Bij de parlementsverkiezingen in Hongarije lijkt de Tisza-partij van uitdager Péter Magyar af te stevenen op een ruime meerderheid in het parlement. Volgens een doorrekening die is gemaakt nadat bijna 30 procent van de stemmen is geteld, komt hij uit op 132 van de 199 zetels.

Daarmee zou een einde komen aan het Orbán-tijdperk in Hongarije, waar Orbáns Fidesz-partij al 16 jaar de macht heeft.

Een overwinning voor oppositiekandidaat Magyar zou een historisch keerpunt zijn. Orbán koos voor een eurosceptische koers en zocht toenadering tot de Russische president Poetin. Magyar wil de relatie met Brussel herstellen en belooft de corruptie aan te pakken die tijdens het autocratische bewind van Orbán het land steeds meer in de greep kreeg.

De Hongaarse kiezers gingen vandaag in recordaantallen naar de stembus.

In de peilingen stond de conservatieve centrumrechtse Tisza-partij van Magyar al lange tijd op een stevige meerderheid. Ook in het laatste onderzoek, uitgevoerd door het onafhankelijke opiniebureau Median in de laatste vijf dagen voor de verkiezingen, haalde zijn partij een ruime meerderheid.

De vraag is nu of zijn overwinning groot genoeg is om zijn plannen voor het land door te kunnen voeren.

Drukte in steden

Op meerdere plekken in het land kwamen aanhangers van zowel de Fidesz-partij als de Tisza-partij samen in afwachting van de uitkomst. Op onderstaande foto's zijn Tisza-aanhangers te zien bij het Hongaarse parlementsgebouw in Boedapest.

Hongarije heeft een complex kiessysteem. De meeste kiezers moeten kiezen voor een kandidaat in een kiesdistrict én op de landelijke partijlijst. De partij van Orbán heeft de lijnen van kiesdistricten zo hertekend dat het makkelijker voor zijn partij om zetels te winnen. Daarmee staat het kiessysteem in het voordeel van de premier.

Hoe het kiessysteem in het voordeel van Orbán werkt, zie je in deze video van Nieuwsuur:

In Hongarije zijn de stembureaus gesloten. De opkomst vandaag was de hoogste sinds er in 1989 een einde kwam aan het communisme in Hongarije.

Een half uur voor het sluiten van de stembureaus was de opkomst 78 procent, meldt de landelijke kiescommissie. Dat is 16 procentpunt hoger dan de totale opkomst bij de verkiezingen in 2022.

Europa wacht nu met spanning de uitslag af. Er is geen exitpoll, naar verwachting komen na 20.00 uur de eerste uitslagen binnen. Als daar al een fors verschil te zien is, kan snel duidelijk worden wie de verkiezingen gewonnen heeft. Als de verschillen te klein zijn, kan dat nog wel tot zaterdag duren, als ook alle stemmen uit het buitenland zijn geteld.

De verkiezingsstrijd gaat tussen premier Viktor Orbán en de pro-Europese Péter Magyar. In de peilingen ging uitdager Magyar met zijn conservatieve centrumrechtse Tisza-partij al weken aan kop. Een grote overwinning voor hem, zou betekenen dat er na zestien jaar een einde komt aan het Orbán-tijdperk.

Correspondent Christiaan Paauwe vanuit Boedapest:

"De recordopkomst laat zien dat het voor Hongaren voelt als de belangrijkste verkiezingen ooit. Aanhangers van Orbán zien de premier als de stabiele, veilige keuze is in een onrustige wereld vol oorlog.

De achterban van Péter Magyar ziet het moment als een laatste kans om af te rekenen met het corrupte systeem van de premier. Zij hopen dat Hongarije weer een betrouwbare partner wordt van de Europese Unie en dat er afscheid wordt genomen van de invloed van Moskou."

De stembureaus waren sinds 06.00 uur vanochtend open. Kiezers konden tot 19.00 uur hun stem uit brengen. Vanmiddag brachten zittend premier Orbán en oppositiekandidaat Magyar hun stem uit in de hoofdstad Boedapest. Daar zei de 44-jarige Magyar dat hij ervan overtuigd is dat hij aan het langste eind trekt.

Ook premier Orbán was duidelijk: "ik kom hier voor de winst", zei hij. Met zijn nationaal-populistische Fidesz partij is hij al sinds 2010 aan de macht, langer dan enige andere regeringsleider in de EU.

"Ik heb op de huidige regering gestemd", zegt een vrouw bij een stembureau tegen de NOS. "Veiligheid en het doorzetten van hun programma is voor mij het belangrijkst, net als het beschermen van mijn kinderen."

Een andere jonge kiezer hoopt juist op een andere koers in het land. "Ik hoop op verandering in het land zodat de levensstandaard beter wordt, zodat dit land ook leefbaar wordt voor jonge mensen." Bij de vraag wat er zou gebeuren als Orbán opnieuw wint, zegt de man: "Dan ga ik nadenken over werken in het buitenland, om dat maar een kans te geven."

Ook in Nederland brachten Hongaren hun stem uit. In Den Haag stonden mensen al vroeg in de rij. De NOS sprak met enkele van hen:

Tv-presentator Sonja Barend, die gisteren op 86-jarige leeftijd overleed, was tientallen jaren lang onafgebroken op televisie. Ze was een wekelijkse verschijning in miljoenen Nederlandse huiskamers.

Met name de praatprogramma's die ze sinds de jaren 70 presenteerde leverden haar grote bekendheid op. En ze dankte er de bijnaam 'koningin van de talkshow' aan, die haar in 1999 werd toebedeeld door Adriaan van Dis toen ze zelf te gast was in het programma Zomergasten.

Verder gold Sonja Barend als boegbeeld van de VARA, waarmee ze ook een van de gezichten van 'links Nederland' was.

In haar spraakmakende talkshows Sonja's Goed Nieuws Show en Sonja op..., maakte Barend samen met haar vaste eindredacteur Ellen Blazer vele taboes bespreekbaar en had ze talloze prominente gasten aan tafel. Ook liet ze veel niet-bekende mensen aan het woord, niet zelden uit gemarginaliseerde groepen, zoals criminelen, sekswerkers, pedoseksuelen, aids-patiënten en trans vrouwen.

In 2006 nam ze afscheid van de televisie. Bij haar afscheid kreeg ze een koninklijke onderscheiding en een jaar later ontving ze de Ere-Zilveren Nipkowschijf. In 2009 werd de prijs voor het beste tv-interview naar haar vernoemd.

Een deel van de carrière van Barend in vogelvlucht:

Na het afronden van de mulo wilde Sonja Barend naar de hbs, maar haar stiefvader had daar bezwaar tegen. Omdat ze een meisje was, vond hij het niet nodig dat ze "verder leerde".

Haar biologische vader, David Barend, heeft ze nooit gekend: die was in de Tweede Wereldoorlog vermoord in Auschwitz. De relatie met haar stiefvader was zo slecht dat ze op haar zestiende van huis wegliep.

Ze volgde de avond-hbs en werkte overdag bij een beroepskeuze-adviesbureau. Doordat dat bureau ook zaken deed met de omroep kwam ze in contact met de televisiewereld. Barend maakte de overstap naar de televisie en begon als omroepster bij de NTS, de voorloper van de NOS.

Stanley Hillis

Na een stage bij de VARA werd ze aangenomen om jongerenprogramma's te presenteren, die werden gemaakt door de toenmalige jonge talenten Kees van Kooten, Wim de Bie en Ralph Inbar. Met Inbar, die later bekend zou worden met zijn candid camera-programma Bananasplit, trouwde ze in 1968.

Barend en Inbar woonden een paar jaar in Israël, waar Inbar betrokken was bij de oprichting van de publieke omroep IBA. Barend presenteerde er programma's - in het Hebreeuws.

Het huwelijk hield geen stand en na drie jaar keerde Barend terug naar Nederland. Eerst kwam ze terecht bij de AVRO, maar al snel keerde ze terug naar de VARA. Voor die omroep presenteerde ze vanaf 1975 de talkshow Het programma van Sonja en... waarin steeds één belangrijke gast centraal stond.

In 1977 begon ze met de spraakmakende talkshow Sonja's goed nieuws show. Die sloeg bij de kijkers vrijwel meteen aan: op sommige avonden keken er meer dan 5 miljoen mensen naar het programma. Ook voor het internetloze tijdperk, waarin er maar twee tv-netten waren, was dat een enorm bereik.

Er was ook kritiek op haar manier van interviewen, waarin haar eigen mening meestal duidelijk doorklonk. In rechtse kring werd haar opstelling niet gewaardeerd. Voorafgaand aan de verkiezingen van 1977 kreeg toenmalig premier Den Uyl een hele uitzending de vloer om de kiezers te bewegen op zijn PvdA te stemmen.

