschaafd in de toon", zei Eerdmans tegen zijn leden. "Niet tegen alles om ertegen te zijn, geen opruiende uitspraken doen, maar met beide benen op de grond."

JA21 kijkt ook naar SGP

Als de coalitiepartijen voor samenwerking met JA21 kiezen, zijn ze er nog niet: er is dan nog een partij nodig voor een meerderheid. "Daarom is het heel belangrijk dat de SGP meedoet", aldus Eerdmans.

Dan is er nog een andere hobbel: de Eerste Kamer, waar volgens Eerdmans een "grillige rechtse meerderheid" zit. Hij kijkt daarom uit naar de Provinciale Statenverkiezingen van maart volgend jaar. Na die verkiezingen wordt ook een nieuwe Eerste Kamer gekozen.

Samen met een aantal boeren legt het Utrechtse waterschap Stichtse Rijnlanden de rode loper uit voor de otter. De oevers van de talloze watergangen en sloten worden groener. De waterkwaliteit wordt verbeterd.

"Als ik hier ooit een otter zie zwemmen, is dat eigenlijk een groot compliment voor ons harde werk", zegt boer Harold Vlooswijk bij RTV Utrecht.

Vlooswijk heeft ruim twintig kilometer aan slootkant in beheer, in de buurt van het dorp Papekop. Ondanks de warmte is hij druk bezig om de oevers van paaltjes te voorzien. Als gevolg daarvan stroomt het water rustiger en krijgt beplanting (weer) een kans om rustig te groeien.

Vergeet-me-nietjes

"Dit is nou netjes begroeid", reageert ecoloog Danneke Verhagen van het waterschap. "Je ziet veel verschillende oeverplanten staan. Van vergeet-me-nietjes tot aan lisdodden. En als ik een blik werp op het water, ziet dat er helder uit. Dat kan je dus bereiken met de paaltjes die Harold plaatst."

Stichtse Rijnlanden is in 2020 begonnen met het project Otterpaden, juist omdat het marterachtige dier nogal kieskeurig is. Het waterroofdier voelt zich alleen thuis in schoon water. "Als de otter aan de deur klopt, weet je dat er veel in orde is. Zoals genoeg vis en een goede waterkwaliteit", zei de ecoloog eerder. "Het zou een mooie beloning zijn om de otter de komende jaren op steeds meer plekken terug te zien."

Obstakels

De otter was ooit alom aanwezig in Nederland, maar stierf in de jaren 80 uit. "Decennia van milieuvervuiling, jacht, toenemend verkeer en steeds meer obstakels in hun leefgebieden zoals waterwerken en gevaarlijke fuiken, was de soort fataal geworden", aldus Natuurmonumenten. In 1988 werd Nederlands laatste otter doodgereden bij Joure.

Niet ver van Joure, in de kop van Overijssel, werd in 2002 weer een populatie (buitenlandse) otters uitgezet. Sindsdien gaat het crescendo, vooral in het noorden en oosten van het land. Maar de otter is ook weer aanwezig in Limburg en zelfs in de stadsgracht van Alkmaar.

Otterpassages

In 2020 werden de eerste ottersporen in het oosten van de provincie Utrecht ontdekt. Sindsdien is het waterschap druk bezig om de otter verder binnen te halen. In 2023 werden in Kockengen en bij Lopik otterpassages aangelegd, zodat otters geen drukke weg meer hoeven over te steken om van de ene kant van de sloot naar de andere kant te komen.

Muskusrattenbeheerders krijgen speciale instructies om te voorkomen dat ze ook otters vangen.

Win-win

Op dit moment draait het vooral om de ongeveer 9000 kilometer aan sloten en andere watergangen in Utrecht. Want, benadrukt ecoloog Verhagen, hoe groener die slootkanten, des te meer biodiversiteit. Vissen, salamanders, kikkers: ze komen allemaal maar wat graag op zulke oevers af. Win-win, zegt ze. "Het waterschap krijgt er schoner water van, en dat trekt dan ook weer dieren als de otter aan."

Het project staat of valt met de medewerking van boeren, want het waterschap heeft lang niet al die 9000 kilometer in beheer. Dus is subsidie beschikbaar gesteld. "Dat is kostendekkend", zegt boer Vlooswijk voorzichtig. "Maar er gaan wel veel manuren in zitten. Als je meer boeren wil motiveren, zal je daar denk ik beter voor moeten betalen."

De hele keten

Of dat gaat gebeuren, hangt mede af van de provincie. Maar dat weerhoudt ecoloog Verhagen er niet van om te dromen van een 'ottersnelweg' tussen de Loosdrechtse plassen op de grens met Noord-Holland en de Biesbosch ten zuiden van Dordrecht.

Zodra de otter genoeg schoon water vindt om zich tussen die twee natuurgebieden te verplaatsen, is het project voor haar geslaagd. "Dan weten we dat de hele keten, van de bijen tot de vissen en de otters, zich fijn voelt in deze provincie."

Eigenaren van vrachtwagens betalen per 1 juli een bedrag per gereden kilometer op bijna alle Nederlandse snelwegen. De vrachtwagenheffing moet de transportsector verduurzamen, maar de maatregel loopt flink in de papieren. "Voor vrijwel alle vrachtwagens gaan de kosten enkele duizenden euro's per jaar omhoog", zegt Marieke Kuijpers, sectormanager bij Rabobank. Wie betaalt daar de rekening van?

De maatregel geldt voor alle vrachtwagens die inclusief een lading meer dan 3500 kilo wegen. De hoogte van de heffing wordt berekend door een tolkastje in de cabine te plaatsen. Die houdt bij hoeveel kilometers worden afgelegd. "Het is in feite rekeningrijden, maar dan alleen voor vrachtwagens", zegt Kuijpers.

Daarnaast is de motoraandrijving bepalend voor de hoogte van het tarief. Hoe schoner en lichter het voertuig, hoe lager het bedrag. Zo is het tarief voor de meest voorkomende dieselvrachtwagen 20,1 cent per kilometer en voor een elektrische vrachtwagen 3,8 cent. Dit is bedoeld om de transportsector te stimuleren duurzamer en efficiënter te rijden.

Een deel van de opbrengsten van de heffing moet terugvloeien naar de sector via subsidies. Dit moet de aanschaf van elektrische vrachtwagens beter mogelijk maken. Daarnaast worden met het geld oplaadpunten aangelegd.

