Bij een aardbeving in de zuidelijke Chinese regio Guangxi zijn zeker twee mensen om het leven gekomen. Minstens één persoon wordt nog vermist en vier mensen zijn met verwondingen naar het ziekenhuis gebracht. Geen van hen heeft levensbedreigende verwondingen.

Door de aardbeving met een kracht van 5,2 stortten volgens staatszender CCTV maandagochtend vroeg zeker dertien gebouwen in. Meer dan 7000 inwoners van de stad Liuzhou worden geëvacueerd.

Chinese media meldden dat de twee doden een stel zijn van in de vijftig en zestig, dat onder het puin werd gevonden. Naar de vermiste persoon is een zoekactie gaande.

De spoorwegautoriteiten in het gebied hebben verstoringen gemeld naar aanleiding van de aardbeving. Elektriciteitsleidingen en de toevoer van water en gas zouden niet zijn beschadigd.

In de Amerikaanse stad Austin zijn twee tieners aangehouden voor zeker tien willekeurige beschietingen. Daarbij raakten vier mensen gewond, onder wie één ernstig. Naar een derde verdachte wordt nog gezocht.

De jongens van 15 en 17 reden afgelopen weekend in zeker vier gestolen voertuigen rond in de stad en vuurden kogels af op twee brandweerkazernes, woongebouwen en huizen. Hun schiettocht begon zaterdagmiddag en de gemeente riep inwoners van het zuidelijke deel van de Texaanse hoofdstad op binnen te blijven zolang de verdachten nog vrij rondliepen.

De twee werden aangehouden toen ze staande werden gehouden in een gestolen auto en probeerden weg te rennen. Een derde inzittende ging ervandoor en is nog altijd voortvluchtig. Het is niet duidelijk of diegene betrokken was bij de schietpartijen.

Het vuurwapen dat was gebruikt door de jongens bleek te zijn gestolen door de 15-jarige. De 17-jarige verdachte werd gezocht voor een andere vuurwapendiefstal. Er is geen motief vastgesteld en de burgemeester van Austin zegt dat het lijkt te gaan om willekeurige acties.

Wereldwijd zijn niet eerder zoveel mensen geëxecuteerd als afgelopen jaar. In zeventien landen waren het in totaal 2707 mensen, een stijging van 78 procent ten opzichte van 2024. Dat staat in het jaarlijkse rapport van Amnesty International, dat de cijfers registreert sinds 1981.

De cijfers zijn van voor de grootschalige protesten in Iran en het daaropvolgende harde ingrijpen door het regime in januari dit jaar. Toch is ook in 2025 het overgrote deel van de geregistreerde executies uitgevoerd in opdracht van de Iraanse autoriteiten: 2159, een verdubbeling ten opzichte van het jaar ervoor.

Angst aanjagen

Volgens Amnesty is het hoge aantal vooral het gevolg van een klein aantal regeringen dat de doodstraf blijft gebruiken om angst te zaaien. Naast Iran zijn dat onder meer Noord-Korea en Saudi-Arabië.

"Deze schaamteloze minderheid van landen gebruikt de doodstraf als wapen om angst aan te jagen, afwijkende meningen de kop in te drukken en de macht te tonen die ze hebben over kansarme mensen en gemarginaliseerde gemeenschappen", zegt Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty.

De cijfers uit China zijn staatsgeheim en zijn daarom buiten beschouwing gelaten. Volgens de mensenrechtenorganisatie lopen de aantallen daar "waarschijnlijk in de duizenden, wat China de grootste beul ter wereld maakt".

Strijd tegen drugs

In de strijd tegen drugs en druggerelateerde misdrijven zetten landen als China (onbekend aantal), Iran (998) en Saudi-Arabië (240) de doodstraf in. Bijna de helft (1257) van alle bekende executies had daarmee te maken. Algerije, Koeweit en de Malediven hebben wetten aangenomen om de doodstraf uit te breiden voor druggerelateerde misdrijven.

Tien landen voerden de laatste vijf jaar elk jaar executies uit: China, Egypte, Iran, Irak, Noord-Korea, Saudi-Arabië, Somalië, de Verenigde Staten, Vietnam en Jemen. Daarnaast werden vorig jaar in Japan, Zuid-Sudan, Taiwan en de Verenigde Arabische Emiraten executies hervat na een pauze.

In Europa en Centraal-Azië werden het afgelopen jaar geen executies of doodvonnissen geregistreerd. De VS is voor het zeventiende jaar op rij het enige land in Noord- en Zuid-Amerika waar executies plaatsvonden, waarvan bijna de helft in de staat Florida.

Twee gevechtsvliegtuigen zijn in de Amerikaanse staat Idaho in de lucht tegen elkaar gebotst. De vier bemanningsleden konden zich met de schietstoel op tijd in veiligheid brengen en kwamen met parachutes naar beneden.

Het incident vond plaats tijdens een luchtshow bij een militaire vliegbasis in Elmore County. Op beelden van lokale media is te zien hoe de twee EA-18G Growler-toestellen in de lucht tegen elkaar botsen en vervolgens neerstorten. Ook zijn daarna vier parachutes in de lucht te zien.

De luchtshow is na het incident stopgezet en de vliegbasis is afgezet voor onderzoek.

In België hebben drie artiesten laten weten te zijn mishandeld nadat ze hadden opgetreden op Brussels Pride. Ze zeggen te zijn aangevallen door een groep tieners die homofobe leuzen scandeerden. De organisatie van het evenement veroordeelt "deze daad van geweld en haat".

De slachtoffers zijn de artiesten Sherine Falasteen, Diva Beirut en Anira Orlando. Na hun optreden werden ze aangevallen door een "groep kinderen, misschien maximaal 14 jaar oud", zegt Diva Beirut in een verklaring op sociale media. Dat gebeurde volgens de artiest op enkele minuten lopen van het podium.

Volgens de verklaring bestond de groep belagers aanvankelijk uit zo'n zeven kinderen. Later waren het er volgens de dragqueen zo'n 25, omdat de aanvallers er mensen bij hadden gehaald.

'Ze begonnen me te slaan'

"Ze gooiden een fiets naar me, duwden me op de grond en begonnen me te slaan terwijl ze 'fucking gays' riepen." Diva Beirut heeft een video gedeeld van kort na de mishandeling, waarop de artiest een bebloede doek voor haar gezicht houdt.

De politie zegt tegen de lokale nieuwszender Bruzz dat er nog geen meldingen zijn binnengekomen over de mishandeling. De lhbti-contactpersoon van de politie heeft de slachtoffers uitgenodigd om maandag aangifte te komen doen.

Ruim 200.000 bezoekers

"Dit was de eerste keer in mijn leven dat ik op straat ben aangevallen omdat ik homo ben", zegt Diva Beirut, na tien jaar als dragqueen in Libanon te hebben opgetreden.

De dertigste editie van de Brussels Pride telde volgens de organisatie ruim 200.000 bezoekers. Het thema dit jaar was "Wanneer de tijden donkerder worden, schijnen wij helderder". Dit is een verwijzing naar de toename van het aantal meldingen van discriminatie tegen en de mishandeling van de lhbti-gemeenschap.

In Tsjechië hebben duizenden mensen geprotesteerd tegen geplande hervormingen van de publieke omroep. De regering van de populistische premier Babis wil de financieringsstructuur aanpassen en bezuinigingen doorvoeren. Critici vrezen dat de regering daarmee politieke controle over de publieke media probeert te krijgen.

"Media, niet te koop!" wordt er gescandeerd in de oude binnenstad van Brno, waar zo'n 3000 mensen een protestmars liepen. "Het is simpel: de regering is bang om gecontroleerd te worden, dus wil ze de media controleren", zegt een demonstrant. "Zonder publieke omroep houden we alleen kleine bladen en podcasts over. Dat is niet genoeg."

