Meerdere gemeenten hebben besloten het aantal kinderen dat thuisonderwijs krijgt vanwege de levensovertuiging van hun ouders te beperken. Onder meer Amersfoort, Utrecht, Rotterdam en Groningen wijzen voorlopig alle nieuwe verzoeken af.

Dat doen ze vanwege een recent oordeel van de Hoge Raad dat vrijstelling van de leerplicht alleen nog in uitzonderlijke gevallen mogelijk is.

Afgelopen vrijdag meldde het Openbaar Ministerie dat het ouders van wie de kinderen vanwege hun geloof of levensovertuiging niet naar school gaan strafrechtelijk gaat vervolgen. Over de toekomst van die kinderen worden nu gesprekken gevoerd tussen onder meer het ministerie, gemeenten en het OM.

Stijging thuiszitters

De gemeente Den Haag besloot vorige week dat de kinderen die daar thuisonderwijs volgen vanwege een levensbeschouwelijke vrijstelling na de zomer weer naar school moeten. Het gaat om ruim honderd kinderen, vier keer zoveel als vijf jaar geleden. In totaal zitten zo'n 2500 kinderen in Nederland thuis vanwege de vrijstelling, zei het Nederlands Jeugdinstituut eerder tegen NU.nl.

De Rotterdamse wethouder Said Kasmi zegt dat hij het besluit van Den Haag "heel goed" begrijpt en "heel blij" is met de uitspraak van de Hoge Raad. "In Rotterdam vragen we hier al jaren aandacht voor, omdat we ons zorgen maken over kinderen die thuisonderwijs krijgen zonder dat er echt zicht is op hun ontwikkeling, welzijn en veiligheid."

De afgelopen jaren zag Rotterdam een stijging in de hoeveelheid thuiszitters: waar twee jaar geleden nog 68 kinderen thuisonderwijs kregen, zijn dat er in het huidige schooljaar 102. Een woordvoerder van de gemeente zegt dat momenteel vijftig nieuwe aanvragen gepauzeerd zijn zolang er landelijke gesprekken worden gevoerd.

Verschillen tussen gemeenten

Op basis van die gesprekken kijkt de gemeente wat het voor Rotterdam betekent en of er nieuw beleid nodig is. "We zien namelijk dat verschillen tussen gemeenten ervoor kunnen zorgen dat ouders uitwijken naar een gemeente waar soepeler met vrijstellingen wordt omgegaan."

Ook de gemeente Utrecht wacht het landelijk beleid af en behandelt in de tussentijd geen nieuwe aanvragen. In Utrecht volgen 26 kinderen thuisonderwijs. "Voor deze groep zien we komend schooljaar als een overgangsjaar", zegt een woordvoerder. Voor de kinderen die al lange tijd vrijgesteld zijn kan de overgang naar onderwijs ingrijpend zijn, aldus de woordvoerder.

De gemeente Groningen wijst alle nieuwe verzoeken af en zegt de jaarlijkse herhaalverzoeken "per geval" te gaan bekijken. Die moeten ouders elk jaar vóór 1 juli indienen bij de leerplichtambtenaar.

Toezicht of afschaffen

Staatssecretaris Tielen van Onderwijs zei eerder deze maand in een aflevering van het onderzoeksprogramma Boos van BNNVARA dat ze de levensbeschouwelijke vrijstelling van de leerplicht wil afschaffen. Een woordvoerder van Tielen zegt dat er "voor de zomer" een brief komt. Ze noemt twee scenario's: thuisonderwijs wordt als een formele sector bestempeld zodat er toezicht gehouden kan worden of de vrijstelling wordt helemaal afgeschaft.

Wanneer hierover een besluit wordt genomen is "lastig te zeggen". Volgens Tielen moeten de plannen eerst besproken worden met de Tweede Kamer: voor beide scenario's zou namelijk een verandering van de wet nodig zijn.

De Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs (NVvTO) laat in een reactie weten het niet eens te zijn met de beslissing van de gemeente Den Haag. De NVVTO zegt dat wethouders geen bevoegdheid hebben om zelfstandig over de vrijstelling op basis van levensbeschouwing een besluit te nemen. "Een gemeente kan immers niet besluiten dat een bepaalde landelijke wet plaatselijk niet geldt."

Een 22-jarige man uit Spijkenisse moet zeven jaar de cel in en krijgt tbs met dwangverpleging voor sextortion. Hij perste zeker zestig meisjes af met naaktbeelden.

Damian D. deed zich op internet voor als jonge vrouw en zocht via Snapchat contact met zijn slachtoffers. Hij dwong de meisjes op een gegeven moment om seksueel geladen foto's en filmpjes van zichzelf te maken. Daarnaast liet hij hen seksuele handelingen verrichten, ook als ze op school zaten.

Zo liet hij hen 'Turpien' op hun lijf schrijven - dat was zijn bijnaam op het internet. Sommigen moesten een bord met die naam voor hun naakte lichaam houden.

Als ze niet deden wat hij opdroeg, dan dreigde D. om hun beelden en persoonsgegevens openbaar te maken.

Steeds extremer

Van zijn slachtoffers woont er één in Nederland. De rest komt uit onder meer de Verenigde Staten, Montenegro en Duitsland. De rechter vermoedt dat er meer slachtoffers zijn, die (nog) niet zijn getraceerd. De meisjes waren tussen de 13 en 20 jaar oud.

Volgens de politie werden de opdrachten steeds extremer en sadistischer. Als de slachtoffers niet deden wat hij eiste, werd hun beeldmateriaal online gezet en verspreid onder familie en vrienden. D. verkocht ook foto's in besloten groepen op Telegram, waar hij hun persoonsgegevens deelde.

'Gevoel van trots'

Volgens de rechter toonde de man "geen enkele blijk van empathie en stopte hij zelfs niet als de meisjes zeiden dat zij suïcidale gedachten hadden".

D. heeft vrijwel alles bekend, schrijft Rijnmond. Bij hem zijn autisme en seksueel sadisme vastgesteld. Hij zei in het dagelijks leven moeite te hebben om contact te maken. Dat compenseerde hij op internet, waar hij naar eigen zeggen een gevoel van trots kreeg als hij erin slaagde naaktbeelden te verzamelen.

De celstraf van zeven jaar valt lager uit dan de eis van het Openbaar Ministerie, dat negen jaar had geëist. De rechter houdt meer rekening met de stoornissen bij de verdachte.

Rapper Ye, voorheen Kanye West, hoeft niet worden geweerd uit Nederland. Dat heeft de rechtbank van Amsterdam bepaald. De uitspraak betekent dat de twee concerten van de artiest aanstaande zaterdag en maandag door kunnen gaan.

Het Centraal Joods Overleg (CJO) spande een kort geding aan tegen de komst van de rapper vanwege antisemitische en pro-nazistische uitspraken en acties.

De rechter ziet geen aanwijzingen dat de komst van Ye een gevaar vormt voor de openbare orde. "En bij zijn concerten in andere landen zijn geen antisemitische uitspraken gedaan", stelt de rechter. Er wordt in de gaten gehouden of Ye niet opnieuw kwalijke uitlatingen doet.

De 48-jarige Ye is op dit moment al in Nederland, bevestigt de advocaat van de organisator van zijn optredens. Die optredens vinden plaats in het GelreDome in Arnhem.

Tweede Kamer

Begin mei steunde een meerderheid van de Tweede Kamer een motie van de ChristenUnie en de VVD om de komst van de omstreden rapper tegen te houden. Vorige week stelde minister Van den Brink van Asiel en Migratie dat er geen gegronde reden is om Ye te weren.

Ook verleende de gemeente Arnhem een evenementenvergunning voor de twee concerten. Burgemeester Marcouch noemde de uitspraken van Ye "verwerpelijk" en "volstrekt afkeurenswaardig", maar moest voor het verlenen van de vergunning kijken naar zaken als beveiliging en de openbare orde. Die aspecten rond het concert zijn volgens de Arnhemse burgemeester allemaal goed geregeld.

Shirt met hakenkruis

Rapper Ye kwam de afgelopen jaren verschillende keren negatief in het nieuws om zijn uitlatingen. In 2022 zette sportmerk Adidas een samenwerking met de artiest stop na antisemitische berichten op Twitter (nu X). Daar schreef hij: "Vanavond nog wat slaperig, maar als ik wakker ben ga ik death con 3 op het Joodse volk".

Ye noemde in 2018 slavernij "een keuze". Ook bracht hij vorig jaar T-shirts op de markt met daarop een hakenkruis, waarna zijn webshop offline werd gehaald. Volgens Ye waren zijn acties te wijten aan zijn bipolaire stoornis.

Verschillende andere landen hebben de komst van Ye wél tegengehouden. In Italië, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Polen gaan concerten van de rapper niet door.

Het Arnhemse ontwerpersduo Hul le Kes ontvangt het Cultuurfonds Mode Stipendium, de belangrijkste modeprijs van Nederland. Oprichters Sjaak Hullekes en Sebastiaan Kramer kregen de prijs vanmiddag in cultuurhuis Felix Meritis in Amsterdam. Ze zien de winst als een stimulans voor hun streven naar een beter modesysteem.

De ontwerpers krijgen het Mode Stipendium "niet alleen voor hun 20-jarig oeuvre, design en ontwerptalent, maar ook voor hun sociale en duurzame visie", staat in het juryrapport.

"We zijn trots, want dit is een prijs voor de grote jongens", zegt Hullekes. "Je moet minstens vijftien collecties hebben gemaakt en internationaal opereren om in aanmerking te komen." "Het is ook echt een pluim voor ons team dat dit allemaal mogelijk maakt", zegt Kramer.