10.000 euro per vrachtwagen

Door de invoering van de vrachtwagenheffing komt het Eurovignet te vervallen, de belasting voor zware rijtuigen. Ook wordt de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens flink verlaagd. Toch kunnen de kosten flink oplopen voor de meeste vrachtwagens.

Op dit moment rijdt het overgrote deel van de vrachtwagens op diesel. Voor dit type kunnen de kosten het komende jaar gemiddeld 10.000 euro hoger uitvallen dan nu, berekende Kuijpers. "Samen met de hoge brandstofprijzen, de stijgende loonkosten en de druk om te verduurzamen, kunnen transporteurs in financiële problemen terechtkomen."

Doorberekend aan klant

Rico Luman, sectoreconoom bij ING, verwacht dat vrijwel alle transporteurs de kosten zullen doorberekenen aan de opdrachtgever. "De marges zijn heel dun: maximaal 2 of 3 procent." De heffing betekent dat de vervoersprijzen 7 à 8 procent omhooggaan, verwacht hij. "Klanten zullen de transporteurs wel vragen om efficiënter en nog minder 'leeg' te rijden om zo de kosten te drukken", zegt Luman.

Voor Iris Lafeber zit het doorberekenen van de hoge kosten aan de klant niet lekker. Zij is mede-eigenaar van een transportbedrijf dat gespecialiseerd is in industriële verhuizingen. "We hebben onze tarieven met 20 procent moeten verhogen in vergelijking met begin dit jaar." Dat zit hem niet alleen in de heffing, maar ook in de salarisverhoging van de chauffeurs en de hoge brandstofkosten vanwege de oorlog in het Midden-Oosten, somt ze op. "Gelukkig hebben we een dieselclausule, zodat we de brandstofkosten kunnen doorberekenen aan de klant."

'Elektrisch rijden eindelijk interessant'

Luman van ING verwacht dat de heffing de transportsector een impuls geeft om te verduurzamen. "Het verschil in kosten tussen diesel en elektrisch rijden wordt zo steeds kleiner." Met name de supermarktsector investeert nu volop in elektrische wagens, ziet hij.

Ook Cees Heebink heeft daar oren naar. Hij heeft een bedrijf met een wagenpark van zo'n tachtig vrachtwagens, waarvan ongeveer de helft met name in Nederland rijdt. Heebink is voornemens om volgend jaar elektrische wagens aan te schaffen. "Met die heffing wordt elektrisch rijden eindelijk interessant."

Ook is de techniek volgens hem verbeterd. "Nu kun je de hele dag in Nederland blijven rijden zonder tussentijds te moeten opladen." In combinatie met 'thuis' opladen is het iets goedkoper dan diesel op de lange termijn, weet hij. "Want de aanschafprijs is wel een hap uit je portemonnee." Elektrische vrachtwagens kunnen op dit moment bijna 2,5 keer duurder zijn dan een dieselversie, zeggen deskundigen.

In 2028 komt daar nog een Europese brandstofheffing bij, de ETS 2. De vrachtwagenheffing wordt 1 juli ingevoerd, maar tussen 1 september en het einde van het jaar geldt een tijdelijke korting van 22,3 procent vanwege de hoge brandstofprijzen van de afgelopen maanden.

Een Nederlands reddingsteam is geland in Venezuela om te helpen bij de zoektocht naar overlevenden van de twee zware aardbevingen. Tienduizenden mensen worden nog vermist. De bevingen waren zo'n 2,5 dag geleden en daarmee begint de tijd te dringen om mensen nog levend onder het puin vandaan te halen.

Het officiële dodental staat op 920 en er zijn zeker 3360 gewonden. Die aantallen zijn naar verwachting een fractie van het werkelijke aantal slachtoffers: ruim 50.000 mensen worden vermist. Ziekenhuizen zijn overbelast en mensen zijn veelal op familie en zichzelf aangewezen voor hulp.

Hier zie je hoe reddingswerkers mensen onder het puin vandaan halen:

Nederland is een van de ongeveer twintig landen die specialistische reddingsteams hebben gestuurd. Team USAR (Urban Search and Rescue) bestaat uit 64 mensen en acht honden. Het team vertrok vanuit Eindhoven en kwam vannacht om 01.30 Nederlandse tijd aan in de Venezolaanse hoofdstad Caracas. De havenstad Macuto wordt de uitvalsbasis van USAR. Deze ligt dicht bij het epicentrum van de natuurramp.

De eerste 72 uur worden beschouwd als cruciaal om bedolven slachtoffers te bereiken. Het doel is mensen zo snel mogelijk uit te graven voor acute medische hulp. De eerstvolgende prioriteit is gewonden voorzien van water en voedsel.

Gebied afgesloten

De Venezolaanse autoriteiten hebben bekendgemaakt dat niemand zonder toestemming nog mag reizen naar de zwaar getroffen havenstad La Guaira. De chaos en verkeersdrukte daar bemoeilijkt de reddingsoperatie. Volgens persbureau AP is er onduidelijkheid over hoe men een vergunning kan krijgen om het gebied te betreden.

Venezuela kampt al jaren met een humanitaire en economische crisis. Miljoenen mensen zijn het land ontvlucht en burgers hebben te kampen met onderdrukking en voedseltekorten.

In Thailand is een Australische toerist gearresteerd in verband met de vondst van het lichaam van een tienermeisje in een koffer. De man van 45 is opgepakt op de internationale luchthaven van Bangkok en wordt verdacht van moord.

De zaak speelt zich af in Pattaya, een bekende badplaats zo'n 100 kilometer ten zuidoosten van Bangkok. De politie vermoedt dat het meisje van 17 jaar donderdagochtend vroeg op het strand van Pattaya meeging met de man. Gistermiddag gaven haar vrienden haar als vermist op.

Het meisje werd voor het laatst gezien op camerabeelden van een hotel, waar ze samen met de man op te zien is. Op donderdagavond verliet de man het hotel met een zwarte koffer. Het naakte lichaam van het meisje werd in eenzelfde zwarte koffer langs een treinspoor gevonden, op zo'n tien minuten rijden van het hotel. Ze was erin gepropt en haar lichaam vertoonde sporen van geweld.

Veel op camera vastgelegd

De man was niet alleen op camerabeelden van het hotel te zien. Thaise rechercheurs zagen hem vermoedelijk ook wegrijden op een scooter met de koffer achterop. Volgens de politie was te zien dat hij langs het spoor reed en even later terugkeerde naar het hotel.