De 72-jarige Vera Schöbl is ontroerd door de hoge opkomst. "Ik had niet verwacht dat zoveel mensen, jong en oud, zouden komen." De voormalige dokter groeide op in het communistische Tsjechoslowakije, dat in 1993 werd opgedeeld in twee landen. "Ik wil niet dat we teruggaan naar die tijd. Dat nooit meer."

De Tsjechische regering wil de verplichte omroepbijdrage afschaffen en de omroep voortaan, met een lager budget, uit de normale begroting financieren. Cultuurminister Klempír belooft dat het omroepbestuur ongewijzigd blijft, maar daar hebben de betogers geen vertrouwen in.

Gewiekster dan Orbán

Betogers zijn bang dat Tsjechië het 'nieuwe Hongarije' wordt, waar ex-premier Orbán de rechtsstaat de afgelopen jaren uitholde en het land op ramkoers met de EU bracht. Zij gingen niet alleen in Brno, maar ook in elf andere steden de straat op. Een eerder protest van de actiegroep 'Eén miljoen stemmen voor democratie' in hoofdstad Praag trok eerder dit jaar naar schatting 200.000 mensen.

Ook buurland Slowakije lijkt als afschrikwekkend voorbeeld te dienen. Daar verving de regering-Fico kort na haar aantreden de publieke omroep. Sindsdien zijn bestuurders, journalisten en presentatoren geleidelijk vervangen voor regeringsgetrouwe opvolgers.

"Ze willen de media overnemen zoals Orbán deed, maar dan gewiekster", zegt Libor Bríza, een van de betogers in Brno. De maatregelen lijken onschuldig en puur om de financiële structuur te gaan, maar kunnen verstrekkende consequenties hebben, vreest hij. "Daarom gaan we nu de straat op, voordat het te laat is."

Een groot verschil met Hongarije is dat Babis regeert met een coalitie van drie onderling concurrerende partijen en zonder meerderheid in de senaat. Ook krijgt hij weerstand van de president, die tot de oppositie behoort, en de in ruime meerderheid pro-Europese bevolking.

Protestbereidheid

Het belang van democratie, rechtsstaat en vrije pers wordt in Tsjechië breed gedeeld. Met het communistische verleden en de Praagse Lente (1968) in het geheugen zijn veel Tsjechen bereid de straat op te gaan tegen antidemocratische stappen. Tijdens de eerste regeertermijn van Babis (2017-2021) gingen meermaals honderdduizenden de straat op tegen corruptie en leiderschap.

De persvrijheid in het Midden-Europese land behoort op dit moment tot een van de ruimste ter wereld. Op de jaarlijkse ranking van Reporters Without Borders staat Tsjechië op 11, boven landen als Duitsland en België. Het land huisvest ook het roemrijke Radio Free Europe.

Babis fulmineert al jaren tegen vermeende partijdigheid van de Tsjechische omroep. Onderzoeksjournalisten onthulden onder meer belangenverstrengeling van Babis' bedrijvenimperium Agrofert en misbruik van EU-subsidies, waarna strafrechtelijke vervolging tegen Babis werd ingesteld. De regeringscoalitie heeft vervolging onlangs onmogelijk gemaakt.

Onrealistische eisen

De Tsjechische regering spreekt bij de hervorming van de publieke omroep vooral over de noodzaak om te besparen. De kritiek van Babis richt zich nu minder op de inhoud en meer op het vermeende financiële wanbeheer. De hervorming moet 1,4 miljard kronen (ruim 57 miljoen euro) opleveren.

Volgens de omroepbesturen bevat de nieuwe mediawet bewust een aantal juridische vaagheden, die inhoudelijke ingrepen in de toekomst mogelijk maken. Ook worden onrealistische eisen gesteld, zoals de verplichting om radio-uitzendingen toegankelijk te maken voor doven en slechthorenden.

De protestmars in Brno trok onder meer langs het gebouw van de Tsjechische radio. "Bedankt!" riepen de demonstranten naar de omroepmedewerkers die uit het raam hingen. "Jullie bedankt!" werd er teruggeroepen naar de betogers.

Demonstrant en filmmaker David Schöbl hoopt dat de Tsjechische democratie sterk genoeg is om de autoritaire beweging af te remmen. "Ons systeem is nog goed, maar de regering zoekt allerlei manieren om haar plannen erdoor te krijgen." Hij zal daarom blijven protesteren. "Totdat het niet meer kan. Dan ben ik weg hier."

Bij een aanval van een kudde koeien in een weide in Oostenrijk is vanmiddag een 67-jarige vrouw overleden. Haar 65-jarige echtgenoot is zwaargewond per traumahelikopter overgebracht naar een ziekenhuis.

De vrouw raakte bij de aanval in Oberlienz in Oost-Tirol dermate zwaargewond dat ze ter plekke overleed. De koeienaanval vond plaats in een weidegebied waar volgens de politie van Tirol tientallen koeien van verschillende lokale boeren graasden.

Het echtpaar had geen hond bij zich. Soms vallen koeien honden aan, vooral als ze hun kalveren willen beschermen. Waarom de kudde het echtpaar aanviel, is onbekend. De politie doet onderzoek naar het ongeluk.

Tweede incident

Vorig jaar vond een soortgelijk incident plaats in Oostenrijk, toen een 85-jarige man overleed in Ramsau am Dachstein na een aanval van een kudde koeien.

De autoriteiten en boeren adviseren wandelaars voorzichtig te zijn in de buurt van koeien. Het advies is om afstand te houden, honden aangelijnd te houden, op gemarkeerde wandelpaden te blijven en naderend vee nooit de rug toe te keren.

Na twintig jaar valt het doek voor Romagne 14-18, de omvangrijke privécollectie van de Nederlandse Fransman Jean-Paul de Vries. Door strengere handhaving van de Franse erfgoedwet is een groot deel van zijn collectie met restanten uit de Eerste Wereldoorlog in beslag genomen. Na de zomer sluit het museum in het noorden van Frankrijk definitief zijn deuren.

Karkassen van geweren, verweerde helmen, stukken hout uit de loopgraven: Frankrijk trekt veel liefhebbers die speuren naar resten van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Maar waar dit jarenlang oogluikend werd toegestaan, treedt de Franse staat steeds harder op; oorlogsresten vallen onder de nationale erfgoedwet en mogen daarom niet zomaar worden meegenomen.

Spullen in beslag genomen

De Vries is een van de eersten die met de hardere handhaving van de wet wordt geconfronteerd. Zijn collectie, die hij verzamelde rondom het dorpje Romagne-sous-Montfaucon, trok jaarlijks tienduizenden bezoekers: van groepen scholieren tot overheidsfunctionarissen. De populaire reisgids Lonely Planet nam het op in een boekje met best bewaarde geheimen in Europa.

"Mijn hele leven ben ik altijd trouw gebleven aan het principe dat deze collectie uit 5 kilometer rondom dit huis moest komen", vertelt de Vries tijdens een rondleiding door zijn omgebouwde boerenschuur. "In het begin was dat puur een kwestie van logica, want je rugzak was zo zwaar en zo vol na 2 kilometer dat je wel naar huis moest. Maar uiteindelijk is het mijn handelsmerk geworden. Zo laat ik zien wat een oorlog doet met een dorpje zoals Romagne."

Een massale inbeslagname door de Franse douane maakt binnenkort een definitief einde aan zijn museum. Na een huiszoeking vorig jaar zomer nam de douane in oktober 25.000 objecten in beslag. "Met veertig man sterk hebben ze het museum ontleed", zegt de Vries. "Iemand van de douane zei: 'Je hebt gewoon de pech dat jij de grootste en mooiste collectie met bodemvondsten hebt. Je hebt het bal geopend'."

Rood-witte linten

Met de spullen die zijn achtergelaten bouwde de Vries samen met vrijwilligers het museum weer op. "We willen het nog een waardig afscheid geven." Tussen de memorabilia van vergeelde krantenknipsels tot roestig kookgerei hangen stickers van de douane. Achter rood-witte linten staan kartonnen dozen opgestapeld. "Dat hebben we bewust gedaan", zegt de Vries. "Dit is nu deel van ons verhaal."

