De oorlog in het Midden-Oosten kan grote gevolgen hebben voor de voedselprijzen in delen van de wereld. Hoe langer de blokkade van de Straat van Hormuz duurt, hoe groter het tekort aan kunstmest in de wereld.

Daarvoor waarschuwen instanties binnen de Verenigde Naties (VN) en het Kiel Instituut voor de Wereldeconomie. Ook kampen boeren wereldwijd met gestegen energieprijzen.

Hoewel de impact voor Nederland en een groot deel van Europa waarschijnlijk beperkt blijft, kan de voedselzekerheid in gevaar komen in landen in het mondiale Zuiden die sterk afhankelijk zijn van de import van energie en kunstmest.

Kunstmest is van groot belang bij het verbouwen van voedsel. "Kunstmest draagt bij aan ongeveer de helft van alle voedseloogsten ter wereld", zegt Doriana Milenkova, economisch onderzoeker bij de Rabobank.

Aardgas

Voor de productie van kunstmest is veel aardgas nodig. Landen rondom de Perzische Golf hebben daar veel van beschikbaar en produceren dus veel kunstmest.

Volgens Milenkova gaat normaalgesproken ruim een kwart van de wereldwijde export van kunstmestproducten door de Straat van Hormuz, maar de afgelopen tijd dus niet. Daarnaast is kunstmestproductie ook op andere plekken duurder geworden door de gestegen gasprijzen.

Het zal waarschijnlijk nog even duren voordat de tekorten doorwerken in de wereldwijde voedselprijzen. Die stegen in maart licht, blijkt uit cijfers van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN. Dat komt onder meer doordat er voorlopig nog voldoende voedsel op voorraad is.

Maar als boeren weer moeten gaan zaaien, kunnen ze genoodzaakt zijn minder kunstmest te gebruiken - omdat er minder beschikbaar is of omdat het te duur is.

Als gevolg kunnen oogsten kleiner worden. Zelfs als boeren wel nog genoeg kunstmest kunnen kopen, zal de hogere prijs daarvan deels doorwerken in de voedselprijzen.

Het Wereldvoedselprogramma van de VN kwam in maart met een alarmerende boodschap. Als het conflict doorzet tot halverwege dit jaar en de olieprijs boven de 100 dollar blijft (momenteel zit de prijs er een paar dollar onder), zouden dit jaar naar schatting wereldwijd 45 miljoen meer mensen met acute honger te maken krijgen.

Kwetsbare landen

Onderzoekers verschillen van mening over hoe groot het effect van het kunstmesttekort is. Het gaat om schattingen en het is moeilijk te voorspellen hoe de wereld precies reageert. Zo verwacht de Rabobank dat voedselprijzen vooral gaan stijgen door de energiecrisis en dat het kunstmesttekort de prijs niet verder zal opdrijven.

Het Duitse Kiel Instituut beschouwt het kunstmesttekort wel als ingrijpende factor, waarbij de hele keten - van energie naar kunstmest tot voedsel - wordt verstoord. Onderzoekers van het instituut berekenden hoe groot de impact kan zijn als de Straat van Hormuz ongeveer een jaar gesloten blijft. Daarbij wordt geen rekening gehouden met eventuele maatregelen die landen zouden kunnen nemen.

Ze schatten dat voedselprijzen in Zambia met zo'n 30 procent kunnen gaan stijgen in een jaar tijd. Ook Zuid-Aziatische landen, zoals India en Pakistan, kunnen te maken krijgen met stijgingen van meer dan 10 procent.

In deze grafieken zie je wat er zou gebeuren met de voedselprijzen als de Straat van Hormuz ongeveer een jaar gesloten blijft:

Ook bij een eventuele heropening van de zeestraat is een deel van de schade al gedaan, benadrukt Julian Hinz, een van de onderzoekers van het Kiel Instituut.

Dat ziet Rabobank-onderzoeker Milenkova ook. "Als de Straat van Hormuz weer volledig open is, duurt het zeker nog twee maanden voordat de handel terug is op normaal niveau", zegt ze. "Sinds de wapenstilstand is er nog geen één schip met kunstmest doorheen gevaren."

Bloomberg meldde afgelopen week dat de VN wacht op toestemming om een doorgang in de Straat van Hormuz te creëren om kunstmest door te laten. Het is onduidelijk hoe het daar nu mee staat.

Het kunstmesttekort raakt allerlei landen, waaronder India en Australië:

Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:

"In Zuid-Azië heerst er veel wantrouwen onder de boeren, omdat ze merken dat de kunstmestprijzen stijgen en de voorraden slinken. Het zaaiseizoen begint in een groot deel van de regio in juni en juli en minder kunstmest betekent minder oogst. Dat kan uiteindelijk tot hogere prijzen en zelfs voedseltekorten leiden.

Landen in de regio nemen maatregelen om de voedselzekerheid te beschermen. Zo heeft de Sri Lankaanse regering besloten om kunstmest te rantsoeneren en prijscontroles in te stellen. Toch hebben boeren ook daar nu al te maken met minder voorraad."

Correspondent Australië Meike Wijers:

"Het kunstmesttekort heeft de kwetsbaarheid van de Australische agrarische industrie blootgelegd. Er wordt gesproken van een tikkende tijdbom onder de voedselzekerheid van Australiërs. Nu al leidt het tot hogere prijzen in de supermarkt. Tel daar de gestegen brandstofprijzen bij op, en je hebt de ingrediënten voor een mogelijke recessie.

Daarom is premier Albanese de afgelopen dagen op bliksembezoek in verschillende Aziatische landen. Hij hoopt hier nieuwe deals te sluiten om de levering van kunstmest en brandstof veilig te stellen. Alleen zijn die landen weer afhankelijk van olie uit het Midden-Oosten. Dus een echte oplossing is voorlopig niet in zicht."

Het Nationaal Grammofoonmuseum in Nieuwleusen heeft een zeldzame wasrolopname ontdekt van het Wilhelmus uit 1905. Het volkslied werd gespeeld door de Koninklijke Militaire Kapel en is vermoedelijk de oudste nog bestaande opname van het volkslied.

De opname werd bij toeval gevonden in een collectie oude wasrollen. De uitvoering uit 1905 werd geleid door Nicolaas Arie Bouwman, de grootvader van televisiepresentatrice Mies Bouwman, schrijft RTV Oost.

De wasrol was al in het bezit van het museum en lag jaren in een doos op zolder. "De dozen zijn met de verhuizing in 2023 meegegaan. De rol lag waarschijnlijk al tientallen jaren bij ons opgeslagen, zonder dat we wisten dat die zo bijzonder was", zegt Klaas Kreule, vrijwilliger bij het museum.

Per toeval ontdekt

Vrijwilligers van het museum gaan maandelijks naar een verzorgingshuis in de regio om bewoners te vertellen over de geschiedenis van de grammofoon. Daarbij wordt muziek gedraaid en met de oudere bewoners gezongen. "Een van de vrijwilligers heeft in de doos op zolder gekeken en de wasrolopname van het Wilhelmus gepakt. Die hebben we toen in meerdere verzorgingshuizen afgespeeld", zegt Kreule.

Rinus Blijleven, expert op het gebied van historische geluidsdragers, had vorig jaar in het museum een expositie in het kader van de 80-jarige bevrijding van Nederland. "Ik werd rondgeleid door het museum en op een gegeven moment lieten ze een rolletje horen op een fonograaf. Toen schrok ik en ging mijn hart er sneller van slaan", zegt Blijleven.