Twee uur nadat de vermissing was opgegeven op vrijdag, werd de Australiër opgepakt op het vliegveld. Hij stond op het punt om naar Perth te vliegen, in zijn thuisland.

De Thaise politie heeft een video van de arrestatie vrijgegeven. Daarop is te zien dat hij krassen in zijn nek en op zijn arm heeft. Toen hij ernaar gevraagd werd, antwoordde hij: "Ik denk dat het een spin was."

De man wordt onder meer vervolgd voor moord, het laten verdwijnen van een lichaam en het misbruiken van een minderjarige. De 45-jarige Australiër spreekt alle beschuldigingen tegen.

De Rotterdamse brandweer heeft grote moeite om een brand die vannacht ontstond in een parkeergarage helemaal uit te krijgen.

"De accu van de elektrische auto waarin de brand ontstond, pruttelt nog steeds na", laat een woordvoerder van de veiligheidsregio weten. "We wilden 'm weghalen met een mover en onderdompelen in een groot bad, maar Bouw- en Woningtoezicht van de gemeente heeft dat verboden omdat onduidelijk is of de constructie van de garage is aangetast. Mogelijk dat trillingen van een zware mover dan problemen kunnen veroorzaken."

De brand in de parkeergarage in Rotterdam-IJsselmonde brak uit rond 04.30 uur, meldt omroep Rijnmond.

Geëvacueerd

Omdat de brandweer weet dat branden in elektrische auto's moeilijk te bestrijden zijn, werden direct tientallen brandweermensen gestuurd. Zo'n 150 mensen die boven de parkeergarage wonen, werden voor de zekerheid geëvacueerd. Twee mensen moesten naar het ziekenhuis omdat ze rook hadden ingeademd.

Bij de brand kwam veel dikke, zwarte rook vrij. Vijf auto's brandden helemaal uit. Rond 08.30 uur konden de bewoners, van wie het grootste deel uren op straat had doorgebracht, terug naar huis.

Een deel van de binnentuin boven de parkeergarage is nog altijd niet toegankelijk, omdat de constructie mogelijk is aangetast door de brand. Bouw- en Woningtoezicht controleert nu of daar instortingsgevaar bestaat.

AI-bedrijf Anthropic mag zijn nieuwste AI-model Mythos alsnog beschikbaar stellen aan bepaalde Amerikaanse overheidsinstanties. De Amerikaanse regering heeft daar toestemming voor gegeven.

Het model kan beveiligingslekken in software opsporen, maar de autoriteiten zijn bang dat die lekken tegen hen gebruikt worden.

Eerder besloot de regering dat Anthropic de iets beperktere consumentenversie van Mythos, Fable, niet beschikbaar mocht maken buiten de VS en voor niet-Amerikanen binnen de VS. Omdat Anthropic de nationaliteit van klanten niet altijd weet, besloot het bedrijf daarop om Fable wereldwijd ontoegankelijk te maken.

Veiligheidsregels

Anthropic ging in overleg met de Amerikaanse regering over tot het verbod. Het bedrijf benadrukte dat er veiligheidsregels zijn ingebouwd in de AI-tools, zodat ze niet kunnen worden misbruikt. Hoewel die gesprekken in eerste instantie geen doorbraak opleverde, lijken er nu stappen gezet.

Bepaalde overheidsinstanties krijgen nu toegang tot Mythos. De instanties kunnen Mythos gebruiken om hun software te controleren op beveiligingslekken.

Anthropic laat in een statement weten dat het met de overheid "blijft samenwerken" om ervoor te zorgen dat Fable weer voor iedereen toegankelijk wordt.

Ook bij de concurrent van Anthropic, OpenAI, blokkeert de regering de toegang tot het nieuwste AI-programma. GPT-5.6, zoals die tool heet, is net als Mythos gespecialiseerd in het zoeken van beveiligingslekken. Volgens meerdere Amerikaanse media gaat de overheid "klant voor klant" beoordelen of die toegang mag krijgen.

De Venezolaanse Irene woont op IJburg, maar haar gedachten zijn alleen maar bij haar thuisland. Dat werd woensdag getroffen door de twee zwaarste aardbevingen van de afgelopen honderd jaar. Het dodental staat op dit moment op 920 en er zijn nog altijd duizenden mensen vermist. Irene heeft veel familie in het land wonen. Zij zijn gelukkig ongedeerd en zijn nu vooral bezig met het helpen van anderen.

"De plek met de meeste schade ligt eigenlijk hier", vertelt Irene van Carmen terwijl ze op een afbeelding van Caracas wijst, die aan haar muur hangt. "Het appartement van mijn tante is helemaal weg. Ik heb contact met haar, maar ook met mijn moeder. Zij zit ook in Caracas. Ik werd wakker en ze zei: ik heb zeven bejaarde vrouwen in mijn huis. Ze gingen eerst terug naar hun huizen, maar voelden zich daar niet veilig."

Hulp met zoeken en donaties

Verschillende landen, waaronder Nederland, hebben inmiddels hulp gestuurd naar het getroffen gebied. Ook wordt er massaal gedoneerd. "En ook qua technologie worden er bepaalde groepen gevormd om kennis te delen. Verder zie je veel mensen ter plekke helpen en dat is wel heel mooi, dat je een maatschappij ziet die samen is", vertel Irene zichtbaar geëmotioneerd.

Het zoeken naar overlevenden onder het puin is nog altijd volop bezig en dat is niet zonder gevaar. "Het ding is dat de beweging nog niet klaar is. Er kan nog een golf komen en sommige gebouwen zijn niet stabiel. Dit is een wedstrijd die we niet gaan winnen, want de schade gaat voor decennia blijven, maar misschien komt er een betere toekomst", aldus Irene.

Hoewel Amsterdam natuurlijk veel Oranjefans telt, zijn er ook behoorlijk wat Amsterdammers die (ook) juichen voor een ander land tijdens het WK. Omdat het WK groter is dan anders, doen er veel landen mee die nog nooit, of niet vaak, op zo’n groot toernooi hebben gespeeld. Vandaag spreken we Nashira Muskaria, die ons vertelt over hoe het is om als Colombiaanse in de stad te wonen.

"Familie is bij ons niet alleen je gezin, maar het is veel groter dan dat", vertelt Nashira. Op de bank zitten twee jonge meiden. Ze voelen zich duidelijk thuis terwijl ze met hun voeten omhoog zitten en een spelletje via de televisie spelen. Het zijn nichtjes van Nashira, maar ze introduceert ze als zusjes. 

