Een klein stukje grond in Rotterdam-Zuid stelt de gemeente voor een enorme opgave. Rotterdam wil graag huizen bouwen op die plek, maar dat kan niet zolang onduidelijk is van wie het perceel is. Lange tijd was niet bekend wie de erfgenamen zijn. Inmiddels wel, maar het zijn er maar liefst 110.

De oorspronkelijke eigenaar van het 'vergeten' perceel aan de Hilledijk is Willemina Fokkelina Meppelder. Zij werd geboren in 1852. Ze overleed in 1955 maar het is onduidelijk aan wie ze het perceel naliet. Haar kinderen leven niet meer.

De gemeente is wettelijk verplicht om er alles aan te doen om de eigenaren op te sporen. Daarom deed de gemeente vorig jaar een oproep in verschillende huis-aan-huisbladen, zonder resultaat. Toen het verhaal landelijk nieuws werd, stroomden de reacties binnen.

Veel kinderen en kleinkinderen

Wat begint als een zoektocht naar een paar mogelijke erfgenamen, groeit uit tot een complex dossier. In totaal hebben 123 familieleden zich gemeld, al blijkt niet iedereen echt erfgenaam.

"Het verbaast me niets dat er zoveel erfgenamen zijn", zegt Anita Schaaij (72), de achterkleindochter van Meppelder, tegen de regionale omroep Rijnmond. "Mijn overgrootmoeder had zelf twaalf kinderen, mijn opa Folkert had er zes, en die kregen ook weer kinderen."

Anita Schaaij vermoedt dat haar overgrootmoeder alle ophef prachtig zou vinden. "Ik zie haar al gniffelend in haar handen wrijven om al het gedoe." Ook haar broer Onno geniet van alle commotie. "Dat zoiets uit het verleden naar je toekomt, vind ik prachtig."

Met zoveel familieleden wordt ook het verhaal achter mevrouw Meppelder en het stukje grond steeds duidelijker. Op het perceel stond ooit het huisje van de familie Meppelder-Schaaij. Dat verdween begin vorige eeuw, maar de grond bleef op naam van Meppelder en haar familie staan. Haar echtgenoot Arie Schaaij overleed al in 1911.

Meppelder, binnen de familie ook bekend als oma Schaaij, verhuisde later naar Den Haag. In 1955 overleed ze op 102-jarige leeftijd. Het perceeltje lijkt dan allang vergeten. Niemand in de familie weet nog van het stukje privégrond.

Complexe puzzel

Het perceel van 144 vierkante meter ligt midden in de Tweebosbuurt, waar de gemeente nieuwe woningen wil bouwen. Bijna alles eromheen is gemeentelijk bezit, behalve dat ene lapje grond. Zolang de gemeente geen eigenaar is van het perceel, kan er niet verder worden gebouwd.

En met ruim 100 familieleden kan het nog wel even duren. "Het in kaart brengen van de eigendomssituatie is een complex en zorgvuldig proces dat de nodige tijd in beslag neemt", aldus de gemeente.

Ook stamboomdeskundige Maryssa Mann onderstreept de complexiteit van de situatie. Volgens haar zal het een hele opgave worden om in kaart te brengen wie juridisch rechthebbenden zijn.

Je hebt niet alleen te maken met mevrouw Meppelder, legt ze uit. "Ook haar kinderen staan in de eigendomsakte. En omdat zij ook zijn overleden, moet je weer kijken naar hun erfgenamen."

Dat betekent speuren in testamenten, huwelijken, scheidingen en oude aktes. "Waren ze getrouwd? Hoe vaak? Waren er testamenten? Was er gemeenschap van goederen?" Zelfs de zogenoemde 'koude kant' moet worden onderzocht: echtgenoten die mogelijk via een huwelijk rechten kregen op een deel van het perceel.

'Het gaat me niet om de centen'

De volgende stap is dat de gemeente een bod uitbrengt aan iedereen die juridisch rechthebbend is. Zelf verwachten de erfgenamen er niet rijk van te worden. Het grootste deel van de grond blijft openbaar groen en slechts een klein stuk krijgt een woonbestemming.

"Het gaat me niet om de centen, ik vind het gewoon hartstikke leuk", zegt de 73-jarige Sjaak van der Stoel. Ook hij is een achterkleinzoon van Meppelder. "Ineens blijkt het een enorme familie te zijn. Hoe leuk zou het zijn als ze allemaal bij elkaar komen?"

Bankje voor oma

De erfgenamen hopen stiekem op meer dan alleen een handtekening onder een koopovereenkomst. Sommigen denken aan een bankje of een gedenkplaat voor oma Schaaij, op het stukje grond dat al die jaren ongemerkt in familiebezit bleef.

"Wij zouden het heel bijzonder vinden als de gemeente de erfgenamen van onze overgrootmoeder uitnodigt voor een bijeenkomst op het stukje familiegrond", zegt Anita Schaaij. "Blijkbaar wilde onze overgrootmoeder ons op de een of andere manier nog één keer samenbrengen."

In Wijk bij Duurstede zijn gisteravond bij het gemeentehuis vernielingen aangericht. De ruiten van de draaideur zijn kapot en er zijn brandplekken te zien.

Volgens RTV Utrecht is het gemeentehuis beschadigd toen meerdere mensen op het pand klommen. Op beelden ingezien door de regionale omroep is te zien hoe acht mannen op het dak van het gemeentehuis vuurwerk afsteken.

Ook is te zien dat er spandoeken met beledigende teksten en een nazisymbool bij het gemeentehuis hingen. Meerdere omwonenden zeggen tegen de regionale omroep dat het gaat om een groepje jongeren dat tegen de noodopvang is.

De politie bevestigt aan de omroep dat agenten op een melding zijn afgegaan waar ook vuurwerk bij betrokken was. Er is niemand aangehouden. De omroep meldt dat de schade vanochtend goed zichtbaar was. Ook zijn er vuurwerkresten en stickers van Defend Wijk bij Duurstede achtergelaten.

'Verschrikkelijk en intimiderend'

Waarnemend burgemeester Petra Doornenbal van Wijk bij Duurstede noemt de vernielingen verschrikkelijk en intimiderend. "Wat moet ik er nog van zeggen? Dit is zo niet nodig. Je kan gewoon in gesprek gaan. Dit is het kapen van een onderwerp, puur om te rellen."

Volgens Doornenbal gaat de politie de beelden doorkijken en verder onderzoek doen naar de daders. "Maar de kans dat ze uit Wijk komen is groot", zegt de burgemeester.

De gemeente maakte vorige week bekend dat er een tijdelijke noodopvang komt in een sportcomplex. De opvang moet plaats bieden aan 50 tot 75 asielzoekers. Sinds de aankondiging is het onrustig in Wijk bij Duurstede.

Bij een protest afgelopen maandag werden er vuurwerk en stenen naar politieauto's gegooid. Een 23-jarige man uit Utrecht is gisteren tijdens een supersnelrechtzitting voor zijn aandeel veroordeeld tot acht weken gevangenisstraf, waarvan vier weken voorwaardelijk.

Protest tegen noodopvang

Voor vanmiddag was er ook een protestmars tegen de noodopvang aangekondigd. Deze zou om 12.00 uur beginnen en van het gemeentehuis naar de sportvelden gaan.

Hier kwamen twintig mensen op af, zag een verslaggever van RTV Utrecht. De organisatie besloot daarom om niet te gaan lopen en bij het gemeentehuis te blijven staan.

"Alle politiemacht die we op de been hadden, bleek niet nodig", reageert Doornenbal. "Mensen zijn ofwel geschrokken van het geweld van vannacht, ofwel de groep die bereid is om te demonstreren is een stuk kleiner dan gedacht."

In India heeft de leider van de piepjonge en razendpopulaire Kakkerlakken-beweging voor het eerst een protest aangevoerd tegen de regering. Oprichter Abhijeet Dipke (30) kwam vanochtend vanuit de Verenigde Staten aan in de hoofdstad New Delhi. Hij voegde zich meteen bij de betogende menigte. "Kakkerlakken zijn niet bang en ze gaan ook niet dood", riep hij aanhangers toe.

Aanhangers van de beweging, die tot vandaag vooral online actief was, demonstreren tegen de corruptie in India. Aanleiding is een grote fraudezaak rond het toelatingsexamen voor medische opleidingen. De beweging stelde daarom een ultimatum voor het vertrek van de minister van Onderwijs. Die heeft dat laten passeren. Inmiddels zijn nieuwe protesten aangekondigd.

Met dit eerste grote protest wil de Kakkerlakken-beweging vooral laten zien dat ze de aantallen hebben om serieuze druk uit te oefenen op de Indiase regering. In enkele dagen trok de beweging op Instagram zo'n 22 miljoen volgers.

Van het internet naar de straat

Sarthak Bagchi promoveert aan de Universiteit Leiden op Indiase politiek en noemt de Kakkerlakken nu meer een online fenomeen dan een beweging. "Maar het is ze in ieder geval al gelukt om een persconferentie te geven in de aanloop naar dit protest. Dat is iets wat de premier van dit land nog nooit heeft gedaan."

Abhijeet Dipke was er vooraf zeker van dat hij opgepakt zou worden zodra hij voet op Indiase grond zou zetten. Dat gebeurde niet. Hij werd wel opgewacht, maar kreeg van agenten in burgerkleding te horen dat hij zijn protest in het centrum van New Delhi kon doorgaan. Met in de hand een biografie van Bhimrao Ambedkar, de ontwerper van Indiase grondwet, stapte hij vervolgens het vliegveld uit.

'Bedreiging nationale veiligheid'

Online heeft Dipke nu met zijn satirische beweging meer dan twee keer zoveel volgers als regeringspartij BJP. Bij de Indiase regering leidt de populariteit tot onrust. Platform X is gesommeerd het profiel van de beweging te blokkeren. Die zou een bedreiging zijn voor de nationale veiligheid.

"Ze begrijpen de kracht die studentenprotesten kunnen hebben als ze echte klachten die onder de bevolking leven vertegenwoordigen", zegt Bagchi.

Rond het protest van vandaag was de sfeer gespannen. Dipke wil laten zien dat zijn online satire sterk genoeg is om mensen te motiveren fysiek de straat op te gaan. De Indiase overheid daarentegen wil voorkomen dat de vonk die online begonnen is niet uitgroeit tot een vurige Gen-Z beweging, zoals in buurlanden Bangladesh en Nepal. Daar leidden protesten uiteindelijk tot de val van de regering.

Dipke studeert aan een universiteit in Boston en werkte eerder als communicatiestrateeg voor de Aam Aadmi Partij. Die komt ook voort uit een anti-corruptiebeweging en groeide uit tot een politiek alternatief voor traditionele partijen. Hij weet dus hoe je jongeren online mobiliseert, maar de impact die hij met één bericht heeft gehad, kon hij ook niet voorspellen.

Vanuit Boston reageerde Dipke halverwege mei met een bericht op sociale media op een uitspraak van het Indiase hooggerechtshof. Daarin noemde de rechter jongeren zonder opleiding of baan die zich bezighouden met activisme of journalistiek kakkerlakken en parasieten.