"Nederlandse fonograafrolletje's zijn sowieso al bijzonder, en zeker van de Koninklijke Militaire Kapel. Het is een zeldzame opname die ik nog nooit had gehoord. Het is echt heel bijzonder dat het bewaard is gebleven."

Tuba

De gevonden wasrol heeft een opvallend detail: het eerste couplet wordt gespeeld als tubasolo. Experts noemen de vondst uitzonderlijk. Eerdere wasrolopnames van het Wilhelmus zijn allemaal verloren gegaan. Bovendien was het Wilhelmus in 1905 nog geen officieel volkslied, dat gebeurde pas in 1932.

Het museum heeft de opname gedigitaliseerd en een tijdelijke tentoonstelling ingericht. Vrijdag wordt de wasrol eenmalig afgespeeld. Dat is meteen de laatste keer want bij elk gebruik raakt de wasrolopname een beetje meer beschadigd.

Veel zichtbare geschiedenis heeft het Friese kuststadje Stavoren niet meer. Door de eeuwen heen kreeg de stad regelmatig met natuur- en oorlogsgeweld te maken. Toch is nu een stukje historie terug: vier eeuwenoude grafzerken waarvan werd aangenomen dat ze waren vernield, zijn per toeval teruggevonden.

Bij een renovatie van de Nicolaaskerk in 2009 verdwenen bijna alle 135 grafstenen uit de kerk. Vanwege de aanleg van vloerverwarming was er geen geld meer om alle grafstenen terug te leggen. Alleen voor een klein aantal oude stenen was nog plek bij de kansel, schrijft Omrop Fryslân.

Hoewel er destijds vanuit bewoners protest kwam, werden de grafzerken naar de stort gebracht. Nu blijkt dat vier van de 17de-eeuwse zerken toch zijn behouden.

Voordat de stenen zouden worden afgevoerd als puin en afvalmateriaal, kwamen ze bij Klaas Albada te liggen, vrijwilliger bij de kerk. "Ze werden bij ons op het erf gedumpt, maar op een gegeven moment moesten ze toch worden weggehaald. Toen heb ik er met een heftruck vier uitgehaald."

"Ik vond het toch jammer", zegt Albada. "Ik dacht: die moet ik bewaren. Zodoende heb ik ze voor mijzelf gehouden." Hij was niet op de hoogte van de exacte geschiedenis van de stenen. "Maar ik zag wel dat ze stokoud waren. Ik geloof dat ik de goede bewaard heb. Die rode van zandsteen vond ik mooi."

Ze bleven zo'n 15 jaar bij Albada liggen, tot Rob Boom van Studiegroep Oud Staveren contact met hem zocht. Boom hoorde via via zo'n vijf jaar geleden dat er nog een paar stenen zouden zijn. Met nog een paar andere grafsteenkenners ging hij op onderzoek uit.

Natuur- en oorlogsgeweld

De vier herontdekte stenen komen uit de periode van herstel na de Spaanse overheersing. De zerken lagen ooit in de Nicolaaskerk, of beter gezegd: in de voorganger daarvan. De kerk van Stavoren uit de 16de eeuw is in 1861 vervangen door de huidige Nicolaaskerk.

"Toen hebben ze godzijdank gebruikgemaakt van oude zerken die nog her en der lagen. Die 135 stenen hebben ze in de kerk gelegd", zegt Boom.

Ondanks de rijke geschiedenis bezit Stavoren weinig historisch erfgoed. Een stadsbrand tijdens de Tachtigjarige Oorlog in 1572, een watersnood in 1825 en een ontploffing van een kruitmolen in 1844: keer op keer werden grote delen van de stad geraakt. "Na de Franse tijd was er niets meer over", zegt Boom.

Hij ziet de vier teruggevonden grafzerken daarom als waardevol cultureel erfgoed voor Stavoren.

"Er is zo weinig van de Staverse geschiedenis nog tastbaar. De kerk komt uit 1861 en de doopsgezinde kerk uit 1851. Dat zijn de oudste gebouwen van Stavoren: een stad die al veel ouder is. Dat is natuurlijk eeuwig zonde."

Geld ingezameld

Met behulp van cultuurhistorische fondsen en gemeente Súdwest-Fryslân is geld ingezameld om de stenen naar het kerkhof van de Nicolaaskerk te verplaatsen.

Daarmee staan de stenen nagenoeg weer op de oude locatie, ter hoogte van het koor van de voormalige kerk. "Dat is heel bijzonder. Dat er ooit nog wat mee zou gebeuren, dat is gewoon mooi", zegt Albada.

"We hebben alle gereconstrueerde teksten op bordjes gezet. Dus als mensen hier komen, kunnen ze precies lezen wat er op de stenen staat", zegt Boom.

Grote Nederlandse bedrijven en andere instellingen stootten afgelopen jaar weer meer CO2 uit. Dat meldt de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) in zijn jaarverslag. De grote uitstoters, die onder het Europese emissiehandelssysteem ETS vallen, produceerden volgens deze nieuwste cijfers in 2025 zo'n 72 miljoen ton CO2. Dat komt neer op een stijging van 2,3 procent.

Drijvende kracht is met name de energiesector, waar voor het eerst sinds 2015 een stijging wordt gezien. Dat komt vooral doordat Nederlandse energiebedrijven in 2025 vaker bijsprongen om stroom op te wekken voor het buitenland.

De productie van energie viel buiten Nederland hier en daar wat tegen, wat ertoe leidde dat Nederland meer stroom heeft uitgevoerd. In België werden bijvoorbeeld de kerncentrales onderhouden, in Duitsland was er minder wind voor de kust en dus minder windenergie en in Oostenrijk en Zwitserland lag het waterpeil laag en was er daardoor minder stroom uit waterkracht.

ETS

Het emissiehandelssysteem ETS is de basis van het Europese klimaatbeleid. Het regelt dat bedrijven rechten moeten kopen voor elke ton CO2 die ze uitstoten. Op die manier hebben ze een prikkel om hun uitstoot te verlagen, en zo geld uit te sparen.

Iets meer dan de helft van de extra uitgestoten CO2 komt volgens de toezichthouder uit kolencentrales. De rest is veroorzaakt door een toename in de verbranding van aardgas, en in mindere mate doordat er restgassen uit de industrie zijn verbrand.

Hoewel de uitstoot van de energiesector toeneemt, ziet de autoriteit dat andere sectoren juist minder CO2 uitstootten. De chemische industrie stootte 1,3 miljoen ton CO2 minder uit. Dat komt voornamelijk doordat grote fabrieken, zoals op Chemelot in Geleen en bij Dow Benelux minder produceerden. De chemische industrie heeft het in Nederland, net als in de rest van Europa, al langer moeilijk door onder meer hoge energieprijzen.

Biobrandstof

Ook in de luchtvaart is een afname te zien van de CO2-uitstoot, vooral door de inzet van biobrandstoffen. Voorlopige cijfers laten ook een lichte afname zien in de scheepvaart. Dat is opvallend aangezien de scheepvaart door alle geopolitieke spanningen te maken kreeg met langere vaarroutes en dus in theorie juist meer CO2 had moeten uitstoten. De afname die desondanks wordt gezien, wordt nog nader onderzocht.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) concludeerde de afgelopen jaren al dat Nederland niet op koers ligt om de nationale klimaatdoelen te halen. Daarbij helpt deze nieuwe toename van de uitstoot ook niet: als de CO2-uitstoot toeneemt, neemt Nederland juist meer opwarming van de aarde voor zijn rekening.