Upcyclen

Het duo ontmoette elkaar op modeopleiding ArtEZ in Arnhem. Samen runden ze een herenmodelabel waarmee ze in 2009 in de prijzen vielen. De gangbare manier van werken in de modewereld begon echter te wringen. In 2018 begonnen ze daarom Hul le Kes, een designermerk dat verspilling tegengaat en de mens centraal zet.

Hun missie is verweven in alles wat de twee doen en maken. Zo werkt het merk vrijwel uitsluitend met oud textiel dat de ontwerpers upcyclen tot nieuwe kledingstukken. Dat textiel komt uit kringloopwinkels of van het Leger des Heils. Na tussenkomst van het duo gaat het naar luxe boetieks.

"We kijken naar stoffen van goede kwaliteit. Wat wordt er veel weggegooid? Dat kunnen blouses van poplin katoen zijn, of chino's, of tafelkleden. We knippen het open, leggen onze patronen eroverheen en maken er wat nieuws van", zegt Hullekes.

"Wat bij ons op de hanger hangt, is eerder weggegooid. We onderzoeken hoe we zoveel mogelijk textiel kunnen upgraden en naar een hoger segment kunnen brengen", vult Kramer aan.

Dat is terug te zien in het design van het paar. Patchwork, waarbij lappen stof aan elkaar worden genaaid, speelt een grote rol. Soms opvallend, door combinaties van ruitpatronen, en soms juist bescheiden doordat er stoffen gebruikt worden die sterk op elkaar lijken.

Hul le Kes staat ook bekend om natuurlijke verftechnieken. Overhemden en rokken hebben tie-dye-achtige patronen, gemaakt met biokleur. Die patronen vervagen met de tijd.

"Veel wit textiel krijgt geen tweede leven omdat er vlekken op zitten. Wij zijn dat witte textiel gaan verven met afval van restaurants. Met uienschillen en avocadopitten. Zodat het kleine vlekje niet meer opvalt en je een heel nieuw patroon krijgt", legt Kramer uit.

De jury roemt de gender fluid high fashion van het label. De meeste stukken uit de collecties zijn uniseks en geschikt voor veel verschillende lichaamstypen.

Wat is het Cultuurfonds Mode Stipendium?

Het Cultuurfonds Mode Stipendium is voor ontwerpers zowel een oeuvreprijs als een aanmoediging om zichzelf artistiek en zakelijk verder te ontwikkelen. Aan de prijs is een geldbedrag van 50.000 euro verbonden, afkomstig van een anonieme schenker. Eerder wonnen modeontwerpers als Duran Lantink, Iris van Herpen en Ronald van der Kemp.

Het ontwerpersduo zegt imperfecties te willen vieren. Niet alleen die van textiel, maar ook die van mensen. Een belangrijk onderdeel van het merk is de Recovery Studio: een atelier waar mensen met mentale aandoeningen begeleid worden in het therapeutisch werken met stoffen.

"Werken met je handen is helend. En wat ze maken, wordt op waarde geschat. Ze zien het terug in bladen of op televisie", zegt Hullekes. "Mensen voelen zich daardoor weer gezien."

Couturelijn

Het modebedrijf is daarmee ook een sociale onderneming. Zo moeten er heel wat ballen in de lucht worden gehouden. "Je kunt ons inhuren als circusartiesten", grapt Hullekes.

Met het prijzengeld willen de twee 'tijd kopen' om hun creativiteit meer ruimte te geven. Ook zijn ze bezig met een couturelijn. "Veel van wat we maken is praktische kleding, maar mensen willen ook een Hul le Kes kunnen dragen op hun huwelijk of een andere speciale gelegenheid."

De Chinese webwinkel Shein heeft in Frankrijk een boete gekregen van 22 miljoen euro. De verkoper van goedkope kleding uit China krijgt die omdat kopers spullen niet goed kunnen retourneren. Ook is het bedrijf niet open over het gebruik van materialen en de herkomst ervan, waardoor milieuregels mogelijk worden overtreden.

De Franse overheidsdienst die de boete oplegde, trof kleine plasticdeeltjes in kleding aan, zonder dat het gemeld was. Volgens de Franse fraudedienst houdt Shein ook verplichte informatie achter over waar producten vandaan komen.

Shein noemt in een reactie de boete "disproportioneel" en zegt de bevindingen van de Franse overheidsdienst te betwisten.

Eerdere onrust over Shein

Shein kreeg in juli vorig jaar al een boete van 40 miljoen euro wegens nepkortingen. Winkeliers in Frankrijk mogen iets alleen een korting noemen als de prijs van een product lager is dan de laagste prijs in de dertig dagen voordat de actie begon. Bij meer dan de helft van de onderzochte aanbiedingen van Shein was dat niet het geval.

De Chinese webwinkel raakte vorig jaar ook in opspraak doordat ze sekspoppen die op kinderen leken aanbood.

Eind vorig jaar opende Shein in Parijs een fysieke winkel. Milieuactivisten en de modebranche protesteerden. Zij vinden dat de winkel niet past bij het chique imago van de Franse modestad. Een petitie met de titel ''Parijs verdient meer dan Shein'' werd ruim 120.000 keer ondertekend.

EU begint onderzoek

Tegen het bedrijf loopt ook nog een Europees onderzoek. De Europese commissie vindt dat het Chinese bedrijf onvoldoende doet om de verkoop van illegale producten tegen te gaan. De commissie vermoedt dat Shein in Europa gevaarlijke en illegale producten verkoopt.

De Europese Commissie vindt daarnaast dat Shein onvoldoende doet om gebruikers te beschermen tegen het verslavende ontwerp van de website en de app. Zo kunnen consumenten punten of beloningen krijgen als ze actief zijn op het modeplatform.

De zoon van Parool-columnist Yesim Candan is gisteravond in Amsterdam-Zuid geslagen met een kettingslot. De politie onderzoekt of er een verband is met een column over een incident waarbij de Amsterdamse voetbalclub ASV De Dijk betrokken was. "Ik ben echt ontdaan", zegt de 51-jarige columnist op sociale media. Tegen de NOS zegt ze dat het "naar omstandigheden" goed gaat met haar zoon.

Op 15 mei verscheen in Het Parool een column van Candan over een voetbalwedstrijd tussen AFC en De Dijk, waarbij zij aanwezig was. "Op het moment dat de vrouwelijke scheidsrechter een penalty aan AFC toekende, stormde een groep jongens van de tegenpartij collectief op haar af", schrijft zij in haar column. Ze zouden de scheidsrechter daarbij hebben uitgescholden voor "kankerlijer".

'Structureel probleem'

Volgens Candan is dit meer dan een losstaand incident. "Dit gaat over iets groters: over respect, opvoeding en de manier waarop jongens leren omgaan met autoriteit en met vrouwen. En ja, het schuurt om dit te benoemen, maar de tegenpartij was een multicultureel team." Candan schrijft dat in sommige voetbaldistricten ruim 70 procent een sterke stijging van agressie ervaart. "Dat is een structureel probleem."

Naar aanleiding van de column ontving Het Parool een anonieme dreigbrief. Daarin staat dat de columnist en de krant gewaarschuwd zijn om niet te publiceren. De schrijvers zeggen te weten waar ze de columnist en haar zoon kunnen vinden.

Burgemeester spreekt steun uit

"In haar column pleit Yesim Candan voor respect en fatsoen", aldus burgemeester Halsema op sociale media. "In plaats daarvan wordt haar zoon mishandeld, mogelijk om de moeder het zwijgen op te leggen." Halsema noemt dat "afschuwelijk en onverteerbaar". Candan en haar zoon verdienen volgens de burgemeester "alle steun en vrijheid".

De hoofdredacteur van Het Parool, Michiel Couzy, noemt de aanval "verschrikkelijk". "Als deze aanval verband houdt met haar column, is dit ook een aanval op de persvrijheid. Een columnist moet in alle vrijheid onderwerpen aan de orde kunnen stellen. Wij staan met z'n allen achter Yesim en haar zoon."

De politie bevestigt een mishandeling in Amsterdam-Zuid te onderzoeken en roept getuigen op om zich te melden. Verder wil de politie niet veel kwijt over het incident.

Ongeveer 65.000 vmbo-leerlingen moeten langer op hun eindexamenuitslag wachten. Dat meldt het College voor Toetsen en Examens. Vanwege een "technische fout in de verwerking van normeringsgegevens" konden de n-termen van de examens niet worden bekendgemaakt, schrijft het college in een bericht.

N-termen zijn de normeringstermen die bepalen hoeveel vragen goed moeten zijn om een voldoende te halen. De eindexamens van vmbo-leerlingen bestaan uit centraal schriftelijke en praktische examens beroepsgericht (cspe's) en centraal schriftelijke examens (cse's). De uitslagen van de cspe's komen altijd een week eerder en hadden vandaag bekend moeten worden. Deze examens bestaan uit meerdere onderdelen. Doordat de n-termen eerder bekend zijn kunnen docenten alvast nadenken over eventuele herkansingen.

Tonia Rijlaarsdam-Veldhuis, teamleider bij het Aeres vmbo in Ede, zegt tegen de Algemene Onderwijsbond dat het bericht zorgt voor "stress" bij leerlingen, docenten en "op alle scholen". "Voor ons is dit één van de belangrijkste dagen van het jaar, ik maak mijn agenda leeg, ben half acht op school en had ingepland om met de examensecretaris en docenten om tafel te zitten voor de n-termen", zegt Rijlaarsdam-Veldhuis. "Nu kregen we vanochtend dit bericht en hebben we ook alle ouders en leerlingen moeten bellen om uit te leggen dat het een landelijk probleem is."

De bekendmaking van de normeringstermen is naar morgenochtend 8.00 uur verplaatst.

"De wetenschap is duidelijk: El Niño staat in de komende maanden met 90 procent zekerheid voor de deur." Met die woorden waarschuwde secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres deze week voor de terugkeer van het weerfenomeen El Niño.