"Het is zorgelijk dat een rechter op deze manier Indiase burgers ontmenselijkt met deze taal waarvan we historisch weten dat het veel schade kan aanrichten", zegt Bagchi.

Dipke draaide in zijn bericht de negatieve lading ervan om en vroeg zich af wat er gebeurt als de kakkerlakken samenkomen. Zo ontstond de satirische Cockroach Janta Party. De toevoeging Janta Party, of JP (Volkspartij), is een knipoog naar de regerende BJP. De satirische beweging speelt zo in op de onvrede die er onder jongeren leeft over het gebrek aan banen en opleidingsplekken in India.

Grote eisen

Een voorbeeld daarvan is de toelatingstest voor medische opleidingen. Omdat er maar enkele duizenden plekken beschikbaar zijn, hangt voor de ruim twee miljoen studenten heel veel af van deze test, waarvoor ze soms maanden dag en nacht leren. Maar dit jaar werd de uitslag nietig verklaard omdat er gefraudeerd zou zijn. Bij enkele studenten kwam de klap dat hun harde werk voor niets is geweest zo hard aan, dat ze kozen voor zelfdoding.

De Kakkerlakken-beweging vraagt daarom om het vertrek van minister van Onderwijs. Het lijkt vooralsnog de meest haalbare van de punten die de beweging tot nu toe geformuleerd heeft. Want voor grote aanpassingen in de Indiase media, of nieuwe wetgeving rondom banen van oud-rechters, heeft deze beweging nog niet genoeg politieke druk. Als het protest van vandaag uitgroeit tot een echte beweging, kan dat wel veranderen.

Medewerkers van chipmachineproducent ASML zeggen een intern evenement te boycotten waarvoor Elon Musk is uitgenodigd. De techmiljardair is door ASML gevraagd om donderdag op de bijeenkomst via een videoverbinding te komen praten, schrijft het Eindhovens Dagblad.

Volgens het ED vinden de medewerkers dat de opvattingen van Musk haaks staan op de kernwaarden van ASML, gelijkheid en inclusiviteit. Ze wijzen op wat zij zien als nazisympathieën en op zijn anti-Europese houding, schrijven ze op een intern communicatiekanaal. Om hoeveel werknemers het gaat is niet bekend.

ASML heeft de uitnodiging van Musk aan de NOS bevestigd. Volgens een woordvoerder zal hij tijdens de besloten conferentie "zijn visie delen op AI, robotica, ruimtevaart en halfgeleiderproductie". De onderwerpen zijn volgens het bedrijf relevant voor de medewerkers.

Volgens het bedrijf worden geregeld technologieleiders uit de industrie uitgenodigd om hun inzichten te delen. "De uitnodiging aan Elon Musk vond plaats in het kader van het Terafab-project, dat zeer relevant is voor de halfgeleiderindustrie."

Mega chipfabriek

Musk maakte eerder dit jaar bekend dat hij een chipfabriek (Terafab) wil bouwen in de Amerikaanse staat Texas. Het is een gezamenlijk project van Tesla, SpaceX en chipgigant Intel. Voor de megafabriek heeft hij volgens het ED de geavanceerde chipmachines van ASML nodig.

ASML zegt in de verklaring dat via het Terefab-project Musk "onderdeel zal worden van het bredere ecosysteem van onze industrie. Veel bedrijven, waaronder ASML, zullen samenwerken binnen dit initiatief".

Het chipbedrijf zegt verder dat het zich inzet "voor een inclusieve werkomgeving waarin iedereen zich gewaardeerd en gerespecteerd voelt, volledig kan bijdragen en vrij is om zijn of haar mening te uiten".

Door een landelijke storing in de interne systemen van de Koninklijke Marechaussee kunnen reizigers sinds vanmiddag geen noodpaspoort aanvragen.

In de praktijk betekent dat dat reizigers die er op de luchthaven achter komen dat ze niet over een geldig paspoort beschikken niet kunnen reizen. "Er is namelijk geen alternatief", zegt de marechaussee-woordvoerder. De oorzaak en de duur van de storing, die vanmiddag rond 14.00 uur begon, zijn niet bekendgemaakt.

Mogelijk kunnen daardoor vandaag tientallen reizigers niet reizen. Vorig jaar gaf de marechaussee ruim 15.000 noodpaspoorten uit. Dat komt neer op ongeveer veertig nooddocumenten per dag.

Paar plekken

De aanvraag van zo'n paspoort kan maar op een paar plekken in Nederland gedaan worden: op de vliegvelden van Schiphol, Eindhoven, Rotterdam, Groningen en Maastricht en in de veerboothaven van IJmuiden.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat er geen signalen zijn van storingen op Nederlandse ambassades in het buitenland. Wanneer het afgeven van noodpaspoorten niet mogelijk is, kunnen handgeschreven laissez-passer (Frans voor: 'sta toe door te laten') worden verstrekt, zegt ze.

De wereldberoemde Britse popster Dua Lipa (30) en acteur Callum Turner (36) pakken dit weekend uit met een driedaags huwelijksfeest in Palermo. Daarvoor worden kosten noch moeite gespaard en zijn delen van de Siciliaanse stad afgesloten, tot ergernis van inwoners. Ze keren zich tegen de privatisering van de publieke ruimte.

Dua Lipa en Callum Turner, onder meer bekend van de filmreeks Fantastic Beasts, gaven elkaar vorig weekend in het historische stadhuis van Londen al in besloten kring het ja-woord. Maar het echte feest moest toen nog komen.

Het huwelijksweekend begon gisteren, duurt tot en met morgen en vindt plaats op verschillende locaties in en rond de Italiaanse stad. Volgens Italiaanse en Britse media kosten de festiviteiten Dua Lipa en Callum Turner zo'n 1,5 miljoen euro.

'Palermo is niet te huur'

De komst van het beroemde koppel leidt tot ergernis bij inwoners van Palermo. Zij vinden dat hun stad door een privéfeest wordt overgenomen, omdat delen nu niet toegankelijk zijn voor het publiek en straten en pleinen zijn afgesloten. Zo zijn er bouwhekken met zwarte doeken geplaatst, is er veel beveiliging op de been en mag alleen bestemmingsverkeer het gebied in.

De protesten komen onder meer van Apro Palermo, een actiegroep die strijdt tegen overtoerisme. Via sociale media roept de organisatie inwoners op om problemen door de festiviteiten te melden. In de stad verschenen posters met teksten als "Palermo is niet te huur", "Palermo is niet voor de rijken" en "Ons plein is niet jouw woonkamer". Die posters werden deels verwijderd door de politie, maar daarna doken opnieuw protestleuzen op, via graffiti op gebouwen.

Volgens de Britse tabloids The Sun en The Daily Mail zou Dua Lipa inmiddels de portemonnee hebben getrokken om bewoners te compenseren die last hebben van haar feest, omdat ze bijvoorbeeld niet kunnen parkeren door afzettingen of uitkijken op plekken waar extra parkeerplaatsen zijn gecreëerd voor de gasten.

Er zouden bedragen tot 5000 pond zijn betaald. Hoe dit geld de inwoners van Palermo heeft bereikt, specifiëren de boulevardkranten niet.

De burgemeester van Palermo was overigens een stuk positiever gestemd dan een deel van zijn stadsgenoten. Hij sprak in de Italiaanse krant La Repubblica van een "cultureel geschenk" en noemde de komst van Dua Lipa reclame voor de stad.

Tal van beroemdheden

Gisteravond begonnen de festiviteiten in het historische centrum van Palermo, op Piazza Croce dei Vespri. Het plein werd omgetoverd tot filmisch decor, met oldtimers, lange tafels en Siciliaanse aankleding. Vanavond gaat de viering verder in Villa Valguarnera in Bagheria, een barok 18de-eeuws landgoed net buiten Palermo.

Tot de genodigden behoren tal van beroemdheden. Gisteren was bijvoorbeeld modeontwerper Donatella Versace aanwezig en vandaag wordt Elton John verwacht. Ook zouden Robbie Williams en Katy Perry zich vanavond in het feestgedruis mengen.

Helemaal nieuw is Palermo niet voor het bruidspaar. Dua Lipa en Callum Turner bezochten de hoofdstad van Sicilië vorig jaar al. De zangeres schreef toen op Instagram dat de stad "in haar hart" zat.

Huwelijk Bezos

De commotie rond het feest doet denken aan het omstreden driedaagse huwelijksfeest van Amazon-oprichter Jeff Bezos in Venetië. Ook daar leidde een sterrenfeest van een van de rijkste mensen ter wereld tot protesten rond de privatisering van de publieke ruimte.

Greenpeace rolde destijds een enorm spandoek uit met de tekst: "Als je Venetië kan huren voor je bruiloft, dan kan je ook wel meer belasting betalen".

De botenparade van de Utrecht Pride vanmiddag moet de zichtbaarheid van de lhbti-gemeenschap vergroten. Maar Utrecht heeft ook een lange lhbti-geschiedenis, die niet altijd zichtbaar is. "Verwijzingen naar queer-personen moet je met een lampje zoeken."

In heel Utrecht zijn plekken die een rol speelden in de lhbti-geschiedenis van de stad. Marijke Huisman, historicus van de Universiteit Utrecht, wil die verborgen geschiedenis zichtbaar maken. Dat doet ze onder meer door met de vrijwilligersorganisatie Queer U Stories rondleidingen door de stad te geven.

De rondleiding komt bijvoorbeeld langs het Domplein, waar op de grond een plaquette te vinden is die verwijst naar de Utrechtse sodomieprocessen, de vervolging van homoseksuelen tussen 1730 en 1731 in Utrecht.

Achttien mannen zijn toen gepakt, ter dood veroordeeld en gewurgd. "Een van de ergste straffen uit die tijd", zegt Huisman tegen RTV Utrecht. De processen in Utrecht zetten een gigantische vervolgingsgolf van homoseksuelen in gang die zich uitstrekte over het hele land.

'Domplein was soort cruiseplek'

De vervolgingen in Utrecht begonnen toen de koster van de Domtoren in 1730 twee mannen seks zag hebben in de Michaëlskapel in de toren. "Seks hebben in een kerk was sowieso niet de bedoeling, maar seks tussen mannen was een grote zonde."

De koster had zelf problemen met het stadsbestuur en dacht zijn eigen hachje te kunnen redden door de mannen te verraden. Ze werden opgepakt en verhoord, en door hun bekentenissen werd duidelijk dat in de stad een netwerk van homoseksuele mannen bestond.

Volgens Huisman zochten homoseksuele mannen in de 18de eeuw elkaar op in bepaalde kroegen en op het plein naast de Dom. "Dat hele Domplein, dat was een soort cruiseplek voor homomannen," zegt ze.

Na de Utrechtse sodomieprocessen bleef het woord 'Utrechtenaren' in Nederland jarenlang een scheldwoord voor homo's. "Dat is eigenlijk een beetje de claim to fame van Utrecht in de queer-geschiedenis van Nederland", zegt Huisman gekscherend.

De rondleiding die Huisman geeft, komt ook langs andere plekken, zoals het huis van kunstenaar en schrijfster Dirkje Kuik. Kuik was in de jaren 70 een van de eerste publieke trans vrouwen in Nederland.