Al sinds de 19de eeuw kent Frankrijk voorlopers van wat nu de Code du Patrimoine heet: een reeks wetten om het nationale erfgoed te beschermen. Op basis van deze wetten wordt illegale handel bestreden, de bescherming van historische monumenten geregeld en bepaald hoe met archeologische vondsten wordt omgegaan.

Die bepalingen werden in 2016 verder aangescherpt, zegt jurist Marie Cornu, directeur onderzoek bij het Centre national de la recherche scientifique (CNRS) en gespecialiseerd in cultureel erfgoedrecht. "Toen is bepaald dat alles wat uit de bodem komt in handen van de staat moet zijn, wanneer het archeologische waarde heeft. Dat geldt voor zowel gebouwen als losse voorwerpen. Het idee is dat de staat de natuurlijke eigenaar is."

Nooit aangegeven

Rondom de Noord-Franse plaats Verdun, waar een van de bloedigste veldslagen van de oorlog plaatsvond, hangen sinds kort affiches die bezoekers daar op wijzen. "Laten we samen ons erfgoed beschermen", staat er boven de waarschuwing dat het oprapen van of graven naar oorlogsresten wordt beschouwd als archeologisch onderzoek, wat zonder toestemming strafbaar is.

"De vraag speelde: vanaf wanneer is iets archeologisch?", zegt Cornu. "Hoe oud moet een object zijn om daaronder te vallen? De rechter heeft in zaken over vondsten uit de Eerste Wereldoorlog geoordeeld dat archeologie niet alleen over heel oude objecten gaat. Ook recente vondsten kunnen als archeologisch erfgoed worden beschouwd."

Soms is lastig te bepalen in hoeverre die wet moet worden doorgevoerd, zeker als er tegenstrijdige belangen spelen. "In het erfgoedrecht is er altijd een moeilijke afweging tussen het algemeen belang en privé- en commerciële belangen", zegt Cornu. "Die komen niet altijd overeen met de bescherming van erfgoed. Daarom is er een systeem van vergunningen."

De Vries heeft zijn collectie nooit officieel aangegeven, vertelt hij. "Ik heb samengewerkt met douaniers, politieagenten. Iedereen komt hier al jaren over de vloer. Nooit heeft iemand er wat van gezegd. We weten niet wat de reden van is waarom ik in één keer de hele verzameling kwijt ben."

Momenteel loopt een onderzoek naar de herkomst van de in beslag genomen spullen van de Vries. Mogelijk zal dit leiden tot een rechtszaak.

Lokale festivals en dorpsfeesten hebben moeite om overeind te blijven. Dat komt door het toenemende aantal regels, stijgende kosten en veel papierwerk, zeggen vrijwilligers die de evenementen organiseren.

Dat zien ze ook in het Brabantse Aarle-Rixtel, waar dit jaar de 49ste editie van het dorpsfeest plaatsvindt. Het vierdaagse evenement ging donderdag van start met een grote jaarmarkt die zo'n 8000 bezoekers trok. Daarna volgde een bomvol weekendprogramma met onder meer een quizavond, een talentenshow, een feestavond met livemuziek en een zeskamp met prijsuitreiking.

Achter die gezellige dagen zit maandenlange voorbereiding. "We organiseren dit dorpsfeest dit jaar met zeven vaste vrijwilligers, er zijn vijf commissies en tijdens het feest helpen gelukkig nog ongeveer veertig mensen mee," vertelt organisator Marlijn Michels. "Maar er komt tegenwoordig steeds meer kijken bij het organiseren van zo'n evenement."

Het dorpsfeest draait al jarenlang volledig op vrijwilligers, terwijl de eisen vanuit gemeenten en veiligheidsinstanties blijven toenemen. "Er zijn steeds meer regels rondom vergunningen, EHBO, verkeersmaatregelen en veiligheid", zegt Michels. "Dat maakt het organiseren niet onmogelijk, maar wel een stuk intensiever."

Samenwerking met de gemeente

De organisatie heeft goed contact met de gemeente, zegt ze. Maar zij lopen ook tegen bepaalde zaken aan. "Bij zo'n jaarmarkt moeten wij als organisatie zelf de bewegwijzering regelen. Dat is best een kostenpost. Dan krijg je weleens discussie over voor wie die rekening is."

Daarnaast merkt Michels dat er vanuit de gemeente en veiligheidsregio steeds meer vragen komen. Bij vergunningaanvragen moet onder meer worden aangegeven hoeveel bezoekers worden verwacht, hoe wordt omgegaan met versterkte muziek, alcoholregels en verkeersmaatregelen. Ook moeten plattegronden worden aangeleverd en moet duidelijk zijn wat er gebeurt bij bepaalde weersomstandigheden.

Ook zijn de regels rondom EHBO uitgebreider geworden. "We moeten van tevoren aangeven hoeveel EHBO'ers aanwezig zijn en bijhouden hoeveel schrammetjes of kleine ongelukken er zijn." Tegelijkertijd begrijpt Michels die aanpak. "Als we dat één of twee jaar doen, dan weet de veiligheidsregio ook hoeveel ambulances beschikbaar moeten zijn."

Volgens Michels wordt de organisatie hierdoor wel steeds professioneler. "Als je het al een paar jaar doet, dan heb je veel papierwerk op een gegeven moment al klaarliggen."

Stekker eruit

De gemeente Laarbeek, waar Aarle-Rixtel onder valt, herkent dat organisatoren van evenementen steeds meer te maken krijgen met wet- en regelgeving en de bijbehorende verplichtingen. "Veiligheid en openbare orde staan daarbij altijd voorop. Tegelijkertijd vinden wij het belangrijk om hierin samen op te trekken met organisatoren", zegt de gemeente.

Het lokale festival Hûnewipperrock in Rinsumageast in Friesland trok voor dit jaar de stekker er juist uit. Vorig jaar kwamen er nog zo'n 2000 bezoekers, maar door een gedwongen verhuizing vanwege nieuwbouwplannen lukte het niet om een nieuwe locatie te vinden.

Volgens organisator Ruerd de Haas spelen regels daarbij ook een rol. "Vanuit de gemeente komen er steeds meer aanvullende eisen. Er moeten meer beveiligers op het terrein staan, terwijl er niet meer bezoekers komen. En vorig jaar moesten onze vrijwilligers een online cursus tot verkeersregelaar volgen, terwijl we nooit problemen hebben gehad."

Ook andere festivals stoppen of schalen af. De organisatie van muziekfestivals Pitfest en Roots, Ribs & Brews in Emmen stopt volgend jaar. Festival Beilen organiseert dit jaar nog maar één festival in plaats van twee, omdat de voorbereiding te zwaar wordt voor vrijwilligers, zo meldde RTV Drenthe.

Minder bureaucratie

De Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen (LVKK) zet zich in voor de leefbaarheid van dorpen en kleine kernen en herkent dit beeld. "Regels zijn natuurlijk nodig, je wilt niet dat er vervelende dingen gebeuren op je terrein", zegt voorzitter Hanneke Willemstein. "Het is begrijpelijk dat gemeenten daarin ook zoekende zijn. Maar van tevoren moet er zoveel worden afgekaderd. Dat komt wel aan op vrijwilligers die dit veelal doen naast een drukke baan."

De vereniging pleit voor minder bureaucratie bij kleine evenementen, een vaste gemeentelijke evenementencoördinator die meedenkt en overkoepelende en meerjarige vergunningen. Ook is er onlangs een meldpunt ingericht waar organisatoren knelpunten kunnen delen.

Dorpsfeesten zijn van enorm belang, vindt Willemstein. "Veel jongeren zijn in dorpen vaak al aangewezen op openbaar vervoer om te kunnen uitgaan in de stad. Dit soort feesten zijn vaak het enige dat er nog is in een dorpskern."