Ook de keuze van haar gasten leidde tot discussie. Zo sprak ze in 1985 tot afgrijzen van het Openbaar Ministerie met de later vermoorde crimineel Stanley Hillis, wat woordvoerder van de Amsterdamse politie Klaas Wilting "intriest" noemde.

Dicht op de actualiteit

Tussen 1981 en 1996 was ze wekelijks op de televisie met Sonja op... (maandag, dinsdag, zaterdag etc). Door het jaarlijkse wijzigen van het uitzendschema van de omroepen kreeg haar show steeds een andere naam. Het programma zat dicht op de actualiteit en geen onderwerp werd geschuwd. Vrijwel alles wat Nederland in die tijd bezighield kwam voorbij: van supportersrellen tot 'bom-moeders' (bewust ongehuwde moeders) en van racisme tot homoseksualiteit.

De gesprekken die ze met haar gasten voerde, maakten vaak veel los. Donorvaders, prostituees, aidspatiënten, incestslachtoffers, Bhagwan-aanhangers: allemaal zaten ze bij Sonja aan tafel.

Een uitzending waarover lang werd nagepraat, is die waarin de tv-persoonlijkheden Boudewijn Büch en Adelheid Roosen ruzie met elkaar kregen:

"Ik had een grote bek, vond men", zei ze in 2018 in NRC. "Ik wekte de indruk dat ik nergens bang voor was. Dat zijn mensen niet gewend. Als Jeroen Pauw of Matthijs van Nieuwkerk een grote bek heeft, noemen ze dat 'een kritisch gesprek'." Overigens erkenden Barend en eindredacteur Ellen Blazer wel dat ze ook echt uit waren op reuring, omdat ze een groot publiek wilden.

Haar vaste afsluiting van het programma "Voor straks, lekker slapen en morgen gezond weer op" werd een begrip.

Ze maakte haar programma's vanaf 1977 altijd samen met Blazer, met wie ze naar eigen zeggen "kon lezen en schrijven". Toen haar eindredacteur midden jaren 90 haar pensioen aankondigde besloot Barend te stoppen met de populaire talkshows, die ze niet wilde voortzetten zonder Blazer.

"Ellen en ik waren V&D, wij waren C&A. We hadden bijna aan een half woord genoeg, in werk en vriendschap", zei ze in 2000 tegen weekblad Vrij Nederland.

Vanaf 1997 maakte ze met Paul Witteman nog zo'n tien jaar lang de succesvolle doordeweekse talkshow Barend en Witteman, waarin met verschillende gasten het gesprek van de dag werd gevoerd. Enkele bekende gasten die in dat programma hun opwachting maakten waren politicus Pim Fortuyn, schrijver Marten Toonder en Rolling Stones-voorman Mick Jagger.

Sonja Barend in gesprek met Mick Jagger:

Sonja Barend sloot haar televisiecarrière af met een serie programma's over 50 jaar televisie. In de laatste aflevering, eind 2006, kreeg ze uit handen van burgemeester Cohen van Amsterdam een onderscheiding: ze werd officier in de Orde van Oranje-Nassau. En in 2007 kreeg ze de Ere-Zilveren Nipkowschijf voor haar hele oeuvre.

In 2009 werd een jaarlijkse prijs naar haar vernoemd voor het beste tv-interview, de Sonja Barend Award. Die reikte ze tot vorig jaar elk jaar zelf uit in programma's van BNNVARA, zoals De Wereld Draait Door, Khalid en Sophie en Pauw en De Wit. Onder de winnaars zijn Matthijs van Nieuwkerk, Clairy Polak, Mariëlle Tweebeke (twee keer) en Coen Verbraak (drie keer).

Na haar afscheid kwam Sonja Barend nog één keer terug als televisiepresentator. Op 8 oktober 2011 presenteerde ze, ter gelegenheid van zestig jaar Nederlandse televisie, een aflevering van Sonja op zaterdag waarin de Sonja Barend Award werd uitgereikt aan presentator Twan Huys.

In 2017 bracht ze haar memoires uit. In Je ziet mij nooit meer terug vertelde ze openhartig over haar Joodse vader die ze nooit gekend heeft: hij werd in 1942 door twee Nederlanders uit huis opgehaald en naar Auschwitz gestuurd. "Je ziet mij nooit meer terug", zei hij tegen Barends moeder, vlak voor hij werd weggevoerd.

Haar moeder hertrouwde niet lang daarna en pas toen ze tien jaar oud was kreeg ze te horen dat de man die ze haar vader noemde, haar stiefvader was.

Haar moeder heeft haar nooit iets willen of kunnen vertellen over haar vader. Ook vertelt Sonja Barend in het boek over haar gevecht tegen kanker, de ziekte die bij haar een aantal keer terugkwam.

Extra uitzendingen

Vanavond om 21.00 uur is op NPO 1 en NPO Start een extra uitzending te zien van Pauw & De Wit, die volledig in het teken staat van Sonja Barend. Daarna, om 23.30 uur, wordt op NPO 2 de documentaire Sonja Barend - Vragen zonder antwoord van Coen Verbraak uit 2012 uitgezonden.

President Trump wil de Straat van Hormuz blokkeren, om de controle over de zeestraat over te nemen. Dat schrijft hij in twee uitgebreide berichten op zijn eigen socialmediaplatform Truth Social.

Trump begint met de mededeling dat hij de zeestraat "met onmiddellijke ingang" laat blokkeren. Verderop in zijn bericht schrijft hij dat de blokkade "zeer binnenkort" zal beginnen. "De Amerikaanse marine zal alle schepen barricaderen die naar binnen willen, of willen vertrekken uit de Straat van Hormuz".

De Amerikaanse president wil de blokkade gebruiken om mijnen in de Straat van Hormuz op te ruimen, zodat er op termijn een vrije doorgang mogelijk is. Trump schrijft: "Op een gegeven moment bereiken we een situatie waarin IEDEREEN ERIN EN IEDEREEN ERUIT MAG".

Liveblog

Volg de laatste ontwikkelingen over het Midden-Oosten in ons liveblog.

Trump vindt dat schepen die "illegaal tol" hebben betaald aan Iran om door de zeestraat te varen, geen veilige doorvaart mogen hebben door internationale wateren. Hij zegt dat de Amerikaanse marine opdracht heeft gekregen om deze schepen op te sporen en aan te houden. Volgens Trump mag Iran niet profiteren van "illegale afpersingspraktijken".

"Zoals ze beloofd hebben, kunnen ze maar beter snel beginnen met het openstellen van de internationale waterweg!", schrijft Trump.

'Meerdere landen betrokken'

Het is de eerste keer sinds de mislukte vredesonderhandelingen in Pakistan dat de Amerikaanse president over Iran een bericht post. Volgens Trump zijn er meerdere landen betrokken bij de operatie. Welke landen dit zijn, wordt niet duidelijk uit zijn bericht.

Ook ging Trump in op de onderhandelingen die de Amerikaanse delegatie met Iran in Pakistan voerde. Volgens hem verliepen die gesprekken goed. Over de meeste heikele punten werd volgens hem een akkoord bereikt, behalve over Irans nucleaire activiteiten. De VS wil pas een akkoord sluiten met Iran, wanneer het land stopt met zijn nucleaire praktijken.

"Alle punten doen er niet toe vergeleken met het feit dat kernenergie in handen zou vallen van zulke onvoorspelbare en lastige mensen", schrijft Trump.

Trump eindigt zijn bericht met opnieuw een dreigement aan Iran: "Op het juiste moment zijn wij volledig 'klaar voor actie' en zal ons leger de laatste restjes van Iran vernietigen".

Straat van Hormuz

Door de Straat van Hormuz voeren voor de oorlog in Iran gemiddeld zo'n 120 schepen per dag. Momenteel worden alle schepen geblokkeerd door Iran, enkele schepen uit bevriende landen hebben tol betaald om door te mogen varen.

De scherpe terugval van de vaart door de Straat van Hormuz heeft samen met de Iran-oorlog geleid tot de grootste verstoring van de wereldwijde energiemarkt in decennia, aangezien normaal gesproken zeker een vijfde van alle vloeibare aardgas en olie via deze zeestraat wordt verscheept.

Verslaggever Marieke de Vries vanuit Washington:

"Amerika is van oudsher juist groot voorstander van vrijheid van navigatie. Dat uitgerekend de VS nu overgaat tot een blokkade van een belangrijke vaarroute, wordt door een voormalige commandant van de Amerikaanse marine dan ook bestempeld als een oorlogsdaad: een act of war.

Hij noemt het een gok waar veel materieel voor nodig is. Zo zouden minstens twee vliegdekschepen en meer dan tien torpedojagers en andere oorlogsschepen moeten worden ingezet. Een hele armada dus.