Na haar dood in 2008 werd in haar woning en atelier een museum opgericht. Sinds enkele jaren ligt in de buurt ook een tegel met QR-code. Wie die code scant, krijgt extra informatie te zien over het leven van Kuik.

Maar die is nauwelijks zichtbaar, zegt Huisman. Zo staan er tijdens het interview vuilniszakken bovenop. "Ik weet niet of dit nou de meest waardige omgang met Dirkje Kuik is."

Stichting BEF

Huisman stopt tijdens haar rondleiding ook voor een pand aan de Oudegracht. Momenteel bevindt zich hier een sports- en grillbar, maar in de jaren 70 zat hier het feministisch café de Heks, met in de werfkelder de Heksenkelder: de eerste feministische boekhandel van Nederland en op de begane grond feministisch café de Heksenketel.

Dat de organisatie een lesbische inslag had is wel af te leiden aan de naam van de stichting: de Stichting ter bevordering van emancipatie en feminisme werd afgekort tot BEF.

Lege symbolen

Huisman breekt een lans voor meer zichtbaarheid van de lhbti-geschiedenis van Utrecht. "Homoseksualiteit is niet een fenomeen van de 21ste eeuw, het bestaat veel langer." En daar mag de stad best wat erkenning aan geven, vindt ze.

"We hebben een regenboogfietspad, een zebrapad, dus symbolen all over the place, maar verwijzingen naar concrete geschiedenis van queer-personen moet je met een lampje zoeken."

Dat vindt ze opmerkelijk voor een stad die een regenboogstad wil zijn. Voor allerlei andere belangrijke personen en gebeurtenissen hangen bordjes, zegt ze. "Waarom blijft het dan bij lege symbolen als zebrapaden en maak je geen bordjes over concrete geschiedenissen van mensen die al eeuwen een bijdrage leveren aan de stad?"

Het Israëlische leger heeft een baby doodgeschoten en zijn ouders verwond op de bezette Westelijke Jordaanoever. Dat gebeurde toen een militair op een auto schoot waar het gezin in zat, zegt de vader van het kind van zeven maanden tegen de Israëlische krant Haaretz. Het Israëlische leger heeft erkend dat er is geschoten op burgers.

De familieleden uit Bethlehem werden beschoten toen ze bij Tel Rumeida reden, een wijk in Hebron. In de auto zaten ook de 11-jarige zoon van het gezin en de moeder van de man. Ze waren op weg naar het huis van de grootmoeder, schrijft het Palestijnse persbureau WAFA.

De vader, Fahed Abu Haikal, vertelt dat hij op instructies van het leger zijn auto tot stilstand had gebracht, waarna een militair op zo'n 10 meter afstand het vuur opende. "De militair gaf me het stopteken, ik zette de auto volledig stil en greep het stuur vast." Direct daarna werd er op de auto geschoten", zegt Abu Haikal tegen Haaretz.

De zeven maanden oude Sam Fahd Abu Haikal werd volgens zijn vader in het gezicht geraakt. Ook de moeder, die Sam vasthield, werd door de kogel in het gezicht getroffen. De vader raakte gewond aan zijn hand.

Het jongetje is naar een ziekenhuis in Hebron gebracht waar hij werd doodverklaard. Zijn moeder ligt zwaargewond in het ziekenhuis en is nog niet op de hoogte van de dood van haar kind, schrijft persbureau AP.

'Militair voelde zich bedreigd'

Het Israëlische leger heeft in een reactie aan Haaretz bekend dat een militair het vuur opende toen diegene een voertuig zag aankomen. De militair zou zich bedreigd hebben gevoeld. Ook erkent het leger dat de inzittenden gewone burgers waren en dat de schietpartij wordt onderzocht.

Mensenrechtenorganisaties hebben weinig vertrouwen in de onderzoeken van het leger. Israëlische militairen die betrokken zijn bij misdaden tegen Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever worden nauwelijks gestraft, zeggen ze.

De Israëlische mensenrechtenorganisatie Yesh Din onderzocht tussen 2016 en 2024 aanklachten van wangedrag. Minder dan 1 procent van alle gevallen leidde tot een veroordeling.

Toenemend geweld

Op de Westoever wonen zo'n 700.000 kolonisten in nederzettingen te midden van meer dan drie miljoen Palestijnen. De nederzettingen zijn volgens het internationaal recht illegaal.

Volgens de Verenigde Naties zijn sinds het begin van de oorlog in Gaza in 2023 meer dan duizend Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever gedood, een kwart van de slachtoffers waren kinderen.

Mensenrechtenorganisaties slaan al langer alarm over het toenemend geweld door Joodse kolonisten in het gebied en het Israëlische leger dat nauwelijks ingrijpt.

Toenmalig correspondent Nasrah Habiballah schetst in deze reportage de groei van het aantal Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever en de gevolgen voor de Palestijnen die daar wonen:

De leden van oppositiepartij ChristenUnie staan achter de strengere asielkoers van de fractie in de Tweede Kamer. Dit werd vandaag duidelijk tijdens het partijcongres in Harderwijk.

In de christelijke partij hebben leden, onder wie het oud-Kamerlid Leen van Dijke, vraagtekens geplaatst bij de asielstandpunten van de Kamerfractie onder leiding van partijleider Bikker. De kritiek is dat de partij te veel naar rechts gaat met het steunen van strengere asielmaatregelen van het kabinet-Jetten. Van Dijke vindt bijvoorbeeld dat de partij zich meer moet inzetten voor een menswaardig asielbeleid en de kernwaarden van de partij "trouw" moet blijven.

Op het congres werd een motie ingediend om de steun van de ChristenUnie in te trekken voor de afschaffing van dwangsommen voor de IND. De Tweede Kamerfractie heeft het plan gesteund dat regelt dat geen dwangsommen meer worden opgelegd als een asielprocedure te lang duurt.

Maar deze motie werd vandaag door de leden verworpen. Het is ook een voorstel dat eigenlijk achterhaald is, omdat de CU-fractie er afgelopen donderdag mee instemde.

'Barmhartig blijven'

Partijleider Bikker ging er in haar speech, voorafgaand aan de stemmingen over de moties, ook nog op in. Ze zei dat het asielsysteem verworden is tot een bende en dat de dwangsom niet werkt. Die werd ingevoerd als financiële prikkel om de IND snel te laten besluiten over een verblijfsvergunning. In de praktijk heeft het geen effect. "Daarom steunen we de afschaffing op dit moment."

Ze verzekerde de leden ook dat de partij "barmhartig" zal blijven. "We houden altijd oog voor mensen in nood, daar moet plek en toekomst voor zijn."

Nieuwsuur deed onderzoek naar de zeven belangrijkste Nederlandse webwinkels die anti-azc-merchandise verkopen. De drie shops met de meeste volgers herplaatsen ook video's over remigratie en neonazi's.

Redacteur Mitchell van de Klundert vertelt in de podcast hoe het hem en zijn collega's opviel hoeveel merchandise er zichtbaar is bij anti-azc-demonstraties, meer dan bij andere betogingen. Ze besloten onderzoek te doen naar de wereld achter die stickers, truien en vlaggen.

Luisteren?

Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Veel van de webshops, of de eigenaren ervan, zijn ook actief op sociale media. De drie shops met de meeste volgers herplaatsen bijvoorbeeld video's over remigratie, neonazi's en geweld bij protesten in binnen- en buitenland.

Volgens criminologe Elanie Rodermond van de Vrije Universiteit spelen de verkopers daarmee een belangrijke rol in het normaliseren van extreme denkbeelden. "Als zulke ideeën mainstream worden, wordt de drempel lager om ze te uiten en voor sommigen ook om ze verder te verspreiden."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: Rosanne Sies

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Onderzoekers van de TU Delft halen hun inspiratie voor het ontwerp van drones uit de natuur. Hun nieuwste ontwerp is gebaseerd op vliegende eekhoorns: dieren die tijdens hun zweefvlucht hun hele lichaam gebruiken om te sturen en daardoor extreem wendbaar zijn.

De zogenoemde SquirrelDrone is ontwikkeld op basis van onderzoek naar vliegende eekhoorns en koeskoezen, een soort buideldieren. Anders dan traditionele vliegtuigen of drones met vaste vleugels, kan het toestel tijdens de vlucht zijn vorm veranderen.

Dat gebeurt door bewegingen van de voor- en achterpoten, de ruggengraat, de staart en een flexibel membraan dat vergelijkbaar is met de vlieghuid van de onderzochte dieren.

Bekijk hier hoe de drone beweegt in laboratorium en de buitenlucht, in video's gemaakt door de onderzoekers:

Volgens de onderzoekers levert dat voordelen op voor de wendbaarheid, manoeuvreerbaarheid en stabiliteit van het toestel. Uit windtunneltesten en proefvluchten blijkt dat verschillende lichaamsbewegingen elk op hun eigen manier bijdragen aan de vliegprestaties, schrijven ze in Nature Communications.

Uitdagend proces

Bij door de natuur geïnspireerde drones kijken ontwikkelaars vooral naar vogels. Maar voor dit project keek de TU Delft juist naar zwevende zoogdieren, zegt onderzoeker Salua Hamaza. "Zwevende zoogdieren sturen hun vlucht op een andere manier. Zij gebruiken hun volledige lichaam als één geïntegreerd aerodynamisch systeem."

De onderzoekers ontwikkelden vier prototypes van de eekhoorndrone. Omdat het toestel voortdurend van vorm verandert, vergde het testen volgens de makers een andere aanpak dan bij conventionele vliegtuigen. "We konden hem niet beoordelen zoals een conventioneel vliegtuig met vaste vleugels", zegt promovendus Liming Zheng.

Rechtstreeks terugkeren

De ontwikkeling van de SquirrelDrone staat niet op zichzelf. De TU Delft presenteerde vorige maand nog Bee-Nav, een navigatiesysteem voor drones dat is geïnspireerd op honingbijen.

Veel autonome drones gebruiken gedetailleerde kaarten van hun omgeving om de weg te vinden. Dat kost relatief veel rekenkracht en geheugen. Honingbijen laten volgens onderzoekers zien dat het ook anders kan. Ondanks hun kleine hersenen kunnen ze grote afstanden afleggen en toch terugkeren naar hun nest.

"We waren gefascineerd door het feit dat honingbijen ver van huis kunnen vliegen via kronkelende routes, maar toch bijna rechtstreeks terugkeren", zei Guido de Croon, hoogleraar bio-geïnspireerde AI voor drones aan de TU Delft daar eerder over.

Bekijk hier een filmpje over Bee-Nav:

Biologen hebben aangetoond dat bijen voor de terugweg vertrouwen op odometrie. Dat is een techniek waarmee een dier, robot of voertuig bijhoudt hoe ver en in welke richting het zich heeft verplaatst door de eigen bewegingen te meten. Bijen gebruiken een soort ingebouwde afstands- en richtingmeter, gebaseerd op wat ze onderweg zien.

De Bee-Nav-drone leert eerst de omgeving rondom zijn thuisbasis kennen tijdens een korte leervlucht. Daarna kan hij zelfstandig navigeren met behulp van een klein digitaal brein.