Het emissiehandelssysteem ETS werkt op Europese schaal. Het kan dus zo zijn dat de totale uitstoot daalt, terwijl de uitstoot in Nederland toeneemt. En dat is volgens de NEa precies wat er gebeurt: in de hele Europese Unie nam de uitstoot van CO2 met 1,3 procent af.

Na afloop van een voetbalwedstrijd in België heeft een mannelijke scheidsrechter een speelster aangevallen. Hij sloeg haar meerdere keren in het gezicht. Een man die te hulp schoot zei tegen VRT Nieuws dat er drie man nodig waren om de scheidsrechter van de speelster af te trekken.

Het incident speelde zich vrijdagavond af na de wedstrijd tussen Stokkem VV en Lommel SK in een provinciale klasse. Stokkem won die wedstrijd met 13-2.

Volgens Het Laatste Nieuws gaf de scheidsrechter in de slotfase twee speelsters van Stokkem geel. Ze zijn echtgenotes van elkaar. "Anneleen werd plots heel kwaad", zei hun trainer. "Zo ken ik haar helemaal niet. We hebben haar echt van het veld moeten halen." De wedstrijd werd daarna hervat en uitgespeeld.

Neus aan neus

Na het laatste fluitsignaal applaudisseerde de andere speelster: Wendy. "Wij klapten gewoon omdat we gewonnen hadden. Dat doen we altijd." De scheidsrechter vatte dit als een provocatie op. Hij gaf Wendy een tweede gele kaart.

"Vervolgens kwam de ref neus aan neus met mij staan", aldus Wendy bij de VRT. "Ik duwde hem van mij af, omdat hij in mijn persoonlijke ruimte stond. Dan haalde hij twee keer uit, onder meer op mijn linkerslaap. Ik ben zelfs even flauwgevallen."

Brent Beckers, aanspreekpunt integriteit van Stokkem, stormde het veld op om Wendy te ontzetten. "We hebben met drie mensen de man van haar af moeten trekken. De scheidsrechter is dan op mij gevallen en zo heb ik een scheenbeenbreuk opgelopen." Volgens Beckers is Wendy nog in shock en heeft ze een hersenschudding en nekklachten opgelopen.

Broek uitgetrokken

De scheidsrechter verdedigt zich bij de VRT. Hij beklaagt zich dat hij als de grote schuldige wordt neergezet. "Ik wilde me alleen maar verdedigen en ik heb hen op de grond geduwd. Ik ben toen ook gevallen en ik kreeg nog zeven klappen van een speelster en een man. Zelfs mijn broek werd uitgetrokken."

De politie heeft een proces-verbaal opgemaakt. "De partijen zijn al verhoord, en momenteel wordt de eerste toedracht bekeken", zei een woordvoerder tegen VRT Nieuws. "Het is nog niet helemaal duidelijk wie begonnen is. Dat moet het onderzoek uitwijzen."

Bij grootschalige droneaanvallen op de haven en olieraffinaderij van de Zuid-Russische stad Toeapse is vannacht zeker een iemand gedood en is iemand gewond geraakt, zegtt de gouverneur van de regio Krasnodar.

Ook het Oekraïense leger heeft de aanval bevestigd. De lokale autoriteiten van Toeapse zeggen dat de transportinfrastructuur in de haven zwaar beschadigd is geraakt.

Niet de eerste aanval

Het is de tweede keer in korte tijd dat Toeapse wordt geraakt. Eind vorige week werd ook al een grote droneaanval door Oekraïne op Toeapse uitgevoerd. De Russen zeiden gisteren dat zij de brand na deze aanval net onder controle hadden. Beelden daarvan en van de aanval van afgelopen nacht gaan rond op sociale media. De schade die te zien is, is groot. Gebouwen staan in brand en er is veel rook.

De Kyiv Independent meldt dat bij de aanval van afgelopen nacht twee olie-opslagtanks in de raffinaderij zijn geraakt. Ook schrijft de krant dat brokstukken verschillende gebouwen in de stad hebben beschadigd. De lokale gouverneur heeft het over een kleuterschool, een basisschool, een kerk en een wooncomplex.

Het Russische persbureau RIA Novosti zegt dat de scholen in Toeapse vandaag gesloten blijven. Volgens het ministerie van Defensie van Rusland zijn vannacht 112 Oekraïense drones neergehaald.

Oekraïne intensiveert droneaanvallen

De olieraffinaderij van Toeapse behoort tot de tien grootste olieraffinaderijen in Rusland. Het complex produceert hoogwaardige olieproducten, waaronder Euro-5 diesel, stookolie en kerosine. De haven van Toeapse wordt gezien als een belangrijk knooppunt van de Russen voor de export van ruwe olie, kunstmest, kolen en diesel.

Oekraïne heeft de afgelopen tijd de droneaanvallen op militaire en industriële doelen in Rusland geïntensiveerd, zo zei de opperbevelhebber van het Oekraïense leger vorige week op Telegram. In maart zou Oekraïne 76 industriële doelen in Rusland hebben geraakt, waaronder vijftien olieraffinaderijen.

Volgens de Oekraïense president Zelensky hebben al deze luchtaanvallen op de olie-infrastructuur van Rusland in maart het land minstens 2,3 miljard dollar aan olie-inkomsten gekost.

Er komt een hogere reiskostenvergoeding voor werknemers, de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens (vaak kleine ondernemers met een bestelbus) wordt vanaf 1 juli gehalveerd en de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens gaat op die datum naar nul. Dat staat in de kabinetsplannen om de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te verzachten voor bedrijven en burgers.

Verder komt er extra geld (195 miljoen euro) om de armste huishoudens te steunen via het Noodfonds Energie en wordt geld uitgetrokken voor woningisolatie of andere verduurzamingen. Het kabinet wil 180 miljoen euro toevoegen aan het al bestaande warmtefonds dat daarvoor leningen uitgeeft.

De visserijsector krijgt 25 miljoen euro om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen, boeren krijgen hetzelfde bedrag om minder kunstmest en energie te gebruiken. Daarnaast komt er een subsidie om mensen met een midden- of laag inkomen te helpen over te stappen naar een elektrische auto.

Alcohol

Het gaat in totaal om bijna 1 miljard euro aan maatregelen, zo lekte vorige week al uit. Ruim 600 miljoen euro daarvan trekt het kabinet uit en meer dan 300 miljoen geldt als een vermindering aan belastingen.

Om de plannen te betalen, gaan de accijnzen op alcohol volgend jaar omhoog; die stijgen mee met de inflatie. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Financiën gaat het om een prijsverhoging van enkele centen per drankje.

Verder wordt de startersaftrek, een belastingkorting voor beginnende ondernemers, afgeschaft. Daarnaast wordt een andere belastingregeling (de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek) versoberd.

Reiskostenvergoeding omhoog?

De onbelaste reiskostenvergoeding wordt met 2 cent verhoogd naar 0,25 euro per kilometer. Dat gaat met terugwerkende kracht gelden voor heel dit jaar, schrijft het kabinet. "Omgerekend leidt de hogere reiskostenvergoeding tot een voordeel van circa 30 cent per liter brandstof."