Andere analisten wijzen op de landen die hier last van kunnen krijgen, zoals China. Dat land had samen met Pakistan aangedrongen op de wapenstilstand en de onderhandelingen in Islamabad, om weer vrije doorgang door de Straat van Hormuz te krijgen. Nu kunnen Chinese olietankers en Amerikaanse oorlogsschepen tegenover elkaar komen liggen, wat dit conflict opeens vergroot naar een potentieel wereldwijd spannende situatie."

Vanuit Den Helder is Zr.Ms. De Ruyter vertrokken. Het fregat, met tweehonderd man personeel aan boord, heeft als einddoel een internationale marine-oefening in Zuidoost-Azië. Maar onderweg doet het ook de Golfregio aan.

De route naar Zuidoost-Azië loopt via de Rode Zee. Daar zal de De Ruyter een bijdrage leveren aan de EU-operatie Aspides, voor een veilige scheepvaart in de regio. Defensie zegt de veiligheidssituatie in de Golf nauwlettend in de gaten te houden. Als het conflict tussen Iran en de VS en Israël daartoe aanleiding geeft, kan het fregat langer in die regio blijven.

Minister Yesilgöz van Defensie zwaaide het marineschip vanmiddag uit. Vrijdag zei ze na de ministerraad dat het kabinet plannen maakt voor een missie in de Straat van Hormuz. Als de situatie daar weer rustiger is, zou ons land willen bijdragen aan het beveiligen van de scheepvaart. "Maar het kan ook dat we uiteindelijk niemand sturen", zei de vicepremier erbij.

NH-90 helikopter

Zr.Ms. De Ruyter is een luchtverdedigings- en commandofregat, dat onder meer is uitgerust met een NH90-helikopter. Dat is een maritieme gevechtshelikopter, die ook gebruikt kan worden voor verkenningen en troepentransport.

Volgens Defensie is het schip volledig uitgerust voor zijn taak, al werkt het boordkanon niet. Dat verouderde kanon staat op de nominatie om vervangen te worden door een nieuwer model. Er zijn echter voldoende alternatieve middelen ter zelfverdediging, verzekert het ministerie.

Na de tussenstop in de Rode Zee zal Zr.Ms. De Ruyter samen met bondgenoten een vijf maanden durende oefening houden in Zuidoost-Azië. Het fregat zal dan ook een bijdrage leveren aan het handhaven van de VN-sancties tegen Noord-Korea. Via Hawaï en het Caribisch gebied komt het schip daarna weer naar huis.

Een piloot van de IJslandse luchtvaartmaatschappij Icelandair heeft paniek veroorzaakt door tijdens zijn afscheidsvlucht laag over bewoond gebied te vliegen, waar hij vandaan komt. De piloot nam gisteren tijdens zijn laatste vlucht voor zijn pensioen onaangekondigd een omweg om over de Westmaneilanden te vliegen voor de kust van IJsland.

Hij vloog daarbij met veel lawaai op slechts zo'n 100 meter hoogte over de daken van huizen. Normaal gesproken vliegen toestellen om de eilandengroep heen. Bewoners zeggen dat hun huis trilde en dat ze zich rot zijn geschrokken. Het vliegveld kreeg meerdere meldingen erover binnen.

Op video's is te zien dat het vliegtuig laag over de bebouwing vliegt. Vermoed wordt dat de piloot over de huizen wilde vliegen als eerbetoon.

De luchtvaartmaatschappij reageert geschokt en zegt niet van tevoren op de hoogte te zijn gesteld van de actie. Het incident is gemeld bij de politie en Icelandair is een onderzoek gestart. Over mogelijke gevolgen voor de piloot is nog niets bekend.

Televisiepresentator Sonja Barend is op 86-jarige leeftijd overleden. Ze overleed gisteren thuis in het bijzijn van haar familie.

Sinds 1966 was ze tientallen jaren wekelijks bij de VARA op televisie te zien, waarmee ze een van de bekendste verschijningen in de Nederlandse huiskamers werd.

Na haar carrière werd de Sonja Barend Award naar haar vernoemd, een prijs die jaarlijks toegekend wordt voor het beste tv-interview van Nederland.

Met name de praatprogramma's die ze sinds de jaren 70 presenteerde leverden haar grote bekendheid op. Ze werden soms wel door 5 miljoen mensen bekeken.

Ze kreeg de bijnaam 'koningin van de talkshow' en gold als boegbeeld van de VARA, waarmee ze ook een van de gezichten van 'links Nederland' was.

Een gedeelte van de carrière van Barend in vogelvlucht:

In haar spraakmakende talkshows Sonja's Goed Nieuws Show en Sonja op... maakte Barend vele taboes bespreekbaar en had ze talloze prominente gasten aan tafel, maar ook niet-bekende mensen.

Barend maakte haar programma's samen met tv-producent Ellen Blazer, met wie ze naar eigen zeggen "kon lezen en schrijven". Toen Blazer midden jaren 90 haar pensioen aankondigde, besloot ook Barend te stoppen met de populaire talkshows.

Samen met Paul Witteman presenteerde ze daarna bij toerbeurt nog zo'n tien jaar lang de doordeweekse talkshow Barend en Witteman.

BNNVARA, waarin de VARA is opgegaan, spreekt van "een van de grootste televisiepersoonlijkheden die het land heeft gekend". In een verklaring zegt de omroep "een icoon dat het gezicht en het geweten van de omroep mede heeft gevormd" te hebben verloren.

"Voor BNNVARA is haar betekenis nauwelijks te overschatten. Zij zette een standaard in interviewen die generaties na haar heeft beïnvloed en nog altijd richting geeft; in haar vermogen om echt contact te maken, te luisteren en tot de kern te komen."

Ook premier Jetten noemt Barend een icoon van de Nederlandse televisie. "Generaties groeiden op met haar scherpe vragen en warme gesprekken. Ze gaf mensen een stem en bracht Nederland samen rond de keukentafel", schrijft hij op berichtenplatform X.

Vanavond om 21.00 uur is op NPO 1 en NPO Start een extra uitzending te zien van Pauw & De Wit, die volledig in het teken staat van Sonja Barend. Daarna, om 23.30 uur, wordt op NPO 2 de documentaire Sonja Barend - Vragen zonder antwoord van Coen Verbraak uit 2012 uitgezonden.

In Vught is een monument onthuld voor de Molukse vrijheidsstrijder Chris Soumokil. Hij was van 1950 tot 1966 president van de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS) en verzette zich tegen de integratie van die deelstaat in de Republiek Indonesië. Vandaag is het zestig jaar geleden dat hij werd geëxecuteerd op bevel van Soekarno, president van Indonesië.

Het monument werd gisteren onthuld in de Vughtse wijk Woonoord Lunetten, de plek waar vanaf 1951 zo'n 3000 Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen werden gehuisvest. Tot 1962 was het het grootste Molukse woonoord van Nederland.

Het gedenkteken bevat verschillende Molukse symbolen, zoals een traditioneel schild. Op de achterkant staan de laatste woorden van Soumokil: "Dat mijn dood een zegen mag zijn voor mijn volk". Het werd ontworpen door kunstenaar Bart Belonje.

Graf onbekend

Soumokil werd in 1964 ter dood veroordeeld. Twee jaar later, op 12 april 1966, werd hij geëxecuteerd op Pulau Ubi Besar, een eiland voor de kust van Jakarta. De Indonesische regering heeft nooit bekendgemaakt waar hij is begraven.

Bij de onthulling van het gedenkteken was de weduwe van Chris Soumokil, Josina Soumokil-Taniwel (92), aanwezig. Sinds de dood van haar man is ze niet terug geweest in Indonesië. Ze woont in Assen. "Ik verlang ernaar te weten waar het graf is, voordat ik voor altijd mijn ogen sluit", zei ze eerder tegen RTV Drenthe.

Leiden

Chris Soumokil werd in 1905 geboren op Java als kind van een Molukse vader en Indo-Europese moeder. Toen zijn vader naar Nederland moest verhuizen voor werk, belandde het gezin in Leiden. Soumokil studeerde daar rechten aan de universiteit en promoveerde in 1934.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij gevangengenomen door de Japanners. Na de oorlog werd hij procureur-generaal en later minister van justitie van de deelstaat Oost-Indonesië. Toen in 1950 de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS) werd uitgeroepen, werd hij president. Hij voerde dertien jaar lang oorlog met Indonesië, die de RMS als illegale afscheiding zag. Soumokil was tot zijn gevangenschap in 1963 continu op de vlucht. Daarna liep de oorlog snel ten einde.

75 jaar

Het is dit jaar 75 jaar geleden dat Molukkers naar Nederland kwamen. Met de onafhankelijkheidsverklaring van de Republiek Indonesië, maakte Indonesië zich los van Nederland. Molukkers werden gezien als landverraders: KNIL-militairen hadden aan de Nederlandse zijde gevochten.