Meteorologen zien aanwijzingen dat het deze keer uitzonderlijk sterk kan zijn. Sommigen spreken zelfs van een super-El Niño of een 'Godzilla'- El Niño. Het leidt wereldwijd tot alertheid.

Wat is El Niño precies? Hoe ontstaat het weerfenomeen? En waarom denken experts dat het dit keer extra hevig wordt?

NOS-klimaatredacteur Rob Ramaker legt in deze podcast uit wat wetenschappers in hun weermodellen zien. "Veel modellen laten zien dat de kans groot is dat er een zware aankomt. Dat heeft te maken met de verwachtingen voor de opwarming van het zeewater, in sommige modellen loopt die op tot wel 3 graden. Stel dat dit uitkomt, ik houd hier wel een slag om de arm, dan wordt het een record-El Niño", aldus Ramaker.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Bij een sterke El Niño zijn gevolgen zoals droogte en overstromingen ook groter. Wereldwijd wordt het gemiddeld warmer door El Niño, de verwachting is dat 2027 hierdoor een uitzonderlijk warm jaar wordt. "In Indonesië en Australië wordt het droger en in Zuid-Amerika wordt het juist natter. En zo kan ik nog wel even doorgaan", zegt Ramaker.

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Bart Tuinman

Redactie: Rosanne Sies

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Minister Vijlbrief dreigt de vleessector met een verbod op het inhuren van uitzendkrachten. Als de sector niet voor 15 juni aantoont dat er verbeteringen in de omgang met de arbeidskrachten zijn doorgevoerd, gaat hij hier werk van maken.

Vijlbrief vertelde over deze "deadline" in een debat over arbeidsmigratie in de Tweede Kamer. Na afloop voegde hij er tegenover Nieuwsuur aan toe dat hij die zo'n twee maanden geleden, in een gesprek met de vleessector, al had gesteld.

Hij zei dat er al sinds 2010 misstanden worden gemeld over de behandeling van personeel, veelal arbeidsmigranten, in bijvoorbeeld slachthuizen. De klachten gaan onder meer over onderbetaling, het aantal arbeidsuren dat gemaakt wordt, onveiligheid op de werkvloer, slechte huisvesting, intimidatie en geweld.

'Zien geen vooruitgang'

Sinds 2021 zijn er volgens Vijlbrief al 29 gesprekken met de sector geweest, waarvan twaalf met hem en zijn voorgangers, maar dat heeft volgens hem niet geleid tot "de noodzakelijke vooruitgang".

De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vindt dat het nu genoeg is geweest. Als over anderhalve week niet is aangetoond, dat het beter gaat "ga ik werken aan een uitzendverbod, zo simpel is het". Als dat er komt, mogen er helemaal geen tijdelijke arbeidskrachten meer worden ingehuurd.

Vijlbriefs voorganger Eddy van Hijum (NSC) kondigde vorig jaar al aan te werken aan een verbod op het gebruik van uitzendkrachten in de sector. Vijlbrief zegt nu: "Ik wil gewoon zien wat er gebeurd is, anders ga ik deze stok achter de deur inzetten".

Je e-mail checken, series streamen en door social media scrollen. Goede kans dat dit allemaal gebeurt via de cloud van Amerikaanse bedrijven. De Europese Commissie komt met een plan om de Europese afhankelijkheid van deze techbedrijven te verminderen.

Zo wil de EU onderzoek en innovatie ondersteunen om de nieuwe generatie van cloud- en AI-technologie hier in Europa te ontwikkelen. Ook is het doel om binnen zeven jaar de capaciteit van Europese datacenters te verdrievoudigen. Daarom wil de EU het makkelijker maken om datacenters te bouwen.

De komst van al die nieuwe datacenters moet wel duurzaam gebeuren, zegt de commissie erbij. Dus er moet voldoende groene elektriciteit en water voor zijn.

'Eigen keuzes'

"We kunnen het ons niet veroorloven om afhankelijk te zijn van anderen om onze ziekenhuizen draaiende, ons energienetwerk stabiel en onze diensten veilig te houden", zegt Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "Dit gaat om het beschermen van onze burgers, het verdedigen van onze belangen en het maken van onze eigen keuzes."

Uiteindelijk moeten bedrijven en ook burgers makkelijker kunnen kiezen tussen Amerikaanse giganten als Google, Microsoft en Amazon, en Europese aanbieders.

KPN: veel vraag naar

KPN lanceerde vorige week nog een gezamenlijke 'Europese soevereine cloud' met het Duitse bedrijf Schwarz Digits. Dat is onderdeel van hetzelfde concern als Lidl. Volgens het telecombedrijf groeit de vraag naar Europese clouddiensten al.

"Er is op dit moment een grote vraag naar die Europese soevereine oplossing en daar stappen we nu in", zegt KPN-bestuursvoorzitter Joost Farwerck. "Het is vooral door geopolitieke ontwikkelingen aangejaagd. De vraag komt met name vanuit overheidsinstellingen, de financiële sector en de zorgsector. Wij kunnen garanderen dat data die wij opslaan voor klanten onder Europese regelgeving vallen en onder niet Amerikaanse of andere."

Techexpert en autonomie-activist Bert Hubert is blij met de Europese plannen. "De commissie gaat als eerste zijn eigen data weer terughalen. Ze geven het goede voorbeeld en dan durft het bedrijfsleven ook mee te gaan."

Hij verwacht niet dat er enkele heel grote Europese techbedrijven zullen verrijzen. "Ik weet ook niet helemaal of we dat moeten willen. Want als we overgaan van een Amerikaanse monopolist naar een Europese monopolist, dan zijn we er ook niet veel op vooruitgegaan. Het lijkt er meer op dat er een veelheid van bedrijven komt."

Hubert denkt ook dat die best de concurrentie aankunnen met de Amerikaanse techgiganten. "Want zo goedkoop zijn die op dit moment helemaal niet."

Chips en open source

Sinds 2023 stimuleert de EU al met miljarden de ontwikkeling en productie van computerchips in de EU. In dit nieuwe plan wil de EU de chipsindustrie nog verder stimuleren. Zo moet de groei van Europese cloud- en AI-diensten leiden tot meer vraag naar Europese chips.

Ook wil de EU stimuleren dat er meer gebruik wordt gemaakt van zogeheten opensource-software. Dat is software waarbij de makers de broncode openbaar beschikbaar maken. Iedereen kan de software of delen daarvan dus bekijken, kopiëren of aanpassen.

Het plan is dat vooral overheden vaker gebruik maken van opensource-software. Binnen de EU wordt er jaarlijks zo'n 264 miljard euro uitgegeven aan vooral Amerikaanse IT-diensten. Volgens de Europese Commissie kan dat dus anders.

Strafhof stapte over

Een voorbeeld van de gevolgen van afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven is wat er gebeurde bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. President Trump stelde vorig jaar sancties in tegen de hoofdaanklager, omdat het Strafhof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu vanwege de oorlog in Gaza.

Die hoofdaanklager verloor daardoor toegang tot zijn Outlook-mail van Microsoft. Eind vorig jaar stapte het Strafhof daarom over van Microsoft naar Open Desk. Die software is open source en gratis, en werd ontwikkeld door een bedrijf in handen van de Duitse overheid.

Microsoft: eerlijke concurrentie

In een reactie zegt Microsoft de ambitie van de EU te steunen. "Dat moet gebeuren op basis van openheid, samenwerking en eerlijke concurrentie", zegt een woordvoerder. "Europese bedrijven en overheidsinstellingen moeten de ruimte hebben om hun keuzes te baseren op een brede risicoafweging binnen een open en concurrerende markt."

De plannen van de Europese Commissie moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de EU-landen.

De explosieve groei van kunstmatige intelligentie (AI) leidt tot een sterke toename in het gebruik van water, stroom en land. Dit kan meer vervuiling en klimaatverandering veroorzaken. Intussen zijn de lusten en lasten ongelijk verdeeld, stellen onderzoekers van een denktank van de Verenigde Naties.

Veel van de cijfers zijn niet nieuw. Toch is dit rapport volgens experts completer dan eerdere overzichten. "Het geeft een breed beeld van de impact van AI", zegt Bernard van Gastel, die onderzoek doet naar duurzame digitalisering aan de Radboud Universiteit.

Zorgen over het stroomgebruik van datacenters bestaan al langer. In Ierland gebruikt de sector meer dan een vijfde van alle stroom en in de Verenigde Staten drijven datacenters lokaal stroomprijzen op. Ook in Nederland leidde de voorgenomen bouw al veelvuldig tot discussie.

Stroomgebruik explodeert

AI was vorig jaar al verantwoordelijk voor een vijfde van het stroomgebruik van datacenters. Dat aandeel groeit naar verwachting gestaag door. Deels komt dat doordat het trainen van almaar krachtigere AI-modellen steeds meer stroom vergt. Daarnaast gebruiken mensen en bedrijven de technologie vaker.

Het toenemende stroomgebruik is deels op te vangen met wind-, zon- en kernenergie. Bij het opwekken daarvan komen geen broeikasgassen vrij. De groei is echter zo sterk, schrijven de onderzoekers, dat deze bronnen niet genoeg zijn. Bedrijven grijpen ook naar stroom uit steenkool en aardgas. Dat leidt dus tot meer uitstoot en meer opwarming van de aarde.

Het energiezuiniger maken van AI helpt maar beperkt, stelt het rapport. De techniek wordt dan, paradoxaal genoeg, goedkoper en aantrekkelijk voor nieuwe taken waarvoor die eerst te duur was. Het gebruik neemt daardoor toe, wat het zuiniger werken deels tenietdoet.

Fiks meer watergebruik

De schattingen van het watergebruik in het VN-rapport zijn fiks hoger dan eerdere schattingen. Datacenters gebruiken water vaak voor hun koeling. Dit watergebruik wordt veel hoger geraamd dan in een vorig rapport van het Internationaal Energie Agentschap.