Ze woont in West samen met haar partner. Ze kennen elkaar via de rondvaartboot waar ze allebei op werken. Terwijl ze over hem vertelt, straalt ze. Liefde is een belangrijk aspect van de Colombiaanse cultuur. Alles wat ze doen is met passie, iets wat in het voetbal ook vaak terug te zien is. 

Passie

Er is in de Colombiaanse cultuur passie voor heel veel dingen. De huisdieren waar je lief tegen praat of de muziek die er wordt gemaakt. Een hoofdrolspeler hierin is een instrument dat volgens Nashira vooral aan de kust van Colombia wordt gebruikt, en dat is de accordeon.

"De ritmische tonen klinken als het hart", daarom is deze muziek het voorbeeld als het gaat over liefde en passie uitstralen. Veel mensen weten vaak wel dat er salsa en bachata wordt gedanst in Colombia. Al is deze muziek daar dus niet echt voor bedoeld. 

"Colombianen komen hier naartoe om kansen te krijgen en weten dan voor zichzelf dat ze met een taal als Engels veel meer kanten op kunnen. Je spreekt overigens tegenwoordig in Amsterdam overal Engels." Toch laat Nashira weten dat zoiets als voetbal een land ook verbindt. "Als ik iemand op straat tegenkom met Colombiaanse roots, dan stop ik wel even om een praatje te maken."

Colombia speelt vannacht om 01.30 uur de laatste poulewedstrijd tegen Portugal. Ze zijn al verzekerd van een plek in de volgende ronde, het gaat er nu alleen om of ze eerste of tweede in de poule worden.

Een 19-jarige Amsterdammer is gisteravond verdronken in zwembad De Waterdam in Volendam. Het zwembad spreekt van een 'tragisch ongeluk' en blijft het hele weekend gesloten voor publiek.

De hulpdiensten rukten vrijdagavond rond 20.30 uur uit naar het zwembad, met onder andere een traumahelikopter. Er werd nog geprobeerd om de man te reanimeren, maar dat mocht niet meer baten. 

De politie spreekt van een ongeluk, maar hoe de man is verdronken wordt nog onderzocht. Dat doet politie aan de hand van camerabeelden en een reconstructie. 

Op het moment dat de man in het water werd aangetroffen, waren er nog veel mensen in het zwembad. Het buitenbad was namelijk nog open vanwege de Zwemvierdaagse. Volgens de politie zijn daarom veel mensen ooggetuigen geweest van het ongeluk. Voor hen is slachtofferhulp beschikbaar. 

Het is het bekende beeld op hete dagen bij de Pythonbrug, die Sporenburg en Borneo-eiland met elkaar verbindt. Sommigen gaan nog wat verder dan een simpele sprong naar beneden en gebruiken een touw om eerst flink te slingeren voordat ze op spectaculaire wijze in het water belanden.

Duco en Oliver hebben hun 'ropeswing' vandaag meegenomen naar de brug. "Wat er mis kan gaan? Als het touw breekt dan ga je goed op je plaat natuurlijk", zegt Duco.

Maar gelukkig voor de twee vrienden gebeurt dat vandaag niet. Hun sprongen met het touw gaan volgens plan. 

"Als ik een heel stuk jonger was dan had ik het misschien gedaan", zegt een man die ernaar aan het kijken is. Daarna lachend: "Laat het maar aan die jongeren over om hun leven te riskeren"

Grote zorgen bij Venezolaanse gemeenschap door ramp in thuisland. En voor deze waaghalzen is de Pythonbrug in Oost een van de betere plekken om af te koelen. Dat en meer in het AT5 Nieuws van zaterdag 27 juni, gepresenteerd door Niels van Steijn.

Poepbacteriën of vervuild water. Dit jaar heeft Waternet al meerdere keren een kookadvies afgegeven voor het water, omdat het om een van deze redenen niet veilig zou zijn. Dat kwam nooit zo vaak voor, maar sinds 2025 neemt dat aantal opeens flink toe. Waarom geeft Waternet steeds vaker een kookadvies?

Werengouw, Holendrechtplein, Zaanstraat, Nicolaas Maesstraat en de Anton Waldorpstraat. Het zijn een aantal voorbeelden waar Waternet dit jaar al een waarschuwing voor heeft afgegeven. Kook het water, zo luidt het advies. 

Wil je water gebruiken om wat te drinken, om eten klaar te maken, fruit te wassen of je tanden te poetsen? Zorg dan dat je eerst het water drie minuten kookt, anders kan het zo zijn dat het water niet veilig is. 

Poepbacteriën

In het verontreinigde water kunnen onder andere de bacteriën E. coli en enterokokken voorkomen. Deze bacteriën komen van nature voor in onze darmen en in de darmen van dieren. Ze helpen bij het verteren van voedsel en beschermen het lichaam tegen andere schadelijke bacteriën. Omdat de bacteriën in de darmen voorkomen, worden ze in de volksmond ook wel poepbacteriën genoemd.

Maar wat als je een van deze bacteriën binnenkrijgt? Het kan leiden tot diarree, buikpijn, misselijkheid en overgeven. Het RIVM stelt dat als je het binnenkrijgt, de poepbacteriën je altijd ziek maken. Zwangere vrouwen en mensen met een lage weerstand lopen meer risico op klachten. 

Steeds vaker koken

Kookadviezen kwamen in de stad nauwelijks voor. Het ging om een enkele keer per jaar. Sinds vorig jaar nam dat aantal behoorlijk toe. In 2025 gaf Waternet twaalf keer een advies. Dit jaar staat de teller al op elf waarschuwingen. 

Volgens Waternet komt dat niet doordat de waterkwaliteit van de stad achteruit zou zijn gegaan. "Waternet heeft een van de veiligste drinkwatersystemen ter wereld." De toename aan kookadviezen komt door een nieuwe, gevoeligere meetmethode en doordat er meer werkzaamheden aan het drinkwaternet plaatsvinden. "Kookadviezen geven we juist uit voorzorg om dat hoge niveau het drinkwatersysteem te waarborgen."

Het leidingnetwerk in de stad is namelijk op veel plekken aan vervanging toe. Bij werkzaamheden aan de leidingen of bij scheurtjes in verouderde leidingen kan de poepbacterie in aanraking komen met het schone water. 