Nederland besloot in 1951 duizenden gezinnen (onvrijwillig) naar hier te brengen. Ze woonden bijvoorbeeld in barakken van het voormalige kamp Vught: woonoord Lunetten, waar nu het monument is onthuld.

Het verblijf zou tijdelijk zijn - een paar maanden tot hooguit een jaar. Daarna zouden de Molukkers terugkeren naar hun geboorteland, als alles weer rustig was. Van integreren was geen sprake - contact met Nederlanders werd zelfs afgeraden.

In deze video zie je meer over de geschiedenis van Molukkers in Nederland:

Ze werd ook wel de "nachtegaal van Azië" genoemd en gold als een van de meest opgenomen artiesten ter wereld. De Indiase zangeres Asha Bhosle is op 92-jarige leeftijd overleden aan een hartaanval.

Haar carrière besloeg ruim zeventig jaar, waarin ze naar schatting zo'n 11.000 liedjes opnam. Met haar iconische hoge stem zong ze talloze nummers voor honderden Bollywoodfilms. Actrices in die films playbackten haar zang en bewogen hun lippen synchroon met haar stem.

Haar stijl werd omschreven als aanstekelijk en vrolijk, maar ze beschikte ook over een breed repertoire waarmee ze wereldwijd fans had. Ze werkte veel samen met componist R.D. Burman, met wie ze later trouwde.

Asha Bhosle werd in 1933 geboren en begon haar carrière al op tienjarige leeftijd, toen ze haar eerste lied zong voor de film Majha Bal. In de jaren 50 en 60 brak ze definitief door en nam ze duetten op met grote Indiase artiesten als Mohammed Rafi.

Rivaliteit met beroemde zus

Haar zus, Lata Mangeshkar, was eveneens een van de grootste zangeressen van India. Zij overleed in 2022, ook op 92-jarige leeftijd. De zussen werden constant met elkaar vergeleken. Ze werden zelfs allebei de "nachtegaal van Azië" genoemd. Die vergelijkingen leidden tot rivaliteit tussen de twee en er waren zelfs geruchten dat Mangeshkar Bhosle's carrière heeft gedwarsboomd.

Bhosle zei in een interview erover: "Ze had me kunnen helpen, maar dat deed ze niet. Waarschijnlijk had ik met haar hulp eerder succes kunnen boeken."

In 2011 erkende Guinness World Records Asha Bhosle als de artiest met de meeste opnames in de muziekgeschiedenis. Ze ontving tal van nationale en internationale prijzen. Bhosle trad in 2019 voor het laatst op in Nederland tijdens een concert in het Concertgebouw in Amsterdam.

Brimful of Asha

De zangeres zong met grote buitenlandse artiesten als Boy George. Ook werd haar muziek gesampled door artiesten als The Black Eyed Peas, Nelly Furtado en producer Timbaland. Asha Bhosle was ook de inspiratie voor het nummer Brimful of Asha waarmee de Britse band Cornershop een ode aan de zangeres bracht.

Bhosle werd gisteren in het ziekenhuis opgenomen met hart- en ademhalingsproblemen. Ze overleed vanochtend aan orgaanfalen. Volgens Indiase media wordt ze morgen gecremeerd en krijgt ze een staatsuitvaart. Tienduizenden fans worden verwacht om haar de laatste eer te bewijzen.

Het ging erover in talkshows, er waren ingezonden brieven in kranten en er was zelfs een petitie om ervan af te zien: de overnachting van koning Willem-Alexander en koningin Máxima in het Witte Huis. Vanmiddag komt het koningspaar aan in Philadelphia, waar hun driedaagse bezoek aan de VS morgen officieel begint. Morgenavond zijn ze te gast bij president Trump.

Dat de Oranjes mogen logeren in het Witte Huis, maakt dat dit niet zomaar een bezoek is. Het is een zeldzaamheid dat vorsten of regeringsleiders daar mogen logeren. Tel daarbij op de zeer tumultueuze periode waarin het bezoek zich afspeelt. Vorige week dreigde Trump nog "een hele beschaving uit te roeien". Ook roepen de Amerikanen steeds luider dat ze overwegen het NAVO-bondgenootschap op te blazen.

Met dat in het achterhoofd wordt het bij de uiterst onvoorspelbare Trump op eieren lopen voor de koning. De uitnodiging afslaan of op zoek gaan naar een andere plek om te overnachten was echter diplomatiek gezien ondenkbaar.

Tegenuitnodiging

Nadat Trump vorig jaar mocht blijven slapen op Paleis Huis ten Bosch tijdens de NAVO-top volgde onmiddellijk een tegenuitnodiging. Vanwege de economische banden tussen de landen en omdat de VS een belangrijke bondgenoot is binnen de NAVO, is dit niet afgeslagen. Er is voor gekozen de visite bij Trump in te plannen rond dit werkbezoek aan Pennsylvania en Florida.

De reis naar die staten past in een reeks eerdere bezoeken aan de VS. Zo ging het koninklijk paar in 2024 naar New York en Georgia en twee jaar daarvoor naar Texas en Californië.

Toen Trump bij het koningspaar mocht logeren, vond hij dat geweldig:

De reis begint dus in Philadelphia. Het programma daar staat vooral in het teken van het 250-jarige bestaan van de VS. Het koningspaar wordt ontvangen door de gouverneur van Pennsylvania en gaat naar Independence Hall, waar in 1776 de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring werd aangenomen en ondertekend.

Daarbij is er ook een bijzondere link met Nederland. De manier waarop Nederland in 1581 brak met de koning van Spanje met het Plakkaat van Verlatinghe vormde twee eeuwen later een grote inspiratie voor de Amerikanen, zegt directeur Ian Kenny van het John Adams Instituut.

"Dit was een soort blauwdruk voor hen. Nederlanders vonden dat de Spaanse koning niet meer zorgde voor hun rechten. En 200 jaar later hadden de Amerikanen vergelijkbare gedachten en ideeën en schreven een onafhankelijkheidsverklaring tegen de Britten, die toen de macht hadden over Amerika."

Maandagavond aankomst Witte Huis

's Middags zijn er onder meer gesprekken met het bedrijfsleven. Daarna vertrekt het koningspaar naar Washington. Vele ogen zullen gericht zijn op maandagavond, als Willem-Alexander en Máxima hun entree maken bij president Trump.

In Washington komt ook premier Rob Jetten erbij. Hij schuift op verzoek van de Nederlandse delegatie aan bij het diner in het Witte Huis met Donald en Melania Trump.

Jetten liet onlangs weten de ontmoeting te zien als een unieke kans om met Trump van gedachten te wisselen over onder meer de oorlog in Iran. "Juist tijdens dit bezoek kun je daar ook met elkaar over spreken. Dat gaat makkelijker face-to-face dan in korte telefoongesprekken met de andere kant van de oceaan", zei de premier. Volgens hem staan ook veel andere thema's op de agenda, onder meer op het gebied van economische samenwerking.

Toch lijkt het Witte Huis dit vooral te zien als een privébezoek. Dat betekent dat er geen mogelijkheid is voor journalisten om vragen te stellen. Wel is er een moment ingepland om kort beelden te maken van de ontmoeting.

Na de ontvangst en het diner volgt - zonder Jetten - die veelbesproken overnachting in de Lincoln Bedroom. De laatste Nederlander die daar sliep was Jaap de Hoop Scheffer. Hij kwam als secretaris-generaal van de NAVO logeren op uitnodiging van president Bush. Later deze maand komen ook de Britse koning Charles en koningin Camilla op bezoek, maar zij slapen in het Blair House, het presidentiële gastenverblijf tegenover het Witte Huis.

Aandacht voor het Caribisch gebied

Dinsdag vliegt het koningspaar na het ontbijt naar Miami in Florida. Dat deel van het bezoek staat ook in het teken van de sterke banden met het Caribisch deel van het Koninkrijk. Zo is de VS de belangrijkste handelspartner van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. In Miami gaat het koningspaar ook in gesprek met studenten van verschillende universiteiten in Florida.

Woensdag is het afsluitende gesprek met de pers. Daarbij zal de koning ongetwijfeld worden gevraagd waarom hij op de uitnodiging van Trump is ingegaan en hoe het bezoek is verlopen.

In het centrum van Dublin heeft de politie een einde gemaakt aan blokkades met tractors en vrachtwagens. Die waren vanaf dinsdag opgeworpen door onder meer boeren, vrachtwagen-, bus- en taxichauffeurs en aannemers, uit protest tegen de sterk gestegen brandstofprijzen.

Sinds het uitbreken van de oorlog tussen de VS en Israël en Iran is diesel in Ierland ruim 20 procent duurder geworden.