"Dat komt voor mij niet als een verrassing", zegt Alex de Vries-Gao, die de voetafdruk van AI onderzoekt. Hij benadrukt dat die eerdere schatting te rooskleurig was. "Goed dat ze dit benoemen." Koelwater gaat niet per se verloren, maar het kan volgens De Vries-Gao een pijnpunt zijn als het op een kwetsbare plek wordt gebruikt: "Dat ze zoveel water gebruiken uit de omgeving terwijl er waterschaarste is, of gaat komen."

Het VN-rapport benadrukt dat AI veel voordelen heeft. Het kan wetenschappelijk onderzoek naar ziekten of de aanpak van klimaatverandering versnellen. In sommige sectoren maakt het werknemers productiever.

Scheve verdeling

Alleen zijn de baten ongelijk verdeeld. De AI-rekenkracht bevindt zich voor 90 procent in China en de Verenigde Staten. Ook welvarende landen in Europa en Azië hebben, hoewel in mindere mate, de beschikking over zulke rekenkracht. Voor de meeste landen geldt dat niet, zeker in Zuid-Amerika en Afrika.

Deze landen zijn afhankelijk en moeten betalen voor toegang. En dat terwijl ze wel last hebben van de nadelen. Neem de vervuiling die komt kijken bij de winning van grondstoffen, als koper en silicium, die nodig zijn voor AI. En het verergeren van de opwarming van de aarde. Juist de armste landen lijden hier veel onder, terwijl ze de minste middelen hebben om zich te beschermen.

Open deuren

Volgens de onderzoekers zijn er diverse manieren om AI eerlijker en milieuvriendelijker te maken. Zo zouden AI-bedrijven meer openheid moeten geven over hun stroom- en watergebruik. Ook moet eraan worden gewerkt om AI-gebruik te temperen, en het resterende gebruik zo slim mogelijk te doen. Daarnaast moet er gezocht worden naar manieren om mensen mee te laten delen.

"Dat zijn deels open deuren", zegt Bernard van Gastel van de Radboud Universiteit. "Hoe je AI kan begrenzen en slim in kan zetten is een pijnpunt." Volgens Van Gastel is er wereldwijd eigenlijk geen goed democratisch systeem om dat te regelen. "Het is fijn dat de aanbevelingen nu op een rijtje staan. Er is nog heel veel werk aan de winkel."

Ook Alex de Vries-Gao verzucht dat het rapport wat betreft oplossingen blijft hangen in algemeenheden. "Het is moeilijk om consensus te krijgen en daarom krijg je algemeen taalgebruik en geen concrete actiepunten." Ook is het volgens De Vries-Gao een hardnekkig probleem dat AI-bedrijven geen openheid willen geven.

Een munt uit de vierde eeuw, middeleeuws aardewerk en een steeds beter beeld van hoe Parijs in het verre verleden was. Archeologen hebben 4 meter onder het plein voor de Notre-Dame de tijd van hun leven.

Na de brand in de wereldberoemde kathedraal Notre-Dame in 2019, de herbouw en de heropening eind 2024 is nu het hete en kale plein ervoor aan een ingrijpende opknapbeurt toe. De stad wil het vergroenen en schaduwrijk maken met bomen. Een dun laagje water moet straks over de stenen stromen om ze in de zomer te koelen. Met maatregelen als deze wil Parijs zich voorbereiden op steeds hetere zomers als gevolg van klimaatverandering.

Maar voor het plein in 2028 klaar is, is het de beurt aan archeologen. Vrijwel meteen toen de eerste spade de grond inging, werden er ontdekkingen gedaan, inmiddels zitten ze op 4 meter diepte.

Geschiedenis van Parijs

Lucie Altenburg, conservator bij de archeologische dienst van Parijs noemt het tegenover persbureau AP een "zeldzame kans om de geschiedenis van Parijs tastbaar te maken".

Onder de honderden al gevonden objecten zit ook een munt uit de vierde eeuw met het gezicht van keizer Constantijn erop. De munten kwamen naar boven als zwarte schijfjes, aangetast door roest. Maar met behulp van röntgenstraling werd het gezicht van de keizer zichtbaar die regeerde aan het begin van de vierde eeuw na Christus.

Ook zijn er scherven van middeleeuws aardewerk gevonden, waarvan de binnenkant is beschilderd met tekens die nog door geen enkele expert zijn ontcijferd. Archeoloog Valentine Breloux maakte het aardewerk schoon en noemt de vondsten "verbazingwekkend".

"Het laat de Notre-Dame weer tot leven komen", zegt een toerist uit Manchester. "Je komt voor de kathedraal en dan realiseer je je dat er nog een andere stad onder je voeten ligt."

Het is zoals het met eeuwenoude steden gaat. Nieuwe generaties bouwen hun stad op die van hun voorouders. Hoe dieper de archeologen graven, hoe verder ze teruggaan in de tijd.

Bij de bouw van de Notre-Dame stond het plein vol met middeleeuwse huizen. Eronder liggen graanputten uit de zesde tot tiende eeuw en daaronder een Romeinse wijk uit de vierde en vijfde eeuw.

Complete kannen en bekers

De mooiste vondsten komen van de smerigste plek, uit de diepe kuilen die in de middeleeuwen dienstdeden als vuilstortplaatsen. Daar vonden de onderzoekers complete kannen en bekers.

"Het is zeldzaam om compleet keramisch materiaal te vinden", zegt Breloux tegen AP. Het breekbare keramiek werd beschermd door het zachte afval.

Alle vondsten gaan naar een archeologisch centrum in het noorden van Parijs om verder te worden onderzocht.

Parisii

Het archeologenteam hoopt nog verder terug in de tijd te kunnen graven; voorbij de Romeinen naar de Galliërs. Want daar komt de naam Parijs vandaan. Een Keltisch-Gallische stam vestigde zich rond 300 voor Christus op de eilanden in de rivier de Seine en vernoemde de plek naar zichzelf: Parisii.

"De hoop is dat we nog verder terug in de tijd kunnen gaan dan we ooit eerder zijn geweest", zegt conservator Altenburg.

In Almere geldt een zwemverbod bij het hondengedeelte van het Almeerderstrand vanwege kans op ernstige ziekte bij dieren. Dat meldt de Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek. Volgens de regionale omroep NH zijn meerdere honden al ziek geworden en doodgegaan nadat ze in het IJmeer hadden gezwommen.

Een woordvoerder van de omgevingsdienst vertelt aan Omroep Flevoland dat het zwemverbod bij het Almeerderstrand gisteravond is ingegaan. Wat er precies aan de hand is, is nog onduidelijk. "De huidige waterkwaliteit kan mogelijk ernstige gezondheidsklachten veroorzaken bij dieren", meldt de omgevingsdienst op de website.

Een speciaal bureau verricht metingen en test op de aanwezigheid van onder meer blauwalg en de E. coli-bacterie. De resultaten van de metingen worden later deze week verwacht.

Muiderberg

De twee dalmatiërs van een stel uit Muiderberg werden vorige week ernstig ziek na een wandeling door het Voorland in Muiderberg, aan de overkant van het IJmeer. Ze speelden daar in het water. Diezelfde avond gingen ze allebei dood. "We zijn er kapot van", zeggen de eigenaren tegen NH.

"Het water leek schoon, er lag geen vuilnis en er dreven geen dode vissen, dus onze honden hebben daar heerlijk gezwommen en gespeeld", laat ze weten. "We zijn enorm verdrietig dat onze lieverds in zo'n korte tijd beide het leven hebben gelaten."

De dalmatiërs gingen bij Muiderberg het water van het IJmeer in:

Het is niet duidelijk waaraan de honden zijn overleden. Het water op die plek wordt niet getest, omdat het geen officiële zwemplek betreft, meldden de verantwoordelijke instanties aan de omroep.

In 2011 werd al eens een gebiedsverbod ingesteld voor het strand van Muiderberg na de dood van meerdere honden. Dat kwam toen door blauwalg. Rijkswaterstaat heeft extra onderzoek gedaan bij de officiële zwemlocatie verderop in Muiderberg. Daar blijkt geen blauwalg aanwezig.

De politie in de Zuid-Italiaanse regio Calabrië heeft twee verdachten aangehouden op verdenking van het levend in brand steken van vier arbeidsmigranten. Deze twee mannen, afkomstig uit Pakistan, waren net als de slachtoffers werkzaam in de landbouw.

De slachtoffers werden maandagmiddag door de brandweer dood aangetroffen in een uitgebrande bestelwagen, melden lokale media. De aanval is vastgelegd door bewakingscamera's en gisteravond door de Italiaanse nieuwszender RAI uitgezonden.

De viervoudige moord schokt Italië diep, aldus de nieuwszender. Op de beelden is te zien hoe twee personen bij een tankstation in het dorpje Amendolara van buitenaf een brandbare vloeistof naar binnen gooien, de brand stichten met een aansteker en vervolgens de autodeuren blokkeren.

De brandweer arriveerde rond 13.00 uur. Na het blussen troffen de brandweerlieden de vier verkoolde lichamen aan. Italiaanse media melden dat een vijfde man het busje net op tijd heeft kunnen ontvluchten. Hij ligt met brandwonden in het ziekenhuis.

Raam ingetikt

De man die kon ontkomen zou bij de politie hebben verklaard dat hij een raampje had ingetikt en zo de minivan kon verlaten. Volgens de man, van Afghaanse komaf, waren onder de doden drie Afghanen en een Pakistaan. Zij waren allemaal werkzaam in de landbouw van Calabrië, bekend om de fruit- en olijfteelt en lage lonen.

De vermoedelijke brandstichters konden op basis van de beveiligingsbeelden door de politie worden geïdentificeerd en werden gisteren opgepakt. Volgens het Italiaanse persbureau Ansa is er al langer onrust onder arbeidsmigranten in Calabrië.