Nieuwe test

Waternet test al jaren bij werkzaamheden de waterkwaliteit vanwege de mogelijkheid van de poepbacterie; daar is het drinkwaterbedrijf ook wettelijk toe verplicht. Sinds 2024 gebruiken ze daar wel een nieuwe methode voor. Volgens Waternet is die sneller en gevoeliger. "Hierdoor signaleren we mogelijke afwijkingen eerder en vaker."

Voorheen werd er getest met de zogenoemde kweekmethode. Daarin werd een monster gehaald uit het water en moest dat eerst drie dagen op kweek staan voor er kon worden gezien of er een poepbacterie in het water zat.

Maar drie dagen wachten is een lange tijd, zeker er daarna pas maatregelen kunnen worden getroffen, zoals chloren of een kookadvies. Daarom werkt Waternet sinds een paar jaar met een PCR-test, een soort coronatest voor water. Als de bacteriën in het water zitten, dan geeft de test dat aan. In plaats van drie dagen op kweek, komt de uitslag al na zeven uur. Daardoor is er veel sneller bekend of het water besmet is. 

Strikte protocollen

Waternet wil benadrukken dat het niet zo is dat bij alle werkzaamheden er ook poepbacteriën in het water terechtkomen. Zo worden de leidingen gedesinfecteerd, gespoeld en wordt er hygiënisch gewerkt. 

Als er wel een bacterie wordt aangetroffen, kan Waternet overgaan op een kookadvies voor bewoners die gebruikmaken van de specifieke leiding. In de dagen daarna wordt het water gemonitord en blijft het kookadvies gelden totdat het water weer schoon is. 

De tijd van Wout Weghorst bij Ajax zit erop. De spits maakt transfervrij de overstap naar FC Twente. Hij tekent een tweejarig contract bij de club uit Enschede. Het contract van Weghorst liep deze maand af. 

Weghorst kwam in de zomer van 2024 naar Ajax. De spits werd overgenomen van het Engelse Burnley en tekende een contract voor twee jaar. Francesco Farioli was als kersverse Ajax-trainer erg blij met de komst van Weghorst. De supporters waren verdeeld over de komst van de aanvaller, die verre van een klassieke Ajax-spits werd gezien. Hij werd wel toegezongen toen hij voor het eerst in het stadion was. 

Weghorst was in zijn debuutseizoen een belangrijke speler in het elftal van Farioli. De spits werd dat jaar de topscorer van Ajax met elf doelpunten. Na twee seizoenen staat de teller van Weghorst op 65 officiële duels voor Ajax 1. Daarin maakte hij twintig doelpunten en gaf hij zes assists.

Weghorst trots, maar niet geslaagd

In een interview met Ajax zegt Weghorst dat hij trots is dat hij zichzelf Ajacied heeft mogen noemen. "Dat had ik als kleine jongen nooit verwacht." Toch noemt hij zijn periode bij de Amsterdammers niet geslaagd. "Daar had die kampioensschaal bij gemoeten", doelend op het misgelopen kampioenschap onder Farioli. 

Weghorst is de enige Ajacied die meeging met het Nederlands elftal naar het WK in Amerika, Mexico en Canada. Met het vertrek van Weghorst zijn er ook geen Ajacieden meer in de selectie van Ronald Koeman aanwezig, die nog wel gevuld is met heel wat oud-Ajacieden

Ook de begraafplaats ontkomt niet aan de hitte in de stad. Het dragen van de kist, het speechen in de volle zon en het koelen van een lichaam lijden onder de tropische temperaturen. Uitvaartondernemer Peter van Schaik raadt voorlopig af om een lichaam langere tijd thuis op te baren. 

De koelmachine in het uitvaartcentrum in Nieuw-West wijst -23 graden aan. Uitvaartondernemer Peter van Schaik laat zien hoe die machine - die je onder het bed of kist legt -  normaal gesproken zorgt dat het lichaam koel blijft. Met deze temperaturen is dat een stuk lastiger. "Vooral in huizen die heel warm worden, zien we dat de machine het lichaam niet meer koel kan houden. Door de warmte kan het lichaam dan sneller ontbinden", legt hij uit. 

Daarom adviseert Van Schaik om een lichaam eerst een paar dagen in een koelruimte te leggen in een uitvaartcentrum. Maar ook op en rondom het graf is het opletten. "Op de begraafplaats staan mensen rond het graf. Zeker bij het laatste woord kan dit lang duren. Ook moet de overledene daar vaak in de volle zon heen gedragen worden. Het is dan belangrijk om voldoende schaduw te pakken en water te drinken", vertelt hij. 

Een rode vari is vanmiddag ontsnapt uit Artis en belandde hoog in een boom, een paar honderd meter van Artis vandaan. De halfaap hield politie, brandweer en verzorgers in de hitte lang bezig, voordat hij met behulp van verdovingspijlen veilig uit de boom kon worden gehaald.

De aap zat hoog in de boom, goed verstopt. Zo was het ook voor de verzorgers van Artis even zoeken. "We kregen een melding van de politie dat er ergens een aap zat. Dus we zijn meteen op pad gegaan om hem te lokaliseren", vertelt Maartje de Vries, teamleider bij Artis. 

Het dier werd rond het middaguur in een boom gevonden, op slechts een paar honderd meter van de dierentuin. Volgens Artis moet de vari na het voeren in de ochtend uit zijn verblijf zijn ontsnapt. Hoe dat precies kon gebeuren is nog onduidelijk.

"We hebben geen idee hoe het dier is ontsnapt, misschien is hij ergens van geschrokken", zegt De Vries. "We hebben ze vanmorgen gewoon gevoerd en toen hebben we ze allemaal gezien. Ergens in de tussentijd is er dus iets gebeurd, maar het blijft speculeren."

Het vangen van de halfaap duurde ruim een uur. Dat kwam volgens Artis doordat er uiterst voorzichtig te werk moest worden gegaan, zeker vanwege de hoge temperaturen. "Het is superheet, zowel voor ons als voor de halfaap. Je wilt niet dat hij zo overstuur raakt en oververhit", legt De Vries uit.

Verdoving

"Je wilt hem verdoven, maar dat moet zorgvuldig gebeuren. Het is bovendien supermoeilijk om een dier op zes meter hoogte te raken. Je wilt hem niet in zijn oog raken, maar het liefst in zijn bilspier." Uiteindelijk werd de rode vari met meerdere verdovingspijlen geraakt. Nadat de verdoving volledig was ingewerkt, haalde de brandweer het dier met een ladderwagen uit de boom.