Minister Herbert van Economische Zaken roept werkgevers op om gebruik te maken van de ruimte die geboden wordt. Hoewel er geen belasting over betaald hoeft te worden, kost het bedrijven wel geld om meer reiskostenvergoeding te betalen. Vanochtend bleek overigens uit een rondgang van werkgeversorganisatie AWVN dat werkgevers bereid zijn om die kilometervergoeding te verhogen.

De twee motorrijtuigenbelasting-maatregelen gelden vanaf juli voor de rest van dit jaar.

Hoewel er de afgelopen weken veel over is gesproken, komen er geen maatregelen om de prijsstijging aan de pomp te dempen. In Duitsland gebeurt dat bijvoorbeeld wel, maar het kabinet vindt dat zoiets veel geld kost en redelijk weinig verlichting oplevert. Het kost de staat ongeveer 1 miljard euro om de prijs van 1 liter benzine met 10 cent te verlagen.

Een groot deel van de Tweede Kamer wil ook dat het openbaar vervoer snel betaalbaarder wordt. Het kabinet schrijft in de brief over de plannen in gesprek te zijn met de ov-sector over het aantrekkelijker maken van het openbaar vervoer.

Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de kabinetsplannen. De verwachting is dat een meerderheid van de Kamer zich achter de plannen schaart.

De bultrug die vanmorgen uit de baai bij het Duitse eiland Poel wist weg te komen, ligt inmiddels weer vast. Tegen de verwachtingen in kon hij vanmorgen loskomen van de zandbank waar hij al weken op vastlag. Duitse autoriteiten hadden de reddingsactie gestaakt, omdat ze geen mogelijkheid zagen om het dier te redden.

Hij kon vannacht wegzwemmen uit het ondiepe water nadat het waterpeil was gestegen. De bultrug heeft oriëntatieproblemen en zwom eerst al de verkeerde kant op. Volgens het milieuministerie van de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern heeft het dier zo'n 3 tot 5 kilometer afgelegd en lag het eerder al te rusten, meldt de regionale zender NDR. De waterpolitie en dierenrechtenactivisten houden het dier in de gaten.

De bultrug heeft nog een lange weg te gaan. Als het lukt om de Oostzee te verlaten, moet hij tussen de Deense eilanden door navigeren. Uiteindelijk moet hij terechtkomen in de Atlantische Oceaan.

De NDR volgde de tocht van de bultrug via een livestream:

De afgelopen dagen werd meerdere keren geprobeerd het dier te redden. De autoriteiten gaven de hoop begin april op, wat leidde tot veel ophef. Dit weekend startten particulieren op eigen initiatief een nieuwe actie, die vandaag zou worden voortgezet. Het was de bedoeling om het dier op luchtkussens te tillen, om het zo los te krijgen van de bodem.

Op 23 maart strandde het dier bij de badplaats Timmendorfer Strand, waardoor hij de naam Timmy kreeg. Sindsdien raakte hij meerdere keren los en kwam ook weer vast te zitten.

Klachteninstituut Kifid krijgt steeds meer klachten binnen over financiële dienstverleners. Dat komt grotendeels doordat mensen zich laten adviseren door chatbots, die ze aanraadt om hulp te vragen bij het Kifid, zegt directeur Eveline Ruinaard.

Wie niet tevreden is met een bank, verzekeraar of hypotheekverstrekker kan aankloppen bij het Kifid. Dat deden ruim 7800 mensen vorig jaar, 1800 meer dan een jaar daarvoor. Dat er veel mensen via chatbots bij het Kifid uitkomen, merken ze aan de manier waarop de klachten geformuleerd zijn.

Het Kifid vindt het prima dat mensen gebruikmaken van kunstmatige intelligentie om een klacht op papier te zetten. Maar een goed geformuleerde brief betekent niet dat de consument inhoudelijk goed zit.

Veel fouten

ChatGPT en andere AI-diensten maken veel inhoudelijke fouten, zegt Ruinaard. "Het kost ons vervolgens veel tijd om aan mensen uit te leggen dat de informatie die een AI-programma verzamelt niet altijd klopt. Daarom wil ik mensen oproepen: realiseer u dat deze programma's de waarheid niet in pacht hebben."

Vorig jaar heeft het Kifid bijna 3200 klachten behandeld en afgerond. De meeste (38 procent) gingen over schadeverzekeraars. Mensen vonden bijvoorbeeld dat ze te weinig vergoed kregen.

De klachtencommissie bemiddelt tussen consumenten en bedrijven die financiële diensten verlenen, om zo tot een oplossing te komen. Als de partijen er niet uitkomen, kan het Kifid een uitspraak doen. Als een bedrijf zich daar niet aan houdt, kan het Kifid in het uiterste geval een melding maken bij de Autoriteit Financiële Markten.

De uitslaande brand in een gebouw van een ggz-instelling in Halsteren is onder controle, meldt de veiligheidsregio. De brand ontstond in gebouw De Schelde, waar onder meer de psychiatrische crisisopvang zit.

De brand brak uit in het kantoorgedeelte van de instelling. Onder het kantoor verblijven mensen in de crisisopvang. Zo'n negentig patiënten en werknemers van de instelling zijn geëvacueerd en op een andere plek op het terrein ondergebracht. Er zijn geen mensen gewond geraakt, schrijft Omroep Brabant.

Twee van de drie vleugels in het pand werden rond het middaguur veilig verklaard. Die patiënten kunnen terug naar hun afdeling. In de derde vleugel zijn appartementen door de brand beschadigd. Sommige patiënten moeten daardoor ergens anders worden ondergebracht. "Daar zijn we andere alternatieven voor aan het zoeken", zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio.

Snelle verspreiding

De eerste melding van de brand was rond 07.45 uur, waarna het vuur zich snel verspreidde. Er kwam veel rook vrij, die tot in de verre omtrek te zien was. Brandweermensen braken het dak van het gebouw open om met een warmtecamera brandhaarden op te sporen.

De veiligheidsregio adviseerde bewoners om ramen en deuren te sluiten en de automatische ventilatie uit te zetten. De oorzaak van de brand is nog niet bekend.

Verschillende vormen van zorg

Op Landgoed Vrederust komen verschillende vormen van zorg samen. Het terrein is de hoofdlocatie van GGZ Westelijk Noord-Brabant en richt zich vooral op psychiatrische zorg. Dat varieert van klinische opnames tot langdurige en ambulante begeleiding.

De instelling biedt daarnaast verschillende woonvormen voor mensen die blijvend ondersteuning nodig hebben en er zijn voorzieningen voor gehandicaptenzorg, dagbesteding en activiteiten gericht op werk en herstel.

Bij de schietpartij in de stad Shreveport in Louisiana gisteren blijkt een vader zijn zeven kinderen en een ander kind te hebben doodgeschoten. Eerder werd gesproken van een uit de hand gelopen familieruzie.

Volgens zijn familieleden kampte hij met mentale problemen en had hij recentelijk gesproken over suïcidale gedachten. De dader, de 31-jarige Shamar Elkins, zou de kinderen volgens de politie hebben doodgeschoten in een 'executiestijl'.

Volgens de politie werden zeven kinderen in hetzelfde huis gedood. Een achtste kind werd dood gevonden op het dak, waar het vermoedelijk naartoe was gevlucht.