Kasinspecties

Bij een test op drone-onderzoekscentrum in Valkenburg vloog een drone met het navigatiesysteem meer dan 600 meter van zijn startpunt weg en wist vervolgens zelfstandig terug te keren. Volgens de onderzoekers kunnen dergelijke systemen in de toekomst bijvoorbeeld worden ingezet voor het monitoren van gewassen in kassen of voor inspecties op locaties waar gps niet beschikbaar is.

Genoeg is genoeg. Tenminste, dat zegt de provincie Zeeland over het aantal minicampings, vakantiehuisjes en B&B's aan de Zeeuwse stranden. In de strijd tegen 'verstening' en 'verroompottisering' van de kust is gisteren een voorstel voor een strenger toerismebeleid aangenomen. Dat is tegen het zere been van de kustgemeenten, die liever hadden vastgehouden aan hun eigen regels.

Bij de provincie zijn al langer zorgen over de bebouwing aan de kust, waarbij campingplaatsen worden opgekocht door projectontwikkelaars om op die locaties vakantiehuizen neer te zetten.

Om meer grip te krijgen op de hoeveelheid vakantieverblijven, kwam het provinciebestuur met een tienstappenplan. Dat plan werd gisteren door een grote meerderheid van de Provinciale Staten aangenomen, meldt Omroep Zeeland.

In het plan staat onder meer dat er een stop gaat komen op nieuwe minicampings en dat andere nieuwe vormen van logies straks niet meer zijn toegestaan. Tegelijkertijd moeten de verblijven eerlijker worden verdeeld over de provincie. Daarom mogen nieuwe campings in de gemeenten zonder kust nog wel, maar met maximaal vijftien plekken.

Verdwenen campings

Hoewel het plan door een ruime meerderheid werd gesteund, dienden de SGP, VVD, BBB en SP vooraf nog een motie in waarin zij Gedeputeerde Staten oproepen meer te doen om de 'verstening' van campings tegen te gaan. De motie werd door een ruime meerderheid van de Provinciale Staten gesteund.

De fracties stellen in hun motie dat er in Zeeland sinds 2012 al ruim zeventig campings zijn verdwenen en dat daar vakantieparken met huisjes voor in de plaats zijn gekomen. "Hierdoor komt de diversiteit van het recreatieve aanbod onder druk te staan."

Overbodige wervelwind

Daarom willen de Statenleden dat het provinciebestuur onderzoekt of en op welke wijze gemeenten met hun omgevingsplannen opkoop en omvorming van campings kunnen voorkomen.

Ook willen ze dat het provinciebestuur bij het uitwerken van het nieuwe provinciale beleid kijkt of daarin zogeheten instructieregels voor gemeenten opgenomen kunnen worden. Die regels zouden moeten helpen om verdere verstening te voorkomen. "Dit is niet om de gemeente te overrulen, maar om ernaast te gaan staan", zei SGP-Statenlid Harold van de Velde.

De kustgemeenten Schouwen-Duiveland, Noord-Beveland, Veere, Vlissingen en Sluis zijn niet te spreken over het plan van de provincie. Zij hebben hun eigen beleid en regels als het gaat om vakantieverblijven. In sommige gevallen heeft het jaren geduurd voordat die regels zijn opgesteld.

"Wij hebben dat extra beleid eigenlijk niet nodig", zei wethouder John de Jonge van Veere namens alle kustgemeenten deze week tegen de Omroep Zeeland. De gemeenten zien het plan van de provincie als een overbodige wervelwind, die volgens hen kan tot leiden tot verwarring, juridische problemen en extra kosten.

Eigen beleid

De kustgemeenten stuurden twee bezwaarbrieven naar de provincie. Beide hadden ze dezelfde boodschap: we zijn bezorgd. Natuurlijk begrijpen ze dat er grip op de groei moet komen, schrijven ze, maar laat ons dat op onze eigen manier doen.

"Onze zorg is dat de provincie het beeld lijkt te hebben dat wij als kustgemeenten niks hebben gedaan daar grip op te krijgen", zegt De Jonge. "Maar wij zijn daar elk op onze eigen manier heel druk mee geweest."

De gemeenten willen uit kunnen gaan van hun eigen beleid, maar dat argument ging er niet in bij de Statenleden, bleek tijdens de Statenvergadering.

"Ze hebben hun eigen beleid, maar we zien dat ze zich nog niet kunnen wapenen", stelde Marco de Theije van de BBB. Ger van Unen van de SP sloot zich daarbij aan. "Wat er nodig is, gaat veel verder dan de horizon van één wethouder."

Rapper en muziekproducent Ye, voorheen Kanye West, treedt vandaag en maandag op voor tienduizenden bezoekers in het Gelredome in Arnhem. Het is zijn eerste Europese optreden sinds 2014 en meteen ook zijn enige concertreeks hier.

De 48-jarige Amerikaan zou komende tijd ook optreden in Frankrijk, Zwitserland, Polen, Italië en op Wireless, het grootste hiphopfestival van Londen. Maar al die concerten vielen in het water vanwege Ye's omstreden reputatie.

De controverse rond Ye heeft alles te maken met antisemitische en naziverheerlijkende uitspraken die hij in het verleden heeft gedaan. Zo zei hij in een interview in 2022 dat hij van Hitler hield, noemde hij zichzelf een nazi, bracht hij het nummer Heil Hitler uit en verkocht hij T-shirts met hakenkruizen.

Verder beweerde hij acht jaar geleden dat "400 jaar slavernij een keuze was" en droeg hij een T-shirt met de racistische leus 'White Lives Matter'.

Museum bezoeken

Ook in Nederland is sinds de aankondiging van Ye's concertreeks veel te doen over zijn komst. Een meerderheid van de Tweede Kamer wilde de rapper weren en het Centraal Joods Overleg (CJO) stapte naar de rechter omdat de organisatie vindt dat zijn optredens zorgen voor een onveilig gevoel, met name voor Joodse Nederlanders.

De Arnhemse burgemeester Marcouch, die het concert niet kon verbieden, wil morgen samen met de rapper naar het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam, meldde de Volkskrant vanochtend. Zo zou Ye kunnen kennismaken met de Joodse geschiedenis in Nederland.

Auto-ongeluk

In 2023 bood de rapper op X de Joodse gemeenschap in het Hebreeuws zijn excuses aan voor zijn uitspraken. Begin dit jaar schreef hij een open brief aan The Wall Street Journal. Daarin excuseerde hij zich naar de zwarte en Joodse gemeenschap. "Ik hou van Joodse mensen", beweerde Ye.

Zelf zei West dat zijn uitlatingen voortkwamen uit een bipolaire stoornis, die zou zijn ontstaan na een auto-ongeluk in 2002. Door die psychische stoornis voelen mensen zich afwisselend onoverwinnelijk en diep zwartgallig, en in een manische toestand is de rem eraf.

'Uitlatingen zijn verschrikkelijk'

Voor Ye-fans in Nederland leidt zijn komst tot een ingewikkeld dilemma. Zij willen de artiest graag een keer live zien optreden, maar zijn het niet eens met de pijnlijke en negatieve manier waarop Ye de aandacht naar zich toe weet te trekken.

De 25-jarige Willem luistert al tien jaar naar de muziek van Ye, maar vindt zijn uitlatingen "verschrikkelijk" en begrijpt dat mensen zich erdoor gekwetst voelen. Toen het concert werd aangekondigd, had hij zijn twijfels of hij ernaartoe moest gaan. "Ik wist ook niet of het überhaupt door zou gaan. Iedere keer zegt hij weer debiele dingen."

"Ik had hem na zijn uitspraken al afgeschreven", zegt hij. Die uitlatingen stralen volgens hem af op zowel de muziek als de mensen die er graag naar luisteren. Toch gaat hij naar het concert. "Ik ga voor de muziek, niet voor West als persoon."

Provocerend gedrag

In zijn teksten gaat Ye aan de haal met zijn stoornis en zet hij die ook in voor zijn merknaam. Hij noemde het een superkracht en op zijn album Ye (2018) stond prominent de tekst "I hate being Bi-Polar - it's awesome".

Willem is enigszins gerustgesteld door de concerten in de VS en Turkije, die hij online heeft gezien. Daarin is Ye te zien die optreedt op een wereldbol en zich niet antisemitisch uitlaat. Als de artiest zich in Arnhem toch op zulke wijze uitlaat? "Dan zijn wij de eersten die weglopen", zegt Willem.

Ye kent een geschiedenis van onbegrijpelijk en provocerend gedrag. Zoals in 2009, toen hij uit protest het podium bestormde tijdens een dankwoord van Taylor Swift. Hij vond dat Beyoncé de prijs had moeten winnen.

En in 2020 stelde hij zich verkiesbaar voor het Witte Huis, zonder echt moeite te doen op de stemformulieren te komen. In interviews en op sociale media houdt Ye vaak onsamenhangende en ongefilterde betogen.

Muziekgenie

Voor de 23-jarige Jens was het lange tijd onzeker of Ye nou echt naar Nederland zou komen, gezien alle afzeggingen. Ook hij krabde zich elke keer weer achter de oren wanneer Ye weer "iets debiels" zei. Maar toen hij online beelden van zijn show zag, leek het hem toch tof om erbij te zijn.

Uiteindelijk hebben zijn vrienden als verjaardagscadeau tickets voor hem gehaald, en wel voor de Golden Circle, de plekken waar je het dichtst bij Ye staat.

"Het is zo'n grote artiest en producent, en voor de hiphop een van de grootste muziekgenieën. Maar aan de andere kant is hij niet mediagetraind en een mafkees", zegt hij. Hij verwijst naar Ye-concerten in de VS waarbij de rapper soms niet kwam opdagen.

"We moeten zijn uitspraken niet goedkeuren, maar er is wel genoeg over gezegd", concludeert Jens. Hij ziet dat Ye pogingen doet om dit hoofdstuk af te sluiten. "Ook andere artiesten proberen dit, dus waarom met twee maten meten?"

De Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un heeft een oorlogsschip geïnspecteerd tijdens zeetests, nadat datzelfde schip vorig jaar nog zwaar beschadigd raakte bij een mislukte tewaterlating.

Volgens persbureau AP presenteerde Noord-Korea beelden waarop Kim samen met zijn dochter Kim Ju-ae, die in staatsmedia steeds prominenter optreedt, de tests bijwoont.

Kim riep daarbij op tot een snelle uitbreiding van de marinecapaciteit, inclusief een "nucleair bewapende marine" die volgens hem overal en op elk moment een "dodelijke slag" kan toebrengen aan vijanden, zowel boven als onder water.

De inspectie komt op een moment van oplopende geopolitieke spanningen in de regio en kort voor een gepland bezoek van de Chinese leider Xi aan Noord-Korea. Volgens AP onderstreept dat bezoek de pogingen van Peking om de banden met Pyongyang verder aan te halen. Noord-Korea heeft tegelijkertijd zijn militaire samenwerking met Rusland uitgebreid, onder meer rond de oorlog in Oekraïne.

De Kang Kon is een van de nieuwe torpedojagers die Noord-Korea vorig jaar presenteerde als onderdeel van een moderniseringsprogramma van de marine. Dat programma liep flinke imagoschade op door een mislukte tewaterlating in mei 2025 in de noordelijke havenstad Chongjin.