'Aanval is onmenselijk'

Wat het motief van de verdachten is, is nog onduidelijk. De Afghaanse overlevende heeft wel verklaard dat de twee gearresteerde mannen hem en de gedode mannen weigerden te betalen voor hun werk op de aardbeienvelden. "Ze gaven ons geen geld. Ze gaven ons eten, ze gaven ons een huis, maar geen geld", aldus de man tegen een lokale nieuwssite.

Ook zouden de verdachten hebben geëist dat ze werden rondgereden door de mannen in het bestelbusje.

Vakbond CGIL, de grootste werknemersorganisatie van het land, eist dat de overheid actie onderneemt tegen "de gruwelijkheden van het dagelijks leven die arbeidsmigranten op het platteland moeten doorstaan". De regionale president van Calabrië, Roberto Occhiuto, noemt de aanval "onmenselijk".

De minderjarige zoon van columnist Yesim Candan is gisteravond aangevallen met een kettingslot. Dit laat ze vandaag weten in Het Parool, de krant waarvoor Candan schrijft. Eerder ontving de krant een anonieme dreigbrief naar aanleiding van een column die Candan schreef, die ging over een uit de hand gelopen amateurvoetbalwedstrijd tussen AFC en De Dijk. In die dreigbrief stond onder meer dat 'ze haar zoon ook wel wisten te vinden'. Of er een verband is tussen de brief en de aanval, wordt onderzocht.

Het incident gebeurde gisteravond rond 19.00 uur onder een tunneltje aan de Parnassusweg. De jongen was op de fiets onderweg vanuit de stad naar huis, wanneer een man op een scooter hem tegemoet komt. De dader heeft een zwaar kettingslot in zijn hand, en haalt daarmee tijdens het rijden uit naar het bovenlichaam van de jongen. Hij raakt daarbij gewond. 

De politie heeft een signalement van de verdachte gedeeld: hij zou tussen de 30 en 40 jaar oud zijn, een gezet postuur hebben en een licht getinte huidskleur. Ook zou hij op een zwarte scooter hebben gereden en een zwarte helm hebben gedragen. Na de aanval zou hij in de richting van het centrum van de stad zijn gereden. 

Column over voetbalwedstrijd

Het Parool publiceerde op 15 mei een column van Candan over hoe een amateurvoetbalwedstrijd tussen AFC en De Dijk uit de hand liep nadat een vrouwelijke scheidsrechter een penalty toekende aan AFC. Volgens Candan had de verbale aanval richting de scheidsrechter te maken met het feit dat ze een vrouw is.

"En ja, het schuurt om dit te benoemen, maar de tegenpartij was een multicultureel team. Dat zegt op zichzelf niets over normen of gedrag", schrijft ze in de column. "Juist daarom is het zo tragisch wanneer een groep jongens zich op deze manier gedraagt tegenover een vrouwelijke scheidsrechter, want daarmee bevestigen ze precies de vooroordelen en stigma’s waar biculturele jongeren al jaren tegen vechten."

Kort na publicatie van de column ontving de redactie van Het Parool een dreigbrief, gericht aan Candan. "We weten Yesin te vinden, kijk maar goed achterom net als je hoerenzoon", valt te lezen in die brief. Of de aanval op de zoon van Candan gepleegd is door de afzender van de brief, is nog onduidelijk. 

De politie roept getuigen van de aanval op zich te melden. 

De identiteit van de twee verdachten die op Koningsdag betrokken waren bij een zware mishandeling in de Spuistraat, is bekend. Het gaat om een 27-jarige man uit Amsterdam, en een 25-jarige man uit Uitgeest. Gisteren deelde de politie herkenbare beelden van de verdachten, waarna er veel tips binnenkwamen. De politie heeft beide verdachten benaderd en ze verzocht zich te melden op het politiebureau.

Het slachtoffer liep samen met zijn vriendin en een aantal vrienden op 27 april rond 20.30 uur in de Spuistraat, toen zijn vriendin ten val kwam na een duw door een onbekende man. Toen het slachtoffer de man daarop aansprak, kreeg hij een harde vuistslag tegen zijn kaak. Hij raakte daardoor een aantal minuten buiten bewustzijn. Zijn kaak bleek later op drie plekken gebroken te zijn. 

De politie heeft de herkenbare beelden inmiddels offline gehaald. 

PRO Amsterdam en D66 hebben vandaag het coalitieakkoord voor de komende vier jaar gepresenteerd. Opvallend: er wordt fors gesneden in het ambtenarenapparaat, het erotisch centrum in Zuid is van de baan, en de onroerendezaakbelasting (OZB) voor huiseigenaren gaat niet verder omhoog. Hoe worden deze en de andere plannen in de stad ontvangen? In dit liveblog houdt AT5 je op de hoogte van de reacties op het coalitieakkoord.

Ondernemersvereniging ORAM is overwegend positief over het akkoord, onder meer over de aandacht voor de economische toekomst van de stad, de steun voor het Havenbedrijf Amsterdam en dat er 'voldoende ruimte is voor bedrijven'. " Een economisch sterke en veerkrachtige stad heeft immers niet alleen woningen nodig, maar ook ruimte om te ondernemen, te produceren en te innoveren. Het is nu van belang dat het college de daad bij het woord voegt."

Maar niet over alle punten is ORAM positief. Zo ziet de vereniging een risico dat de stad 'te veel naar binnen gaat kijken'. "Het stoppen met stadspromotie lijkt vooral gericht op het beperken van toerisme, maar in samenhang met andere keuzes in het akkoord – zoals de toekomst van de cruiseterminal, de beperkte groeiruimte voor Schiphol en een selectieve benadering van internationale bedrijvigheid – ontstaat het beeld van een stad die minder nadrukkelijk de verbinding met de buitenwereld zoekt."

"Amsterdam is groot geworden als open handelsstad, internationale havenstad en ontmoetingsplaats voor talent, bedrijven en ideeën. Juist die open blik heeft de stad gemaakt tot wat zij vandaag is."

De Partij voor de Dieren leest een coalitieakkoord 'vol algemeenheden', schrijft fractievoorzitter Anke Bakker. "Maar PRO en D66 durven niet de noodzakelijke keuzes te maken om de stad diervriendelijk, groen en klimaatbestendig te maken."

Volgens de partij wordt 'bij lange na niet genoeg geïnvesteerd in groen en klimaatadaptatie om de veiligheid en gezondheid van mens en dier te waarborgen'. "We maken ons grote zorgen over wat er overblijft van het dierenwelzijnsbeleid en over de forse bezuinigingen waarvan de consequenties onduidelijk zijn, zoals die op thuiszorg en de opvang van mensen met psychische problematiek. Deze coalitie kan een stevige oppositie van ons verwachten."

CDA-fractievoorzitter Rogier Havelaar is enerzijds positief over de plannen, maar vindt ook dat die op meerdere vlakken tekortschieten.

Als vooruitgang noemt hij dat de gemeente 'kleiner en slagvaardiger' wordt. Ook is het CDA blij met de vacaturestop, "waar wij vorig jaar al voor pleitten", het niet verhogen van de OZB en afvalstoffenheffing, en dat het erotisch centrum van de baan is. 

Tegelijkertijd vindt het CDA dat het nieuwe stadsbestuur 'onvoldoende échte keuze maakt'. "Hoewel de ambtelijke organisatie kleiner wordt, stijgen de lasten voor autogebruikers en bezoekers", schrijft Havelaar. "Parkeren wordt duurder, terwijl we dagelijks klachten uit bijvoorbeeld Noord krijgen, omdat bewoners zich een hoedje schrikken van parkeerkosten."

Overlast door toerisme

Ook op het stijgen van de toeristenbelasting is het CDA kritisch. "Het is onzeker of dit extra geld gaat opleveren." Havelaar vervolgt: "Het stadsbestuur wil wél het geld van de toerist, maar doet onvoldoende tegen de overlast door toerisme. " Zo noemt hij het teleurstellend dat boa's in het centrum hun wapenstok moeten inleveren en dat het I-criterium (coffeeshopverbod buitenlandse toeristen) er niet komt. 

Verder had het de onderhandelaars volgens Havelaar 'gesierd' als er minder wethouders waren aangesteld. "Helaas heeft men in plaats daarvan gekozen voor minder stadsdeelbestuurders, terwijl zij juist zo dichtbij de Amsterdammers staan."

VVD-fractievoorzitter Daan Wijnants ziet in het coalitieakkoord enkele stappen in de goede richting voor een 'betaalbaar, schoon en veilig' Amsterdam. Tegelijkertijd blijft 'de handrem' er volgens hem op. 

"Er wordt bezuinigd, maar gezinnen met een auto mogen weer betalen. Er wordt gesneden in het aantal ambtenaren, maar de schuld blijft groeien. Er komt iets meer geld voor een schone stad, maar een stevige aanpak tegen zwerfafval ontbreekt."

De VVD is tevreden dat er een streep gaat door het erotisch centrum, waar de partij fel tegen was. Maar de komende jaren blijven 'scherpe keuzes nodig'. "De VVD zal zich hard inzetten voor een Amsterdam dat er weer kan zijn voor álle Amsterdammers."

Bij de gemeente zijn er tot nu toe vijftig meldingen binnengekomen over straten of plekken waar Amsterdammers zich onveilig voelen. Uit een onderzoek van AT5 afgelopen december bleek dat er bij de gemeente onduidelijkheid was over waar er in de stad onveilige plekken zijn, omdat meldingen hierover niet goed te achterhalen waren. 

Amsterdammers kunnen bij de gemeente een melding maken over de openbare ruimte, een zogenoemde SIA-melding. Meldingen kunnen worden gemaakt over afval op straat, kapotte verlichting, maar ook over bijvoorbeeld te hoge bosjes langs een fietspad, waardoor je je onveilig voelt. 