'Donkere gedachten'

Elkins' vrouw is een van de volwassenen die bij de aanval zwaargewond raakten. Ze is met levensbedreigende verwondingen naar het ziekenhuis gebracht. Uit voorlopige informatie blijkt dat Elkins eerst een vrouw neerschoot op een ander adres, om vervolgens naar het huis te gaan waar hij zijn eigen vrouw neerschoot en de acht kinderen ombracht.

Na de moordpartij sloeg Elkins op de vlucht in een gestolen auto, achtervolgd door de politie. De achtervolging eindigde toen agenten het vuur openden. Elkins overleed ter plaatse, meldt de politie van Shreveport op Facebook.

Elkins zou tijdens een telefoongesprek met zijn moeder en stiefvader op paaszondag verteld hebben dat zijn vrouw wilde scheiden. Hij zei "donkere gedachten" te hebben en te overwegen om een einde aan zijn leven te maken. Op sociale media had hij ook een gebed gedeeld waarin hij om hulp vroeg voor zijn mentale gezondheid, meldt The New York Times.

In Shreveport kwamen tientallen rouwende mensen samen om de doodgeschoten kinderen te herdenken:

Elkins' moeder zei dat ze hem aangemoedigd had om niet op te geven en door te zetten. Ze vertelde dat ze niet een erg hechte band met haar zoon had, die ze kreeg als tiener toen ze worstelde met een crackverslaving. Hierdoor werd hij opgevoed door een vriendin van de familie. Tien jaar geleden werd het contact tussen moeder en zoon hersteld.

De vriendin van de familie die Elkins had opgevoed, zei dat ze hem de avond voor de schietpartij nog had gezien en dat er toen niets ongewoons aan hem leek.

Shamar Elkins had ook een strafblad, onder meer voor het "ongeoorloofd gebruik van wapens".

Meer doen aan huiselijk geweld

De politie van Shreveport heeft nog geen officieel motief voor de schietpartij genoemd, en het onderzoek naar de gebeurtenis is nog in volle gang. De autoriteiten hebben opgeroepen tot geduld terwijl het onderzoek verdergaat.

Burgemeester Arceneaux van Shreveport noemde de gebeurtenis "misschien de ergste tragedie die we ooit hebben meegemaakt". Op een persconferentie zei Sam Jenkins, senator in de staat Louisiana, dat de schietpartij onderstreept dat er meer middelen moeten komen om huiselijk geweld te bestrijden.

"Laten we er voor zorgen dat die middelen, die interventie, continu en consequent beschikbaar zijn, in de hoop dat we kunnen voorkomen wat we hier vandaag hebben gezien," zei Jenkins.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Woningen bouwen moet sneller en om dat voor elkaar te krijgen kondigt het kabinet vandaag maatregelen aan. Minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting wil vergunningsverlening vereenvoudigen, extra ambtenaren om gemeentes en provincies te helpen en veel meer prefabwoningen.

Boekholt (D66) schrijft dat de planning en bouw van een woning nu gemiddeld tien jaar duurt. Volgens haar kunnen daar jaren vanaf, bijvoorbeeld door veel meer woningen te bouwen in fabrieken. Prefab dus. Nu komt iets meer dan 20 procent van de nieuwbouwwoningen uit een fabriek, over vier jaar moet dat de helft zijn, vindt de minister.

Schaarse arbeidskracht

Woningen worden dan in een fabriek "voorgefabriceerd", in delen naar hun plek gebracht en in een paar dagen in elkaar gezet, aldus Boekholt. "Dit maakt het mogelijk om sneller, op grotere schaal en met minder afhankelijkheid van schaarse arbeidskracht te bouwen." Hiervoor en voor andere woningbouwinnovatie en digitalisering trekt het kabinet 90 miljoen euro uit.

Een andere maatregel, die ruim 150 miljoen euro kost, is het aanstellen van een "flexibele pool" van ambtenaren en experts die gemeenten en provincies kunnen helpen met het plannen en realiseren van woningen. "Om de vergunningverlening te versnellen en problemen tegen te gaan die de bouw stilleggen of vertragen."

Splitsen en optoppen

Ook wil de minister sommige vergunningen afschaffen. "Ik maak splitsen en optoppen vergunningsvrij waar mogelijk", schrijft ze aan de Tweede Kamer. Splitsen betekent van één woningen meerdere woningen maken en optoppen is een verdieping boven op een woning bouwen. Voor de zomer wil Boekholt gedetailleerder bekendmaken hoe ze dit wettelijk gaat regelen.

Daarnaast is het plan om woningdelen en hospitaverhuur makkelijker te maken. "Het Utrechtse model van woningdelen is een goed voorbeeld", schrijft Boekholt. "In deze gemeente mogen drie personen zonder vergunning een woonruimte delen." Ze gaat onderzoeken of dit ook landelijk zo kan.

Puntensysteem

Tegelijk met deze versnellingsmaatregelen, komt het kabinet met maatregelen voor de middenhuur. Zoals al aangekondigd door het vorige kabinet wordt de Wet betaalbare huur versoepeld, waardoor verhuurders in een aantal gevallen weer meer huur mogen gaan vragen.

Als gevolg van de wet die twee jaar geleden inging, zetten sommige verhuurders hun woningen te koop en daalde het aantal huurwoningen. Het zogenoemde puntensysteem uit de wet, op basis waarvan de hoogte van de huur bepaald wordt, maakte de verhuur namelijk minder rendabel.

Dat puntensysteem wordt nu op een aantal plekken aangepast. Zo mag de WOZ-waarde van een woning zwaarder meetellen voor het bepalen van de huur. Dat betekent dat huurwoningen in bijvoorbeeld centra van steden meer omhoog kunnen, omdat daar de WOZ-waarden hoger zijn.

Buitenruimte en monumenten

Verder worden minpunten voor het ontbreken van buitenruimte geschrapt. Daardoor kunnen woningen zonder tuin ook voor meer verhuurd worden dan nu het geval is. Ook mogen verhuurders van kleine rijksmonumenten (die vaak op mooie locaties staan) meer vragen.

Verder komen er meer tijdelijke huurcontracten voor studenten. Tijdelijke contracten zijn op dit moment niet meer toegestaan, behalve voor studenten die van buiten de gemeente komen. Die uitzondering geldt straks voor alle studenten.

Minister Boekholt wil de aanpassingen per volgend jaar in laten gaan, of eerder als dat mogelijk is. Ze hoopt hiermee het aanbod van huurwoningen "op peil te houden en meer huurders aan een betaalbare woning te helpen".

In Blerick, een stadsdeel van Venlo, is een minderjarig meisje doodgestoken. Dat gebeurde in een woning aan de Elzenstraat, meldt de Limburgse politie.

Volgens buurtbewoners gaat het om een 13- of 14-jarig meisje met de naam Nour. De politie heeft dat niet bevestigd.

De politie heeft een man en een vrouw aangehouden. Het zijn de bewoners van het pand, volgens mensen in de buurt de ouders van het meisje. Ook dat heeft de politie niet bevestigd.

De melding over het incident kwam rond 06.30 uur binnen. Het meisje raakte bij het steekincident zwaargewond en meerdere hulpdiensten en een traumahelikopter werden opgeroepen. Alle hulp bleek uiteindelijk tevergeefs. De omgeving is afgezet.

Vader woonde in schuur in tuin

Een buurvrouw die naast het huis woont waar het meisje is neergestoken zegt tegen de NOS dat ze het verschrikkelijk vindt wat er is gebeurd. Het meisje was gisteren nog bij haar thuis om te spelen met haar kind. "Het is zo'n lief kind, ze was heel vaak bij ons, haar moeder ook."