Klimaatverandering moet in Europa worden behandeld als internationale noodsituatie voor de volksgezondheid. Dat stelt een speciale commissie die is opgezet door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

De commissie beschrijft klimaatverandering als "een catastrofale dreiging voor de volksgezondheid, veiligheid en sociale stabiliteit" die vraagt om deze hoogste noodstatus die de WHO kent.

Landen worden opgeroepen te werken aan tal van maatregelen, waaronder het vrijmaken van geld, het verzorgen van voorlichting over de gezondheidsrisico's van klimaatverandering en het opzetten van waarschuwingssystemen.

Verder moeten klimaatbestendigheid en duurzaamheid worden opgenomen in de opleiding van zorgprofessionals, adviseert de commissie, ook om de CO2-uitstoot van de zorg (in Nederland zo'n 7 procent van de totale uitstoot) te verminderen.

Daarnaast adviseert de commissie klimaatverandering ook op de agenda te zetten bij organen die zich bezighouden met veiligheid. Daarbij zou het als veiligheidsdreiging moeten worden gezien. Alle ministeries die te maken hebben met kwesties die aan het klimaat raken, zouden daarbij betrokken moeten worden, schrijft de commissie.

Vroegtijdige sterfte

"De impact van klimaatverandering is heel groot", zegt Ernst Kuipers, de oud-minister van Volksgezondheid die deel uitmaakte van de commissie die vandaag bij de WHO in Genève haar bevindingen presenteerde. "Zo groot dat er eigenlijk geen ontsnappen aan is. Dit gaat verder dan een hittegolf bij ons, in juli. Dit raakt iedereen en heeft grote gevolgen voor onze gezondheid."

Zo beschrijft de commissie studies over vroegtijdige sterfte door klimaatverandering. "Dat zit bijvoorbeeld in vroeggeboortes, hartinfarcten en het risico op vormen van kanker, bijvoorbeeld longkanker door de hele fijne deeltjes die vrijkomen bij bosbranden en bij ons neerdalen", zegt Kuipers. "Het raakt niet alleen kwetsbare groepen. Ook gezonde mensen worden hiermee geconfronteerd."

Verder wijst hij erop dat extreme weerseffecten invloed hebben op migratie. "En dus ook de verspreiding van infectieziekten en antimicrobiële resistentie. Daar merken we allemaal wat van."

Het rapport haalt onder meer een studie aan die concludeerde dat er in 2024 zo'n 63.000 overlijdens zijn vastgesteld als gevolg van hitte in Europa. Een ander eerder onderzoek zag een verband tussen klimaatverandering en een groot deel van de hittedoden in de zomer van 2025. Ook wijst het rapport op onderzoeken naar de impact op voedselzekerheid in Europa, en het risico op verspreiding van infectieziekten door muggen.

Corona

Kuipers, die na de coronacrisis minister werd in het kabinet-Rutte IV, vergelijkt de te nemen stappen met de "pandemische paraatheid" waar hij destijds geld voor vrijmaakte. "Dat kun je nu misschien beter vertalen als crisisparaatheid. Je hebt monitoringssystemen nodig en vroege alerts. En je moet systemen hebben waarmee je regionaal en nationaal kunt opschalen in de zorg als dat nodig is."

Nu optreden leidt volgens de commissie tot voordelen op de korte en lange termijn, waaronder schonere lucht, gezonder eten, veiligere infrastructuur en lagere kosten voor gezondheidszorg. "We moeten onze middelen verplaatsen naar preventie, een schone leefomgeving en weerbare systemen", schrijft de commissie.

Noodsituatie

In Nederland wordt de boodschap van Kuipers en zijn collega's in ieder geval onderschreven door de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS). Dat adviesorgaan waarschuwde vorig jaar ook al voor de gezondheidsrisico's van klimaatverandering. "De urgentie die uit dit rapport spreekt, sluit naadloos aan bij onze eigen bevindingen", reageert RVS-voorzitter Jet Bussemaker.

De onafhankelijke commissie waar Kuipers onderdeel van uitmaakte werd ruim een jaar geleden in het leven geroepen door de Europese tak van de WHO. Sindsdien spraken hij en zijn collega's met wetenschappers, politici, zorgprofessionals en het maatschappelijk middenveld in een aantal openbare hoorzittingen. Daaruit is dit advies voortgevloeid. Landen en de WHO kunnen de oproepen van de commissie naast zich neerleggen.

Oude wijsheden doen het soms best goed en nu dus ook deze. Het weer gaat namelijk echt wel opknappen, maar ga er niet meteen van uit dat dit morgen al het geval is. Dit is helaas wel een reflex die je vaak ziet en dat levert dan weer teleurstellingen op.

Om met het zuur te beginnen: tot en met woensdag is het uitermate wisselvallig. Van tijd tot tijd schijnt even de zon, maar er trekken geregeld ook regengebieden over het land.

Het is vooral nat later op de zondag en ook maandag. Op dinsdag en woensdag valt de meeste regen in de tweede helft van de dag.

Op veel plekken was het vandaag grijs en bewolkt:

Vooral in de ochtend is er nog wel wat zon. De maxima zien we langzaam iets oplopen, van een graad of 15 op maandag en dinsdag naar zo'n 18 graden op woensdag.

Oplopende temperatuur

Maar dan komt het zoet. Vanaf donderdag is de kans op neerslag klein, of het blijft zelfs helemaal droog. Er is flink wat zon en de temperatuur loopt steeds verder op.

Donderdag wordt het op veel plaatsen al 20 graden, in het pinksterweekeinde is een lokale 25 graden wel mogelijk.

De schrik zit er nog goed in bij de wadlopers die vanochtend vast kwamen te zitten bij Ameland. 32 mensen, onder wie vier gidsen, kwamen in de problemen. "We moesten dicht bij elkaar staan om elkaar warm te houden."

Rond 06.45 uur ging het mis. Een groep wadlopers werd overrompeld door het hoge water, begon onderkoelingsverschijnselen te vertonen en moest door reddingsorganisatie KNRM worden gered met een boot en een helikopter.

Nachttocht

De groep was bijna klaar met een speciale nachttocht, waarbij wadlopers van Holwert naar Ameland lopen. Die tocht wordt één keer per jaar georganiseerd.

Martijn Rijke deed mee aan de nachttocht, die rond 02.30 uur begon. De eerste paar uur ging het best voorspoedig. "Maar op ongeveer 90 procent, met het eindpunt in zicht, liepen we vast. De gidsen zochten naar een doorgang, maar die was er niet meer. Toen zijn de hulpdiensten gebeld."

Vooral de kou was toen vervelend. "Sommige deelnemers hadden ook een korte broek aan. We zijn toen dicht bij elkaar gaan staan, om elkaar warm te houden."

Martijn Rijke over de tocht en de reddingsactie:

Omrop Fryslân sprak met Nynke Heeg, die samen met haar vriendin meeliep. "Het was eigenlijk een heel mooie tocht, de zon kwam op. Toen was alles nog rustig en vredig." Ze beschrijft dat het best even spannend werd, toen ze vast kwamen te zitten. "De een na de ander werd stiller en kouder. Een paar raakten in paniek, maar we konden elkaar wel rustig houden."

Na de reddingsoperatie werden de lopers naar het boothuis van de KNRM op Ameland gebracht, waar ze konden douchen, warme kleding kregen en op temperatuur konden komen. "Mijn voeten waren ijsklontjes", zegt Heeg.

Opgesloten door het water

Ook voor Willard Molenaar van de KNRM was het een bijzondere werkdag; hij moest een aantal wadlopers redden met de boot. Hij denkt dat de lopers zich hebben verkeken op een geul, die dieper was dan ze hadden verwacht. "Normaal sta je daar tot je knieën in het water, maar dat was nu veel hoger. Daarna zijn ze eigenlijk opgesloten door het opkomende water."