Toen ging het mis tijdens een ongebruikelijke zijwaartse tewaterlating. Een methode die nog niet eerder op die schaal was toegepast in Noord-Korea. Het schip raakte uit balans en liep zware schade op, waarna het deels op zijn zij in het water en deels op de kade terechtkwam. Zuid-Koreaanse bronnen spraken destijds over mogelijke structurele schade en gaten in de romp.

Kim Jong-un reageerde woedend op het ongeluk en zou het hebben bestempeld als een "criminele daad". Meerdere mensen werden opgepakt, waaronder ingenieurs en administratief personeel van de scheepswerf in Chongjin.

Geheime onderwaterwapens

Noord-Korea stelde aanvankelijk dat de schade beperkt zou zijn en dat reparatie binnen tien dagen mogelijk was, maar internationale deskundigen noemden dat onrealistisch en spraken eerder over maanden tot een jaar herstel. Latere satellietbeelden toonden het schip grotendeels op zijn zij, deels afgedekt met zeil om technische details te verbergen.

Hoewel het schip nu gerepareerd lijkt te zijn en opnieuw proefvaarten uitvoert, blijven er internationaal twijfels bestaan over de volledige operationele gereedheid. Volgens Noord-Koreaanse staatsmedia is de marine een belangrijk onderdeel van een nieuw defensieplan, waarin onder meer grotere torpedojagers en zogenoemde "geheime onderwaterwapens" worden ontwikkeld.

Wie dacht dat Jazz iets voor ouderen was, moet eens langsgaan bij Jazz Studentenvereniging Vivace. Een paar keer per maand wordt in het café van Theater de Richel ruimte vrijgemaakt voor een open jamsessie. En of je nu spontaan de spotlights wilt pakken of gewoon komt luisteren met een biertje in je hand: alle jongeren zijn welkom. Het jongerenprogramma Wij Zijn Amsterdam ging een avondje langs. 

Lance Declemy (21) nam een tijd geleden een kijkje bij een jazz studentenvereniging in Delft. Daar was de sfeer zo goed dat hij zich ook graag bij zo'n vereniging in Amsterdam wilde aansluiten. Maar al vrij snel kwam hij erachter dat onze hoofdstad dit niet heeft. In de zomer van 2025 kwam hij daarom met het idee om er zelf eentje op te richten. 

Toch bleef de vraag 'zal er wel genoeg animo voor zijn' door zijn hoofd spoken. Dat blijkt onterecht. Sinds januari probeert de vereniging elke twee weken samen te komen en elke keer is het druk. 

Bezoekers zijn enthousiast over de avonden: "Mijn oma luisterde jazz en ik ben er mee opgegroeid. Zij zette ook jazz op om mij stil te krijgen." Een ander: "Ik ben hier vooral om te kijken of het iets voor me is." En ook niet onbelangrijk: "Er komen altijd mooie mensen hier. Valt me echt op dat iedereen knap is. Haha."

De naam Vivace is Italiaans en betekent zoiets als 'levendig'. En levendig is het zeker. Dat het café van Theater de Richel iedere keer vol zit, had Lance niet verwacht. Voorheen kwam hij wel eens bij live jazzmuziek kijken, maar haalde de gemiddelde leeftijd altijd flink naar beneden. "Ja, ik ben echt verbaasd hoe goed het gaat. Muzikanten komen hier, mensen om te luisteren. Ik heb het altijd erg naar mijn zin."

Nu de zomer voor de deur staat, houdt Theatercafé de Richel even pauze. Maar de kans is groot dat daarna weer jamsessies zijn. 

Een Amsterdamse vrouw heeft voor meer dan duizend euro klanten op Marktplaats opgelicht. Ze verhuurde studio's die huurders nooit kregen. Ook verkocht ze onder andere concerttickets, kaartjes voor hardloopwedstrijden en een kastdeur, die niemand ooit ontving. De rechtbank veroordeelde haar tot 100 uur taakstraf en twee weken voorwaardelijke celstraf.

De vrouw plaatste video's van woningen en vroeg soms meer dan 1000 euro huur, terwijl de klanten nooit een sleutel kregen. De vrouw lichtte met twee studio's huurders op voor een bedrag van in totaal 2682,90 euro. Ook verkocht ze kaarten voor een kwart marathon à 70 euro en andere spullen voor samen meer dan honderd euro. Daarnaast had ze honderden euro's aan witwasgeld in handen. 

Omdat de vrouw een licht verstandelijke beperking heeft, krijgt ze een lagere straf. Bij haar aanhoudingen viel het agenten op dat ze aan de telefoon was met iemand die haar instructies leek te geven. Die persoon heeft de politie niet kunnen arresteren.

De Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch heeft de controversiële zanger Ye uitgenodigd voor een bezoek aan het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam zondag. Dat bevestigt Marcouch aan AT5 na berichtgeving in De Volkskrant. Ye treedt vanavond op in de Arnhemse Gelredome. Marcouch wil ook met hem een krans leggen bij het Namenmonument aan de Weesperstraat, samen met de opperrabbijn. Ye heeft nog niet gereageerd op de uitnodiging.

Marcouch nodigt de zanger uit voor een bezoek aan Joodse locaties omdat Ye eerder antisemitische uitspraken heeft gedaan. De rapper verkocht onder meer T-shirts met hakenkruizen en bracht het nummer 'Heil Hitler' uit. "Het is nog een voorstel en Ye krijgt hier geen pardon mee", laat Marcouch aan AT5 weten. "Dit zijn wel plekken voor uitleg, voorlichting, educatie.” Hij overlegde het voorstel nog niet met het Nationaal Holocaustmuseum. 

Eerder oordeelde de regering dat het niet mogelijk was om Ye een inreisverbod te geven, zoals hij die wel kreeg in het Verenigd Koninkrijk. Marcouch zag zelf ook geen mogelijkheid om de vergunning voor het concert te weigeren. Een poging van Chanan Hertzberger, voorzitter van het Centraal Joods Overleg (CJO), om Ye via een gerechtelijke procedure toegang tot het land te ontzeggen, mislukte. 

Zaterdagochtend is er nog geen reactie van Ye of zijn management ontvangen, laat de woordvoerder van Marcouch weten. "Het is nu echt aan hem", zegt hij. Ye treedt om 18.00 uur op. Ook maandag heeft de artiest nog een concert in Arnhem. Bij de optredens worden twee keer 40.000 bezoekers verwacht. Onder andere het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) heeft demonstraties aangekondigd. 

Steeds meer vijf- en zesjarige kinderen gaan niet naar school, omdat het niet lukt om een passende onderwijsplek te vinden. Vorig schooljaar was twaalf procent van die zogenaamde thuiszitters in de kleuterleeftijd. Experts maken zich zorgen: "Ik kom soms scholen tegen waarvan ik denk: hebben jullie echt alles geprobeerd?"

Het is dinsdagochtend, tien uur, als Ali Karaali met zijn zoon Rayan komt aanlopen ("Kiyan zou ook meekomen, maar die voelde zich niet lekker"). De meeste kinderen zitten op dit tijdstip in het klaslokaal, maar de achtjarige Rayan niet. Net als zijn twee jaar oudere broer gaat hij niet naar school; al sinds de kleutertijd zijn er moeilijkheden. Beide kinderen zijn non-verbaal en hebben extra ondersteuning nodig, maar dat lukte op een reguliere basisschool niet.  Een non-verbaal kind gebruikt niet of nauwelijks gesproken taal om te communiceren.

Rayan is helemaal niet naar school geweest, nadat zijn broer Kiyan het al op drie scholen had geprobeerd: één daarvan weigerde hem, op de twee andere lukte het niet om aan te sluiten bij wat hij als non-verbaal kind nodig had. Een doorverwijzing naar het speciaal onderwijs leek in eerste instantie uitkomst te bieden, maar de school waarnaar hij verwezen werd bleek niet bij hem te passen. 

Scholen voor speciaal onderwijs zijn onderverdeeld in vier clusters. Kiyan werd naar cluster 3 verwezen (voor kinderen met lichamelijke, verstandelijke of meervoudige beperkingen), terwijl hij waarschijnlijk een taalontwikkelingsstoornis heeft, die onder cluster 2 valt. Karaali: "Op de scholen waar wij naartoe werden gestuurd hadden ze daar helemaal geen expertise in." Omdat het Kiyan niet lukte om de verplichte onderzoeken af te ronden waarmee een taalontwikkelingsstoornis officieel gediagnosticeerd wordt, kreeg hij geen doorverwijzing voor dit cluster.

Maanden thuis

Het verhaal van Rayan en Kiyan staat op niet op zichzelf. In Amsterdam gaan steeds meer jonge kinderen niet naar school. Van de 821 kinderen die vorig jaar niet op een school waren ingeschreven, was twaalf procent vijf of zes jaar oud. Dat komt neer op zo'n honderd kinderen. Waarschijnlijk ligt het daadwerkelijke aantal thuiszitters veel hoger, omdat veel van hen – net als Kiyan – officieel nog wel op een basisschool staan ingeschreven.

De Onderwijs Consumenten Organisatie (OCO) maakt zich zorgen over die groep, en stuurde eind vorig jaar een brandbrief naar scholen en de gemeente, samen met Cliëntenbelang en Jeugdplatform Amsterdam. "Het gaat om kinderen van vier, vijf of zes jaar, die net starten of willen starten op de basisschool, en bij wie in die fase al problemen ontstaan", zegt directeur Floor Kaspers van OCO. "We zien dan dat scholen zeggen: 'We weten niet of we dit kunnen.' Dan krijg je dus dat hele jonge kinderen al thuis komen te zitten."

Ook het Samenwerkingsverband, de organisatie waarin basisscholen samenwerken om voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben passend onderwijs te regelen, zegt in een reactie zich zorgen te maken om deze groep. Directeur Joost van Caam noemt het een van de belangrijkste speerpunten: "We zoeken met alle partijen naar andere oplossingen dan de bestaande voorzieningen, omdat de keten verstopt zit."

De belangrijkste oorzaak van jong thuiszitten is dat kinderen een andere leer- of ontwikkelroute nodig hebben wegens ontwikkelingsachterstanden, gedrag op school of de behoefte aan intensieve zorg of begeleiding. Een groot deel van de kinderen komt dan ook in aanmerking voor speciaal onderwijs, maar het maanden of zelfs langer duren voordat daar plek vrij is. 

Kaspers: "En in die tussenperiode komen kinderen vaak thuis te zitten. Dat gaat dus om kinderen van wie je weet dat de ontwikkeling niet vanzelf gaat, maar die op dat moment ook niet op een plek zitten waar aan die ontwikkeling gewerkt wordt, want ze zitten thuis." Afhankelijk van het cluster waarnaar de kinderen worden verwezen, lopen de wachttijden op van vier maanden tot meer dan een jaar.

Karaali heeft gezien wat het met zijn kind deed om steeds op een andere school te beginnen, om na korte tijd weer te horen dat het onderwijs toch niet passend is: "Als ouder zie je je kind steeds teleurgesteld thuiskomen. Hij werd een soort pingpongbal, van de ene naar de andere school."