De blokkades, ook op andere plekken in het land, veroorzaken veel overlast. In de haven van Galway ontstonden schermutselingen tussen de politie en de demonstranten. Er werd een legervoertuig ingezet om een versperring af te breken.

Gisteren werd al een blokkade doorbroken van de enige olieraffinaderij in het land, nabij de zuidelijke stad Cork. Die voorziet in zo'n 40 procent van de Ierse energiebehoefte.

Gevaarlijk moment

Door de blokkades heeft ongeveer een derde van de benzinepompen in Ierland geen brandstoffen meer. De minister van Financiën sprak van "een buitengewoon gevaarlijk moment" voor het land, doelend op hulpdiensten die zonder brandstof zitten.

De regering weigert met de betogers te onderhandelen, maar is wel met belangenorganisaties in gesprek over maatregelen om de brandstofprijzen te verlagen.

In de Hongaarse hoofdstad Boedapest hebben premier Viktor Orbán en zijn uitdager Péter Magyar hun stem uitgebracht voor de parlementsverkiezingen. De laatste zei dat de Hongaren vandaag de keuze hebben "tussen Oost en West, tussen propaganda en eerlijk debat". Orbán zei: "Ik kom hier voor de winst."

Magyar van de conservatieve centrumrechtse Tisza-partij zei ervan overtuigd te zijn dat hij aan het langste eind trekt. "Iedereen ziet en weet dat het vandaag na zestien jaar met deze machtsmachine, afgelopen is met deze maffia-regering." Kiezers kunnen volgens hem ook een einde maken aan de jarenlange corruptie.

De vraag is volgens Magyar alleen of Tisza een eenvoudige meerderheid behaalt of zelfs een tweederdemeerderheid. Die zou Magyar de vrije hand geven om hervormingen door te voeren, waaronder het herschrijven van de grondwet en het ontslaan van Orbán-vertrouwelingen op hoge posten.

Magyar zei verder te vrezen voor valse sabotageacties, waarbij mensen zich voordoen als aanhangers van zijn Tisza-partij om de stembusgang te dwarsbomen. Hij had vanochtend naar eigen zeggen al tientallen meldingen over fraude ontvangen.

Hoge opkomst

De opkomst lijkt hoog te worden. Om 13.00 uur was de opkomst al ruim 54 procent. Bij de verkiezingen in 2022 was dat rond dat tijdstip beduidend lager, met 40,01 procent.

Ook buiten Hongarije maken Hongaren gebruik van hun stemrecht. In Den Haag stonden vanochtend om 06.00 uur volgens persbureau ANP al 150 mensen in de rij, aan het eind van de ochtend liep de wachttijd op tot bijna zo'n twee uur.

De verkiezingen in Hongarije worden in Europa, én daarbuiten, op de voet gevolgd. Orbán was de laatste jaren geregeld een sta-in-de-weg binnen de Europese Unie en onderhoudt nauwe banden met de Russische president Poetin. De verkiezingen in het land van tien miljoen worden dan ook wel gezien als de belangrijkste van het jaar in Europa.

Ook de Amerikaanse regering volgt de verkiezingen met opvallende interesse. Orbán is een nauwe bondgenoot en geestverwant van president Trump, die Hongaren expliciet heeft opgeroepen op zijn "ware vriend en winnaar" Orbán te stemmen.

Afgelopen week kwam vicepresident Vance zelfs naar Hongarije om zijn steun uit te spreken voor Orbán. In de geest van Orbán haalde hij uit naar "de bureaucraten in Brussel" die de verkiezingen zouden proberen te beïnvloeden. Daarvoor is geen bewijs, terwijl critici erop wezen dat Vance dat wel deed door campagne te voeren voor Orbán.

Oppositieleider Magyar reageerde op Vance' bezoek door te stellen: "De geschiedenis van Hongarije wordt niet geschreven in Washington, Moskou of Brussel, maar in de straten en op de pleinen van Hongarije."

Veel zetels bepaald in kiesdistricten

Afgaande op de peilingen haalt Tisza meer stemmen dan de Fidesz-partij van Orbán. Het zou voor het eerst zijn in zestien jaar dat Fidesz niet meer de grootste is.

De peilingen zeggen echter niet alles, en daarbij levert een meerderheid van stemmen door het complexe kiessysteem niet per se de vrijheid op om het beleid te bepalen. Het Hongaarse parlement telt 199 zetels, waarvan er 106 via kiesdistricten worden bepaald. Die districten zijn de laatste jaren dusdanig hertekend dat het voor Fidesz makkelijker is om zetels te halen.

Nieuwsuur maakte deze uitleg daarover:

Magyar voerde vooral campagne op thema's waar Hongaren dagelijks mee te maken hebben: de slechte staat van de gezondheidszorg, het onderwijs, het openbaar vervoer en de corruptie in het land.

Orbán op zijn beurt heeft zich in zijn campagne vooral afgezet tegen Brussel en Oekraïne. Zijn campagne heeft president Zelensky als de grootste vijand van Hongarije afgeschilderd. Zelensky zou met Magyar samenwerken om Hongarije de oorlog in te trekken, al ontbreekt enig bewijs daarvoor.

Ook wordt Oekraïne door Fidesz neergezet als de partij die ervoor kiest om de oorlog te laten voortduren. Aan het feit dat Rusland het land illegaal is binnengevallen, niet bereid lijkt tot noemenswaardige concessies en systematisch burgerslachtoffers blijft maken, gaat Orbán in het geheel voorbij.

Orbán kreeg vanochtend de vraag van een journalist van de Kyiv Independent of hij in de positie van Zelensky grondgebied zou opgeven aan Rusland. Na een korte pauze was zijn antwoord: "Ik heb het geluk dat ik Zelensky niet ben".

'Vrij maar niet eerlijk'

Door de manier waarop Orbán democratische instituties heeft ontmanteld en de media naar zijn hand heeft gezet, worden de verkiezingen in het land wel omschreven als vrij maar niet eerlijk. Ook waren er afgelopen tijd onthullingen dat kiezers in arme dorpen, net als bij eerdere verkiezingen, betaald krijgen om op Fidesz te stemmen.

Hongaren hebben tot 19.00 uur om hun stem uit te brengen. Een officiële exitpoll is er niet, de eerste uitslagen volgen in de uren erna.

Correspondent Christiaan Paauwe maakte afgelopen week een reportage over de campagnes van de kandidaten:

De buschauffeur uit Rotterdam die vrijdagmiddag werd mishandeld in een volle lijnbus, werd een maand geleden ook al mishandeld door dezelfde man. Dat meldt de politie.

De eerste mishandeling vond plaats op 7 maart. De verdachte stapte toen de bus in, maar had problemen met inchecken. De buschauffeur verzocht hem uit te stappen. Hierop werd de verdachte agressief: hij schold de buschauffeur uit en gaf hem een klap.

Gistermiddag stapte de verdachte opnieuw de bus in, bij dezelfde buschauffeur. Die herkende hem en wilde dat doorgeven aan zijn collega's bij de centrale, waarna de verdachte opnieuw agressief werd. De chauffeur werd meermaals geslagen en raakte gewond.

Zoektocht

Een passagier filmde de mishandeling. Op beelden is te zien dat de verdachte na de mishandeling uitstapt en hard wegloopt. De politie heeft hem nog niet opgepakt en vraagt getuigen zich te melden als ze meer informatie hebben over de man.

Het is bij de politie niet bekend hoe het nu met de mishandelde buschauffeur gaat.

'Geen losse voorvallen'

Op de mishandeling van vrijdag werd geschokt gereageerd. "In Rotterdam is geen plaats voor geweld tegen mensen die gewoon hun werk doen", zei burgemeester Carola Schouten gisteren bij omroep Rijnmond.

"Handen af van onze mensen", zegt FNV Stadsvervoer. De vakbond wil met de directie van het Rotterdamse vervoersbedrijf RET om tafel om duidelijk te maken dat "deze incidenten geen losse voorvallen zijn, maar onderdeel van een toenemende verruwing waar werknemers dagelijks mee worden geconfronteerd".

Achter de zwaar beschadigde auto's die vannacht zijn aangetroffen in Tilburg zit vermoedelijk een langlopend conflict tussen twee families. Dat meldt de politie. Volgens een woordvoerder liggen de families al langere tijd met elkaar overhoop.

Familieleden zouden vannacht met auto's op elkaar zijn ingereden. Of daarbij gewonden zijn gevallen, is niet bekend.

Toen agenten arriveerden, gingen de bestuurders ervandoor. Aan de hand van kentekens heeft de politie de eigenaren van de voertuigen achterhaald.

Ruzies

De politie zegt een beeld te hebben van de aanleiding van het conflict, maar wil daar geen details over geven. Eerder kwam het al tot confrontaties op straat.