Molenaar zegt dat de meeste mensen bij aankomst in het boothuis onderkoelingsverschijnselen vertoonden. "Je bent helemaal nat, je staat stil op de wind. En dan raak je snel onderkoeld."

Na de hectische dag weet wadloper Heeg niet of ze snel weer het wad opgaat. "Ik denk dat ik hier nog wel even van zal dromen."

Natuur de baas

De organisatie van de nachtwandeling zegt dat uit een eigen evaluatie is gebleken dat er geen fouten zijn gemaakt. "We hebben ons goed aan het protocol gehouden", zegt hoofdgids Rense van Slooten. "Dit had iedereen kunnen overkomen. De natuur is daar de baas."

Hij hield vanuit huis de hele nacht de omstandigheden op zijn laptop in de gaten en zou eventuele uitvallers ophalen. Toen de groep in de problemen kwam, sloeg hij meteen alarm.

Van Slooten is blij dat het goed is afgelopen en heeft bewondering voor de groep. "Ze hebben zich kranig gehouden en goed voor elkaar gezorgd."

Het Oekraïense leger heeft afgelopen nacht en vanmorgen een van de zwaarste drone-aanvallen uitgevoerd op Rusland sinds het begin van de oorlog. President Zelensky noemt de luchtaanval op Rusland een gerechtvaardigde reactie op de grootschalige bombardementen op Oekraïense steden.

In een week tijd zijn volgens Zelensky 52 mensen in Oekraïne gedood door Russische aanvallen op woonwijken. Enkele honderden mensen raakten gewond.

'Glorie aan Oekraïne!'

"Ik dank de geheime dienst SSU van Oekraïne voor hun nauwkeurigheid", zegt de president op sociale media over de aanvallen op Rusland. De regio rondom Moskou is het zwaarst getroffen. Rusland heeft hier de meeste luchtafweersystemen staan volgens Zelensky "en die overwinnen we. Glorie aan Oekraïne!"

Oekraïne zegt dat in de buurt van de Russische hoofdstad een olieraffinaderij en twee locaties waar olie wordt opgepompt zijn getroffen. Zelensky heeft niet-geverifieerde beelden gedeeld van grote rookpluimen die opstijgen vanaf een plek die zou zijn getroffen. Kyiv valt al langer stelselmatig de Russische oliesector aan.

Burgerslachtoffers gemeld

De lokale autoriteiten van de regio Moskou zeggen dat drie mensen zijn gedood door de Oekraïense aanval. Het zou gaan om een vrouw en twee mannen die in twee woningen verbleven. Op foto's is te zien dat op verschillende plekken in de regio inslagen zijn geweest in woonwijken, volgens Rusland door Oekraïense drones.

Kyiv zegt dat het alleen olie- en energieinfrastructuur aanvalt als reactie op grootschalige Russische aanvallen op burgerdoelen in Oekraïne. Beide landen maken gebruik van stoorzenders om drones uit koers te brengen. Brokstukken van neergehaalde drones komen ook op huizen en auto's terecht.

Vele honderden drones

Volgens de Russische autoriteiten werden afgelopen nacht ruim 550 drones neergehaald. Verspreid over een dag tijd gaat het volgens het ministerie van Defensie zelfs om ruim duizend drones en enkele raketten en zweefbommen die onderweg of boven Rusland werden onderschept. Het Kremlin doet geen uitspraken over hoeveel projectielen doel hebben getroffen.

Alles bij elkaar heeft Oekraïne een van de meest massale luchtaanvallen op Rusland uitgevoerd in ruim vier jaar oorlog. Andersom heeft Rusland in een week tijd ook ongekend hard uitgehaald. Volgens Zelensky werden ruim 3000 drones, 1300 zweefbommen en 70 raketten gelanceerd door de vijand.

'We hebben meer bescherming nodig'

Oekraïne worstelt vooral met het neerhalen van ballistische raketten. Hiervoor is het land nog afhankelijk van door bondgenoten geleverde luchtafweersystemen en -raketten. Maar deze systemen en munitie zijn schaars en kostbaar. "Ons volk heeft meer bescherming nodig", zegt Zelensky in een nieuwe oproep.

Het neerhalen van drones doet Oekraïne met eigen systemen. Onder meer met drones, speciale onderscheppingseenheden en stoorzenders kan een groot deel van de onbemande toestellen worden uitgeschakeld.

Kyiv heeft de productie van drones en raketten fors opgeschaald en kan daarom steeds grotere aanvallen op Rusland uitvoeren. Met verschillende landen, zoals Duitsland en Nederland, heeft Oekraïne overeenkomsten gesloten om samen drones te produceren.

Een elektriciteitsgenerator bij de kerncentrale Barakah in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) is geraakt door een drone, die brand veroorzaakte. Dat meldt het staatspersbureau van de Emiraten. Er vielen geen gewonden.

Het ministerie van Defensie van de VAE zegt dat drie drones vanuit het westen de Emiraten binnenvlogen. Twee zouden zijn neergehaald, terwijl de derde insloeg bij de elektriciteitsgenerator nabij de Barakah-kerncentrale.

Volgens het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) zijn de stralingsniveaus bij Barakah normaal gebleven en functioneren de essentiële systemen van de centrale nog. Het IAEA volgt de situatie op de voet en staat in voortdurend contact met de autoriteiten van de VAE, aldus de nucleaire waakhond in een verklaring. Barakah is de enige kerncentrale op het Arabisch Schiereiland.

IAEA-directeur-generaal Grossi reageert bezorgd op de aanval. "Militaire activiteiten die de nucleaire veiligheid bedreigen zijn onacceptabel." Wie achter de droneaanval zit, is onduidelijk. De Emiraten hebben nog geen schuldige aangewezen voor de aanval, noch heeft een partij deze opgeëist.

Aanvallen vanuit VAE

De Amerikaanse krant The Wall Street Journal meldde eerder deze week dat ook de VAE gedurende de oorlog tussen Iran en de VS aanvallen zou hebben uitgevoerd op Iran. Ook Saudi-Arabië voerde volgens persbureau Reuters in die tijd aanvallen uit op Iran.

Zowel civiele- als energie-infrastructuur van meerdere Golfstaten is in de afgelopen maanden herhaaldelijk getroffen door Iraanse drones. Daarbij werden verreweg de meeste aanvallen in de Emiraten uitgevoerd. Volgens de autoriteiten in de VAE werden ruim 2800 Iraanse drones op het land afgevuurd.

Impasse duurt voort

De droneaanval op de kerncentrale komt op een moment dat diplomatieke pogingen om de oorlog tussen de VS en Iran te beëindigen en de scheepvaart in de Straat van Hormuz te hervatten, in een impasse zitten.

Ruim vijf weken na het ingaan van een fragiel staakt-het-vuren liggen de eisen van Washington en Teheran nog altijd ver uit elkaar. Als voorwaarde voor het einde van de oorlog wil de VS dat Iran zijn nucleaire programma ontmantelt en stopt met het blokkeren van de zeestraat.

De eisen van Iran zijn onder meer een einde van de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens, financiële compensatie voor de oorlog en een staakt-het-vuren in Libanon. Geen van beide landen lijkt vooralsnog bereid om vergaande concessies te doen.

De Straat van Hormuz wordt sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op 28 februari grotendeels geblokkeerd door Iran. Normaal gesproken gaat 20 procent van de wereldwijde oliehandel door de smalle zeestraat. Sindsdien zijn de energieprijzen wereldwijd enorm gestegen.

Ajax-trainer Oscar García is niet blij met het feit dat de wedstrijd tegen sc Heerenveen werd uitgespeeld na de enorme regenbui die over het stadion trok. "De laatste twintig minuten was geen voetbalwedstrijd", vertelt hij. Door het gelijkspel eindigt Ajax op de vijfde plek van de Eredivisie. 