Er niet bij horen

Volgens de wet hebben scholen een zorgplicht. Dat betekent dat de huidige school verantwoordelijk blijft voor zowel het onderwijs van het kind als het vinden van een passende vervolgplek. Maar in de praktijk is die ondersteuning lang niet altijd op orde. Zo had Kiyan als kleuter baat bij een zorgstudent, die hem op de reguliere basisschool ondersteunde, maar dat hield op toen op de wachtlijst voor speciaal onderwijs kwam. 

Karaali: "Vanaf dat moment heeft de school hem losgelaten. En in het proces daarna merkte ik dat alles altijd om financiën draait: wie moet wat betalen? En die kinderen verdwijnen als een soort dossiers op de achtergrond." 

Joost van Caam van het Samenwerkingsverband zegt zich zorgen te maken over de kinderen die door lange wachttijden tussen wal en schup vallen: "En tegelijk begrijpen we het dilemma van de school. We zijn immers betrokken geraakt vanwege een zorg over de ontwikkeling van de leerling en hebben zelfs het advies en besluit tot toelaatbaarheid voor het speciaal onderwijs afgegeven. Dan is het niet meteen hebben van een plek vaak een grote teleurstelling voor school en ouders, maar wel de huidige realiteit." 

Floor Kaspers van OCO ziet dat scholen zich niet altijd aan hun zorgplicht houden: "Een kind met een pakketje schoolspullen naar huis sturen en zeggen: 'Dit is het', dat is niet genoeg." Ouders krijgen ook vaak te horen dat hun kind alleen nog op specifieke tijden op school welkom is, dus twee uur per dag of een paar keer per week.

Ouders weten op zo'n moment vaak niet waar ze moeten aankloppen voor hulp: de school, de leerplichtambtenaar, het samenwerkingsverband, het ouder- en kindteam of het samenwerkingsverband. Veel ouders die AT5 voor dit verhaal sprak kregen het gevoel dat, door deze kluwen aan betrokken organisaties, niemand overzicht had of verantwoordelijkheid nam.

Van Caam: "Ik ben mij ervan bewust dat wij de zoveelste instantie zijn die een hobbel of obstakel betekenen. Om die reden hebben we besloten dat we niet altijd betrokken hoeven te worden en dat we de professionele inschatting van anderen volgen, bijvoorbeeld wanneer het speciaal onderwijs inschat dat een leerling daar zou passen. Soms komt daar een andere conclusie uit, namelijk dat nog niet haalbaar is. Ook dan volgen we dat advies en dat wordt door ouders niet altijd geaccepteerd." 

Kaspers merkt bovendien dat scholen niet altijd zitten te wachten op kinderen die meer begeleiding nodig hebben: "Wanneer een kind niet goed is geland op een basisschool en de ouders nieuwe scholen gaan bellen, dan krijgen ze soms te horen: 'Als je kind veel hulp nodig heeft, dan gaan we daar niet aan beginnen.' Dat mag niet. En als kinderen al zo jong het gevoel krijgen er niet bij te mogen horen, dan dragen ze dat met zich mee." 

Oplossingen

Kinderen worden steeds vaker doorverwezen naar speciaal onderwijs of specialistische jeugdhulpvoorzieningen, terwijl die wachtlijsten groeien. In de afgelopen drie jaar is het aantal aanvragen voor kinderdagcentra (dagbehandelingen voor kinderen met een ontwikkelingsachterstand, verstandelijke beperking of meervoudige beperking) zelfs verviervoudigd. 

Ook Onze Amsterdamse School in de Houthavens liep hier tegenaan. Zij besloten hierop een onderwijszorggroep op te richten, waar kinderen van vier tot en met zeven jaar  - binnen de muren van de school - extra ondersteuning kunnen krijgen. Bijzonder is dat de klas is gericht op kinderen met gedragsproblemen, terwijl andere onderwijszorggroepen in de stad voornamelijk op ontwikkelingsachterstanden of beperkingen focussen.

"Er is hier veel aandacht vanuit de leerkracht om het kind goed te begeleiden", zegt intern begeleider Eva Tol. "We zien dat ze zich steeds veiliger voelen en mee kunnen draaien in de routines van de dag, terwijl dat in het begin nog heel erg aangeleerd moet worden." 

De vijfjarige Mitansh uit India zit hier sinds een paar weken in de klas en boekt snel vooruitgang. Hij kwam binnen met gedragsproblemen, waardoor zijn oude school het lastig vond om hem te begeleiden. Ook kon hij zich moeilijk staande houden in een klas met veel leerlingen. In zijn huidige klas zitten maximaal vier kinderen op twee docenten.

De gemeente Amsterdam had als doel om voor het begin van de zomer 21 onderwijszorggroepen in de stad te realiseren, maar dat aantal is blijven steken op twaalf. De gemeente laat weten dat het lastig is om personeel te vinden voor deze klassen, maar dat dit aan het einde van het jaar geregeld moet zijn. 

Melding bij Veilig Thuis

Naast afwijzingen krijgen veel ouders die AT5 sprak te maken met een melding bij Veilig Thuis vanuit de school. Volgens hen gebeurt dat vaak wanneer een kind onbegrepen gedrag vertoont of er discussie is over een passende vervolgplek. Veilig Thuis richt zich op de veiligheid in de thuissituatie en kan niet helpen bij het oplossen van problemen rondom passend onderwijs. 

Ali Karaali kreeg zelfs twee keer met zo'n melding te maken. De eerste volgde nadat de opvang van zijn zoon op de eerste dag een 'niet-pluis-gevoel' had, omdat hij weinig contact zou maken. Dat zorgde voor de verdenking van mogelijke onveiligheid in de thuissituatie. De Geschillencommissie oordeelde later dat het ging om begrijpelijk gedrag voor een jong kind en verklaarde de klachten ongegrond. 

"Het zorgde voor heel veel stress", zegt Karaali. "Zo'n melding kan in het ergste geval resulteren in uithuisplaatsing. Dat zijn geen kleine middelen." Bovendien merkte hij dat hij sinds dat moment een bepaald 'stempel' kreeg: "Instanties denken snel dat het wel aan de familie zal liggen of dat wij de kinderen bewust thuis zouden houden, terwijl we niets liever willen dan dat ze weer naar school gaan."

In 2023 schreef de toenmalige minister van Onderwijs, Robbert Dijkgraaf, in een brief aan de Kamer dat een onderwijsgeschil over passend onderwijs nooit reden mag zijn voor een school om Veilig Thuis in te schakelen. Het dreigen met dergelijke meldingen, waarover AT5 ook regelmatig hoorde van ouders, noemde hij "erg kwalijk en onwenselijk". De melding zorgde ervoor dat Karaali zijn zorgtaken en werk niet meer kon combineren, en leidde er uiteindelijk toe dat hij stopte met zijn baan.

Piek

"Ik kom soms scholen tegen waarvan ik denk: hebben jullie echt alles gedaan om het kind te begeleiden?', vertelt Floor Kaspers. "Ik ben ervan overtuigd dat niemand het vak in gaat om kinderen onderwijs te onthouden, maar soms zien we dat onder werkdruk te eenvoudig wordt gedacht: 'Dit kind is nu te ingewikkeld in de klas, dus het is het makkelijkst als dit kind nu ergens anders naartoe gaat.'

"Helaas wordt vaak gekozen voor een-op-een-begeleiding", zegt Joost van Caam. "En dat is prijzig, waardoor niet de hele week ondersteuning ingezet kan worden. Dat zien we graag anders, want deze vorm van ondersteuning is ook niet effectief voor de leerling. Het ontlast slechts de leraar."

En of het einde al in zicht is? Kaspers vindt het een lastige vraag. "Ik wil geloven dat we nu toch wel echt op de piek zouden moeten zitten, en dat we vanaf nu een daling zouden moeten kunnen zien."

Mitansh heet inmiddels zoveel vooruitgang geboekt dat hij binnenkort mag doorstromen naar het reguliere onderwijs. Ali zoekt nog steeds naar een passende plek voor zijn zoons.

Urenlang wachtende fans (in zowel de brandende zon als de regen), enorme rijen op de Looiersgracht en spotters in het Vondelpark. De concertreeks van Harry Styles ging niet onopgemerkt voorbij. De komende maanden volgen er concerten van andere grote artiesten in de Johan Cruijff Arena.

De Britse zanger trad maar liefst tien keer op in de Johan Cruijff Arena en verbrak daarmee een record dat eerder op naam van De Toppers stond. Zij traden in 2007 zes keer op in het stadion. Het eerste concert vond op 16 mei plaats en dat leidde na afloop al tot behoorlijke drukte, al bleef het beheersbaar. Ook de negen andere dagen lijkt de drukte niet tot grote problemen te hebben geleid.

Vooraf bestond de vrees dat fans van Harry Styles rond de Johan Cruijff Arena zouden gaan kamperen. Toen de zanger in 2023 hier ook optrad was er een dag vooraf al een kamp met tentjes ontstaan. Concertorganisator Mojo had fans dit jaar vooraf per e-mail gewaarschuwd dat kamperen verboden was. Deze boodschap stond ook op led-schermen die speciaal voor de concertreeks waren neergezet. 

Fans waren op de concertdag zelf welkom vanaf 9.00 uur. Hoewel een klein deel er al een aantal uur eerder was, lijkt het erop dat (bijna) niemand daadwerkelijk gekampeerd heeft. Op sociale media werd ook geschreven dat beveiligers fans die dat probeerden te doen weg hebben gestuurd. Ook de fans die er al op 13 mei enige tijd zaten bleven niet slapen. 

Later die maand vindt er een optreden plaats van de Amerikaanse countryzanger Luke Combs en ook treedt The Weeknd opnieuw in de Arena op. De Canadese zanger geeft een reeks van drie concerten: op 16, 17 en 18 juli. Tot slot vindt het jaarlijkse Amsterdam Music Festival met onder meer de Nederlandse top-dj Armin van Buuren op 24 oktober plaats.  

Steeds meer kleuters gaan niet naar school door een gebrek aan passend onderwijs, en het eerste park is geopend op Strandeiland. Dat en meer in het AT5 Nieuws, gepresenteerd door Quirien Euwe. 

De politie heeft gistermiddag een uitgehongerde hond in beslag genomen. Dat gebeurde na een melding van omstanders. 

De melders hadden de enorm magere hond op straat zien lopen. "Toen de collega’s ter plaatse kwamen, zagen zij dat de hond inderdaad vel over been was", schrijft de dierenpolitie op Facebook. "Nadat de collega’s erin slaagden om erachter te komen waar de hond thuishoorde, zagen zij dat er geen water en voer aanwezig was in de betreffende woning."

Op dit moment wordt geprobeerd om de hond weer in goede gezondheid te krijgen, maar het is nog de vraag of dat lukt. De eigenaar die voor dit dierenleed verantwoordelijk is zal later bij de politie moeten langskomen. 

De politie vraagt iedereen die zich ook zorgen maakt om de gezondheid van een (huis)dier om daarvan melding te maken. Bij spoed mag dat zelfs via 112 en anders kan dat via 144 of 0800-8844.

Het Verkeer is terug bij de werkzaamheden op de Linnaeusstraat. Deze zijn namelijk nog altijd in volle gang. Het is een groot project met veel impact op de buurt. Het werkvak is nu vergroot tot aan de Polderweg. Omgevingsmanager Mireille Capiau legt uit waarom hiervoor gekozen is en wat de uitdagingen zijn.