De rode vari is een halfaap en komt uit een klein gebied in de regenwouden van Madagaskar. Daar leeft hij hoog in de tropische bomen. De soort staat op de Rode Lijst van de IUCN als ernstig bedreigd. Om uitsterven te voorkomen bestaan er natuurreservaten op Madagaskar en nemen dierentuinen, waaronder Artis, deel aan internationale soortbehoudsprogramma's.

Volgens De Vries is de ontsnapping voor het dier allesbehalve een avontuur. "We balen hier enorm van, ook voor het dier. Misschien wilde hij even een kijkje nemen, maar hij wil helemaal Amsterdam niet in. Voor hem is het een heel nieuwe, gekke omgeving en dat levert veel meer stress op dan plezier."

Artis benadrukt dat ontsnappingen zelden voorkomen. "We proberen echt alles te voorkomen zodat dit niet gebeurt. Het gebeurt gelukkig ook heel weinig."

Roes uitslapen

De rode vari is inmiddels teruggebracht naar Artis. Daar wordt hij opnieuw onderzocht door een dierenarts en mag hij in een koele ruimte rustig bijkomen van de verdoving. 

"Hij wordt helemaal nagekeken en slaapt zijn roes uit. De komende dagen houden we hem goed in de gaten", zegt De Vries. "Met deze hitte moet hij eigenlijk gewoon lekker ontspannen in een boom liggen. Uiteindelijk heeft hij dat in de stad wel gevonden, alleen de weg ernaartoe is voor hem ontzettend stressvol geweest."

Een 44-jarige man heeft vijf maanden celstraf - waarvan twee voorwaardelijk - gekregen voor een poging tot het aanrijden van een politievrouw in Oost. De man had een stopteken gekregen, maar gaf daarop juist vol gas. De agent wist hem op tijd te ontwijken. De rechter veroordeelt de man voor een poging tot zware mishandeling. 

De man reed in zijn blauwe BMW al toeterend langs een dienstauto op het Eikenplein. Toen hij tegen het verkeer in een eenrichtingsstraat insloeg, wilden de agenten hem aanspreken op zijn hinderende rijgedrag. De BMW-bestuurder draaide tegelijkertijd vanuit de straat terug het plein op. Daar zag hij dat één van de agenten was uitgestapt op het Eikenplein om hem een stopteken te geven. Op dat moment gaf de man bewust extra gas en reed op de politievrouw in. Zij kon hem ontwijken door snel opzij te stappen.

Later wisten de agenten de man toch aan te houden. Hij gaf aan niet te begrijpen waarom ze hem een stopteken hadden gegeven. Ook ontkende hij bewust te hebben ingereden op de vrouw. De 44-jarige man was al eerder veroordeeld voor meerdere misdrijven, waaronder twee mishandelingen.

De rechter veroordeelt de man voor poging tot zware mishandeling, bedreiging, het te hard rijden op een 'erg drukke dag', tegen het verkeer in sturen en het negeren van een stopteken. Doordat de politievrouw te voet was en de man met een personenauto hard op haar afreed, was er volgens de rechtbank een aanmerkelijke kans dat zij zwaar lichamelijk letsel op zou lopen. 

De rechter benadrukt dat agenten op een normale en veilige wijze hun werk moeten kunnen uitvoeren. De gebeurtenis voor de agent is 'erg beangstigend' geweest. De man mag een half jaar niet rijden. 

De stad zit midden in een hittegolf. Vrijdag wordt het volgens Weeronline zelfs 38 graden en geldt volgens het KNMI code rood. In dit liveblog volg je alles over de hitte. 

 Stuur die ons via 0651190938

Code rood in Noord-Holland geldt nog tot 23.00 uur, meldt het KNMI. Vanaf dan gaat de waarschuwing over in code oranje, waarna op zondag code geel van kracht is. 

Morgen wordt het koeler dan vandaag, maar met maximaal 33 graden nog steeds flink heet. Zondag daalt de temperatuur naar maximaal 27 graden, volgens Weeronline.

Het hardloopevenement de Vechtloop in Weesp gaat zondag gewoon door. Het wordt dan 27 graden in het stadsgebied volgens Weeronline. Sommige deelnemers rennen maar liefst 10 kilometer. Daarbij zet de organisatie zes waterpunten neer. Ook staan er douches en sproeiers langs de route. Daarnaast vervalt het wedstrijdelement en worden er geen prijzen uitgereikt. 

Het stadsloket in Zuidoost is gesloten vanwege de hitte. De gemeente roept mensen op te kijken of ze het antwoord op hun vragen online kunnen vinden. Bij het stadsloket kunnen mensen normaal gesproken terecht voor officiële gemeentelijke producten en diensten, zoals het aanvragen of verlengen van een paspoort of het regelen van een verhuizing. 

In het verzorgingstehuis aan de Schoenerstraat in Noord waar gisteren massaal hulpdiensten op af zijn gekomen, is de nacht rustig verlopen. Gisteren werd het door een korte stroomstoring na werkzaamheden te warm in het verzorgingstehuis, waardoor de bewoners naar koelere ruimtes verplaatst moesten worden met behulp van de brandweer. Vannacht zijn de bewoners uit voorzorg weer naar een koeler deel van het pand verplaatst, in het geval dat het weer mis zou gaan. Een woordvoerder van het verzorgingstehuis geeft aan dat de koelsystemen vandaag weer goed werken. 

Door de hitte wordt het afval dit weekend op andere tijden dan gebruikelijk opgehaald. Vandaag stopt de gemeente om 11.00 uur met afval ophalen. Het afval dat daardoor blijft staan, wordt zoveel mogelijk op de andere weekenddagen opgehaald. Vanmiddag worden de markten wel schoongemaakt door de avondploegen van de reinigingsdienst. Ook zondag gelden er andere tijden, dan wordt het afval vanaf 06.00 uur 's ochtends opgehaald. Rolcontainters mogen de avond van tevoren al naar buiten, vanaf 21.00 uur. 

In de stad zijn inmiddels meer dan vijftig koelteplekken beschikbaar waar Amsterdammers tijdens de hete dagen gratis terechtkunnen om af te koelen, water te drinken of naar het toilet te gaan. De koelteplekken zijn onderdeel van het van het hitteplan van de gemeente en zijn te vinden via de Koeltekaart van de GGD Amsterdam. Onder andere hotels, supermarkten, banken, het Stadsarchief en musea openden in de afgelopen dagen ook hun deuren als koelteplek.