Jonge mannen worden - vooral op sociale media - steeds vaker geconfronteerd met het beeld van de dominante man en de volgzame vrouw. Een zorgelijke ontwikkeling vinden theatermakers Rory de Groot en Marjolein Frijling. Daarom maakten ze, samen met voetballers van SDW in West, een voorstelling over de zogenoemde manosphere. 

Langs de lijn staan toeschouwers met een koptelefoon op. Ze horen de persoonlijke verhalen van jongens over gevoel, hun zorgen, onzekerheden en hun mannelijkheid. De stemmen komen van de jongens die tegelijkertijd op het veld van SDW in West te zien zijn. Als het verhaal van de 17-jarige Jamuel te horen is, stapt Jamuel op het veld naar het midden om het lichaam te strekken.

Het hoort bij de voorstelling PLAY // NO PLAY, gemaakt door oud-profvoetballer en theatermaker Rory de Groot en theatermaker Marjolein Frijling. Die laatste: "Je zou niet zeggen dat het theater is, maar het is toch echt theater. Maar dan op het voetbalveld. We hebben het afgelopen half jaar twee jongensteams van SDW - de spelers zijn tussen de 16 en 18 jaar oud - geïnterviewd. En allemaal rond het thema 'opgroeien als man in deze tijd." Ze gaat verder: "Manosphere is inmiddels een hot topic natuurlijk. De negatieve beeldvorming die daar weer bij komt kijken heeft in ieder geval invloed op deze jongens." 

Manosphere is het promoten van de traditionele, dominante en sterke man. Influencer Andrew Tate is het bekendste gezicht van deze manier van denken, en hij heeft veel jonge volgers. De audiovoorstelling PLAY // NO PLAY laat zien dat ook de voetballers van SDW twijfels en onzekerheden hebben. En te weinig over hun gevoel praten.

Jamuel heeft daar geen problemen mee. Hij vertelt openhartig over een incident dat vier jaar terug plaatsvond. Hij ziet een vriend klappen krijgen en grijpt niet in. Hij bevriest. "Na die klap was ik gewoon bang", vertelt hij de luisteraars. Maar nu is hij dat niet meer. Hij stortte zich op de vechtsport en voelt zich nu meer man. "Ik voel me sterker, sneller, zelfverzekerder."

Over de rol van de vrouw zijn de meningen verschillend. De een vindt dat de man meer moet verdienen dan de vrouw, de ander vindt dat onzin. "Voor mij zijn vrouwen gelijk", zegt 'acteur' Finn. Dat vindt teamgenoot Bushi ook wel, maar: "Ik sta wel achter het principe dat een man moet zorgen voor zijn familie, vrouw en kinderen."

De voorstelling is zondag 24 mei en 31 mei te zien bij voetbalvereniging SDW in West. 

Ajax heeft vanmiddag weer een nieuw dieptepunt bereikt. Door gelijk te spelen tegen Heerenveen moet de ploeg van García de play-offs in om Europees voetbal te halen. Dat betekent dat dit horrorseizoen voor Ajax dus nog niet afgelopen is.

Vanmiddag moesten de Amsterdammers het waarmaken. Hoewel Ajax ook afhankelijk was van de resultaten op de andere velden, stond er veel op het spel.

García was duidelijk niet tevreden over de nederlaag tegen FC Utrecht, waarin Ajax dure punten verspeelde. De trainer koos daarom voor opvallend veel nieuwe namen in zijn basiselftal. Ko Itakura verving de niet fitte Josip Šutalo centraal achterin. Op het middenveld kreeg Sean Steur de voorkeur boven Youri Regeer en begon Davy Klaassen in plaats van Oscar Gloukh. In de spits startte Wout Weghorst in plaat van Kasper Dolberg.

Niet goed genoeg 

Heerenveen begon sterk aan de wedstrijd en kreeg direct een paar grote kansen. De Friezen waren duidelijk niet van plan de rode loper uit te rollen voor de Amsterdammers. Toch liet Ajax bij vlagen ook goed spel zien, vooral via Mika Godts. Later in de eerste helft kwam Ajax wat beter in de wedstrijd, onder meer via een goede kopkans van Wout Weghorst. Toch leek het erop alsof Ajax in het eerste deel van de wedstrijd niet volledig besefte hoe belangrijk het was om te winnen.

Wel kreeg Ajax tegen het einde van de tweede helft nog een paar grote kansen. Eerst was er een grote kans via Gaaei, die met een keiharde knal de lat raakte en ook Steur had een lekker schot dat net misging. Maar het was niet goed genoeg. Met een 0-0 ging Ajax naar de kleedkamers.

Ajax begon slecht aan de tweede helft. Heerenveen kreeg kans op kans, maar de Amsterdammers kropen steeds door het oog van de naald. Inmiddels kwam de regen ook met bakken uit de hemel, wat goed paste bij het seizoen van Ajax. Twente stond rond de 70ste minuut dik achter tegen PSV, dus Ajax had maar een goaltje nodig om de play-offs te ontlopen. 

Waterballet

In de 78ste minuut had García genoeg gezien en bracht Dolberg als extra spits in het veld. Maar het veld hielp ook niet meer mee. De bal rolde amper nog door vanwege de harde regen. Maar toen was daar Carrizo, als een duiveltje uit een doosje.

Door een goede steekpass kwam hij een-op-een met de keeper, maar de Argentijn kreeg de bal er niet in. Dat was wat geweest voor de Argentijn, die dit seizoen nieuw bij Ajax is gekomen. Maar hoe hard Ajax het ook probeerde, door de regen was het nog amper mogelijk om te voetballen op het veld.

Niet dat de regen de schuldige was, maar het hielp zeker niet mee in de slotfase van de wedstrijd. Uiteindelijk wist Ajax niet te scoren en gaan de Amsterdammers de play-offs in. Iets wat eigenlijk niet had mogen gebeuren.

Ajax- en Feyenoordsupporters zijn vanmiddag bij een tankstation op de A28 met elkaar op de vuist gegaan. Ook is er een auto in brand gestoken. 

Dat gebeurde rond 13.00 uur op parkeerplaats Vanenburg. Op X wordt een bericht over het gevecht verspreid en een video waarop de rook te zien is.

De politie zegt dat er in de melding inderdaad over Ajax- en Feyenoordsupporters werd gesproken, maar dat uiteindelijk het onderzoek moet uitwijzen of het echt om supporters van deze clubs gaat. Wel gaat de politie er vanuit dat de auto in brand is gestoken. Het lijkt erop dat het ging om tientallen supporters. Op social media worden door Ajax-supporters foto's gedeeld van de uitgebrande auto. 

Onderzoek

Er is nog niemand aangehouden. "Wij gaan onderzoeken wat er precies voorgevallen is en wat er is gebeurd met betrekking tot het in brand steken van de auto, en dat is onderdeel van het onderzoek", zegt een woordvoerder van de politie Midden-Nederland.

Feyenoord-supporters zouden bij het tankstation zijn geweest om hun kaartjes om te wisselen voor de wedstrijd PEC Zwolle - Feyenoord. Ajax speelt tegelijkertijd tegen sc Heerenveen in Heerenveen. 

Ajax neemt het vanmiddag om 14.30 op tegen sc Heerenveen. Volg in dit liveblog hoe de wedstrijd verloopt en hoe de andere wedstrijden, die voor de positie van Ajax bepalend zijn, verlopen. Het gaat om de wedstrijden PSV - FC Twente en NEC - Go Ahead Eagles. Lukt het de ploeg van Oscar Garcia om de play-offs voor Europees voetbal te ontlopen?

Het is Ajax bij het waterballet in Heerenveen niet gelukt om te winnen. Het bleef bij een troosteloze 0-0. Daarmee wacht Ajax play-off wedstrijden om de Conference League. Omdat Harry Styles optreedt de Arena, speelt Ajax in Volendam.

De regen boven het stadion van Heerenveen komt met bakken uit de hemel. Het is voor Ajax te hopen dat het geen voorteken is voor de eindstand van de wedstrijd. Dolberg is ondertussen in de ploeg gekomen om die o zo belangrijke treffer te maken.