"Het gebeurt telkens op de openbare weg en houdt ons flink bezig", aldus een woordvoerder. Daarbij worden ook strafbare feiten gepleegd, waardoor de zaak serieus wordt opgepakt.

Ravage

Buurtbewoners meldden dat zij rond 02.00 uur harde knallen hoorden. Op meerdere plekken in Tilburg werden daarba zwaar beschadigde auto's aangetroffen. De drie voertuigen stonden op honderden meters afstand van elkaar, waarvan één op een parkeerterrein bij winkels.

Op foto's is te zien dat de schade groot is. Volgens Omroep Brabant lagen auto-onderdelen over honderden meters verspreid. De politie zette de omgeving af voor onderzoek.

Na de gedwongen sluiting van een horecazaak op de Javastraat waar de ratten over de toonbank krioelden, wordt er gekeken naar een nieuwe manier van bestrijding: fretten. In Rotterdam zijn ze hier al mee bezig en als het aan Ja21 ligt, gebeurt dit straks ook in Amsterdam. Volgens rattenvanger Nico, die al jaren fretten gebruikt, is het een heilig middel. 

Op de Javastraat rent hond Snack zijn neus achterna. De hond van rattenvanger Nico Kraaijeveld is getraind om ratten op te sporen en hier hoeft hij weinig moeite voor te doen. Al kwispelend snuffelt hij langs de gevels en hoekjes van de straat. Hij blijft staan, precies op de plek waar de horecazaak onlangs gedwongen de deuren moest sluiten, en dan weet Nico genoeg: "Hier zitten ze ook!"

Het is precies het soort tafereel dat Ja21 voor ogen heeft. De partij heeft schriftelijke vragen ingediend over de mogelijkheid van het inzetten van fretten als oplossing voor het rattenprobleem in de stad. Lijsttrekker Sytze Rijpkema verwijst hierbij naar een succesvolle proef die door de Rotterdamse gemeenteraad is aangenomen. 

Natuurlijke vijand

Samen met zijn fretten en drie honden bestrijdt Nico het rattenprobleem in Rotterdam. Volgens hem is het een goede methode, maar niet de enige oplossing: "Het is een hele mooie aanvulling op de bestrijdingsmiddelen die er al zijn, maar we kunnen niet overal terecht met fretten."

Fretten zijn de natuurlijke vijand van de rat, en met hun slanke lijf kunnen de dieren overal komen waar de ratten zitten. De fretten drijven zo de knaagdieren naar buiten. Eenmaal buiten worden de ratten direct door de honden gedood, of gevangen en later gedood. De fretten maken soms zelf al een rat dood ondergronds, maar hun voornaamste rol is opjagen. Op deze manier kunnen er tientallen ratten op één dag worden afgemaakt.

Dierenwelzijn

Volgens Nico is de methode een stuk diervriendelijker dan de gangbare aanpak met gif: "Met gif lopen ze vier à vijf dagen te zwalken. Dat is geen diervriendelijke manier." Zijn honden maken de ratten daarentegen binnen enkele seconden af. "De hondjes vinden het geweldig."

Toch is niet iedereen overtuigd. Dierenwelzijnsorganisaties plaatsen vraagtekens bij methodes waarbij dieren worden ingezet om andere dieren te doden. Het opjagen en doden door honden en fretten kan ook stress veroorzaken

Niet overal geschikt

In dichtbebouwde gebieden is de methode minder effectief. Zo besloot Zoetermeer na overleg met Rotterdam er juist van af te zien. Of Amsterdam geschikt terrein heeft voor deze aanpak, moet nog blijken.

Het college van B&W heeft nog niet gereageerd op de vragen van Ja21. Of fretten straks ook door de straten van Amsterdam worden ingezet, is dus nog afwachten.

Zaterdag overleed tv-icoon Sonja Barend op 86-jarige leeftijd. Haar oud-collega Hanneke Groenteman was bevriend met haar en zat een enkele keer ook bij Sonja aan de talkshowtafel. Jeroen Wollaars kreeg in 2021 de Sonja Barend Award uitgereikt uit haar handen. Groenteman: "De Sonja Barend Award gaat naar Sonja."

Barend overleed in het bijzijn van haar familie. "Ik was totaal in shock", vertelt Groenteman over het moment dat ze hoorde dat haar vriendin en oud-collega was overleden."Sonja was de meest levende persoon in mijn beleving. Een beter talkshowhost was er niet. Ze was intelligent en betrokken, ze kon plagen en prikken en je kon met haar lachen. Er is geen enkele talkshowhost die benadert wat zij bracht. "

"Ze zit in ons aller hoofd. Ze was zeer kundig", vertelt journalist Jeroen Wollaars over Sonja Barend. Hij kreeg in 2021 hoogstpersoonlijk uit haar handen de felbegeerde Sonja barend Award uitgereikt. "Het leek alsof alles ze zo uit de mouw schudde, maar alles was perfect voorbereid. Dat weet ik van een eindredacteur van Nieuwsuur die heel lang met haar gewerkt heeft. En ze keek ook alles terug, omdat ze wilde weten wat misging en wat beter kon. 

Het is vervelend om nu al in de verleden tijd over haar te praten" aldus Wollaars. "Ze was iemand die harten kon openen en veroveren. Ze zou nu nog steeds op tv kunnen zijn. Ze had het vermogen om op het juiste moment in de juiste groef te zitten."

Later op de avond een uitgebreide reportage met reacties op het overlijden van Sonja Barend.

De 'koningin van de talkshow' en iconische televisiepresentatrice Sonja Barend is zaterdag op 86-jarige leeftijd overleden. Dat laat BNNVARA vanmiddag weten. 

Ze overleed gisteren in haar woning, in het bijzijn van haar familie. "Met haar verliest Nederland een van de grootste televisiepersoonlijkheden die het land heeft gekend", schrijft BNNVARA. "Met haar ongeëvenaarde scherpte, betrokkenheid en moreel kompas gaf zij richting aan het publieke debat."

Barend werd geboren in Amsterdam en zat op verschillende plekken ondergedoken tijdens de Tweede Wereldoorlog. Toen ze twee jaar was, werd haar vader opgepakt en vermoord in Auschwitz. Na de oorlog ging ze aan het werk bij de Twentsche Bank, en via een aantal omwegen kwam ze uiteindelijk terecht bij de NTS, de voorloper van de huidige NOS. 

Sonja Barend Award

In 1966 was ze voor het eerst op televisie te zien als omroepster. In de daaropvolgende jaren ontpopte Barend zich tot een icoon van de Nederlandse televisie. Vooral als talkshowhost werd ze geroemd om haar journalistieke scherpte, maar ook om haar warmte. In 2006 maakte ze haar laatste programma. 

Sinds 2009 reikt de VARA de Sonja Barend Award uit voor het beste televisie-interview van Nederland. Oud-AT5'ers Mariëlle Tweebeeke, Jeroen Wollaars en Matthijs van Nieuwkerk mochten de prijs ooit uit haar handen in ontvangst nemen.

In 2006 ontving ze van toenmalig burgemeester Job Cohen de onderscheiding van officier in de Orde van Oranje-Nassau. 

In 2008 sprak Frank Awick namens AT5 uitgebreid met Sonja Barend:

Vier nachtclubs bieden sinds kort een zogeheten Nachtpas aan. Dat is een abonnement van 24,50 euro per maand waarmee Amsterdammers onbeperkt kunnen langskomen. Steeds meer jongeren vinden clubben tegenwoordig te duur. Dit abonnement moet ze weer terug de club in krijgen. 

Moktar Nabil, eigenaar van nachtclub Garage Noord, is een van de initiatiefnemers. "We zien dat alles gewoon steeds duurder wordt, en dat mensen daarom minder uitgaan", vertelt hij. 

Dat erkennen sommige twintigers op straat ook. "Het is heel duur, dus ik ga daarom niet meer uit." Een ander doet het alleen nog in de zomer. 

Clubs Nachbar, Skatecafe, en Radio Radio doen ook mee met de Nachtpas. Het spreekt sommigen wel aan. "Ik kan dat bedrag wel missen ja", vertelt een man. "Wat ik zeg, het kost geen knoop."

Toeristen

"We zijn allemaal echt wel bereid om wat in te leveren en te begrijpen dat je wat minder voor je ticketing vraagt", zegt clubeigenaar Nabil. "Maar die toeristen, die mogen gewoon lekker betalen."

 De eerste 150 Nachtpassen waren meteen na lancering uitverkocht. De vier nachtclubs die deelnemen kijken komende tijd aan hoe dat gaat. Wel is er al een wachtrij waar je je op in kunt schrijven voor een mogelijk volgende oplage.