Volgens de buurvrouw waren er al langer problemen tussen de ouders van het meisje. De man woonde in de tuin in een schuur, niet meer in huis.

De buurvrouw heeft niets gehoord, omdat ze heel diep in slaap was. "Had ik maar iets gehoord, dan had ik misschien wat kunnen doen", zegt ze.

'Tweede vrouw in Marokko'

De moeder van het gezin heeft volgens de buurvrouw al vaak om hulp gevraagd. Naast de overleden dochter hebben de man en vrouw nog twee kinderen, van wie er eentje nog thuis woont, zegt ze. De ander was al uit huis en heeft zelf ook een kind.

Andere buurtbewoners zeggen dat de vader nog een andere vrouw heeft in Marokko met wie hij kinderen heeft.

Het meisje ging naar het Blariacumcollege in Blerick. Een woordvoerder van de school noemt haar dood "een heel grote schok. Dit verzin je niet. Iedereen is echt van slag, zowel de medewerkers als leerlingen. De lessen gaan door, maar in aangepaste vorm. Leerlingen die niet de lessen kunnen volgen, mogen naar huis, onder begeleiding van ouders of verzorgers." De school is bezig om een gedenkplek in de school voor haar in te richten.

De voormalige bewoners van de woontorens in Hongkong waar in november een fatale brand woedde, mogen vanaf vandaag terug om te zien wat er van hun woning over is. De brand kostte aan 168 mensen het leven.

Het bezoek zal met name voor de vele oudere bewoners niet meevallen. De liften doen het niet meer en de zeven getroffen woontorens tellen 31 verdiepingen.

De voormalige bewoners krijgen maximaal drie uur de tijd om hun woning te bekijken en eventueel wat bezittingen te verzamelen. Ze mogen maximaal met vier mensen tegelijk naar binnen, maar slechts met één als met meer niet veilig is.

Hoop opgegeven

Bewoner Keung Mak (78) verwacht er weinig van, zei hij tegen persbureau AP. Een welzijnswerker liet hem al een foto van zijn appartement op begane grond zien. Hij en zijn vrouw woonden daar veertig jaar en brachten er hun kinderen groot.

"Ik had niet verwacht dat de begane grond zo verwoest zou zijn", zegt Mak. Zijn appartement is gestut om instorting te voorkomen. In het plafond is de stalen bewapening van de betonplaten zichtbaar.

Hij en zijn vrouw Kit Chan (74) hopen hun trouwfoto's terug te vinden en de hengel die hun zoon voor hem kocht, maar hebben de hoop eigenlijk al opgegeven. "Er zal geen snippertje papier over zijn", zegt zij.

Netten aan bamboesteigers

Het onderzoek naar de oorzaak loopt nog. De 39-jarige Cyrus Ng hoopt dat de waarheid boven water komt. Het comité dat de brand onderzoekt, heeft al gezegd dat de veiligheidsmaatregelen door menselijk falen niet hebben gewerkt.

De brand brak uit in een toren die gerenoveerd werd. Het vuur verspreidde zich snel langs de niet-brandwerende netten die aan de bamboesteigers waren bevestigd. Het stadsbestuur wil de torens het liefst slopen, hoewel uit het eerste onderzoek bleek dat maar ongeveer de helft van de appartementen beschadigd raakte bij de brand.

In deze reconstructie is te zien hoe de brand zich zo snel kon verspreiden en veiligheidsvoorzieningen faalden:

Bij een ruzie op de Rhoneweg in Nieuw-West is vanmorgen een gewonde gevallen. Het slachtoffer liep een schotwond op, maar is buiten levensgevaar naar het ziekenhuis gebracht. De politie heeft een verdachte gearresteerd. 

De politie kreeg om 7.30 uur melding dat er zou zijn geschoten. Bij aankomst troffen de agenten in eerste instantie geen gewonden aan, maar nu blijkt er toch een gewond slachtoffer te zijn. Een 39-jarige man uit Amsterdam is aangehouden. Hij is met zakken om zijn armen meegenomen. De politie kan op die manier controleren of er kruitresten op zijn handen zijn achtergebleven.

Er is een onderzoek gestart en de politie komt graag in contact met getuigen. Wie over bruikbare dashcambeelden of beelden van een videodeurbel beschikt, wordt gevraagd zich te melden.

Gewikkeld in een doek en een vuilniszak, wordt er op 9 juli 2003 een baby gevonden. Voor de deur van de 9e verdieping van de flat Grondzeiler. Het is een jongetje en hij krijgt de naam Youri. Het vermoeden bestaat, dat Youri niet zomaar is achtergelaten voor die flat in Amsterdam Noord. Op dat adres woonde namelijk een kraamverzorgster. Samen met Lieve is Youri het enige kind dat in de afgelopen 25 jaar werd achtergelaten in Amsterdam, waar nooit de ouders van zijn gevonden. Nu 22 jaar later is ook hij op zoek naar antwoorden.

In de podcast 'De Vondeling' vertellen zijn adoptieouders zijn verhaal. "Het is voor hem lastig om zo'n gesprek te voeren om daar de tijd en de rust voor te nemen en het is voor hem ook geen makkelijk onderwerp. Wij zijn zijn adoptieouders en het is ons kind, maar het is én én. Wij zijn ook zijn ouders, maar daarmee zijn wij geen vervangers voor zijn eigen ouders", vertellen Tim en Mirjam.

Na 7 maanden komt hij bij hen terecht als pleegkind en na een aantal jaar adopteren ze hem. De politie doet na Youri's vondst grondig onderzoek in de flat en in de buurt. Rechercheur Gerard van den Haak vertelt: "Ze hebben onderzoek gedaan in de Afrikaanse gemeenschappen en daar zijn heel veel kerken. De pastoors in de kerken weten best wel heel veel. Ook is er een buurtonderzoek gedaan."

Toch loopt het onderzoek al snel vast, zo vertelt Tim. "Ik herinner me dat ze vertelden dat ze mensen in gekleurde, waarschijnlijk Afrikaanse kleding gezien hadden bij de flat. Maar daar is eigenlijk ook niks uitgekomen".

In de afgelopen jaren hebben Youri en zijn ouders dan ook van alles gedaan om zijn achtergrond te achterhalen. Zo zijn ze langs gegaan bij de kraamverzorgster waarbij Youri gevonden werd, deden ze DNA-onderzoek en probeerde ze verder te komen met het bloedspoor van het kleed waarop Youri gevonden werd. Toch is het tot op de dag van vandaag niet gelukt, om ook maar enig spoor van zijn ouders te vinden. 

Daarom roepen ze de AT5-kijkers en de luisteraars van 'De Vondeling' op om mee te denken. "We hopen van harte dat de familie zelf of mensen in zijn omgeving die iets weten, contact opnemen", vertelt Tim. "Als hij in contact kan komen met zijn familie, zou dat een ongelofelijk groot cadeau zijn voor Youri."

Weet jij meer? Ben of ken jij familie? Mail dan naar podcast@at5.nl.

Wil je meer weten over het verhaal van Youri, luister dan naar aflevering 3 van 'De Vondeling'.

Popjournalist, schrijver en radiomaker Jan Donkers is zaterdagnacht op 82-jarige leeftijd overleden. In 2009 spraken we hem in het programma De Canon van Amsterdam uitgebreid over zijn geliefde Noord, waar hij een boek over schreef. 