Ajax zag de hoop op directe plaatsing voor Europees voetbal bijna aan zich voorbij gaan: Trenskow, de rechtsbuiten van Heerenveen kreeg een grote kans, maar schoot net voorlangs. Er is dus altijd nog hoop voor de Ajacieden. Bounida en Regeer zijn in de ploeg gekomen in plaats van Klaassen en Berghuis. 

De ene na de andere kans volgt voor beide ploegen in Heerenveen. Davy Klaassen hoopte op een penalty, maar scheidsrechter Joey Kooij oordeelde anders. Ook de VAR greep niet in. Ondertussen krabbelt Go Ahead langzaam op tegen NEC, waar het nu 2-1 staat. Toch blijft het credo: scoren tegen de Friezen. Alleen dan ontloopt Ajax de play-offs voor Europees voetbal.

In Eindhoven heeft PSV de voorsprong tegen FC Twente uitgebreid naar 4-1. Dat is goed nieuws voor Ajax, maar het staat altijd nog 0-0 in Heerenveen. Ondertussen krijgen de Friezen steeds meer kansen na rust. 

Het worden nog 45 spannende minuten.

sc Heerenveen en Ajax gaan met 0-0 de rust in. De meeste kansen zijn wel voor de Amsterdammers, maar een doelpunt blijft uit. In Eindhoven is PSV vlak voor rust op voorsprong gekomen tegen FC Twente. Mocht Ajax weten te winnen en de stand in Eindhoven blijft zoals die is, dan stijgt Ajax naar de vierde plek. In Nijmegen staat het 2-0 voor NEC, waardoor de derde plek uit zicht lijkt.

FC Twente kwam op achterstand tegen PSV, maar de Tukkers scoorden een minuut later alweer de gelijkmaker. In Nijmegen is NEC op een 1-0 voorsprong gekomen door een doelpunt van Lebreton. Bij deze stand blijft Ajax op de vijfde plek staan.

Heeft Ajax afgetrapt in Heerenveen. Ajax moet winnen om de play-offs om Europees voetbal te vermijden.

Een domper voor Ajax: de Amsterdammers moeten in play-offs strijden om Europees voetbal en oud-medewerkers van het GVB hebben al jaren een modeltreinen-hobbyclub. Dat en meer in het AT5 Nieuws van zondag 17 mei, gepresenteerd door Lotte Rigter.

Al sinds 1967 bestaan ze: de modelbouwclub van het GVB. Tussen piepkleine trams, spoorrails en Amsterdamse mini-huisjes komen medewerkers en oud-medewerkers van het GVB samen op de zolder van de tramremise in Zuid. AT5 ging op bezoek bij de vereniging waar ze zich soms ook zorgen maken over de toekomst. 

Het is erop of eronder voor Ajax vanmiddag in het Abe Lenstra Stadion. Lukt het de ploeg van Oscar Garcia om die vermaledijde play-offs voor Europees voetbal te ontlopen? Bij winst in en tegen Heerenveen zou zelfs plaatsing voor de voorrondes van de Champions League nog kunnen, maar met een zege zou Ajax ook gewoon vijfde kunnen blijven. Het is duidelijk: op de laatste speeldag zijn er vele scenario's, we zetten ze even voor je op een rijtje.

PSV en Feyenoord, de nummers 1 en 2, hebben zich al rechtstreeks geplaatst voor de Champions League. De strijd om plek 3, 4 en 5 ligt nog open, maar Ajax heeft -door de nederlaag tegen FC Utrecht vorige week- de slechtste uitgangspositie:

Ajax wordt derde: voorrondes Champions League

Ajax plaatst zich voor de voorrondes van de Champions League als:

• Ajax een overwinning boekt op Heerenveen
• FC Twente onderuit gaat tegen PSV
• NEC punten laat liggen tegen Go Ahead Eagles

Ajax wordt vierde: voorrondes Europa League

Ajax gaat de voorrondes van de Europa League in als een van de volgende scenario's uitkomt:

Scenario A:

• Ajax wint van Heerenveen
•  FC Twente verliest niet van PSV
• NEC laat punten liggen tegen Go Ahead Eagles

Scenario B:

• Ajax wint van Heerenveen
• NEC is sterker dan Go Ahead Eagles 
• FC Twente verliest van PSV

Scenario C:

• Ajax speelt gelijk tegen Heerenveen
• NEC verliest met minimaal drie doelpunten verschil

Ajax blijft 5e: play-offs Conference League

Ajax eindigt in de play-offs voor de Conference League in drie gevallen:

Scenario A:

• Ajax wint van Heerenveen
• NEC verliest niet van Go Ahead
• FC Twente verliest niet van PSV

Scenario B:

• Ajax speelt gelijk tegen Heerenveen
• NEC verliest, maar niet met drie doelpunten verschil

Scenario C:

• Ajax verliest van Heerenveen

In het voorjaar van 1982 valt er een brief van een Amerikaanse legerarts op de mat van de GGD. Een heel legerpeloton uit de VS blijkt besmet met hepatitis. Het is het startsein om de hygiëne in de Amsterdamse tattooshops eens nauwkeurig onder de loep te nemen. Want daar hebben de tattookunstenaars weinig benul van. "In de hitte sterilisator werden ook de saucijzenbroodjes opgewarmd." 

Vandaag inspecteert Suzanne Blom van de GGD de tattooshop van Henk Schiffmacher aan de Ceintuurbaan. Nauwkeurig controleert ze of er hygiënisch wordt gewerkt. "Een uitglijer en je kunt je tent sluiten", weet Schiffmacher. De 74-jarige tattookunstenaar was als eerste aan de beurt toen in de jaren 80 de GGD zag dat hygiëne in het vak niet erg serieus genomen werd.  

Emmertje bloed met spons

Tattoo Peter was de eerste Amsterdammer die in 1955 een shop opende in de Sint Olofssteeg om de hoek van de Zeedijk. Schiffmacher: "De naald ging van de ene arm in de andere en naast hem stond een emmertje met wat waterig bloed en een spons. "Wat nog wel eens voorkwam, was dat er een enorme korst met pus ontstond op een tatoeage. Die moest er dan 'uitzweren'."

Onbekend virus

"Toen Leen Stoutjesdijk van de GGD op een dag bij mij op de stoep stond, bedacht ik me dat we het beste konden meewerken", vertelt Schiffmacher. "Wij hadden er niet voor gestudeerd en er moest echt iets gebeuren. Zeker toen er onder onze homoseksuele klanten doden vielen door een nog onbekend virus." De eerste inspecties leidden tot een algehele hygiëne-aanpak van de GGD, die tot op de dag van vandaag geldt.

In de Gaasperdammertunnel in Zuidoost heeft vanmorgen een ongeval plaatsgevonden. De tunnel was daardoor korte dicht in de richting van Amstelveen. 

De aanrijding vond rond 10.45 uur plaats. Op een foto van Rijkswaterstaat Verkeersinformatie was te zien dat er een auto zwaar beschadigd is geraakt. Ook stonden er twee ambulances in de tunnel.

Verkeer werd omgeleid via knooppunt Diemen. Een berger heeft de auto inmiddels weggehaald en de tunnel is weer open.

Hoewel het niet de bedoeling is, zitten er ook voor het tweede concert van Harry Styles in de nacht en vroege ochtend fans buiten te wachten. Eigenlijk is dat pas toegestaan vanaf 9.00 uur in de ochtend.

Rond 7.30 uur zaten er aan de noordelijke kant van de Johan Cruijff Arena op twee verschillende plekken tientallen fans in de regen. "Wij zijn er sinds 5.00 uur", vertelden twee vrouwen die vanuit het buitenland waren gekomen. "Toen kwam onze bus aan."