Nu de werkzaamheden zijn uitgebreid, is de Linnaeusstraat afgesloten vanaf de Eerste van Swindenstraat tot aan de Polderweg. Ook de kruising met de Wijttenbachstraat is volledig afgesloten. En dat heeft veel impact op de buurt legt Capiau uit.

"Alles is afgesloten voor fiets- en autoverkeer. Alleen voetgangers kunnen erlangs. Mensen snappen het wel, maar het is omlopen en daar worden sommigen toch gefrustreerd van."

En dat horen we ook terug op straat. "Irritant, maar ja, je leert ermee leven", zegt een voorbijganger. Een buurtbewoner vraagt zich af waarom hiervoor gekozen is. "Waarom is het werkveld zo groot en moeten we telkens zo'n groot stuk omlopen om bij voorzieningen te komen?''

Capiau heeft hier een duidelijk antwoord op. ''Het werkvak is zo groot omdat we het nu kort en hevig kunnen aanpakken. Anders zijn we jaren bezig als we het is stukjes doen. Op deze manier zijn we zo snel mogelijk klaar."

Groot onderhoud

Dat er hard wordt doorgewerkt is ook te zien op straat. ''De werkzaamheden gaan voorspoedig, we hebben al veel gedaan'', laat Capiau zien. ''Bij het eerste deel zijn de werkzaamheden in de grond al klaar en gaan we beginnen met opbouwen.'' Tegelijkertijd wordt nu het deel tot aan de Polderweg opgebroken. Dat betekent dat alles eruit wordt gehaald, de trambaan, het asfalt en de kabels en leidingen.

Het hele project moet eind 2027 klaar zijn, vertelt Capiau. ''Dan hebben we vanaf het Oosterpark tot aan de Middenweg een nieuwe trambaan, meer ruimte voor fietsers en voetgangers en veel extra bomen op de Linnauesstraat.

Afsluiting voor auto- en fietsverkeer

De Linnaeusstraat is afgesloten vanaf het kruispunt Eerste van Swindenstraat tot de Polderweg. Autoverkeer richting de Middenweg rijdt een omleidingsroute via de Mauritskade, Wibautstraat en Hugo de Vrieslaan. Fietsers moeten omrijden via de Pretoriusstraat, Beukenweg en Oosterpark.

Trams rijden aangepaste route

De werkzaamheden hebben ook flinke gevolgen voor ov-reizigers. Tram 19 kan niet over het kruispunt Wijttenbachstraat rijden. De tram rijdt tijdelijk een andere route en stopt bij station Muiderpoort. Pendeltram 29 tussen Diemen Sniep en Oostpoort rijdt op het deel waar tram 19 niet meer rijdt. Ook andere trams en bussen hebben aangepaste routes, waaronder bus 37 en tram 25. 

Kijk hier voor meer informatie over de aangepaste routes van het openbaar vervoer.

Een agressieve vogel houdt de gemoederen van sommige bewoners rondom het Wilhelmina Gasthuis Terrein in Oud-West flink bezig. AT5 ontving meerdere berichten van bewoners en voorbijgangers die door het dier zijn aangevallen. "Misschien dat ik volgende keer een bouwhelm opzet als ik hier loop", aldus een van de bewoners.

"Ik ben gisteren aangevallen door twee kraaien of raven", zegt Esmée die in een woongroep woont aan de Pesthuislaan in de buurt. De 29-jarige buurtbewoonster liep naar huis toen er plots een vogel op haar hoofd dook. "En opeens was er toen nog een en werd ik ook echt achtervolgd door twee kraaien. Het was een beetje bizar."

De vogel die volgens sommige buurtbewoners al enkele dagen voor overlast zorgt, laat zich niet zien wanneer een verslaggever van AT5 een kijkje neemt in de straat. Op het trottoir bij het Wg-Plein dartelen een paar duiven en tussen de bomen bij de Anna Spenglerstraat vliegen enkele halsbandparkieten rond. Van de agressieve kraai of raaf ontbreekt ieder spoor.

Krassen op hoofd

Toch is Esmée niet het enige slachtoffer van een aanval van de vogel. AT5 sprak meerdere bewoners, voorbijgangers en fietsers die zijn aangevallen door het dier. "Het was totaal absurd", vertelt Theresa Drager die in Nieuw-West woont en vanmorgen op haar fiets over de Gerard Borstkade reed. "Ik zat op mijn e-bike en had een bruine jas aan. Opeens voelde ik klauwen op mijn achterhoofd."

De 38-jarige Theresa schrikt en probeert snel door te fietsen, waarop de vogel haar nog eens aanvalt. "Door de actie heb ik nu meerdere krassen op mijn hoofd", benadrukt ze. "Het was een grote bruine vogel", vertelt ze eerst aan de telefoon. Als AT5 haar later nog eens spreekt, blijkt ze zich te hebben vergist. "Bij nader inzien denk ik dat het gaat om een kraai of een raaf."

Jongen beschermen

Een woordvoerder van de Vogelbescherming laat weten dat er hoogstwaarschijnlijk gebroed wordt door de vogels in de buurt. Saskia Hausel van de Vogelbescherming legt uit dat vogels dan heel beschermend kunnen worden en in sommige gevallen zelfs agressief. "Over het algemeen richten ze niet echt schade aan en proberen ze je vooral weg te jagen", legt Hausel uit.

De vogelkenner vermoedt dat het om kraaien gaat die sommige voorbijgangers wegjagen in de buurt. Buurtbewoners hoeven volgens haar niet te vrezen dat de overlast voor altijd aan zal houden. "Het voordeel is dat het maar een paar weken duurt", legt ze uit. Als de vogels groter zijn en het nest hebben verlaten is het probleem volgens haar opgelost.

Tot die tijd moeten buurtbewoners, voorbijgangers en fietsers wel even blijven opletten. De woordvoerder van de vogelbescherming adviseert mensen om voldoende afstand te houden. Hoeveel afstand precies nodig is, hangt volgens haar af van de vogel.

Niet alleen slachtoffer

Het vermoedelijke 'terrorvogelduo' dat de afgelopen dagen meerdere slachtoffers maakte in de buurt is overigens door niet alle buurtbewoners gespot. "Ik loop hier vrij regelmatig, maar ik heb nog niks gezien", zegt een vrouw die met haar honden door de wijk loopt. "Misschien dat ik door die honden nog bespaard ben gebleven."

Een buurtbewoner die met een tas vol statiegeld onderweg is naar de supermarkt zegt ook nog nooit te zijn aangevallen door een vogel. "Misschien moet ik voor de toekomst een tak meenemen", zegt de vrouw lachend. "Voor de zekerheid."

De coalitie van Pro Amsterdam en D66 heeft rondom prostitutie de stap niet durven of willen zetten. Dat zegt burgemeester Halsema in het AT5-programma Het Gesprek met de Burgemeester. Woensdag werd bekend dat het erotisch centrum er definitief niet komt en dat het aantal ramen op de Wallen gelijk blijft. Halsema benadrukt dat de coalitie wel fors inzet op andere maatregelen om de binnenstad leefbaar te maken. Zo wordt er geïnvesteerd in het opkopen van panden om het winkelaanbod te veranderen en blijft de handhaving op de openingstijden in de horeca streng.

Amsterdam is de eerste van de G4-gemeenten met een coalitieakkoord. Toevallig was Halsema vorige week met die burgemeesters samen, maar jaloezie is er niet. "Kijk, bij ons zijn de verhoudingen eigenlijk wat simpeler", legt Halsema uit. "Utrecht lijkt er een beetje op, waar een solide meerderheid is van Pro en D66, soms nog andere linkse of progressieve partijen erbij. En het ligt natuurlijk veel ingewikkelder in Den Haag en Rotterdam, waar partijen die relatief ver van elkaar afstaan, een compromis met elkaar moeten sluiten."

Geen cadeautjes

Over de inhoud van het nieuwe Amsterdamse akkoord toont Halsema zich tevreden, ondanks dat het financieel gezien niet heel goed gaat met de stad. "Ik moet zeggen dat ik het met veel plezier heb gelezen, dat ik er ook eigenlijk heel tevreden over ben. Ik vind dat men zich goed verhoudt tot de financiële krapte die er is", aldus de burgemeester.

Ze is blij dat de partijen de verleiding hebben weerstaan om met geld te smijten. "Er is niet de neiging geweest, wat in het verleden nog wel eens voorkwam, om elkaar cadeautjes te gaan geven, waardoor eigenlijk ook de financiën onder druk komen te staan. En men heeft het beest in de bek gekeken en ook echt stappen gezet in de bezuiniging op het eigen apparaat." De komende jaren gaan er 2500 ambtenaren uit wat een besparing van 250 miljoen per jaar moet opleveren.

Rondom raamprostitutie komt er in de stad geen grote doorbraak. De coalitie wil alleen kleinschalige locaties onderzoeken, maar daar is de politie de laatste jaren negatief over geweest.

Halsema is al sinds het begin van haar burgemeesterschap voor veranderingen op de Wallen rondom sekswerk. De nieuwe coalitie kiest er nu alleen voor om het aantal ramen op de Wallen gelijk te houden, en het erotisch centrum komt er ook niet. "De coalitie heeft daarin de stap niet durven zetten of niet willen zetten", stelt Halsema. Ze noemt dit wel pas 'het derde element' na het opkopen van panden en het aanpassen van openingstijden van de horeca in hetzelfde gebied.

Niet verrast

Echt verrast door het sneuvelen van het erotisch centrum is de burgemeester niet. Halsema wijst daarvoor naar de VVD en D66, die hun steun introkken toen de beoogde locatie bij de Rai 'te dicht bij hun achterban kwam', aldus Halsema. "Omdat daar hun eigen kiezers zaten, dat heb ik teleurstellend gevonden, dat je eigenlijk toch het deelbelang van zo'n stadsdeel laat overheersen op het algemeen publieke belang."

Halsema benadrukt dat prostitutie slechts een deel van het probleem is en dat het nieuwe akkoord op andere vlakken juist wel plannen aankondigt. "Dat zit bijvoorbeeld in het opkopen van panden, waar geld voor gereserveerd wordt, waardoor je eigenlijk ook kan zorgen dat het aanbod in de binnenstad verandert." Daarnaast werpt het aanpassen van de openingstijden in de horeca volgens haar al vruchten af. "Daarin, dat zeggen inwoners ook, is het echt rustiger geworden."

Ook de strijd tegen de wildgroei aan toeristenwinkels en mogelijke ondermijning wordt voortgezet met een strenge vergunningplicht. "Dat is echt heel erg belangrijk, want dan kun je namelijk gaan onderzoeken of er criminele antecedenten zijn, of mensen bijvoorbeeld aan het witwassen zijn, en dan kun je daar andere winkels in plaatsen." Een coffeeshopverbod voor toeristen (het zogenaamde i-criterium) komt er niet.

Lange adem

Terugblikkend op de afgelopen jaren erkent Halsema dat het transformeren van het eeuwenoude centrum een taak van de lange adem is. De grote boosdoeners voor de extreme drukte liggen volgens haar wel buiten de stadsgrenzen, zoals goedkope vluchten en Airbnb. Ze heeft die kwestie daarom onlangs nog op de agenda gezet bij de landelijke politiek. "Ik ben net in Den Haag geweest en heb daar echt op aangedrongen dat toerisme niet meer als een lokaal probleem wordt gezien, maar als een nationaal probleem. Omdat de schade van het toerisme voor Amsterdam groter is dan de opbrengst."