Donkers, ook wel bekend als 'Gonzo' overleed thuis, in Amsterdam. Hij werkte als popmuziekrecensent voor de Volkskrant, maakte muziekprogramma's voor de VPRO, schreef tien essays en twee boeken. 

Hij groeide op in Noord en wist alles van zijn stadsdeel. Hij had de opkomst van de populariteit van Noord al vroeg in de gaten. "Vroeger wilde niemand hier wonen." Vertelde hij in 2009. "Maar dat is afgenomen. Kunstenaars, schrijvers en journalisten hebben ontdekt dat het leuk is om hier te wonen.

In zijn jeugd was hij fan van voetbalclub de Volewijckers, waar hij zelf ook speelde. Hij zag op het Mosplein Abe Lenstra namens Heerenveen nog spelen tegen zijn club. "De band met Ajax was niet goed", vertelt hij. "Als scouts van Ajax op spelers van de Volewijckers zaten te loeren werden ze de sloot ingegooid."

De laatste jaren van zijn werkende leven bracht Donkers door als radiomaker bij NH Gooi. In 2023 stopte hij er op 80-jarige leeftijd mee. 

In West zijn een jongerencentrum en een woning doelwit geworden van een explosie. Bij een woning op de Van der Pekstraat in Noord ontstond brand bij de voordeur, vermoedelijk veroorzaakt door een brandbom. De drie explosies gebeurden binnen twaalf uur tijd.

Bij de eerste explosie, bij een jongerencentrum op de kruising van de Johan Jongkindstraat met de Jan Tooropstraat in West, werd rond 18.15 uur een explosief achtergelaten. Daardoor ontstond een korte brand, die een zwartgeblakerde gevel en een gebarsten ruit veroorzaakte. 

Leeuw van Vlaanderenstraat

De knal bij de woning op de Leeuw van Vlaanderenstraat in de Kolenkitbuurt volgde rond 2.00 uur. De gevel boven de voordeur raakte daar zwartgeblakerd. In februari 2025 werd er in dezelfde straat nog cameratoezicht ingesteld, na drie explosies in korte tijd. Een paar maanden later sloot burgemeester Halsema een woning na weer twee explosies.

Volgens Halsema voelden buurtbewoners zich destijds niet veilig. Ook de politie zegt dat het op de locatie van de explosie al langere tijd onrustig is. Eerder deze maand brandden er ook al meerdere auto's af in de straat. De politie onderzoekt of er een verband is tussen de autobranden en de explosies, maar aangezien het om verschillende adressen gaat, is de verwachting dat er geen verband is. 

Brandbom in Noord

De explosie op de Van der Pekstraat was rond 3.30 uur en is vermoedelijk veroorzaakt door een brandbom. Volgens een woordvoerder van de politie stond de deur korte tijd in brand. Zowel in Noord, als in West is niemand gewond geraakt.

De politie heeft beide explosies in onderzoek en komt graag in contact met getuigen. Wie een videodeurbel heeft of over ander bruikbaar videomateriaal beschikt, wordt gevraagd contact op te nemen

Ook in Noord was de voordeur zwartgeblakerd:

Rachel Beaujean, adjunct-artistiek directeur van Het Nationale Ballet, heeft de Frans Banninck Cocqpenning gekregen. Ze kreeg de onderscheiding gisteravond van cultuurwethouder Touria Meliani na afloop van de voorstelling 'La Bayadère' voor haar jarenlange inzet voor Het Nationale Ballet, waarvan ze na bijna vijftig jaar afscheid neemt.

Beaujean begon haar carrière in 1977 als danseres, en werd een internationaal gewaarde ballerina. Ze trad regelmatig op in de balletten van Hans van Manen, en wordt ook wel genoemd als zijn voornaamste muze. Na haar danscarrière werd ze balletmeester, hoofd van de artistieke staf en in 2017 adjunct-artistiek directeur van Het Nationale Ballet.

Frans Banninck Cocqpenning

De onderscheiding wordt uitgereikt aan mensen die zich meer dan twaalf jaar ingezet hebben voor de stad. Dat kan zijn op gebied van sociaal, maatschappelijk of economisch gebied, maar bijvoorbeeld ook naam van een stichting of vereniging. Eerdere ontvangers waren bijvoorbeeld Willeke Alberti voor haar inzet voor goede doelen, en Linda Nooitmeer voor de nationale bewustmaking van het Nederlandse slavernijverleden. 

Het is een grote ergernis van veel Amsterdammers: de werkzaamheden in de stad. Vooral bewoners in Oost hebben het de laatste tijd zwaar te verduren. Op de route tussen het Alexanderplein, de Linneausstraat en de Middenweg zijn tot zeker 2028 werkzaamheden gepland. AT5 fietste een rondje langs die route met Zeeger Ernsting, stadsdeelbestuurder in Oost. "Het heeft impact en gevolgen, maar het zijn noodzakelijke werkzaamheden."

Het Hamerkwartier in Noord gaat ingrijpend veranderen. Een deel van het gebied wordt gesloopt en er moeten zo’n 6000 woningen bijkomen. En dat betekent dat er veel gaat veranderen voor de omliggende buurten. Buurtbewoners zijn bezorgd dat de ziel van de wijk zal verdwijnen en gingen daarover vandaag in gesprek met projectontwikkelaars, de gemeente en elkaar. 

Er zijn plannen voor torens van 130 meter, vlak naast laagbouw in onder meer de Vogelbuurt. Daarmee komen mogelijk de hoogste torens van Amsterdam naast een buurt waar de kleinste huizen te staan. Buurtbewoners weten niet precies hoe dat er straks uit gaat zien.

Omdat informatiebijeenkomsten vaak op onhandige tijden zijn, organiseren bewoners vanmiddag zelf een manifestatie bij Hoogtij in het Hamerkwartier. ''De bewonersbijeenkomsten die duidelijkheid zouden moeten bieden zijn voor veel buurtbewoners niet haalbaar met werk'', aldus Jonathan Hein, initiatiefnemer van de manifestatie. Oude en nieuwe Noorderlingen komen tijdens deze manifestatie samen om zich te laten informeren en mee te praten over de toekomst van hun wijk.

Tijdens de manifestatie trekt de maquette veel bekijks. Daarop is goed te zien hoe groot de veranderingen zijn: hoge woontorens die naast bestaande huisjes worden geplaatst. Voor veel bewoners maakt dat in een oogopslag duidelijk hoe ingrijpend de plannen zijn en wat dat betekent voor het karakter van de wijk. ''Ik snap met respect dat er natuurlijk woningen bijgebouwd moeten worden, maar met die torens zie je het hele hart van Noord wegvloeien'', zegt buurtbewoonster Linda.

Door de bouwplannen moeten ook verschillende bedrijven plaatsmaken. Creatieve werkplekken en kleine ondernemingen, zoals Kunstlicht, dreigen te verdwijnen uit het gebied. Bewoners en ondernemers vrezen dat daarmee een belangrijk deel van de identiteit van de wijk verloren gaat. ''Ondernemingen, restaurants en makers kunnen hier terecht en ik ben bang dat die verdwijnen zodra er alleen maar woontorens staan'', aldus een buurtbewoner.