Dat soort meldingen over het onveiligheidsgevoel van Amsterdammers zijn belangrijk om in kaart te brengen welke plekken in de stad moeten worden aangepakt om het veiliger te maken. Iets wat de gemeente graag wil doen. Na de heftige incidenten van vorige zomer trok de gemeente zes miljoen euro uit om onveiligheid op straat aan te pakken. 

Onduidelijkheid over onveiligheid

Afgelopen december bleek uit onderzoek van AT5 dat het voor de gemeente alleen erg lastig was om te zien waar Amsterdammers het onveilig vonden en ook vooral wat de gemeente moet doen om dat verbeteren. Alle SIA-meldingen kwamen namelijk op een hoop terecht en er kon achteraf moeilijk worden achtergehaald of het nu ging om veiligheid. 

AT5 legde het probleem voor aan de gemeente en wethouder Melanie van der Horst erkende het probleem. "Het heeft ons op scherp gezet over hoe wij de informatie nu ophalen als de meldingen binnenkomen", aldus Van der Horst. "Het heeft bij ons ook iets getriggerd hoe we de meldingen slimmer bij elkaar gooien, en we moeten kijken of er een duidelijkere plek moet komen om een melding te kunnen maken."

Een nieuwe manier van het verwerken van de meldingen moest zorgen voor een beter beeld en dat lijkt gelukt te zijn. Sinds dit jaar zijn er vijftig meldingen verwerkt die gaan over veiligheid op straat. Een woordvoerder van de gemeente laat weten dat de meldingen worden opgepakt. 

De twee Ajax-fans die de Mobiele Eenheid aanvielen na de wedstrijd tegen FC Groningen in Volendam, hebben een gevangenisstraf van zes weken opgelegd gekregen, waarvan vier voorwaardelijk. Naast de celstraffen moeten de mannen, die uit Harderwijk komen, elk een schadevergoeding van vijfhonderd euro aan de slachtoffers betalen. 

Ajax won op 21 mei met 2-0 van FC Groningen in het Kras Stadion in Volendam. Volgens het OM was er tijdens de wedstrijd al sprake van veel onrust tussen de supportersgroepen, waarbij de Groningen-supporters in de tweede helft 'doorlopend werden beschimpt'  door een groot deel van de Ajax-fans, is te lezen in het vonnis.

Na afloop van de wedstrijd hebben Ajax-fans geprobeerd de confrontatie aan te gaan met de Groningen-fans en hun bus te belagen. De ME moest eraan te pas komen om de twee groepen uit elkaar te houden. "Daarbij hebben veel Ajaxsupporters zich misdragen", schrijft het OM. 

Flessen en stenen

Op camerabeelden, aangiften van agenten en getuigenverklaringen is gebleken dat er gericht met zware voorwerpen is gegooid naar de politie. Onder die voorwerpen waren ook stenen en flessen.

Tegen de twee verdachten, die 23 en 24 jaar oud zijn, werd oorspronkelijk acht weken celstraf - waarvan de helft voorwaardelijk - geëist, maar dat pakte uiteindelijk dus lager uit. 

Er is een belangrijke stap gezet in de restauratie van de Vondelkerk. Deze week begon de bouw van een tijdelijk dak om de kerk te beschermen tegen neerslag. De kerk werd afgelopen nieuwjaarsnacht door brand verwoest en liep door het vele bluswater extra schade op. Door het tijdelijke dak kan de kerk nu snel drogen, wordt de schade aan het interieur beperkt en is het mogelijk om onder alle weersomstandigheden door te werken aan het herstel.

Paul Morel van Stadsherstel Amsterdam, toont met trots het eerste dakdeel dat over de kerk heen is gebouwd. "Het weegt tonnen, en moet wind, storm, regen en onweer kunnen weerstaan. Het is een enorme investering, maar we kunnen zo de schade beperken, en de aannemer is niet meer afhankelijk van het weer kan zo altijd doorwerken." 

Steigerconstructie

In de middenruimte van de kerk, de viering, is er een enorme steigerconstructie gebouwd. Daar bovenop ligt nu een vloer waar bovenop de vroegere kantoorruimtes liggen. Van hieruit is goed te zien hoe de gewelven worden gestut, zodat er niks meer naar beneden kan vallen en de ontbrekende delen in de gewelven gerepareerd kunnen worden. 

Er moet een hoop hersteld worden. Hele stukken zijn verdwenen uit het dak en de gewelven, en ook de ingestorte toren moet worden herbouwd. Wat er nog wel overeind staat van de kerk is flink beschadigd door de brand afgelopen nieuwjaarsnacht.

Schade

"De schade aan de kerk is niet zozeer van de brand en het roet", vertelt Morel. "Maar van vocht, bluswater en de regen en sneeuw in januari en februari dit jaar. De muren zijn daardoor aangetast en dus is het belangrijk dat we die kerk zo snel mogelijk droog krijgen."

De tijdelijke dakconstructie, waaronder het nieuwe kerkdak wordt gebouwd, is ook essentieel om de schade te beperken aan de stenen en muurschilderingen.

Morel: "Dat water is diep in de stenen getrokken. Nu het warmer wordt, begint het water te verdampen en dat activeert de zouten, de kristallen in de stenen en dat is die witte laag die je op de stenen ziet. Dat proberen we er af te krijgen door jarenlang iedere keer de muren voorzichtig te stofzuigen, dan komt de rode kleur weer tevoorschijn. 

De hele restauratie gaat nog jaren duren en kost tegen de 18 miljoen. Via crowdfunding is er inmiddels bijna 370.000 euro opgehaald. De gemeente heeft ook al ruim 4 ton gereserveerd voor het herstel. Waar de rest van het geld vandaan moet komen is nog niet duidelijk.

Het nieuwe college van PRO Amsterdam en D66 heeft de beoogd wethouders bekendgemaakt. Een aantal van hen zat ook in het vorige college en gaat nog vier jaar door, maar er zijn ook vijf nieuwe namen: Esmah Lahlah, Hendrik Jan Biemond, Araya Sumter, Elise Moeskops en Lian Heinhuis.

Officieel zijn alle wethouders alleen nog voorgedragen. Voor een benoeming is een meerderheid van de stemmen in de gemeenteraad nodig, maar omdat de partijen in het college die meerderheid hebben, lijkt dat niet meer dan een formaliteit.

Moeskops en Heinhuis zijn geen onbekende namen in de Amsterdamse politiek, want de afgelopen jaren waren ze al actief in de gemeenteraad voor D66 en de PvdA. Moeskops wordt in Amsterdam onder meer verantwoordelijk voor Mobiliteit, Openbare Ruimte en Evenementen. Heinhuis krijgt onder andere Duurzaamheid, Water en Afval.

Sumter, Lahlah en Biemond

Er zijn ook twee nieuwkomers in de Amsterdamse politiek. Eén van hen is Araya Sumter (PRO), nu directeur-generaal Sociale Zekerheid en Integratie bij het ministerie van SZW. In Amsterdam wordt Sumter onder meer de verantwoordelijk voor de Schuldhulpverlening en Diversiteit en Inclusie. 

Ook Esmah Lahlah (PRO), waarvan gisteren al bekend werd dat ze wethouder wordt, is een nieuw gezicht op de Stopera. Lahlah zat de afgelopen drie jaar in de Tweede Kamer en was daarvoor wethouder in Tilburg. Lahlah krijgt onder meer Onderwijs en Jeugdzorg onder haar hoede.

Hendrik Jan Biemond (PRO), die ook de formatie van het nieuwe college leidde, keert terug in de Amsterdamse politiek. De voormalig advocaat was tussen 2018 en 2022 ook al raadslid in Amsterdam. In het college krijgt hij de verantwoordelijkheid over de financiën van de stad. Daarnaast gaat hij over het dierenwelzijn en het ambtenarenapparaat, waar een flinke reorganisatie op stapel staat.

Deze wethouders blijven aan

Zita Pels (PRO), Melanie van der Horst (D66), Sofyan Mbarki (PRO) en Alexander Scholtes (D66) blijven alle vier aan als wethouder. In een aantal gevallen veranderen wel hun portefeuilles.

Zo is Van der Horst niet meer de verkeerswethouder, die portefeuille wordt overgedragen aan Elise Moeskops. Van der Horst krijgt nu onder meer Economische Zaken en Aanpak Binnenstad.

Zita Pels was al wethouder Volkshuisvesting, maar wordt nu ook verantwoordelijk voor Woningbouw. Die twee zaken werden in het eerdere college door twee verschillende wethouders gedaan, maar daar komt nu dus verandering in.

Wel is er een portefeuille Bouwstimulering bijgekomen. Die komt onder het takenpakket van Alexander Scholtes, die net als de voorgaande periode de zorgwethouder wordt. Scholtes gaat de komende vier jaar ook over Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling.

Sofyan Mbarki blijft de komende vier jaar sportwethouder. Daarnaast krijgt hij ook de portefeuille Werk en Inkomen onder zich.

Nu twee in plaats van drie stadsdeelbestuurders

Enkele stadsdelen hebben vanaf deze bestuursperiode geen drie maar twee bestuurders. De coalitiepartijen hebben onderling verdeeld wie van de twee de belangrijkste positie, die van voorzitter, krijgt. In centrum is dat bijvoorbeeld iemand van D66.

Een sober akkoord. Zo kunnen de nieuwe coalitieplannen die vanochtend gepresenteerd werden, het beste gekenschetst worden. Er is flink minder geld te verdelen de komende vier jaar. Daarom wordt er fors gesneden in het ambtenarenapparaat en staan er geen grote nieuwe projecten in de plannen van PRO en D66. Het erotisch centrum in Zuid komt er niet, en ook plannen voor het zogeheten i-criterium (coffeeshopverbod buitenlandse toeristen) zijn van tafel. De onroerendezaakbelasting (OZB) en afvalstoffenheffing gaan de komende jaren niet verder omhoog (behalve met inflatiecorrectie), wel worden parkeervergunningen duurder.