De 'koningin van de talkshow' Sonja Barend is overleden op 86-jarige leeftijd en zijn fretten dé oplossing voor het rattenprobleem? Dat en meer in het AT5 Nieuws van zondag 12 april, gepresenteerd door Anneloes Mullink. 

Op de Dam zijn vanmiddag duizenden kinderschoentjes geplaatst om de vermoorde kinderen in Gaza te herdenken. Het is de zestiende keer dat stichting Plant een Olijfboom, die zich inzet voor Palestina, de actie organiseert. Naast de schoenen, knuffeltjes en bloemen die te zien zijn op het plein, worden ook de namen van omgekomen kinderen voorgelezen door bekende Nederlanders. 

Volgens de stichting is het lastig om te achterhalen hoeveel kinderen er inmiddels precies zijn omgekomen bij de genocide in Gaza, maar zijn het er sowieso meer dan 20.000. Hoewel er officieel een staakt-het-vuren geldt, vallen er nog steeds veel Palestijnse doden.

"Ons is een half jaar geleden verteld dat er een staakt-het-vuren is, maar er is geen dag voorbijgegaan waarop Israël niet heeft gevuurd", zegt Esther van der Most, directeur van Plant een Olijfboom daarover. 

Een woning vinden wordt steeds moeilijker. De stad groeit, maar de ruimte niet. Daardoor verschuift de aandacht steeds vaker naar gebieden die nooit bedoeld waren om te wonen. Verouderde bedrijventerreinen en stationsgebieden bijvoorbeeld. Neem station Sloterdijk, waar tussen sporen en kantoren nieuwe woontorens verrijzen. Of station Zaandam, ooit een winderige no-go area en nu een bruisend stadshart.  In deze aflevering van Bouw Woon Leef zoeken we uit hoe het leven rondom stations vorm krijgt en wat er voor nodig is om dit te laten slagen. Want kun je van zulke plekken wel levendige woonwijken maken?

Volgens Maria, die al op Sloterdijk woont, lukt dit zeker.  Zij rolt zo vanuit haar slaapkamer de trein in. “Je bent overal zo met het ov,” zegt ze. “En ik vind het juist fijn dat er altijd mensen zijn.” Maar niet iedereen denkt daar hetzelfde over. Voor velen is station Sloterdijk enkel een druk doorreisstation. Je pakt de trein, metro of bus en bent daarna zo snel mogelijk weer weg. Geen plek om te blijven, laat staan om te wonen. Toch schieten de woontorens zowel hier als in Zaandam als paddenstoelen uit de grond. 

Hoogbouw rondom station onvermijdelijk

Veel Zaankanters vinden al die hoogbouw niet passen bij hun streek. Toch is hoog bouwen rond stations volgens experts onvermijdelijk. Als je de stad wil verdichten zonder dat iedereen afhankelijk wordt van de auto, zijn dit de plekken waar het moet gaan gebeuren. Alleen woningen toevoegen aan een bestaande plek is niet genoeg.“Hoogbouw kan ontzettend goed zijn voor de stad, mits je nadenkt over de openbare ruimtes" zegt stadsocioloog Charlotte Schans. 

Tijdelijke initiatieven

Juist daarom zijn tijdelijke initiatieven onmisbaar voor de ontwikkeling van stationsbuurten. Yvonne Modderma wilde een wijngaard beginnen, maar Amsterdam niet uit. Daarom ontstond het idee voor de stadswijngaard Bret op Sloterdijk, midden tussen het beton en de kantoortorens. Toen zij acht jaar geleden dit stukje grond van de gemeente toegewezen kreeg, was ze sceptisch: “Sloterdijk, hoe moet dat nou? Het is toch een vrij naargeestig gebied.” aldus Modderma. Toch groeide de wijngaard uit tot een levendige ontmoetingsplek voor de buurt.

Parijs-aanpak als oplossing 

Zulke initiatieven zijn vaak tijdelijk, terwijl ze juist voor levendigheid zorgen in de stationsbuurt. Desondanks moeten ze verdwijnen zodra de definitieve plannen ingaan. Zonde, vindt bouwspoormeester Daan Zandbelt."Ze maken van een oud smerig bedrijventerrein een nieuw sexy stuk stad en die wil je ook vasthouden als je het gebied verder gaat ontwikkelen" legt Zandbelt uit.

Volgens hem zou Amsterdam daarom een voorbeeld kunnen nemen aan Parijs. Daar koopt de gemeente bedrijfsruimtes op en verhuurt die bewust tegen lage prijzen.  Zo kunnen ook kleine ondernemers op dit soort plekken blijven bestaan. 

Met een mix van sociale huur, koopwoningen en meer gepand groen, verandert ook dit oude kantooreiland langzaam maar zeker in een écht stukje Amsterdam. Een plek waar je straks niet meer alleen bent om over te stappen, maar waar je na een lange dag gewoon lekker thuiskomt.

Er komt weer een grote wegafsluiting aan, dit keer aan de noordkant van de stad. Vanaf zondagavond 12 april tot maandagochtend 27 april is de N247 is beide richtingen afgesloten tot kruispunt 't Schouw. Ook de op- en afritten van de S116 zijn afgesloten. Omgevingsmanager Sandra Zijlstra vertelt in Het Verkeer waarom dit nodig is.

''De weg gaat dicht omdat het asfalt in hele slechte staat is'', legt Zijlstra uit. ''Er zitten gaten in de weg en de belijning is op meerdere plekken verdwenen. Dat gaan we herstellen.'' En dat betekent dat het oude asfalt wordt verwijderd en er een nieuwe laag wordt aangebracht. 

Bussen blijven rijden

Het asfalteren zelf is niet zo uitdagend. Al wordt er wel dag en nacht doorgewerkt ''Maar wat dit project complex maakt, is dat de bussen moeten blijven rijden'', legt Zijlstra uit. En dat zijn er heel wat, zo'n dertig buslijnen rijden over de N247.

Omleiding voor autoverkeer

De afsluiting gaat zondagavond 12 april om 20.00 uur in. De N247 is dan in beide richtingen afgesloten voor autoverkeer tot kruispunt 't Schouw. Ook de op- en afritten van de S116 zijn afgesloten. Verkeer wordt omgeleid via de A10, A8, A7 en N244. Amsterdam Noord blijft bereikbaar via de S115, S117 en S118. 

De afsluiting gaat voor veel hinder zorgen. ''De N247 is een hele belangrijke noord-zuid verbinding. Er gaan hier dagelijks 20.000 voertuigen langs'', vertelt Zijlsta. Automobilisten die we spreken zijn niet blij. '' Verschrikkelijk'', zegt één van hen kort maar krachtig. ''Als het moet dan moet het. Maar ik had het liever in een vakantieperiode gezien'', zegt een ander.

Zijlstra roept automobilisten op om geen sluiproutes te nemen. ''Het omliggende wegennet is hier helemaal niet op ingericht.'' Om sluipverkeer te voorkomen sluit de gemeente enkele wegen in landelijk Noord af. Dit zijn de Termietergouw, Broekergouw, Monnickendammerrijweg en Uitdammerdijk. Bestemmingsverkeer kan deze wegen wel gebruiken.

De afsluiting duurt tot maandagochtend 27 april 05.00 uur. Maar de werkzaamheden aan de N247 zitten er dan nog niet op. Van dinsdagochtend 28 april tot maandagochtend 18 mei wordt er gewerkt tussen Broek in Waterland en de afrit Bernhardlaan. De weg is dan dicht richting Monnickendam.

Een supermarkt op de Sam van Houtenstraat in Nieuw-West trekt volop aandacht op social media. Met video’s die miljoenen keren worden bekeken en zo’n 20.000 Instagramvolgers, zorgt de online populariteit inmiddels ook voor extra drukte in de winkel.

Het maken van de video's begon voor Yasar Kocyigit, de fruitman van de supermarkt, als een grap. Inmiddels is het veel meer dan dat. Elke donderdag komt er een cameraman die helpt bij het maken van professionele video's van Yasar en zijn collega's.

In de video's vertellen de medewerkers over kortingen of nieuwe producten van die week door middel van sketches of door in te spelen op trends. "Elke dag praten we met een cameraman, hoe en wat gaan we deze week doen? Het is niet gelijk bam." 

Rijen

Sinds het maken van de video's is het in de winkel een stuk drukker geworden. "Er komen klanten van ver alleen door de video's, die vragen of ze kennis mogen maken", vertelt Kocyigit.

Toch is niet iedereen even blij met de toeloop. "Sinds de video's is de winkel wel drukker geworden en ik had laatst dat er een rij was. Dat was ik niet gewend. Dat je dan in de rij moet staan om boodschappen te doen, dat is niet echt fijn", vertelt een vaste klant. 

Tips of advies voor andere supermarkten die hun sociale media willen uitbreiden heeft Kocyigit niet: "Iedereen moet het zelf weten, ik kan daar geen antwoord op geven."