Bekijk hierboven de hele uitzending van Het Gesprek met de Burgemeester, waarin Halsema ook ingaat op haar nieuwe portefeuille democratisering en de polarisatie in de stad.

Om overlast door drugsgebruikers te verminderen wil het stadsbestuur strenger gaan handhaven, het aantal inloophuizen vergroten en een proef starten met een 'alternatief gebruiksmiddel'. Voor de aanpak is 3,5 miljoen euro uitgetrokken. 

In een brief aan de gemeenteraad schrijven burgemeester Femke Halsema, wethouder Alexander Scholtes (Zorg) en wethouder Rutger Groot Wassink (Opvang) een 'toename van overlast in de openbare ruimte door gebruikers' te zien. "Bestaande maatregelen lijken de problematiek niet te verminderen", concluderen ze.

Intensiveren

Halsema, Scholtes en Groot Wassink schrijven de aanpak van overlast daarom te 'intensiveren'. Ze willen bijvoorbeeld 'extra handhaving die zich specifiek richt op de overlast gevende doelgroep' en extra inloopvoorzieningen. Ook willen ze dat de openingstijden van de inloopvoorzieningen verruimd worden.

Verder beloven ze met nieuwe maatregelen te komen. Het gaat bijvoorbeeld om het openstellen van gebruikersruimten voor mensen met een woning, het 'versterken' van de aanpak van malafide uitzendbureaus en het onderzoeken of agenten en handhavers duidelijker kunnen vastleggen wie aantoonbaar overlast veroorzaken.

Lisdexamfetamine

Het middel lisdexamfetamine, wat bijvoorbeeld wordt gebruikt bij ADHD bij volwassenen, moet als proef als alternatief middel aan drugsgebruikers worden gegeven. Het stadsbestuur wil dat die proef voorbereid en ook daadwerkelijk gestart wordt.

De maatregelen moeten dit jaar al starten.

Al jaren is er een schreeuwend tekort aan personeel in de technische sector. En het wordt alleen maar lastiger om aan technische mbo-professionals te komen. Daarom hebben de gemeente Amsterdam, het onderwijs en het bedrijfsleven de handen in elkaar geslagen. Via het programma Baan met Toekomst hopen bedrijven zij-instromers warm te maken voor het vak. 

In de hal van het ROC op het NDSM-terrein kan je een klein lesje lassen volgen. Jelena werkt al negentien jaar in de zorg en wil wel eens keer wat anders. Constructielassen, dat lijkt haar wel wat. "Ja, dat lijkt me echt heel leuk. Ik vind het heel erg leuk dat je secuur moet werken, en nauwkeurig werken. En dat je uiteindelijk uit heel veel dingen kunt kiezen."

Op deze oriëntatiedag worden werkgevers en potentiële zij-instromers aan elkaar voorgesteld. Doel is het terugdringen van het personeelstekort in de technische sector, zegt Soraya van Pinxteren, programmamanager bij Servicepunt Techniek Groot-Amsterdam. "Er zijn onwijs veel vacatures. Alleen al  120.000 het komend jaar, en dat blijft naar verwachting ook stijgen. Dus om een stad of heel Nederland draaiende te houden, zijn de mensen die hier rondlopen ontiegelijk hard nodig."

Niels Denneman probeert de bezoekers warm te laten lopen voor het vak lassen. Er zijn veel te weinig lassers in Nederland en Denneman denkt wel te weten waarom. "De mbo-vakken zijn een beetje uit de gratie geraakt. Leerlingen moeten tegenwoordig minimaal naar de havo. Dat komt ook door de kenniseconomie van nu denk ik. Dat vakken waarbij je met de handen moet werken uit de gratie zijn geraakt."

Dat denkt ook Emmi Fens, hr-manager bij een bedrijf dat onder meer leidingen en rioleringen aanlegt. "Je ziet gewoon dat de vakkennis in Nederland, en waarschijnlijk wereldwijd verdwijnt. Dus de vakkennis van daadwerkelijk iets met je handen doen. Het wordt waarschijnlijk ook niet erg geënthousiasmeerd naar de verschillende doelgroepen toe. Ik zie wel enigszins verandering, maar naar mijn mening kan het wel wat meer."

Fens vindt dit soort oriëntatiedagen hartstikke goed én nuttig. "Tot nu toe hebben wij drie nieuwe collega's weten te werven via Baan met Toekomst. Drie mensen met hele verschillende achtergronden die ook alle drie in een andere functie zijn aangetreden. Onder wie ook een statushouder, dat is ook wel uniek om te benoemen denk ik. En we zijn heel erg tevreden over deze nieuwe collega's."

Jelena weet het bijna zeker: ze wil lasser worden. "Ik heb me ook gelijk ingeschreven voor een verdiepingsdag, en dan ben ik benieuwd waar het schip strandt."

De eerstvolgende Baan met Toekomst-oriëntatiedag is op 16 september in Westpoort. 

In welke wijk je geboren wordt, heeft grote invloed op je gezondheid gedurende de rest van je leven. Dat geldt vooral voor kinderen die in Zuidoost geboren worden. Onderzoekers van het Erasmus MC concludeerden dat het stadsdeel, zelfs vergeleken met andere kwetsbare buurten, een negatieve uitschieter is.

De kans op stiltegeboortes en baby's die met ondergewicht geboren worden, is hier twee keer zo groot als gemiddeld in Nederland. Volgens de onderzoekers is het probleem te breed om alleen binnen de zorg op te lossen en moet er een bredere aanpak komen.

Dat er in een wijk met een lage sociaaleconomische status meer baby's met een gezondheidsachterstand geboren worden, was al in meerdere onderzoeken aangetoond, maar is nu voor het eerst in Nederland in kaart gebracht. Daardoor komt nu aan het licht dat er ook tussen wijken grote verschillen zijn.

8 op de 1000 kinderen die in Zuidoost geboren worden, overleven die geboorte niet. Dat aantal is twee keer zo hoog als het gemiddelde in de rest van Nederland. 

Kinderen die de geboorte wel overleven, hebben daarnaast vaker gezondheidsproblemen. Zo heeft 1 op de 5 baby's een te laag geboortegewicht (in de rest van Nederland is dat bij 1 op de 10 baby's het geval) en wordt zeven procent van de kinderen te vroeg geboren (landelijk gemiddelde is 5 procent). 

"Schrikbarend"

Opvallend is dat de verschillen met de rest van Amsterdam nog groter zijn dan met de rest van Nederland. Het gemiddelde in de hele stad is namelijk een stuk lager dan het landelijk gemiddelde. 

"Deze cijfers zijn echt schrikbarend", zegt kinderarts Jasper Been, één van de wetenschappers die betrokken was bij het onderzoek. "Zeker als je bedenkt dat we de invloed van individuele factoren (zoals migratieachtergrond, leeftijd van de moeder bij de zwangerschap) expres niet meeberekend hebben."

Dit onderzoek laat dus zien dat alleen al die omgevingsinvloed voor zulke grote verschillen kan zorgen. "Dit moet echt een call to action zijn, want het laat zien hoe de situatie op sommige plekken is." 

Volgens de onderzoekers zijn de eerste 1000 dagen in een mensenleven cruciaal voor de gezondheidsontwikkeling van een kind. Het kan zelfs blijvende impact hebben op de gezondheid.

Er zijn meerdere factoren die een negatieve invloed kunnen hebben op de gezondheid van een baby. Luchtkwaliteit, geluidsoverlast en de kwaliteit van wonen bijvoorbeeld.

Minder zuurstof en voedingsstoffen

Ook andere factoren kunnen meespelen bij gezondheidsproblemen rond de geboorte. Neem hittestress of criminaliteit, op het oog uiteenlopende zaken, maar ze kunnen allebei bijdragen aan chronische stress. "We weten dat de moederkoek door stress minder kan functioneren", aldus kinderarts Been. "De baby krijgt dan minder voedingsstoffen en zuurstof binnen."  

Onduidelijk is welke van die factoren het belangrijkst zijn. Daar loopt op dit moment een ander onderzoek naar. "Dus we kennen die factoren, maar in hoeverre ze onderling bijdragen aan de optelsom, moeten we verder onderzoeken."

Als die baby's de zwangerschap overleven, dan hebben ze een grotere kans om te vroeg of te licht op de wereld te komen. En dat kan dus een blijvende impact hebben op de rest van het leven.

Schoolprestaties en gedragsproblemen

 "Veel mensen denken als je te vroeg bent of te klein dan ga je in de couveuse en dan ga je daarna weer gezond naar huis", zegt Been. "Dat hopen we natuurlijk wel en daar doen we ook ons best voor, maar de risico’s op complicaties zijn wel groter."

"Niet alleen op het gebied van gezondheid, ook op het gebied van schoolprestaties of gedragsproblemen. Dat kan allemaal lijden onder het feit dat je te vroeg op de wereld bent gekomen. Natuurlijk moet je nog steeds gezond leven. En ook als je te vroeg geboren bent, dan helpt het om gezond te blijven leven, maar dit gaat over zaken die mensen niet in de hand hebben."

Volgens de wetenschappers laat dit onderzoek zien dat sommige gezondheidsproblemen meer nodig hebben dan een medische aanpak. "We keken eerst altijd met een medische bril", zegt Been. "Later ook met een sociale. Dat moeten we blijven doen, maar je bent dan wel alleen op het individu gericht, terwijl onderzoeken als deze laten zien dat ook je omgeving invloed heeft gezondheid."

"Dat betekent dat we nog breder moeten kijken als we deze situatie beter willen krijgen. Dan moeten we kijken naar veiligheid, bestaanszekerheid, de woonsituatie van mensen."

Speciaal voor kinderen voor met een chronische ziekte, beperking of speciale zorgbehoefte rijdt er vandaag een enorme stoet van hulpverleningsvoertuigen met zwaailicht en sirene door de stad. Het gaat om het Kinderbeestfeest, waarbij de kinderen in de avond naar Artis mogen. 

Het Kinderbeestfeest wordt elk jaar in juni georganiseerd. Vanmiddag trok een konvooi in de binnenstad al de aandacht, maar vanavond reden er nog veel meer politie- en brandweerwagens, ambulances, wagens van de Koninklijke marechaussee en defensie rond. Ook worden er kinderen met boten van de reddingsbrigade gebracht. 

De sirenes riepen bij sommige Amsterdammers vragen op. "Ik woon in Diemen Zuid we horen hier al zeker een kwartier ontzettend veel sirenes. Weten jullie wat er aan de hand is?", stuurde iemand naar AT5. Een ander: "Ik had een vraag je waarom is er zoveel marechaussee in de stad vandaag?"

De eerste gasten kwamen rond 17.15 uur aan bij ARTIS. Vanaf 21.00 uur gaan de voertuigen weer rijden en rond 23.00 uur is het klaar. Vanwege het Kinderbeestfeest zijn er ook een aantal straten rondom de dierentuin dicht.