De veiligheidsregio doet in haar liveblog een dringende oproep aan organisatoren om evenementen, zoals festivals, niet door te laten gaan. "In verband met de veiligheid van de bezoekers en om de hulpdiensten beschikbaar te houden", schrijft de gemeente in haar liveblog.

De gemeente heeft vanwege code rood een liveblog geopend met nieuws en adviezen over de hitte van morgen. De veiligheidsregio heeft GRIP 2 afgekondigd en is vanavond bijeengekomen om samenwerking goed af te stemmen. Binnen de veiligheidsregio vallen onder meer de gemeente, brandweer, ambulance, politie en het Openbaar Ministerie. 

GRIP staat voor Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdingsprocedure. Meestal wordt GRIP afgekondigd bij grote gebeurtenissen of calamiteiten. Zo werd bij de explosie in Osdorp twee weken geleden ook GRIP 2 afgekondigd. 

Het zou zomaar kunnen dat morgen de heetste dag ooit in de stad wordt gemeten. Het record in de stad staat nu op 25 juli 2019: toen liepen in Zuidoost de temperaturen op tot 38,4 graden. Ook voor morgen voorspelt Weeronline 38 graden in de stad. Tussen gebouwen kan het volgens meteoroloog Matthijs van der Linden van Weeronline nog warmer worden.  

De werkzaamheden die van vrijdag tot maandag gepland stonden aan de Coentunnel, gaan vanwege de hitte niet door. Van vrijdag 23.00 uur tot maandag 05.00 uur zou er gewerkt worden aan het asfalt, maar daarvoor moet het dus eerst wat afkoelen. Er zijn nog geen nieuwe data ingepland voor de werkzaamheden. De weekendafsluiting bij Zuidasdok gaat wel door, daar staan onder meer hijswerkzaamheden gepland. 

Morgen en zaterdag wordt de lucht mogelijk "slecht" en is er kans op smog, meldt het RIVM. Vooral mensen met een kwetsbare gezondheid kunnen daar last van hebben. Het RIVM adviseert hen binnen te blijven en zware lichamelijke inspanningen te vermijden. Het advies geldt voornamelijk aan het einde van de middag en in de vroege avond, omdat de lucht dan het meest verontreinigd is. 

Vandaag lijken alleen de provincies Zeeland, Noord-Brabant en Limburg met smog te maken te krijgen. Voor zondag is de situatie nog onzeker, maar de verwachting is dat er een koelere lucht vanuit het westen richting ons land komt waardoor er meer bewolking ontstaat. Hierdoor is de kans op smog kleiner. 

De temperatuur van het wegdek op de A10 is rond 18.00 uur opgelopen tot maximaal 46 graden Celsius. Dat blijkt uit gegevens van Rijkswaterstaat. 

Toch hoeven we niet te vrezen voor situaties zoals die in Frankrijk, waarbij het asfalt in sommige gebieden smelt door de hoge temperaturen. "In de rijkswegen in Nederland zit veel holle ruimte. Het wegdek hoeft in warme omstandigheden niet gekoeld te worden", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. 

Wel geldt er vanwege de hitte een zogenoemd hitteprotocol. Daarbij brengt Rijkswaterstaat automobilisten die met pech langs de snelweg staan zo snel mogelijk naar een andere plek, zoals een tankstation.

De thermometer in de stad tikte om 15.30 uur 33,7 graden Celsius aan. Dat blijkt uit het officiële meetstation bij Schiphol, zegt een meteoroloog van Weeronline. Vanwege de hoge luchtvochtigheid voelt het volgens haar aan als 36 graden. "Het kan dat de temperatuur de komende uren nog iets stijgt, maar ik verwacht met maximaal een halve graad."

Vandaag is volgens Weeronline zelfs officieel de warmste 24 juni ooit gemeten. In De Bilt bereikte het kwik om 14.30 uur 32,8 graden, de hoogste temperatuur sinds de metingen begonnen in 1901. Landelijk is het met 35,4 graden nog warmer. Of ook in Amsterdam een officieel record is verbroken, kon Weeronline niet zeggen. 

Waternet laat aan AT5 weten dat de geplande werkzaamheden op de Sanderijnstraat in Bos en Lommer zijn verplaatst. Bewoners ontvingen gisteren een brief dat ze het donderdag een groot deel van de dag zouden moeten doen zonder kraanwater. Een woordvoerder van Waternet laat weten dat de werkzaamheden ergens volgende week worden uitgevoerd, wanneer de temperaturen minder hoog zijn. 

Het KNMI verwacht dat de nacht van donderdag op vrijdag de warmste nacht ooit wordt in Nederland. Het weerinstituut spreekt van een 'zeer uitzonderlijke situatie'. 

Stadspashouders kunnen van woensdag tot en met zaterdag zwemmen in de zes buitenbaden van Amsterdam vanwege de extreme hitte. Normaal kost dat met een stadspas een euro, maar tijdens code oranje is dat voor hen gratis. In het Flevoparkbad, het Brediusbad, het De Mirandabad, het Noorderparkbad, het Optisport Sloterparkbad en Sportplaza Mercator kunnen zij kosteloos badderen. 

''“Het warme weer de komende dagen is een serieus gezondheidsrisico", zegt wethouder Sofyan Mbarki (Sport). "Iedere Amsterdammer verdient verkoeling op warme dagen, je portemonnee mag niet bepalen of je wel of niet verkoeling kunt vinden in een zwembad.'' Vorig jaar waren er ook drie dagen waarop gratis kon worden gezwommen. Daar maakten toen 6600 van de ruim 130.000 stadspashouders van het zwemvoordeel gebruik.

Het RIVM heeft een smogwaarschuwing afgegeven voor woensdag en donderdag. Op sommige plekken in het land kan de luchtkwaliteit 'slecht' worden. In Amsterdam is de verwachting dat de luchtkwaliteit in ieder geval 'onvoldoende' zal zijn.

Mensen die gevoelig zijn voor smog kunnen hier last van hebben. Dat zijn vooral kinderen, ouderen en mensen die last hebben van luchtwegaandoeningen, zoals astma. Zij worden geadviseerd binnen te blijven en zware inspanning te beperken. Irritatie aan ogen, neus en keel kan extra voorkomen. 