Met een overwinning op zak verscheen Óscar García in de perskamer van Heracles Almelo. Ajax won namelijk van de hekkensluiter van de Eredivisie. Maar hekkensluiter of niet, García is tevreden met de overwinning van zijn ploeg. Want hij zag een paar fraaie goals gisteravond. Maar het belangrijkste: Ajax houdt hoop op een Europees ticket. Dankzij de uitzege verstevigde Ajax de vijfde plek. Daarnaast zijn plekken twee, drie en vier ook nog binnen handbereik met nog vier duels te gaan. 

Gemeenteraadsleden debatteren aankomende week over de plannen voor woningbouw in het Holterbergwegdistrict in Zuidoost. Daar moeten, tussen bestaande bedrijven, zeker 5500 woningen bijkomen.

De plannen van het college van burgemeester en wethouders zijn onder meer hier te vinden. Het gaat om het gebied tussen de Burgemeester Stramanweg, de Holterbergweg, de Laarderhoogtweg en de Lemelerbergweg.

Skyline

Ambtenaren schrijven dat er hoogbouw met een 'beeldbepalende' rol moet komen. "De gemeente ziet dit gebied als kans om bij te dragen aan een herkenbare skyline die past bij de grootstedelijke ambitie van Amsterdam, zonder de menselijke maat uit het oog te verliezen." Ze beloven een 'geweldig uitzicht over de Amstelscheg', maar 'de ervaring op ooghoogte' zou desondanks leidend zijn. Op straat moet het volgens hen dus veilig en levendig zijn.

Het aantal bedrijven moet volgens de gemeente niet afnemen, maar groeien. Het wordt daarmee een gemengd gebied. Eerst worden er alleen huurwoningen gebouwd. Later moeten daar koopwoningen bijkomen. 

De gemeente erkent dat het bouwen van deze aantallen appartementen kan leiden tot 'een als grootschalig ervaren omgeving'. Elke straat en buurt zou daarom een eigen sfeer en identiteit moeten krijgen, onder meer door variatie in de gevels. Verder moeten er parkjes komen en meer water.

Voor het verwarmen van de woningen en bedrijven moet restwarmte worden gebruikt en er wordt gekeken naar een manier waarop bedrijven 'optimaal gebruik kunnen maken van de beschikbare capaciteit', maar het is nog de vraag of dat voldoende is. "Ondanks deze maatregelen blijft de beperkte beschikbaarheid van elektriciteit een risico, vooral als de vraag sneller groeit dan de infrastructuur kan bijbenen", erkent de gemeente. Op dit moment is er in ieder geval te weinig elektriciteitscapaciteit. 

Bereikbaarheid

Verder stelt de gemeente dat de bereikbaarheid per auto en openbaar vervoer van het gebied 'onder toenemende druk' komt te staan. Dat komt niet alleen door de nieuwe woningen, maar ook door de bestaande drukte tijdens evenementen in bijvoorbeeld de Johan Cruijff Arena of Ziggo Dome.

"Om deze transformatie in goede banen te leiden, is een pakket aan mobiliteitsmaatregelen noodzakelijk", staat er in het stuk. "Denk hierbij aan het stimuleren van laag autobezit via lage parkeernormen, het realiseren van parkeerhubs aan de randen van het gebied, het inzetten op deelmobiliteit en smart mobility, en het verbeteren van de infrastructuur voor langzaam verkeer."

De bouw van gestapelde bedrijfsruimte moet in 2027 starten en de bouw van het eerste woongebouw in 2029.

Ajax heeft vanavond gewonnen van Heracles Almelo. Dat deden de Amsterdammers met een paar mooie goals, weliswaar tegen de hekkensluiter, maar toch. De drie punten gaan mee terug naar Amsterdam en die zijn hard nodig in de strijd om een Europees ticket. Óscar García zal redelijk tevreden in de bus zitten terug naar Amsterdam. 

Itakura begon bij Ajax voor het eerst sinds 17 januari in de basis. De verdediger had lang last van rugklachten. Ook was er weer een basisplaats voor Gloukh. García is nog niet heel erg gecharmeerd van de technische aanvaller, want hij kreeg onder de Spanjaard nog geen basisplaats. Opvallend was dat Steur op de bank begon.  Voor de rest stonden de standaard namen in de basiself van García. 

Wippertje van Godts

Het was moeilijk kiezen welke goal mooier was. Die van Godts of die van Berghuis. Godts had een mooi wippertje over oud-Ajacied Pasveer. Berghuis schoot hem keihard in de rechterbovenhoek. We gaan toch voor die van Godts. Makkelijk was het niet voor de Belg, om vanaf die hoek, de bal over Pasveer te krijgen. Al met al begon Ajax dus zeer goed aan de wedstrijd.  Heracles had er iets minder zin, leek het wel. Ajax kon rustig de bal lekker rondtikken. Het tempo zakte daarna in. En Ajax hobbelde zo door naar de rust.

Goaltjesdief Berghuis

Meteen in de tweede helft maakte Ajax de derde goal van de avond. Weer was het Berghuis, die hem beheerst langs Pasveer tikte. Tja, daarna zakt het net als in de eerste helft enorm in. Toch was er een hoogtepunt voor Heracles, want invaller Tomiyasu pakte in de 79ste minuut een rode kaart. 

Ajax won uiteindelijk zeer gemakkelijk de wedstrijd en pakte dus belangrijke punten richting het enorm belangrijke Europese ticket. Volgende week speelt Ajax ook een verre uitwedstrijd, namelijk tegen NAC Breda. Het is te hopen dat de Ajaxspelers wat te doen hebben in de bus, wellicht hun eigen goals terugkijken.  

Op de asielboot de MS Galaxy in het Westelijk Havengebied is vandaag een sportplek geopend voor de 1500 bewoners. De initiatiefnemers hopen hiermee de opvang kind- en jeugdvriendelijker te maken. De opvanglocatie de MS Galaxy biedt ruimte aan 1500 asielzoekers en statushouders.

"Het idee is dat jongeren hun sportspullen hier halen en lekker aan de gang gaan op de kade", zegt Aranka van der Pol, de initiatiefnemer van de sportcontainer.

Op de planken achter in de container liggen onder andere voetballen, bidons. rackets, bokshandschoenen en basketballen klaar voor de 1500 bewoners van de asielboot. Het is vooral bedoeld voor jongeren die hier wonen, omdat er voor hen vaak weinig te doen is. 

Omar uit Syrië werkt in de koffiebar op het schip en hij is enthousiast over de komst van de sportplek. Volgens Omar kan het leven op de boot soms uitzichtloos voelen, omdat mensen hier soms langer dan twee jaar verblijven. "Het is acht kilometer naar het centrum. De meeste bewoners hebben geen fiets en er rijdt hier geen ov. Dus het is lopen, of je komt er niet." 

Ook mogen bewoners op deze boot niet zelf koken. "Dat hou je wel even vol, maar op een gegeven moment wil je zelf iets kunnen doen", aldus Omar. 

Sport is volgens hem dan ook een goede manier om stress kwijt te raken. "Veel mensen uit mijn gemeenschap zien sport als een luxe, maar hier heb ik gezien dat het heel belangrijk is. En het zorgt ook weer met verbinding met anderen."

De afsluiting van de A10 Zuid en A10 Oost zorgt vandaag, zoals verwacht, voor lange files. Het verkeer staat zowel in de stad zelf als op omliggende snelwegen vast. 

In de Stadionbuurt staat het verkeer op meerdere straten stil."Totaal verkeersinfarct Oud-Zuid nu, vertraging is enorm", laat iemand weten. "Door de afsluitingen Oud-Zuid, het duurt 1-1,5 uur om van Emmaplein naar Mercatorplein vertelde een chauffeur me net."

Vast

Taxichauffeurs waarschuwen elkaar in Telegramgroepen ook voor de verkeersdrukte. Volgens een van hen staat 'alles vast'. Ze noemen de Amstelveenseweg en Overtoom als voorbeelden. Ook was een van de twee rijbanen voor de IJtunnel in Noord afgesloten, mogelijk vanwege de drukte in het centrum.

Op de A9 en de A10 Noord zijn ook files ontstaan. Op de A10 zorgt dit tussen Knooppunt Coenplein en Knooppunt Amstel voor ongeveer dertig minuten vertraging en die tijd liep rond 18.00 uur nog op.  

Zuidasdok

De A10 Zuid en de A10 Oost tussen knooppunt De Nieuwe Meer en Watergraafsmeer zijn sinds gisteravond in beide richtingen dicht. Er wordt namelijk opnieuw aan het project Zuidasdok gewerkt. Aanstaande maandagochtend is deze afsluiting voorbij. 

Later dit jaar zullen er weer soortgelijke afsluitingen plaatsvinden.