Op de Blankenstraat in de Czaar Peterbuurt is zaterdagavond een vrouw neergestoken. Ze werd zwaargewond aangetroffen bij een woning en is overgebracht naar het ziekenhuis. Volgens bewoners gaat het om een buurvrouw. 

Bewoners van de straat hoorden rond 23.15 iemand om hulp roepen. De politie werd gealarmeerd en bij aankomst troffen ze voor de deur een hevig bloedende vrouw aan met steekwonden. Er is een traumateam opgeroepen en ze is zwaargewond maar aanspreekbaar overgebracht naar het ziekenhuis. 

Impact op de buurt

"We hoorden heel veel geschreeuw en gebonk", zegt een bovenbuurman. "Toen ik uit het raam keek zag je de buurvrouw liggen, levenloos op straat, met omstanders die er bij waren. Toen liepen we naar beneden en zat de hele trap ook onder het bloed."

De buurt staat voor een raadsel en vragen zich af wat er is gebeurd. "We zijn best close met elkaar en hebben de hele nacht nog contact gehad. Het heeft wel impact op ons", aldus de buurman. 

De politie ging de woning in, maar daar was niemand aanwezig. Er is nog geen verdachte aangehouden. 

Er is een onderzoek gestart en de straat is afgezet. De politie komt graag in contact met getuigen. Buurtbewoners met een videodeurbel of ander bruikbaar beeldmateriaal worden gevraagd contact op te nemen.

In het water bij de Lijnbaansgracht, ter hoogte van de Weteringstraat, is vanochtend een lichaam van een man gevonden. Duikers zijn ingezet om het lichaam te bergen en de politie is een onderzoek gestart. De politie sluit een misdrijf uit.

De politie kreeg rond 10.45 uur een melding van een persoon te water. Het bleek uiteindelijk te gaan om een lichaam van een man. De identiteit van het slachtoffer is nog niet bekend. 

De politie komt graag in contact met getuigen. Wie iets heeft gezien, of beschikt over bruikbaar beeldmateriaal, wordt gevraagd contact op te nemen. 

Bij de Zwanenburgwal, voor de Stopera, hebben magneetvissers een oude granaat uit het water gevist. Het gaat vermoedelijk om een granaat uit de Tweede Wereldoorlog. De Zwanenburgwal is tijdelijk afgesloten voor voetgangers en boten. 

De granaat werd rond 13.00 uur uit het water getrokken. De Explosieven Opruimingsdienst is aanwezig om de granaat veilig te stellen. Het is nog niet bekend wanneer de Zwanenburgwal weer opengaat.

Het is niet ongebruikelijk dat magneetvissers bijzondere vondsten doen in de stad. In 2024 werd er in Osdorp een AK-47 uit het water gehaald. Ook in het centrum worden vaker oude granaten gevonden, zoals vorig jaar in de Prinsengracht. 

De politiehelikopter die vanochtend lange tijd boven de stad hing, werd ingezet ter ondersteuning van een waardetransport. Wat er precies werd vervoerd kan de politie niet zeggen. Het transport ging van Zuidoost naar Nieuw-West en het centrum

AT5 kreeg meerdere tips binnen van Amsterdammers die een politiehelikopter zagen vliegen. Onder meer bewoners rondom het Osdorpplein, de Lelylaan, Venserpolder en Diemen maakten melding. Ook bewoners rondom de Oudezijds Voorburgwal en het Raamplein zagen de heli.

Op beelden is te zien hoe de waardetransportauto over de Weesperstraat rijdt onder begeleiding van zeker vier motoren en drie politieauto's. 

Een bewoner uit het centrum is niet te spreken over de actie. "Moet dat op zondagochtend om 6.30 uur?", laat hij weten. "Dat is eigenlijk belachelijk."

Bij een woning aan de Van Hanxleden Houwertstraat in Nieuw-West is zaterdagavond brand ontstaan. De politie heeft een man aangehouden voor betrokkenheid bij het ontstaan van de brand. Volgens meerdere buurtbewoners zou er in de woning een wietplantage zitten. 

De brand ontstond rond 22.45 uur. Nadat de brand was geblust heeft de brandweer het onderzoek overgedragen aan de politie. Zij hebben toen een man aangehouden die ze ervan verdenken iets met de brand te maken te hebben. Of dat de bewoner is, kan de politie niet zeggen.

De politie kan ook niet bevestigen of er een wietplantage is aangetroffen, maar benadrukt dat hij niet is aangehouden voor brandstichting. Wie meer weet over de brand wordt gevraagd om contact op te nemen.

Een vrouw neergestoken bij haar woning in de Czaar Peterbuurt en deze skinnybikes, met dunne band, omzeilen fatbikeverbod in het Vondelpark. Dat en meer in het AT5 Nieuws van zondag 19 april, gepresenteerd door Anneloes Mullink.

Een fatbike met banden dunner dan zeven centimeter: dat is de skinnybike waarmee je volgende maand wel gewoon door het Vondelpark mag rijden. Sinds de gemeente een fatbikeverbod in het park aankondigde, is de skinnybike de nieuwe trend. Fietsverkopers verwachten dat de dunne variant snel in het straatbeeld te zien zal zijn. "We weten allemaal dat het overstapeffect gaat komen."

Op de weg zie je nu nog vooral fatbikes, maar fietsverkopers schakelen al op grote schaal over naar de skinnybike. Fietsers maken andere keuzes nu de gemeente ook daadwerkelijk regels doorvoert, merkt Armando Muis van fietswinkel La Souris. Muis zag de verkoop van fatbikes afgelopen maand met 30 procent dalen en de verkoop van skinnybikes vlug stijgen. "Net als van de snorscooter naar de fatbike, stappen mensen nu ook weer over van de fatbike naar de skinnybike." 

Vanaf 11 mei zijn fietsen met banden dikker dan zeven centimeter niet meer toegestaan in het Vondelpark. De fatbike voldoet daar niet aan, de skinnybike wel. De regels zijn dus vrij makkelijk te omzeilen. "Er gaat een kat-en-muisspel gecreëerd worden met de overheid en fabrikanten", waarschuwde toenmalig minister van Infrastructuur en Waterstaat Robert Tieman (BBB) vorig jaar al. En dat zorgt voor onzekerheid in de branche, zegt fietsverkoper Muis. "Duidelijkheid zou fijn zijn."

Geen landelijke regels

Scherpe en duidelijke regelgeving is echter lastig, stelt de huidige regering. Vandaar dat er nog geen landelijke regels zijn. Wethouder Melanie van der Horst (Verkeer) wilde daar in Amsterdam niet op wachten. "Fatbikes geven zoveel overlast. Dit is een noodgreep." Zij wil liever nog een minimumleeftijd voor fatbikebestuurders. Ook ondernemer Muis zou daarmee kunnen leven. Maar dat ligt in Den Haag dan weer lastig. En dus zullen (minderjarige) skinnybikers waarschijnlijk snel meer te zien zijn in het Vondelpark en de rest van de stad.

De wethouder zegt geen reden te zien om iets te doen aan de skinnybike zolang de berijders zich netjes gedragen en het aantal ongelukken meevalt. "Er worden doorlopend nieuwe voertuigen en fietsen ontwikkeld, daar hebben we ook niets op tegen. Ze moeten wel veilig zijn en geen overlast veroorzaken. Ik hoop dus dat deze inderdaad aan de wet voldoen zoals de verkopers claimen en dat ze dus niet op te voeren zijn. Maar we houden zoals altijd de situatie op straat goed in de gaten."