Op zonnige dagen kan er een ophoping van luchtvervuiling ontstaan, vooral als er weinig wind staat. Vervuilende stoffen zoals stikstofoxiden en organische stoffen worden onder invloed van het zonlicht omgezet in ozon. Die hoge concentratie ozon noem je 'zomersmog'. Ook vrijdag kan die smog mogelijk voorkomen.

De NS rijdt met minder treinen vanwege de extreme hitte de aankomende dagen. Er rijden minder treinen op het traject Amsterdam - Den Haag, maar ook zullen er minder treinen van en naar Schiphol gaan. Morgen zal het openbaar vervoer ook beperkt worden door een landelijke staking. Vanaf 8.00 uur zal het OOV pas rijden en ook later op de dag zullen er vertragingen zijn.

De NS vreest deze week voor oververhitting van de treinen. "Vooral als het 's nachts ook warm blijft en een trein niet kan afkoelen, kunnen storingen optreden", zegt de spoorwegorganisatie. Vooral bij dubbeldekkers kunnen onderdelen verhit raken. Ook wordt reizigers geadviseerd water mee te nemen. "En let een beetje op de mensen om je heen." 

Volgens meteoroloog Matthijs van der Linden van Weeronline moeten Amsterdammers zich opmaken voor een paar pittige dagen. "Dit wordt een hele nare", vertelt hij. Vooral 's nachts krijgen we het zwaar, omdat het kwik niet onder de 20 graden komt. "Dan beginnen we de dag eigenlijk al oververhit", aldus Van der Linden. "En daarna krijgen we gedurende de dag te maken met nog hogere temperaturen."

"We moeten erdoorheen", aldus Van der Linden. "Zo simpel is het." Hij geeft alle Amsterdammers mee: "Voorkom inspanning."

Burgemeester Femke Halsema wordt maandag verhoord door de parlementaire enquêtecommissie Coronabeleid. Ze zal worden ondervraagd over de invoering van de avondklok in 2021 en de daaropvolgende onrustige periode. Halsema was tegen de invoering van de avondklok door de landelijke overheid bleek later. 

Het verhoor zal onder andere gaan over haar beleid als gemeentebestuurder ten opzichte van de rijksoverheid. Halsema zei te hebben getwijfeld of ze de avondklok wel wilde uitvoeren. Ze vond vooral dat jongeren te zeer door maatregelen beperkt werden.

De verwachting is dat Halsema ook zal worden ondervraagd over demonstraties tijdens de coronaperiode. Zo ontbond ze in mei 2020 de drukbezochte Black Lives Matter-demonstratie niet. Wel greep ze in bij meerdere grote demonstraties tegen het coronabeleid.

De parlementaire commissie verhoort negen weken lang beleidsmakers en betrokkenen uit de coronacrisis. De commissie bestaande uit Tweede Kamerleden doet onderzoek naar hoe de volksgezondheid en andere maatschappelijke belangen door de overheid zijn afgewogen tijdens de coronaperiode. Een parlementaire enquête is het zwaarste onderzoeksinstrument van de Tweede Kamer. Ook voormalig premier Mark Rutte, minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge en ic-arts Diederik Gommers moesten langskomen.

In een AT5-reportage vertelde Halsema dat ze de avondklok een onverantwoorde maatregel vond:

Burgemeester Halsema heeft een woning aan de Ottho Heldringstraat in Nieuw-West gesloten omdat de politie er 46 kilogram ketamine heeft gevonden. Volgens Halsema was er een handelshoeveelheid drugs in huis. Er lagen ook 10 kilo amfetamine (speed), 13 kilo van de designerdrug 4-CMC, een vel lsd en xtc-pillen. Daarnaast waren er een weegschaal en een geldtelmachine in de woning te vinden.

De politie trof de spullen op 13 mei aan bij een huiszoeking. Hoe de politie de drugs op het spoor was, is niet duidelijk. De woning gaat drie maanden dicht. 'De aanwezigheid van een grote hoeveelheid drugs kan leiden tot onveiligheid voor omwonenden vanwege overlast, brandgevaar, ripdeals, inbraak en de aantrekkingskracht van de woning op criminele activiteiten', schrijft Halsema in het sluitingsbevel.

Uit Artis is vanmiddag een rode vari ontsnapt. De halfaap, uit de familie de maki's, zat hoog in de boom bij het Johanna ter Meulenplein, vlak bij de dierentuin. Zowel de brandweer als een team van Artis waren ter plaatse om het dier te pakken te krijgen. Hij is inmiddels met een verdovingspijl in zijn buik geraakt en teruggebracht naar zijn verblijf.

Omstanders konden vanmiddag hun ogen niet geloven, toen ze het dier in de boom zagen zitten. De halfaap werd vanmiddag rond 12.30 uur voor het eerst gespot. Een omwonende geeft aan vanmorgen al een opvallend geluid te hebben gehoord. Dat zou best kunnen kloppen, want de rode vari staat bekend als herrieschopper. Ze maken een enorm luid, schreeuwend geluid om hun territorium mee af te bakenen. 

Verdovingspijltje

De politie en een team van Artis waren aanwezig om de halfaap uit de boom te krijgen. Het dier werd met een verdovingspijltje geraakt. Het leek een kwestie van tijd voordat hij naar beneden viel, waar de verzorgers van Artis klaarstonden om hem met doeken op te vangen. Omdat het dier alsnog op de tak bleef liggen, moest de brandweer eraan te pas komen om hem met een trap uit de boom te halen. 

De rode vari is inmiddels teruggebracht naar zijn verblijf en de rest van de groep. Hij wordt daar langzaam wakker van de verdoving. Een woordvoerder van Artis laat weten dat het goed gaat met de rode vari.

Volgens de woordvoerder waren alle rode vari's vanmorgen met de voederronde nog aanwezig. De dierentuin realiseerde zich pas dat het dier vermist was toen ze een melding kregen van de politie. De woordvoerder benadrukt dat de vari niet gevaarlijk is, en dat hij rustig in de boom zat waardoor hij snel gevonden werd. Hoe het dier heeft kunnen ontsnappen, is nog niet duidelijk. 

Eerder werd het verblijf van de ringstaartmaki's in Artis ook al aangepast, omdat er drie bijna ontsnapten. Volgens de Artis-woordvoerder zitten de rode vari's echter niet in hetzelfde verblijf, waardoor deze halfaap via een andere route ontsnapt moet zijn.