Het college bestaat uit dezelfde partijen als tijdens de vorige periode: PRO (voorheen GroenLinks en PvdA) en D66. Opvallend aan het coalitieakkoord is dat het veel soberder is dan de vorige. Al tijdens de formatie werd duidelijk dat de coalitiepartijen de komende vier jaar minder de nadruk gaan leggen op grootse plannen, en meer op het verbeteren van bestuurbaarheid.

 "We zien dat de stad onder druk staat", is te lezen in het vandaag gepresenteerde akkoord. "Dat vraagt allereerst iets van de gemeente zelf. Die moet niet alleen beleid maken, maar aanwezig zijn als bondgenoot. (...) Niet verdwalen in regels en processen, maar naast bewoners staan wanneer het erop aankomt."

Dat wil de gemeente dan wel met 2500 fte minder doen: zo'n 20 procent van de beleidsambtenaren die voor de Stopera werken zal ergens in de komende vier jaar moeten vertrekken. De gemeente wil er de komende periode zo'n 250 miljoen euro mee besparen. Het is al langer bekend dat er bij de gemeente een flinke organisatieverandering doorgevoerd gaat worden.

Geen erotisch centrum

Grote plannen als een erotisch centrum en het ingezetenencriterium voor coffeeshops hebben de coalitieonderhandelingen niet overleefd. Met beide plannen kon de drukte in de binnenstad, en dan met name het Wallengebied, aangepakt worden. 

Burgemeester Halsema pleit al sinds 2019 voor de komst van een erotisch centrum. Door een deel van de sekswerkers naar een nieuw gebouw in de buurt van de RAI te verplaatsen, zou het Wallengebied minder aantrekkingskracht op toeristen hebben, was het idee. Daarnaast wilde de gemeente er met het i-criterium voor zorgen dat buitenlandse toeristen geen cannabis meer konden kopen in de coffeeshop. Ook dat moest ervoor zorgen dat de druk van het toerisme op de binnenstad af zou nemen.

Beide plannen stuitten op veel kritiek en ook binnen de vorige coalitie, die uit dezelfde partijen bestond, waren er tegenstanders van het plan. De huidige coalitie heeft dus besloten om de plannen niet door te voeren.

Wel wil het nieuwe college kijken om, in plaats van één groot erotisch centrum, meerdere kleinschalige locaties op te tuigen. Burgemeester Halsema heeft daar eerder over gezegd dat zoiets volgens haar niet haalbaar is, omdat daar niet genoeg handhavers voor zijn. En ook de politie was daar toentertijd geen voorstander van. Maar voorlopig betekent het wegblijven van het erotisch centrum dat er geen vermindering van sekswerk op de Wallen komt. 

In plaats van het i-criterium wil het college meer inzetten op wat zij 'een meer gerichte en proportionele aanpak van veiligheid' noemt. Daar hoort onder meer bij dat er geen nieuwe pilots met preventief fouilleren worden gestart.

Forse verhoging toeristenbelasting

Een maatregel die wel wordt genomen, is de verhoging van de toeristenbelasting. Die is in Amsterdam al hoog vergeleken met andere Europese steden, maar daar komt nu een flinke schep bovenop.

Komend jaar moet de belasting worden verhoogd van 12,5 naar 16 procent van de overnachtingsprijs. Daarna moet er jaarlijks telkens 1 procentpunt bijkomen, zodat de toerismebelasting tegen het einde van deze bestuursperiode op 20 procent ligt.

De verhoging moet de stad volgend jaar zo'n 60 miljoen euro opleveren. De verwachting is dat dat bedrag jaarlijks hoger wordt: tot zo'n 75 miljoen euro in 2030.

De belasting op overnachtingen ging afgelopen jaarwisseling al fors omhoog door de btw-verhoging van 9 naar 21 procent. De totale belasting op overnachtingen is daardoor nu 33,5 procent. Met de maatregel probeert de gemeente het aantal toeristen dat jaarlijks naar de stad komt onder de 20 miljoen te krijgen. Ook is het de bedoeling dat toeristen zo meer bijdragen aan de voorzieningen waarvan ze gebruikmaken in de stad.

Het college laat ook weten dat het de vermakelijkheidsbelasting, de heffing die geldt voor toeristische activiteiten zoals bijvoorbeeld rondvaartboten, wil uitbreiden. Wat dat precies gaat betekenen wordt uit de plannen nog niet duidelijk.

Geen verhoging OZB en afvalstoffenheffing, parkeervergunning wel duurder

Nieuws voor de portemonnee: het college belooft de OZB (de belasting voor huiseigenaren) en de afvalstoffenheffing de komende jaren niet te verhogen: "In een tijd waarin veel Amsterdammers te maken hebben met stijgende kosten voor wonen en levensonderhoud, vinden wij het belangrijk om de lokale lasten voor bewoners zoveel mogelijk stabiel te houden", aldus PRO en D66. Wel zullen deze lasten stijgen als de inflatie stijgt, de zogeheten inflatiecorrectie. 

Wat wel duurder wordt: een parkeervergunning. Ook de korting die je krijgt als je via de bezoekersregeling parkeert wordt minder. Hoeveel duurder parkeren wordt is niet helemaal duidelijk. Maar de gemeente hoopt dat het op termijn 26 miljoen euro per jaar gaat opleveren.

Afval

Nog even iets over een van de grootste ergernissen onder Amsterdammers: afval. Ook op dat gebied heeft het nieuwe college plannen gepresenteerd. De gemeente wil toewerken naar één organisatie voor een schone stad. Er komt een directeurenteam Schoon dat zich gaat ontfermen over alle teams die zich bezighouden met beleid, meldingen, bijplaatsingen, projecten en coördinatie.

Ook belooft het college extra te investeren in het schoonhouden van de stad. "Dat betekent onder andere extra veegploegen. We brengen het beheer dichter bij de wijk met wijkverzorgers in kleinere gebieden, zodat problemen sneller worden opgepakt en bewoners weten bij wie ze terechtkunnen." Wijken die het smerigst zijn, kunnen soms voorrang krijgen boven wijken die het minder snel nodig hebben.

Bouwen en wonen

Waar het vorige college de nadruk legde op het bouwen van 7500 woningen (een aantal dat overigens nooit gehaald werd), is het voor het nieuwe bestuur belangrijker welke woningen er komen, in plaats van hoeveel. Er worden nu vooral kleine woningen gebouwd, terwijl ouderen- en gezinswoningen het onderspit delven, is het idee.

Volgens het college is dat de keerzijde van de 40-40-20 regeling, dus een verdeling van nieuwbouwwoningen waarbij 40 procent bestemd moet zijn voor sociale huur, 40 procent voor middeldure woningen en 20 procent vrije sector. Niet heel rendabel, erkent het college nu, en daardoor komt de bouw van duurdere woningen voor ouderen en gezinnen moeilijker van de grond.

Die woningen zijn volgens de gemeente nodig om de doorstroom naar een passende woning in de stad op gang te brengen. Een betere doorstroom op de woningmarkt is volgens verschillende economen een belangrijke sleutel voor de oplossing van de krapte op de woningmarkt.

40-40-20 blijft wél het uitgangspunt, zegt het college, al willen ze er in de toekomst soepeler mee omgaan. "Andere keuzes zijn mogelijk wanneer dit het bouwen van de juiste woningen – die helpen bij doorstroming – in de weg staat."

Ook wil het college blijven inzetten op doorstroming. Dat gebeurt voornamelijk met doorzetten uitbreiden van initiatieven die tijdens de vorige bestuursperiode al zijn ingezet. Zo wordt de bestaande verhuisregeling voor ouderen verruimd, zodat het makkelijker voor ze wordt om naar een passende woning te verhuizen. Ook moet het nog makkelijker worden om van sociale huurwoning te ruilen en moet het regeltechnisch makkelijker worden om een verdieping extra op een koophuis te bouwen.

Amsterdam heeft vorig jaar ruim 82.900 parkeerboetes kwijtgescholden. Een meerderheid, ruim 65 procent, van de bezwaren die tegen een boete werden ingediend werd door de gemeente gegrond verklaard.

Dat blijkt uit antwoorden op schriftelijke vragen van JA21 en VVD aan verkeerswethouder Melanie van der Horst (D66).

Deterink diende de vragen in nadat uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) was gebleken dat gemeenten jaarlijks mogelijk 500.000 verkeerde boetes uitschrijven. Volgens het onderzoek zou dat te maken hebben met de AI-software die in scanauto's gebruikt wordt.

In totaal werden er vorig jaar in Amsterdam 731.100 parkeerbonnen opgelegd. Tegen 129.700 van die boetes werd vervolgens een bezwaar ingediend en in 82.900 gevallen werd het bezwaar dus gegrond verklaard. 

'Vaak fout van burger'

Maar volgens Van der Horst worden lang niet alle kwijtgescholden boetes teruggedraaid vanwege een fout van de gemeente. "In 81 procent van de toegekende bezwaren was er sprake van een fout van de burger die wij door de vingers hebben gezien", schrijft de wethouder.

Volgens een factsheet dat de gemeente in april publiceerde, wordt 38 procent van de boetes kwijtgescholden vanwege een 'begrijpelijke vergissing' van een automobilist. Het net buiten het vergunninggebied parkeren, of een vergunning één keer te laat betalen, wordt als zo'n begrijpelijke vergissing gezien. Bij 39 procent van de kwijtgescholden boetes heeft iemand een verkeerd kenteken ingevuld.

Volgens de gemeente is 19 procent van de kwijtgescholden boetes toe te schrijven aan een fout van de gemeente. Het gaat dan bijvoorbeeld om een fout bij het registreren of raadplegen van een parkeerrecht van een kenteken. Ook kan er iets misgegaan zijn bij 'het beoordelen van parkeergedrag of de plek waar de auto staat.'