Sommige andere fans zaten er volgens de twee zelfs vanaf gisteren, toen het eerste concert uit de reeks plaatsvond. Een andere Engelstalige fan zei dat hij er sinds 3.00 uur vannacht zat. "Ik ben nummer zeven." De fans werken namelijk met nummers, wie het eerst komt, krijgt het eerste nummer. Zelf erkende de fan, die vanwege de vele buien een regenponcho droeg, wel dat het 'crazy' was.

LED-schermen

Aan het begin van de week zijn er rond de Johan Cruijff Arena grote LED-schermen neergezet met de tekst dat het kamperen rond het stadion verboden is en dat fans pas welkom zijn om 9.00 uur. Toch zat er afgelopen woensdagmiddag al een eerste groepje fans bij een van de zuidelijke ingangen. Dat groepje was in de avond wel weg. Woensdagavond zaten er in de buurt van de hoofdingang wel zo'n tien fans op campingstoeltjes en er liepen er ook nog ongeveer tien rond, maar donderdagochtend was er geen enkele fan meer te vinden.  

Het is wel de vraag of het zin heeft om zo vroeg te komen. Gisteren verschenen er berichten op X van fans die zeiden dat beveiligers de fans die netjes om 9.00 uur kwamen voor lieten. 

In totaal treedt Harry Styles tien keer op in de Johan Cruijff Arena. Na het eerste optreden gisteren werd het rond 23.00 uur bij de uitloop druk bij station Bijlmer Arena. Dat kwam mede door twee andere concerten in de Ziggo Dome en Afas Live en een vermoedelijk loze melding over een mogelijke brand.

De deuren van het stadion gaan vandaag rond om 17.00 uur open. Om 19.30 uur begint het voorprogramma en vanaf 20.45 uur begint het optreden van Harry Stles zelf.

Het is aan het eind van de avond behoorlijk druk geweest voor station Bijlmer Arena. Het station werd ook korte tijd geheel gesloten op last van de politie. Agenten hebben daarnaast meerdere automobilisten bekeurd wegens het in en uit laten stappen van passagiers op een plek waar dat niet mocht.

Vanavond vond het eerste concert uit de concertreeks van Harry Styles plaats en er waren gelijktijdig ook concerten in de Ziggo Dome en Afas Live. De drie concerten eindigden rond 22.45 uur en een groot deel van de bezoekers liep naar Station Bijlmer Arena om met de trein of metro naar huis of naar een hotel te gaan.

Om de drukte in goede banen te leiden waren er, zoals vaker, hekken neergezet en stonden er medewerkers met hesjes die reizigers tegen hielden als het te druk werd. Toch ontstond er wel een flinke rij en stonden concertbezoekers met name voor het metrostation lang te wachten.

Rond 23.20 uur stond er op de borden dat het metrostation dicht was wegens een vol perron. Zo'n tien minuten later stond er op de borden dat het station ontruimd werd. "Wacht u buiten de poorten. In verband met een calamiteit wordt u verzocht afstand te nemen van het station", werd er zelfs omgeroepen. Ook stond er op de borden dat het treinverkeer verstoord was.

Toch leek er van een daadwerkelijke ontruiming geen sprake. Ook agenten bleven nog op afstand van het station staan. Ongeveer vijf minuten later verdwenen de teksten over een ontruiming en konden nieuwe reizigers weer naar binnen. Het werd daarna snel rustiger voor het station, de rij buiten was rond  23.45 uur verdwenen.

Voor reizigers bleef het onduidelijk wat er aan de hand was geweest. Het lijkt erop dat de reden een melding over een mogelijke brand was, want om 23.30 uur werd de brandweer opgeroepen voor een zogeheten 'brandgerucht' op station Bijlmer Arena. De brandweer hoefde daarvoor niet met spoed te komen en kwam uiteindelijk zelfs helemaal niet.

Gevaarlijke situaties op de weg

Ook op de wegen rondom de Johan Cruijff Arena was het druk. Op de Burgemeester Stramanweg (die deels door de Arenatunnel loopt) stopten automobilisten om passagiers in of uit te laten stappen, terwijl er rode kruizen boven de weg waren aangezet. De politie spreekt op Facebook van 'gevaarlijke situaties'. "Er is ter plekke geen voetpad en geen mogelijkheid om mensen veilig in en uit te laten stappen."

Agenten hebben twintig bekeuringen geschreven voor het negeren van een rood kruis. Waarschijnlijk bedraagt de hoogte 290 euro. Daarnaast zijn er meerdere (het aantal is nog niet bekend) automobilisten bekeurd voor het negeren van het stopverbod. Die boete bedraagt 130 euro.

"Ook vanavond en komende weken zal er op worden toegezien dat er geen bezoekers op de Burgemeester Stramanweg worden afgezet of opgepikt", schrijft de politie. "Er zijn maatregelen genomen om bezoekers veilig van en naar concerten te laten komen. Kijk hiervoor op de sites van de verschillende concertlocaties."

Drie concerten tegelijk

Het komt niet vaak voor dat er drie evenementen tegelijk plaatsvinden op de Johan Cruijff Boulevard. Vanwege met name de druk op het openbaar vervoer wordt geprobeerd dit bij het plannen van concerten te voorkomen, maar dat lukt niet altijd. Harry Styles staat komende weken nog negen keer in de Arena. Alleen op zaterdag 30 mei zijn er dan ook concerten in zowel de Ziggo Dome als de Afas Live.

De andere concertdagen is het vermoedelijk (iets) rustiger aan het eind van de avond, al zijn er ook drie concertdagen waarop er door werkzaamheden minder treinen rijden. 

Een minderjarige tiener heeft een man neergestoken in een woning aan de Stuyvesantstraat in West vanavond. Het slachtoffer is met spoed naar het ziekenhuis gebracht. De man was nog wel aanspreekbaar. Volgens de politie was er sprake van een ruzie in het huis. 

De jongen wist na de steekpartij te ontkomen. Wel is bij de politie bekend wie hij is. De politie doet onderzoek op locatie, waarvoor de straat is afgezet. Wat de relatie tussen de twee was, kon de woordvoerder nog niet zeggen. 

De politie Oost-Zeeburg maakt zich zorgen over zogenoemde 'meidenhuizen' op WhatsApp. Dat zijn kanalen waar meisjes vanaf 11 jaar oud bijvoorbeeld hun kleding laten zien of via praten. Vaak delen ze daarbij persoonlijke informatie met de eigenaar of met volgers van het kanaal. "En dat kunnen ook gewoon mannen zijn", zegt de politie.

De kanalen worden veel bekeken en het doel van zo'n meidenhuis is om zo groot mogelijk te worden. Er kunnen soms wel duizenden mensen anoniem meekijken. Via links van het ene kanaal naar het andere kanaal ontstaan er grote landelijke netwerken van meidenhuizen en hun volgers.

Meisjes kunnen beheerder van het kanaal worden door auditie te doen. De eigenaar van het kanaal vraagt bij een auditie vaak een dansje te doen, een opdracht te doen of hun kleding te laten zien. Vaak het leukste of knapste meisje wordt dan uitgekozen door de ene eigenaar of de maximaal zestien beheerders. "Die eigenaar en beheerders zijn misschien meisjes, maar net zo goed mannen'', zegt de politie op Instagram.

Foto's en video's

Op de kanalen delen de meisjes ook informatie waar ze naartoe gaan, hoe ze naar school fietsen of wat ze aan hebben. Ze delen daarbij vaak foto's en filmpjes van zichzelf. Die informatie blijft dertig dagen opgeslagen. Het beeld kan na plaatsing niet meer worden verwijderd. "En er kunnen ook mensen meekijken van wie je niet wilt dat ze naar je dochter kijken", waarschuwt de politie. "En de technologie is zo goed dat de foto's en filmpjes makkelijk bewerkt kunnen worden."

De politie roept ouders op het gesprek aan te gaan met hun dochters. "Doe het gewoon niet", zegt een jeugdagent van het basisteam Oost-Zeeburg.