Na jaren van lekkages, schimmel en tocht wordt er opnieuw onderzoek gedaan naar de toekomst van de Knijtijzerpanden in Nieuw-West. Daarbij is volgens woningcorporatie Rochdale het scenario om (een deel van) de panden te slopen en te vervangen door nieuwbouw "niet langer onbespreekbaar". 

Het is volgens de woningcorporatie voor een belangrijk deel te danken aan de bewoners van de Knijtijzerpanden dat de sloop-nieuwbouwvariant nu serieus onderzocht gaat worden. AT5 ging in 2024 ook al langs bij de bewoners van de panden, toen bleek dat velen van hen al jarenlang te maken hebben met achterstallig onderhoud. Rochdale beloofde toen de panden wel op te knappen, maar volgens de bewoners was een onderhoudsbeurt bij lange na niet voldoende om de problemen structureel op te lossen. 

Sloop geen optie 

Bewoners van de panden pleitten al langere tijd voor grootschalige renovatie en eventueel het slopen van woningen om deze vervolgens te vervangen door nieuwbouw. Dat laatste was echter geen optie, omdat de panden tot beschermd stadsgezicht verklaard zijn. 

Daarom werd in 2014 gekozen voor een renovatie. "De verwachting was de levensduur hiermee voor twintig jaar te verlengen", schrijft Rochdale. "Die verwachting kwam niet uit. Schimmel, tocht en lekkages leidden tot veel bewonersklachten." 

Uit onderzoek van de woningcorporatie is nu gebleken dat een nieuwe, grondige renovatie van de Knijtijzerpanden geen optie meer is. De panden werden kort na de Tweede Wereldoorlog gebouwd, en bestaan in totaal uit acht flats, met 364 woningen. De kosten van zo'n renovatie zouden in totaal oplopen tot 100 miljoen euro, zonder dat alle problemen daarmee verholpen zouden worden.

Toekomstplannen 

Daarom gaat Rochdale nu samen met de gemeente kijken naar andere opties, waaronder dus die van sloop-nieuwbouw. Daarbij wordt ook de monumentale status van de panden heroverwogen.

Mocht voor sloop-nieuwbouw worden gekozen, dan is het uitgangspunt om naast vervangende woningen ook extra woningen aan het gebied toe te voegen. Totdat het zover is, zegt Rochdale klachten op te gaan pakken en waar mogelijk op te lossen. "Als dat niet lukt, wordt ruimhartig naar mogelijke huurverlaging gekeken", schrijft de woningcorporatie. Bewoners kunnen tot die tijd hun klachten aangeven bij georganiseerde inloopmomenten. 

Kamerlid Esmah Lahlah wordt een van de nieuwe wethouders in Amsterdam en de Spaanse oefenmeester Míchel wordt de nieuwe coach van Ajax. Dat en meer in het AT5 Nieuws van dinsdag 2 juni, gepresenteerd door Anneloes Mullink.

PRO en D66 zijn eruit en hebben een nieuw coalitieakkoord gesloten. Hoewel veel details nog bekend moeten worden, is al wel duidelijk dat het nieuwe college veel zal moeten bezuinigen. Kijk de presentatie van de plannen vanaf 11.30 uur live op AT5.  

De bezuinigingen lijken grotendeels doorgevoerd te worden in de ambtelijke organisatie van Amsterdam. De gemeente is van plan om het ambtelijk apparaat van de stad opnieuw in te richten en kleiner en minder complex te maken.

Verkenner en formateur Hendrik-Jan Biemond liet eerder al doorschemeren dat het nieuwe college minder de nadruk wil leggen op grote, dure plannen, en meer op het stroomlijnen van bestaande processen binnen de eigen organisatie.

"Als ik terugkijk op de gesprekken die ik heb gevoerd, constateer ik een rode draad: het ideaal van een gemeente die nabij is, een gemeente waarop je kunt rekenen. Een gemeente die bovenal de basistaken op orde heeft. Veel partijen benoemen dat hier de komende raadsperiode veel aandacht voor nodig is."

Hete hangijzers: erotisch centrum en woningen

Eén van de hete hangijzers tijdens de formatie was de komst van het erotisch centrum, dat het aantal ramen op de Wallen moet doen verminderen. Vorige week lekte al uit dat dat centrum is geschrapt. Ook over het coffeeshopverbod voor buitenlandse toeristen -  het zogeheten i-criterium - waren de formerende partijen het oneens, dus ook daarvan is het de vraag of dat doorgaat of niet. 

Iets anders waar de partijen in de campagnetijd over van mening verschilden, was de wijze waarop ze de woningbouw willen aanpakken. D66 legde de nadruk op het bouwen van zoveel mogelijk woningen, terwijl PRO wilde dat de bouw van woningen in verhouding blijft met het aantal voorzienigen dat in een wijk gerealiseerd kan worden.

Ook wilde PRO vasthouden aan de zogeheten 40-40-20-regeling (40 procent sociale huur, 40 procent middeldure woningen en 20 procent in de duurdere (vrije) sector). D66 was tijdens de campagne een uitgesproken tegenstander van de regeling, omdat sociale huurwoningen verlieslatend zijn en het potje met geld voor nieuwe woningen daardoor is opgedroogd. Vandaag wordt dus duidelijk welke kant het opgaat met de woningbouw.

Ook wordt de nieuwe wethoudersploeg voorgesteld. Duidelijk is dat enkele bekende gezichten doorgaan, waarschijnlijk wel met een andere portefeuille. Er komen ook nieuwe gezichten: zo werd gisteren al bekend dat huidig Tweede Kamerlid Esmah Lahlah door PRO wordt voorgedragen als nieuwe wethouder.  

De presentatie is inmiddels voorbij. Kijk hier naar de reacties op de plannen van de nieuwe coalitie.

Misschien heb je ze wel eens gezien: vrijwilligers die in parken en bermen het groen kortwieken met een ouderwetse zeis. Ze doen dit in samenwerking met de gemeente, op plekken waar grote maaimachines niet kunnen of mogen komen. Deze vrijwillige zeisers hebben nu een stichting opgericht: het Zeiscollectief Amsterdam.

In de jaren negentig leerde Nicole de Rop zeisen in de Oeverlanden. Hij was meteen verkocht. "Als je zeist, hou je dat contact met de omgeving. Met alles wat je hoort en ziet. Dat is heel mooi en eigenlijk ook meditatief."

Beter voor de dieren en planten

Op plekken waar grote maaimachines niet kunnen en mogen komen, komen de vrijwilligers met de zeis. In de parken, of het veld bij de besloten begraafplaats Huis te Vraag in de Schinkelbuurt. Daar zijn vandaag Fons en Bas aan het werk. Met lange halen maaien ze door het de begroeiing heen. Zeiser Bas: "Dit maakt veel minder stuk. Aan de bodem, aan de beestjes in het gras."

Veel vrijwilligers hebben een opleiding gehad. Want goed seizen is nog niet gemakkelijk. "Je moet een beetje een rondje zien te maken," hijgt Bas. Het zeisen is best zwaar werk. "Het is een beetje een slag die je moet hebben. En verder moet de zeis heel scherp zijn."

Vrijwilligers lopen al langer met een zeis door de stad heen, maar sinds vandaag hebben ze zich verenigd in Stichting Zeiscollectief Amsterdam. Het moet allemaal nog wel officieel worden gemaakt, maar er is al een klap op gegeven. Als stichting wordt het makkelijker om het werk samen met de gemeente te coördineren.

Bovendien hoopt oprichter De Rop dat het lukt om meer (jonge) vrijwilligers aan te trekken. "We hebben een aantal zeisen liggen en hebben ook tips waar je ze kunt kopen. En om het echt te leren kunnen ze komen en een zeis gebruiken. En als het bevalt ook de opleiding doen."

In De Straten van Amsterdam trekt AT5 de stad in op zoek naar bijzondere verhalen van Amsterdammers uit alle hoeken van de stad. Deze week zijn we niet in Amsterdam, maar in Diemen, in de Rode Kruislaan. 

Waar Amsterdam vorig jaar haar 750-jarig bestaan vierde, bestaat Diemen dit jaar 800 jaar. Maar wat is de link tussen Diemen en Amsterdam? Samen met onze sidekick Imre gaan we op zoek naar het verhaal van Gijsbrecht IV van Amstel, die een belangrijke rol speelde in de relatie tussen de twee steden. Imre is een waar Gijsbrecht-expert, aangezien hij al 10 jaar lang elk jaar de rol als bode heeft in het gelijknamige toneelstuk: “Ik kom daar nooit meer vanaf, van die Gijsbrecht”, vertelt Imre grappend.  

“Wij vinden Diemen net zo cool als Hollywood”, zegt Liska lachend. Liska is de voorzitter van de Kunstzin, dé kunstvereniging in Diemen en knutselt samen met andere Diemenaren enorme Diemen-800 letters. Ze laat haar zelfportret zien, gemaakt van knipsels van mislukte tekeningetjes die ze dagelijks maakt.   

Els en Louis hebben wel een hele uit de hand gelopen hobby. Dit stel is namelijk al 25 jaar lang bezig geweest met het maken van een enorm poppenhuis, gebaseerd op de klucht van de bruiloft van Kloris en Roosje. Gelukkig hadden we Imre bij ons om te vertellen over de origine van het verhaal, want dat heeft alles te maken met Gijsbrecht IV van Aemstel, aangezien zij ook weer familie zijn. Het poppenhuis heeft zo veel detail dat elke keer als je ernaar kijkt, je weer iets nieuws ontdekt. En alles is zelfgemaakt, van kast tot pop en van kleertjes tot attributen. 

Bekijk de aflevering ook YouTube: